Wykorzystanie bezzałogowych statków powietrznych Straży Granicznej.

Dzienniki resortowe

Dz.Urz.KGSG.2018.54

Akt obowiązujący
Wersja od: 1 października 2023 r.

ZARZĄDZENIE Nr 49
KOMENDANTA GŁÓWNEGO STRAŻY GRANICZNEJ
z dnia 10 kwietnia 2018 r.
w sprawie wykorzystania bezzałogowych statków powietrznych Straży Granicznej

Na podstawie art. 9 ust. 7 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2017 r. poz. 2365 i 2405 oraz z 2018 r. poz. 106, 138 i 650) ustala się, co następuje:
§  1. 
Zarządzenie określa przypadki, metody, formy, sposób i tryb wykorzystania bezzałogowych statków powietrznych Straży Granicznej, znajdujących się na wyposażeniu jednostek organizacyjnych Straży Granicznej, do realizacji ustawowych zadań Straży Granicznej.
§  2. 
1. 
Bezzałogowe statki powietrzne Straży Granicznej, zwane dalej "bezzałogowymi statkami powietrznymi", wykorzystywane są w szczególności do ochrony granicy państwowej na lądzie oraz na morzu. Loty wykonywane są w przestrzeni powietrznej Rzeczypospolitej Polskiej i w przestrzeni nad wyłączną strefą ekonomiczną Rzeczypospolitej Polskiej, a także w przestrzeni powietrznej innych państw w trakcie udziału Straży Granicznej we wspólnych operacjach, projektach pilotażowych i szybkich interwencjach koordynowanych przez Europejską Agencję Straży Granicznej i Przybrzeżnej - FRONTEX oraz na podstawie obowiązujących umów i porozumień międzynarodowych. Wykorzystywanie bezzałogowych statków powietrznych w przestrzeni powietrznej innych państw odbywa się zgodnie z przepisami obowiązującymi w tych państwach.
2. 
Wykorzystywanie bezzałogowego statku powietrznego w przestrzeni powietrznej Rzeczypospolitej Polskiej i w przestrzeni nad wyłączną strefą ekonomiczną Rzeczypospolitej Polskiej może odbywać się w wydzielonej przestrzeni powietrznej lub w zasięgu wzroku, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze (Dz. U. z 2017 r. poz. 959 i 1089 oraz z 2018 r. poz. 138 i 650) oraz wytycznymi nr 9 Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia 26 sierpnia 2015 r. w sprawie wprowadzenia do stosowania "Podręcznika zarzadzania przestrzenią powietrzną" (Dz. Urz. Urzędu Lotnictwa Cywilnego poz. 44).
3. 
O wydzielenie strefy powietrznej niezbędnej do wykonania lotu poza zasięgiem wzroku występuje użytkownik bezzałogowego statku powietrznego lub podmiot występujący o wykorzystanie bezzałogowego statku powietrznego.
4. 
Użytkownikiem bezzałogowego statku powietrznego jest:
1)
komendant oddziału Straży Granicznej, w którego zasięgu działania lub na rzecz którego jest on wykorzystywany;
1a) 1
 Komendant Biura Spraw Wewnętrznych Straży Granicznej;
1b) 2
 Rektor-Komendant Wyższej Szkoły Straży Granicznej;
2)
komendant placówki lub dywizjonu Straży Granicznej, w których zasięgu działania lub na rzecz którego jest on wykorzystywany;
3)
kierownik komórki organizacyjnej Komendy Głównej Straży Granicznej, na rzecz którego jest on wykorzystywany albo
4)
komendant ośrodka lub ośrodka szkolenia Straży Granicznej, na rzecz którego jest on wykorzystywany.
§  3. 
1. 
Bezzałogowy statek powietrzny wykorzystuje się w celu monitorowania lub rejestracji obrazu podczas:
1)
wykonywania lotów patrolowych wzdłuż granicy państwowej, w celu ujawniania przygotowań do przekroczenia granicy państwowej, jej przekroczenia wbrew przepisom oraz ujawnienia śladów takiego przekroczenia;
2)
prowadzenia działań granicznych;
3)
sprawdzania poziomu wody w rzekach granicznych i ich zanieczyszczenia w pobliżu granicy państwowej oraz polskich obszarów morskich;
4)
typowania miejsc dogodnych do przekraczania granicy państwowej wbrew przepisom oraz przemieszczania towarów lub przedmiotów przez granicę państwową;
5)
sprawdzania stanu oznakowania granicy państwowej i urządzeń inżynieryjnych;
6)
wykrywania sprawców przekroczenia granicy państwowej wbrew przepisom, a także dokonujących innych przestępstw lub wykroczeń, których ściganie należy do właściwości Straży Granicznej oraz naprowadzania sił Straży Granicznej w celu ich ujęcia;
7)
weryfikowania uzyskanych informacji o przebywających w pobliżu granicy państwowej osobach podejrzanych o popełnienie przestępstw lub wykroczeń albo przedmiotach służących do ich popełnienia;
8)
wspierania działań pościgowych za sprawcami przestępstw i wykroczeń oraz za osobami zatrzymanymi, gdy doszło do ich ucieczki;
9)
sprawowania nadzoru nad przestrzeganiem przez statki morskie przepisów obowiązujących na polskich obszarach morskich;
10)
rozpoznawania i identyfikacji jednostek pływających na polskich obszarach morskich;
11)
wspierania przedsięwzięć podejmowanych w trakcie wykonywania działań specjalnych;
12)
realizowania innych zadań służbowych, w tym z zakresu czynności operacyjno-rozpoznawczych i dochodzeniowo-śledczych;
13)
realizacji szkoleń, w których programach ujęto ich wykorzystanie.
2. 
Dodatkowo dopuszcza się wykorzystanie bezzałogowych statków powietrznych podczas:
1)
wykonywania zadań we współdziałaniu ze służbami państwowymi Rzeczypospolitej Polskiej, w tym między innymi do:
a)
udziału w akcjach ratowniczych,
b)
uczestnictwa w poszukiwaniu osób zaginionych,
c)
kontrolowania dróg i szlaków komunikacyjnych pod względem natężenia i utrudnień w ruchu w zakresie istotnym dla realizacji zadań Straży Granicznej;
2) 3
 wykonywania zadań na rzecz innych uprawnionych podmiotów na podstawie obowiązujących przepisów lub zawartych porozumień;
3)
wykonywania lotów treningowych w celu podniesienia umiejętności pilotażu operatorów bezzałogowych statków powietrznych lub sprawdzenia parametrów technicznych bezzałogowego statku powietrznego.
§  4. 
Bezzałogowe statki powietrzne wykorzystywane są w trybie wnioskowym, alarmowym lub na polecenie.
§  5. 
1. 
Wykorzystanie bezzałogowego statku powietrznego realizowane jest na podstawie:
1)
polecenia Komendanta Głównego Straży Granicznej;
1a) 4
 polecenia Rektora-Komendanta Wyższej Szkoły Straży Granicznej lub Prorektora-Zastępcy Komendanta Wyższej Szkoły Straży Granicznej;
2) 5
 polecenia komendanta lub zastępcy komendanta oddziału Straży Granicznej, Komendanta lub Zastępcy Komendanta Biura Spraw Wewnętrznych Straży Granicznej, komendanta placówki lub dywizjonu Straży Granicznej lub kierownika komórki organizacyjnej Komendy Głównej Straży Granicznej, na wyposażeniu których znajduje się bezzałogowy statek powietrzny, lub polecenia upoważnionego przez nich funkcjonariusza Straży Granicznej;
3)
polecenia komendanta lub zastępcy komendanta ośrodka lub ośrodka szkolenia Straży Granicznej, na wyposażeniu którego znajduje się bezzałogowy statek powietrzny, lub polecenia upoważnionego przez nich funkcjonariusza Straży Granicznej;
4)
wniosku o użycie bezzałogowego statku powietrznego lub wniosku podmiotu zewnętrznego, zatwierdzonego przez osoby, o których mowa w pkt 1-3.
2.  6
 Kierownik komórki organizacyjnej Wyższej Szkoły Straży Granicznej, oddziału, ośrodka lub ośrodka szkolenia Straży Granicznej, Biura Spraw Wewnętrznych Straży Granicznej oraz komendant placówki lub dywizjonu Straży Granicznej, na wyposażeniu których znajdują się bezzałogowe statki powietrzne, każdorazowo konsultują ich wykorzystanie w strefach czasowo rezerwowanych wydzielonych na potrzeby Straży Granicznej z właściwym naczelnikiem wydziału lotniczego Biura Lotnictwa Straży Granicznej oraz powiadamiają odpowiednio służbę dyżurną operacyjną Wyższej Szkoły Straży Granicznej, służbę dyżurną operacyjną właściwego oddziału Straży Granicznej, kierownika zmiany ośrodka lub ośrodka szkolenia Straży Granicznej, a w przypadku Centrum Szkolenia Straży Granicznej służbę dyżurną operacyjną Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Straży Granicznej.
3. 
Wnioski, o których mowa w ust. 1 pkt 4, mogą być przesyłane za pośrednictwem poczty, telefaksu lub poczty elektronicznej.
4. 
Wzór wniosku o użycie bezzałogowego statku powietrznego określa załącznik do zarządzenia.
§  6. 
1. 
Podstawą wykorzystania bezzałogowego statku powietrznego w trybie wnioskowym są zatwierdzone pisemne wnioski, o których mowa w § 5 ust. 1 pkt 4.
2. 
Pisemny wniosek o użycie bezzałogowego statku powietrznego składa do:
1)
właściwego komendanta oddziału Straży Granicznej:
a)
w ramach tego oddziału Straży Granicznej - komendant placówki lub dywizjonu Straży Granicznej, kierownik komórki organizacyjnej komendy tego oddziału Straży Granicznej, naczelnik wydziału zamiejscowego Biura Spraw Wewnętrznych Straży Granicznej właściwego dla tego oddziału Straży Granicznej lub upoważniony przez nich funkcjonariusz Straży Granicznej,
b) 7
 Komendant Biura Spraw Wewnętrznych Straży Granicznej, Rektor-Komendant Wyższej Szkoły Straży Granicznej, komendant innego oddziału Straży Granicznej, komendant ośrodka lub ośrodka szkolenia Straży Granicznej, kierownik komórki organizacyjnej Komendy Głównej Straży Granicznej lub upoważniony przez nich funkcjonariusz Straży Granicznej;
1a) 8
 Komendanta Biura Spraw Wewnętrznych Straży Granicznej - kierownik komórki organizacyjnej Biura Spraw Wewnętrznych Straży Granicznej lub upowazniony przez niego funkcjonariusz Straży Granicznej;
1b) 9
 Rektora-Komendanta Wyższej Szkoły Straży Granicznej - kierownik komórki organizacyjnej Wyższej Szkoły Straży Granicznej lub upoważniony przez niego inny funkcjonariusz Straży Granicznej;
2)
komendanta ośrodka lub ośrodka szkolenia Straży Granicznej - kierownik komórki organizacyjnej tegoż ośrodka lub ośrodka szkolenia lub upoważniony przez niego inny funkcjonariusz Straży Granicznej.
3. 
Pisemny wniosek podmiotu zewnętrznego, o którym mowa w § 5 ust. 1 pkt 4, składa podmiot uprawniony do tego na podstawie obowiązujących przepisów lub porozumień.
4. 
W przypadku nie zrealizowania zatwierdzonego wniosku o użycie bezzałogowego statku powietrznego, operator bezzałogowego statku powietrznego informuje o tym wnioskodawcę, a następnie, w przypadku gdy wniosek dalej jest aktualny, ustala kolejny możliwy termin realizacji oraz odnotowuje to na tym samym zatwierdzonym wniosku.
§  7. 
1. 
Wykorzystanie bezzałogowego statku powietrznego w trybie alarmowym odbywa się w przypadku zdarzeń wymagających natychmiastowego jego użycia, gdy nie ma możliwości wcześniejszego wystąpienia z pisemnym wnioskiem.
2. 
Podstawą wykorzystania bezzałogowego statku powietrznego w trybie alarmowym jest ustne polecenie osoby, o której mowa w § 5 ust. 1 pkt 1 i 2.
3. 
Ustny wniosek o wykorzystanie bezzałogowego statku powietrznego w trybie alarmowym może złożyć:
1)
w ramach oddziału Straży Granicznej - komendant placówki lub dywizjonu Straży Granicznej, kierownik komórki wewnętrznej komendy oddziału Straży Granicznej, naczelnik wydziału zamiejscowego Biura Spraw Wewnętrznych Straży Granicznej właściwego dla tego oddziału Straży Granicznej lub upoważniony przez nich funkcjonariusz Straży Granicznej;
1a) 10
 w ramach Biura Spraw Wewnętrznych Straży Granicznej - kierownik komórki organizacyjnej Biura Spraw Wewnętrznych Straży Granicznej lub upoważniony przez niego funkcjonariusz Straży Granicznej;
2) 11
 Komendant Biura Spraw Wewnętrznych Straży Granicznej, Rektor-Komendant Wyższej Szkoły Straży Granicznej, komendant innego oddziału Straży Granicznej, kierownik komórki organizacyjnej Komendy Głównej Straży Granicznej lub upoważniony przez nich funkcjonariusz Straży Granicznej;
3)
podmiot zewnętrzny uprawniony do tego na podstawie obowiązujących przepisów lub porozumień.
4. 
Ustny wniosek, o którym mowa w ust. 3, w przypadku wykorzystania bezzałogowego statku powietrznego potwierdzany jest pisemnym poleceniem lub wnioskiem złożonym w terminie siedmiu dni od daty wykorzystania bezzałogowego statku powietrznego, zgodnie z zasadami określonymi w § 6 ust. 2 i 3, które mają zastosowanie w trybie wnioskowym.
5.  12
 W przypadku ustnego polecenia wykorzystania bezzałogowego statku powietrznego wydanego przez Komendanta Głównego Straży Granicznej zostaje ono potwierdzone poprzez złożenie przez Dyrektora Zarządu Granicznego Komendy Głównej Straży Granicznej pisemnego wniosku o użycie bezzałogowego statku powietrznego do właściwego komendanta oddziału Straży Granicznej, w terminie siedmiu dni od daty wykorzystania bezzałogowego statku powietrznego.
§  8. 
1. 
Wykorzystanie bezzałogowego statku powietrznego dokumentuje się w systemie Centralnej Bazy Danych Straży Granicznej System Wspomagania Kierowania.
2. 
Wykorzystanie bezzałogowego statku powietrznego podczas:

a) wykonywania czynności operacyjno-rozpoznawczych i dochodzeniowo-śledczych dokumentuje się wyłącznie w formie notatki służbowej, którą należy przekazać wnioskodawcy,

b) prowadzenia szkoleń z zakresu czynności operacyjno-rozpoznawczych i dochodzeniowo-śledczych dokumentuje się wyłącznie w formie notatki służbowej i załącza się do dokumentacji służbowej.

3. 
Taktykę i sposób wykorzystania bezzałogowego statku powietrznego w ramach realizacji czynności operacyjno-rozpoznawczych i dochodzeniowo-śledczych, w tym czynności obserwacji, każdorazowo ustala się z wnioskodawcą.
§  9. 
1. 
Operatorem bezzałogowego statku powietrznego może być wyłącznie funkcjonariusz Straży Granicznej posiadający świadectwo kwalifikacji operatora bezzałogowego statku powietrznego (UAVO - Unmanned Aerial Vehicle Operator) z uprawnieniami do wykonywania lotów w zasięgu wzroku (VLOS - Visual Line of Sight Operations) lub lotów poza zasięgiem wzroku (BVLOS - Beyond Visual Line of Sight).
2. 
Operator bezzałogowego statku powietrznego jest zobowiązany:
1)
wykorzystywać statek zgodnie z przeznaczeniem, aktualnymi procedurami określonymi przez producenta, ujętymi w programie szkolenia dla danego modelu bezzałogowego statku powietrznego oraz stosować się do zaleceń podanych w "Instrukcji Użytkownika";
2)
terminowo oraz z zachowaniem należytej staranności wykonywać czynności obsługowe i przeglądy techniczne ujęte w "Instrukcji Obsługi Technicznej";
3)
przeprowadzać naprawy, zgodnie z posiadanymi uprawnieniami, ujęte w "Instrukcji Napraw" dla danego modelu bezzałogowego statku powietrznego;
4)
stosować materiały eksploatacyjne zgodnie z zaleceniami producenta;
5)
dbać o stan techniczny i wygląd zewnętrzny statku.
§  10. 
1.  13
 Operator bezzałogowego statku powietrznego w przypadku wystapienia podczas wykonywania lotu sytuacji awaryjnej, polegającej na utracie łączności uniemożliwiającej pilotowanie bezzałogowego statku powietrznego, uruchamia procedurę awaryjną polegającą na poinformowaniu drogą radiową lub telefoniczną właściwej Służby Informacji Powietrznej (Flight Information Service - FIS), a także odpowiednio:
1)
służbę dyżurną operacyjną właściwego oddziału Straży Granicznej;
1a) 14
 służbę dyżurną operacyjną Wyższej Szkoły Straży Granicznej;
2)
kierownika zmiany ośrodka lub ośrodka szkolenia Straży Granicznej;
3)
w przypadku Biura Spraw Wewnętrznych Straży Granicznej służbę dyżurną operacyjną Komendanta Głównego Straży Granicznej oraz jeżeli lot wykonywany był w strefach czasowo rezerwowanych wydzielonych na potrzeby Straży Granicznej służbę dyżurną operacyjną właściwego oddziału Straży Granicznej;
4)
w przypadku Centrum Szkolenia Straży Granicznej służbę dyżurną operacyjną Warmińsko - Mazurskiego Oddziału Straży Granicznej.
2. 
Operator bezzałogowego statku powietrznego podczas kontaktu z właściwą Służbą Informacji Powietrznej (Flight Information Service - FIS) podaje następujące dane:
1)
numer strefy lub stref, w których nastąpiło zerwanie łączności oraz jej przybliżony rejon lub część;
2)
czas, w którym utracono kontakt z bezzałogowym statkiem powietrznym;
3)
czas pozostały do wyczerpania baterii (wartość ładunku elektrycznego na akumulatorach);
4)
ostatnią zarejestrowaną prędkość;
5)
ostatnio obrany kurs (kierunek lotu);
6)
ostatnią zarejestrowaną wysokość na jakiej znajdował się bezzałogowy statek powietrzny lub została utracona łączność;
7)
inne istotne informacje wynikające ze specyfiki zdarzenia.
3. 
Z uwagi na możliwość samodzielnego powrotu bezzałogowego statku powietrznego operator bezzałogowego statku powietrznego udziela informacji, o których mowa w ust. 1, po upływie 5 minut od utraty łączności z bezzałogowym statkiem powietrznym lub niezwłocznie w przypadku, gdy posiada informację, iż w sąsiednich strefach lub innych elementach przestrzeni powietrznej w pobliżu których wykonywany był lot bezzałogowym statkiem powietrznym, może odbywać się przelot innego statku powietrznego posiadającego zezwolenie właściwego organu służby ruchu lotniczego lub organizatora lotów ze strony Straży Granicznej.
4.  15
 W przypadku nawiązania ponownego kontaktu z bezzałogowym statkiem powietrznym lub odzyskania nad nim kontroli, operator bezzałogowego statku powietrznego niezwłocznie informuje o tym zdarzeniu właściwą Służbę Informacji Powietrznej (Flight Information Service - FIS), a także odpowiednio podmioty, o których mowa w ust. 1.
§  11. 
Tracą moc wytyczne nr 138 Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 30 lipca 2015 r. w sprawie przypadków, sposobu i trybu wykorzystania bezzałogowych statków powietrznych Straży Granicznej (Dz. Urz. KGSG poz. 48 oraz z 2016 r. poz. 40).
§  12. 
Zarządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.

ZAŁĄCZNIK

Wniosek o użycie bezzałogowego statku powietrznego Straży Granicznej

1 § 2 ust. 4 pkt 1a dodany przez § 1 pkt 1 zarządzenia nr 47 z dnia 26 lipca 2019 r. (Dz.Urz.KGSG.2019.43) zmieniającego nin. zarządzenie z dniem 26 lipca 2019 r.
2 § 2 ust. 4 pkt 1b dodany przez § 1 pkt 1 zarządzenia nr 55 z dnia 29 sierpnia 2023 r. (Dz.Urz.KGSG.2023.48) zmieniającego nin. zarządzenie z dniem 1 października 2023 r.
3 § 3 ust. 2 pkt 2 zmieniony przez § 1 pkt 2 zarządzenia nr 47 z dnia 26 lipca 2019 r. (Dz.Urz.KGSG.2019.43) zmieniającego nin. zarządzenie z dniem 26 lipca 2019 r.
4 § 5 ust. 1 pkt 1a dodany przez § 1 pkt 2 lit. a zarządzenia nr 55 z dnia 29 sierpnia 2023 r. (Dz.Urz.KGSG.2023.48) zmieniającego nin. zarządzenie z dniem 1 października 2023 r.
5 § 5 ust. 1 pkt 2 zmieniony przez § 1 pkt 3 lit. a zarządzenia nr 47 z dnia 26 lipca 2019 r. (Dz.Urz.KGSG.2019.43) zmieniającego nin. zarządzenie z dniem 26 lipca 2019 r.
6 § 5 ust. 2:

- zmieniony przez § 1 pkt 3 lit. b tiret pierwsze i drugie zarządzenia nr 47 z dnia 26 lipca 2019 r. (Dz.Urz.KGSG.2019.43) zmieniającego nin. zarządzenie z dniem 26 lipca 2019 r.

- zmieniony przez § 1 pkt 3 lit. b tiret trzecie zarządzenia nr 47 z dnia 26 lipca 2019 r. (Dz.Urz.KGSG.2019.43) zmieniającego nin. zarządzenie z dniem 16 września 2019 r.

- zmieniony przez § 1 pkt 2 lit. b zarządzenia nr 55 z dnia 29 sierpnia 2023 r. (Dz.Urz.KGSG.2023.48) zmieniającego nin. zarządzenie z dniem 1 października 2023 r.

7 § 6 ust. 2 pkt 1 lit. b zmieniona przez § 1 pkt 3 lit. a zarządzenia nr 55 z dnia 29 sierpnia 2023 r. (Dz.Urz.KGSG.2023.48) zmieniającego nin. zarządzenie z dniem 1 października 2023 r.
8 § 6 ust. 2 pkt 1a dodany przez § 1 pkt 4 zarządzenia nr 47 z dnia 26 lipca 2019 r. (Dz.Urz.KGSG.2019.43) zmieniającego nin. zarządzenie z dniem 26 lipca 2019 r.
9 § 6 ust. 2 pkt 1b dodany przez § 1 pkt 3 lit. b zarządzenia nr 55 z dnia 29 sierpnia 2023 r. (Dz.Urz.KGSG.2023.48) zmieniającego nin. zarządzenie z dniem 1 października 2023 r.
10 § 7 ust. 3 pkt 1a dodany przez § 1 pkt 5 lit. a zarządzenia nr 47 z dnia 26 lipca 2019 r. (Dz.Urz.KGSG.2019.43) zmieniającego nin. zarządzenie z dniem 26 lipca 2019 r.
11 § 7 ust. 3 pkt 2 zmieniony przez § 1 pkt 4 zarządzenia nr 55 z dnia 29 sierpnia 2023 r. (Dz.Urz.KGSG.2023.48) zmieniającego nin. zarządzenie z dniem 1 października 2023 r.
12 § 7 ust. 5 zmieniony przez § 1 pkt 5 lit. b zarządzenia nr 47 z dnia 26 lipca 2019 r. (Dz.Urz.KGSG.2019.43) zmieniającego nin. zarządzenie z dniem 16 września 2019 r.
13 § 10 ust. 1 zmieniony przez § 1 pkt 6 lit. a zarządzenia nr 47 z dnia 26 lipca 2019 r. (Dz.Urz.KGSG.2019.43) zmieniającego nin. zarządzenie z dniem 26 lipca 2019 r.
14 § 10 ust. 1 pkt 1a dodany przez § 1 pkt 5 zarządzenia nr 55 z dnia 29 sierpnia 2023 r. (Dz.Urz.KGSG.2023.48) zmieniającego nin. zarządzenie z dniem 1 października 2023 r.
15 § 10 ust. 4 zmieniony przez § 1 pkt 6 lit. b zarządzenia nr 47 z dnia 26 lipca 2019 r. (Dz.Urz.KGSG.2019.43) zmieniającego nin. zarządzenie z dniem 26 lipca 2019 r.