Bezpieczeństwo i higiena pracy przy przechowywaniu i stosowaniu cyjanków do obróbki cieplnej metali.

Dziennik Ustaw

Dz.U.1962.54.272

| Akt utracił moc
Wersja od: 26 października 1962 r.

ROZPORZĄDZENIE
MINISTRÓW PRZEMYSŁU CIĘŻKIEGO, KOMUNIKACJI, OBRONY NARODOWEJ, GOSPODARKI KOMUNALNEJ ORAZ ŻEGLUGI
z dnia 29 września 1962 r.
w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy przechowywaniu i stosowaniu cyjanków do obróbki cieplnej metali.

Na podstawie art. 3 ust. 2 dekretu z dnia 10 listopada 1954 r. o przejęciu przez związki zawodowe zadań w dziedzinie wykonywania ustaw o ochronie, bezpieczeństwie i higienie pracy oraz sprawowania inspekcji pracy (Dz. U. z 1954 r. Nr 52, poz. 260 i z 1960 r. Nr 20, poz. 119) zarządza się, co następuje:
I. Przepisy ogólne.
Rozporządzenie niniejsze dotyczy bezpieczeństwa i higieny pracy przy przechowywaniu i stosowaniu cyjanków do obróbki cieplnej metali.
Za cyjanki w rozumieniu rozporządzenia uważa się cyjanki metali, żelazocyjanki metali i ich roztwory oraz mieszaniny wymienionych związków.
Przy obróbce cieplnej metali wolno stosować cyjanki jedynie w stanie suchym, w postaci granulowanej lub w postaci gałek, pokrytych warstwą izolacyjną.
1.
Osobom nie uprawnionym wstęp do pomieszczeń, w których przechowuje się cyjanki lub w których wykonuje się pracę przy użyciu cyjanków, jest zabroniomy.
2.
Przechowywanie i spożywanie posiłków oraz napojów, a także przechowywanie i palenie tytoniu w pomieszczeniach określonych w ust. 1 jest zabronione.
3.
Zakazy określone w ust. 1 i 2 powinny być podane do wiadomości za pomocą trwałych i czytelnych napisów, umieszczonych przy wejściu do pomieszczeń, o których mowa w ust. 1.
4.
Pomieszczenia, w których są wykonywane prace przy użyciu cyjanków, powinny być starannie przewietrzane przed rozpoczęciem prac oraz w czasie ich trwania.

II. Przechowywanie cyjanków.

1. Przepisy wspólne.

1.
Cyjanki w ilości powyżej 10 kg powinny być przechowywane w specjalnie na ten cel przeznaczonych pomieszczeniach oddzielonych od innych pomieszczeń.
2.
Do pomieszczeń, w których przechowywane są cyjanki, powinny prowadzić oddzielne wejścia.
3.
Pomieszczenia składowe powinny być położone jak najdalej od pomieszczeń, w których znajdują się kwasy, oraz od pomieszczeń higieniczno-sanitarnych i socjalnych.
1.
Pomieszczenia określone w § 5 powinny być suche i ogrzewane oraz powinny posiadać:
1)
okratowane okna,
2)
podłogi nienasiąkliwe, szczelne, gładkie, łatwo zmywalne, z należytym nachyleniem do otworów ściekowych,
3)
urządzenia do zobojętniania ścieków odpowiednio zabezpieczone,
4)
ściany pokryte do wysokości co najmniej 2 m materiałem dającym się oczyszczać na mokro; styki ścian oraz styki ścian z podłogą i stropem powinny być zaokrąglone,
5)
należyte odrębne urządzenia wentylacji mechanicznej, nie łączące się z instalacją wentylacyjną innych pomieszczeń, zaopatrzone w wyłączniki umieszczone na zewnątrz przy drzwiach wejściowych do tych pomieszczeń.
2.
Pomieszczenia, o których mowa w ust. 1, nie powinny zawierać urządzeń drewnianych. Do pomieszczeń tych powinna być doprowadzona woda bieżąca.
1.
W pomieszczeniach składowych cyjanki powinny być przechowywane w opakowaniu fabrycznym, w pojemnikach szczelnie zamkniętych pokrywami.
2.
Wszelkie pojemniki służące do przechowywania cyjanków powinny być, oznaczone odpowiednimi trwałymi napisami i znakami ostrzegawczymi.
Prace w pomieszczeniach składowych cyjanków powinny być wykonywane co najmniej przez 2 pracowników w obecności kierownika składu, przy czym do składu pracownicy mogą wejść dopiero po upływie 10 minut od chwili uruchomienia wentylacji.

2. Składy główne cyjanków.

1.
Odbiór i rozpakowanie nadesłanych przesyłek z cyjankami powinny być dokonywane tylko w składzie głównym.
2.
Ważenie, dzielenie i pakowanie cyjanków powinno być wykonywane w oddzielnym pomieszczeniu, przyległym bezpośrednio do składu głównego, lub też w szafie zaopatrzonej w wentylację mechaniczną wywiewną.
1.
Do otwierania pomieszczeń składu uprawniony jest jedynie kierownik składu. Kierownik przechowuje klucze i plombownice od składu oraz obowiązany jest do towarzyszenia osobom doń wchodzącym.
2.
Plombowania składu lub zdjęcia plomby dokonuje osobiście kierownik składu.
1.
Przychód i rozchód cyjanków w składzie powinien być prowadzony w księdze z numerowanymi stronami, przesznurowanej i opatrzonej specjalną pieczęcią.
2.
Ewidencja przychodu i rozchodu cyjanków powinna być prowadzona bieżąco.
3.
Kierownik zakładu pracy obowiązany jest kontrolować co najmniej raz na miesiąc, czy dane zawarte w księgach odpowiadają rzeczywistemu stanowi ilości cyjanków w składzie.

3. Składy oddziałowe lub podręczne cyjanków.

Przechowywanie i wydawanie cyjanków w składach oddziałowych lub podręcznych powinno być powierzone wyznaczonej osobie.
Otwieranie oryginalnych opakowań fabrycznych z cyjankami oraz ważenie, dzielenie i pakowanie cyjanków powinno być wykonywane w oddzielnym pomieszczeniu przylegającym bezpośrednio do składu oddziałowego lub podręcznego albo w szafie zaopatrzonej w wywiewne urządzenie wentylacyjne, zainstalowanej w składzie lub w oddziale cyjanowania.
W składzie oddziałowym lub podręcznym wolno przechowywać zapas cyjanków, w ilości nie większej niż trzydniowe zapotrzebowanie oddziału cyjanowania.
W składzie oddziałowym lub podręcznym należy prowadzić dokładną ewidencję, w której powinny być zapisywane następujące dane: ilość i data przyjęcia cyjanków ze składu głównego, ilość wydawanych cyjanków i data wydania, ilość pozostałych cyjanków, przy czym każda wydana ilość cyjanków musi być pokwitowana czytelnym podpisem przez wydającego i otrzymującego.
Odbioru cyjanków ze składu oddziałowego lub podręcznego dokonuje osoba upoważniona za pokwitowaniem, na podstawie zlecenia kierownika oddziału cyjanowania.

4. Przechowywanie cyjanków w oddziale cyjanowania.

1.
W pomieszczeniu, w którym dokonuje się cyjanowania, dozwolone jest przechowywanie cyjanków w ilości nie przekraczającej zapotrzebowania na jedną zmianę, przy zachowaniu następujących warunków:
1)
cyjanki pobrane przez osobę upoważnioną ze składu oddziałowego lub podręcznego przechowywane są przez mistrza zmianowego, który po odnotowaniu otrzymanej ilości cyjanków w oddziałowym zeszycie kontrolnym umieszcza je w stalowej szafie zaopatrzonej w wentylację mechaniczną wywiewną; przed każdorazowym otworzeniem szafy należy uruchomić wentylator;
2)
klucze od szafy z cyjankami oraz zeszyt kontrolny przechowują i przekazują sobie kolejno mistrzowie zmianowi, a w razie pracy nieciągłej, po ukończeniu ostatniej zmiany, szafę zamyka i plombuje mistrz zmianowy przekazując klucz, zeszyt kontrolny i plombownicę zgodnie z zasadami przyjętymi w danym zakładzie;
3)
w małych oddziałach cyjanowania szafa może znajdować się w sąsiadującym składzie oddziałowym lub podręcznym.
2.
Cyjanki potrzebne do uzupełniania kąpieli wydaje mistrz zmianowy, odnotowując wydaną ilość w zeszycie kontrolnym.
3.
Pracownik uzupełniający kąpiel obowiązany jest wsypać pod nadzorem mistrza zmianowego całkowitą otrzymaną ilość cyjanków.

5. Przechowywanie drobnych ilości cyjanków w ogólnych składach materiałowych.

W ogólnych składach materiałowych mogą być przechowywane cyjanki w ilości do 10 kg, z tym, że cyjanki powinny być przechowywane w specjalnej szafie lub skrzyni stalowej, wietrzonej mechanicznie, przy czym szafa powinna być zamykana na klucz będący w posiadaniu kierownika składu oraz plombowana; do plombowania i zdejmowania plomby upoważniony jest tylko kierownik składu.

III. Oddziały cyjanowania.

1.
Oddziały cyjanowania powinny być szczelnie izolowane od innych pomieszczeń, a szczególnie od takich, w których odbywa się proces trawienia metali kwasami. W pomieszczeniu oddziałów cyjanowania wolno dokonywać wyłącznie czynności cyjanowania oraz innych czynności bezpośrednio związanych z procesem cyjamowania.
2.
Podłogi, styki ścian z podłogą, wentylacja, pokrycie ścian oraz drzwi pomieszczeń określonych w ust. 1 powinny odpowiadać przepisom § 6.

IV. Aparatura oddziału cyjanowania.

1.
Cyjanowanie powinno odbywać się w aparaturze hermetycznej, zmechanizowanej, a w miarę istniejących możliwości technicznych zautomatyzowanej.
2.
Jeżeli zastosowanie aparatury hermetycznej, zmechanizowanej lub zautomatyzowanej, o której mowa w ust. 1, w danym zakładzie nie jest możliwe, cyjanowania można dokonywać - za zgodą technicznego inspektora pracy i państwowego inspektora sanitarnego - w aparatach szczelnie obudowanych, zaopatrzonych w sprawnie działające urządzenia mechanicznej wentylacji wywiewnej.
Otwierania opakowań z cyjankami oraz przepakowywania cyjanków należy dokonywać w szafie z uruchomionym urządzeniem wentylacji mechanicznej wywiewnej.
Suszenie wilgotnych cyjanków powinno być dokonywane w specjalnej szafie-suszarni zaopatrzonej w wentylację mechaniczną wywiewną.

V. Obsługa aparatury do cyjanowania.

Podczas pracy pieca cyjanowego o obsłudze ręcznej drzwiczki pieca powinny być zamknięte.
Przez cały czas trwania kąpieli cyjanowej powinna być czynna wentylacja mechaniczna wywiewna pieca cyjanowego.
1.
Dokładanie cyjanków do kąpieli cyjanowych powinno być dokonywane małymi dawkami.
2.
Wanny lub tygle pieców cyjanowych mogą być napełnione roztopionymi cyjankami nie więcej niż do 3/4 ich pojemności.
3.
Podczas zasilania kąpieli cyjankami pracownik powinien stać z boku okienka pieca cyjanowego.
1.
Przyrządy, narzędzia i wyroby przed włożeniem do kąpieli cyjanowej powinny być dokładnie wysuszone i podgrzane.
2.
Przyrządy do wysypywania cyjanków do kąpieli należy po uprzednim ich zneutralizowaniu przechowywać w specjalnych skrzyniach.
3.
Przyrządy i narzędzia używane do prac z cyjankami nie mogą być stosowane do innych celów.
Przedmiotów zanieczyszczonych saletrą nie wolno zanurzać w kąpieli cyjanowej, a przedmiotów zanieczyszczonych cyjankami - w kąpieli saletrzanej.
Wanny i tygle pieców cyjanowych powinny podlegać okresowej i systematycznej kontroli.

VI. Oczyszczanie i unieszkodliwianie odpadków.

Cyjanki rozsypane na podłodze i w innych miejscach należy dokładnie zebrać do specjalnej skrzynki stalowej z pokrywą, zamykanej na klucz, podłogę zaś i zanieczyszczone obuwie należy spłukać obficie środkiem neutralizującym, a następnie czystą wodą.
Usuwanie piany, zanieczyszczeń i osadów z dna wanny lub tygla powinno być dokonywane ostrożnie przy pomocy specjalnego czerpaka dziurkowanego; usunięte odpadki powinny być wkładane do specjalnej skrzynki stalowej z pokrywą.
Po każdej zmianie przyrządy i narzędzia zanieczyszczone cyjankami należy spłukiwać środkiem neutralizującym, przemywać wodą i chować do zamykanej specjalnej skrzyni.
Po każdej zmianie zmyć podłogi i ściany oddziału cyjanowania gorącym roztworem sody.
1.
Wszelkie odpadki cyjanków należy zneutralizować przed usunięciem do ścieków.
2.
Do kanałów ściekowych, do których wpuszcza się ciecze po neutralizacji, nie wolno wpuszczać roztworów kwaśnych.

VII. Odzież ochronna i sprzęt ochrony osobistej.

1.
Pracownicy zatrudnieni przy pracy z cyjankami powinni być zaopatrzeni w odzież ochronną i sprzęt ochrony osobistej, w szczególności w maski przeciwpyłowe oraz maski przeciwgazowe z pochłaniaczami na cyjanowodór, a przy obsłudze pieców do cyjanowania również w okulary ochronne.
2.
Odzież ochronna oraz sprzęt ochrony osobistej powinny być neutralizowane i oczyszczane codziennie.
3.
Maski przeciwpyłowe i przecigazowe powinny podlegać dezynfekcji oraz okresowym badaniom kontrolnym.
4.
Przed oddaniem odzieży ochronnej do prania lub naprawy należy usunąć z niej ślady cyjanków przez zneutralizowanie jej w odpowiedniej kąpieli.
5.
Pranie odzieży ochronnej pracowników oddziału cyjanowania jest dozwolone tylko w zakładzie pracy.

VIII. Przepisy higieniczno-sanitarne i opieka lekarska.

W pomieszczeniach sąsiadujących z pomieszczeniami, w których jest wykonywana praca przy użyciu cyjanków, powinny znajdować się apteczki zaopatrzone w środki do udzielenia pierwszej pomocy na wypadek zatrucia związkami cyjanowymi oraz butle z tlenem dla celów ratunkowych.
1.
Oddział cyjanowania powinien posiadać następujące urządzenia higieniczno-sanitarne przeznaczone wyłącznie dla pracowników w nim zatrudnionych:
1)
dwie szatnie, podstawową i przepustową, połączone zespołem sanitarnym,
2)
pomieszczenia do oczyszczania i suszenia odzieży ochronnej,
3)
pomieszczenie do spożywania posiłków,
4)
palarnie.
2.
W umywalni powinien znajdować się zbiorniczek z 4% roztworem zasadowego siarczanu żelazowego lub 2% roztworem dwuwęglanu sody zaopatrzony w kurek.
1.
Po skończonej pracy pracownik powinien wziąć natrysk.
2.
Przed każdym jedzeniem, piciem lub paleniem tytoniu pracownik powinien:
1)
umyć ręce w 4% roztworze zasadowego siarczanu żelazowego albo w 2% roztworze dwuwęglanu sodu, a następnie mydłem w ciepłej wodzie,
2)
wypłukać usta ciepłą wodą,
3)
umyć twarz w ciepłej wodzie.
3.
Każdy pracownik powinien być zaopatrzony w mydło, ręcznik i kubek lub szklankę do płukania ust.
Jeśli pomieszczenia szatni i umywalni znajdują się z dala od pomieszczenia składu głównego cyjanków, wówczas dla pracowników obsługujących skład należy urządzić przy składzie głównym szatnię oraz umywalnię odpowiadające przepisom § 36.
Zabronione jest dopuszczanie do prac z cyjankami pracowników mających uszkodzoną skórę przez skaleczenia, zadrapania itp.
1.
Przyjmowanie pracowników do pracy przy przechowywaniu i stosowaniu cyjanków powinno odbywać się na podstawie orzeczenia lekarskiego o zdolności do pracy na danym stanowisku.
2.
Pracownicy zatrudnieni przy przechowywaniu i stosowaniu cyjanków powinni podlegać okresowym badaniom lekarskim nie rzadziej niż raz na 3 miesiące.

IX. Przepisy przejściowe i końcowe.

W okresie 3 lat od dnia wejścia w życie rozporządzenia oddziały cyjanowania w istniejących w dniu wejścia w życie rozporządzenia zakładach pracy mogą - za zgodą technicznego inspektora pracy i państwowego inspektora sanitarnego - mieścić się w ogólnych halach fabrycznych, pod warunkiem, że będą oddzielone od pozostałej całości hali ścianką murowaną o wysokości co najmniej 2 m, a powyżej aż do stropu siatką stalową; oddziały te powinny posiadać drzwi stalowe zamykane na klucz.
Pracownicy zatrudnieni przy przechowywaniu i stosowaniu cyjanków powinni być przeszkoleni w zakresie wiadomości o szkodliwości cyjanków i cyjanowodoru oraz w zakresie sposobów bezpiecznej i higienicznej pracy z tymi związkami.
Przepisy rozporządzenia powinny być podane do wiadomości pracowników przez wywieszenie w pomieszczeniach pracy w widocznym miejscu tekstu rozporządzenia lub odpowiednich wpisów z niego i utrzymywanie ich w stanie czytelnym.
Kierownictwa zakładów pracy opracują na podstawie rozporządzenia szczegółowe instrukcje dla poszczególnych stanowisk pracy i doręczą je pracownikom za pokwitowaniem.
Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.