Monografie
Opublikowano: WKP 2019
Rodzaj: monografia
Autorzy monografii:

Raport o stanie gminy, powiatu, województwa

Autorzy fragmentu:

WSTĘP

Raport o stanie gminy, powiatu, województwa (dalej również jako: „raport” oraz „raport o stanie JST”) jest nową instytucją prawną wprowadzoną na mocy przepisów nowelizacji z 11.01.2018 r. Choć przepisy tej ustawy (będącej de facto nowelizacją czterech ustaw: ustawy o samorządzie gminnym, ustawy o samorządzie powiatowym, ustawy o samorządzie województwa i Kodeksu wyborczego) w swojej zasadniczej części weszły w życie 31.01.2018 r., to z uwagi na brzmienie zawartego w niej jednego z przepisów przejściowych (art. 15) zastosowanie znalazły dopiero w nowej kadencji samorządowej, która rozpoczęła się 21.10.2018 r. (kiedy to przeprowadzono pierwszą turę wyborów samorządowych; druga tura przeprowadzona została natomiast 4.11.2018 r.).

Z uzasadnienia projektu powyższej nowelizacji można wyczytać, że zmiany samorządowych ustaw ustrojowych (ustawy o samorządzie gminnym, ustawy o samorządzie powiatowym, ustawy o samorządzie województwa) zostały zaproponowane (wprowadzone) w celu zwiększenia udziału obywateli w procesie kontrolowania oraz funkcjonowania niektórych organów publicznych – władzy samorządowej. Zdaniem projektodawców zmiany te mają realnie przyczynić się do zapewnienia społeczności lokalnej większego udziału w funkcjonowaniu organów danej jednostki samorządu terytorialnego pochodzących z aktu wyboru oraz zagwarantować obywatelom właściwą kontrolę nad władzą samorządową, a tym samym przyczynić się do zwiększenia więzi oraz odpowiedzialności za wspólnotę samorządową, w której zamieszkują .

Wspomnianą nowelizacją samorządowych ustaw ustrojowych z 11.01.2018 r. ustawodawca, oprócz stanowiącego przedmiot niniejszego opracowania raportu o stanie JST, wprowadził do tych ustaw wiele innych zmian oraz nowych instytucji prawnych, tj.:

1)

budżet obywatelski;

2)

obowiązek transmitowania i utrwalania obrad rady (sejmiku);

3)

głosowanie jawne z imiennym wykazem głosowań poszczególnych radnych;

4)

komisję skarg, wniosków i petycji;

5)

obowiązek wprowadzenia do porządku obrad projektu uchwały zgłoszonej przez klub radnych;

6)

możliwość wydawania przez przewodniczącego rady (sejmiku) poleceń służbowych pracownikom urzędu (starostwa);

7)

indywidualne uprawnienia kontrolne radnych;

8)

ustawowe uregulowanie instytucji interpelacji i zapytań radnych;

9)

ustawowe określenie liczby radnych tworzących klub radnych;

10)

obywatelską inicjatywę uchwałodawczą mieszkańców;

11)

rozszerzenie zakazu określonego w przepisie art. 24f ust. 2 u.s.g. również na osobę wójta, burmistrza, prezydenta miasta oraz osoby pozostające we wspólnym pożyciu z określonymi w tym przepisie osobami;

12)

oświadczenie o udzieleniu albo odmowie udzielenia poparcia zarządowi województwa;

13)

funkcję przewodniczącego komisji rewizyjnej w samorządzie województwa dla przedstawiciela klubu opozycyjnego.

Instytucja raportu o stanie JST z założenia ma być istotną formą kontroli sprawowanej przez organ stanowiący w stosunku do organu wykonawczego. Ma być przy tym uzupełnieniem obowiązujących dotychczas przepisów samorządowych ustaw ustrojowych, które z jednej strony przyznawały tę rolę komisji rewizyjnej, z drugiej zaś strony znajdowały właściwy przejaw w zakresie tej kontroli w procedurze absolutoryjnej (która od obecnej kadencji samorządowej rozpoczętej w 2018 r. została nierozerwalnie związana z procedurą rozpatrywania raportu o stanie JST). Nie należy przy tym zapominać, że instytucja raportu o stanie JST nie jest jedyną nową regulacją prawną w zakresie uprawnień kontrolnych rady – nowelizacja z 11.01.2018 r. przyznała bowiem również samym radnym indywidualne uprawnienia kontrolne w zakresie możliwości uzyskiwania informacji i materiałów, wstępu do pomieszczeń, w których znajdują się te informacje i materiały, oraz wglądu w działalność urzędu (starostwa), a także spółek z udziałem danej JST, spółek handlowych z udziałem samorządowych osób prawnych, samorządowych osób prawnych oraz zakładów, przedsiębiorstw i innych samorządowych jednostek organizacyjnych.

Nie należy przy tym pomijać milczeniem faktu, że stanowiące przedmiot niniejszego opracowania raporty o stanie JST były już w poprzednich latach przygotowywane i przedstawiane w niektórych JST (zwłaszcza w gminach). Dokumentów tych nie należy jednak utożsamiać z nową instytucją raportu o stanie JST, choć nie ma żadnych przeszkód natury prawnej, aby w pewnym zakresie się na nich wzorować.

Instytucja raportu o stanie JST po raz pierwszy znajdzie zastosowanie w 2019 r., będąc kompleksowym podsumowaniem działalności organu wykonawczego danej JST w 2018 r. praktycznie na każdym polu jego aktywności. Pierwszy rok obowiązywania tej nowej instytucji niewątpliwie stanowić będzie ogromne wyzwanie dla prawie 3000 JST w Polsce (2477 gmin, 314 powiatów i 16 województw – według stanu na 1.01.2019 r.). Wszystkie te jednostki będą musiały zmierzyć się z tą nie do końca precyzyjną (mimo że dość szczegółową) procedurą uregulowaną przepisami wszystkich trzech samorządowych ustaw ustrojowych.

Przedkładany Państwu komentarz praktyczny z założenia ma wychodzić naprzeciw poszukiwaniom odpowiedzi na wiele mniej lub bardziej szczegółowych pytań dotyczących tego, w jaki sposób prawidłowo przygotować raport o stanie gminy, powiatu, województwa, a następnie przeprowadzić procedurę jego rozpatrzenia.

Z uwagi na fakt, że w procedurze rozpatrywania raportu czynnie udział biorą (a wręcz na mocy przepisów samorządowych są obowiązane brać) oba organy JST, tj. stanowiący (stanowiąco-kontrolny) oraz wykonawczy, niniejsze opracowanie skierowane jest do wszystkich osób pełniących funkcje w tych organach. Przedkładany komentarz praktyczny kierujemy również do wszystkich tych pracowników samorządowych, którzy swoją pracą przyczyniać się będą do przygotowywania treści raportu, a więc sekretarzy gmin, powiatów, województw, zastępców wójtów, burmistrzów, prezydentów miast oraz pracowników urzędów gmin, starostw powiatowych i urzędów marszałkowskich.

Z uwagi na niewielkie różnice procedur rozpatrywania raportu o stanie JST w zależności od szczebla zasadniczego podziału terytorialnego kraju w niniejszym opracowaniu autorzy podchodzą łącznie do analizowanej problematyki zarówno w gminach, jak i w powiatach czy samorządach województw. Ewentualne odmienności (które w głównej mierze dotyczą skutków dokonanej przez organ stanowiący JST negatywnej oceny raportu przedstawionego przez organ wykonawczy tej JST) są wyraźnie wskazywane i odrębnie komentowane.

Niniejszy komentarz praktyczny składa się z pięciu rozdziałów. W rozdziale I przedstawiono pojęcie, istotę oraz cel raportu o stanie JST. Rozdział II poświęcony został w sposób kompleksowy treści raportu. W rozdziale III przedstawiono natomiast procedurę przygotowania raportu o stanie JST. Dwa ostatnie rozdziały dotyczą z kolei przebiegu debaty nad raportem (rozdział IV) oraz wieńczącej tę debatę procedury udzielenia wotum zaufania (rozdział V). Integralną częścią niniejszego opracowania są również wzory dokumentów, w tym uchwał i zarządzeń organów jednostek samorządu terytorialnego, na których ciąży główny obowiązek prawidłowego przeprowadzenia całej procedury rozpatrzenia raportu o stanie JST.

Poznań, 27.03.2019 r.

Marta Bokiej-Karciarz

Mateusz Karciarz

Autorzy fragmentu:

RozdziałI
POJĘCIE, ISTOTA I CEL RAPORTU

Zgodnie z postanowieniami ust. 1 w art. 28aa u.s.g., art. 30a u.s.p. i art. 34a u.s.w. raport o stanie JST przedkładany jest organowi stanowiącemu JST (odpowiednio: radzie gminy, radzie powiatu, sejmikowi województwa) co roku do 31 maja przez organ wykonawczy tej JST (odpowiednio przez: wójta, burmistrza, prezydenta miasta, zarząd powiatu, zarząd województwa). Warto przy tym zauważyć, że wprowadzenie nowej instytucji prawnej w postaci raportu wymusiło na ustawodawcy również rozszerzenie zakresu właściwości organu stanowiącego JST. Znalazło to odzwierciedlenie w nowo dodanych przepisach – art. 18 ust. 2 pkt 4a u.s.g. (w zakresie właściwości rady gminy do rozpatrywania raportu o stanie gminy oraz podejmowania uchwały w sprawie udzielenia lub nieudzielenia wotum zaufania z tego tytułu), art. 12 pkt 6au.s.p. (w zakresie właściwości rady powiatu do rozpatrywania raportu o stanie powiatu oraz podejmowania uchwały w sprawie udzielenia lub nieudzielenia wotum zaufania dla zarządu z tego...

Pełna treść dostępna po zalogowaniu do LEX

Zaloguj się do LEX | Nie korzystasz jeszcze z programów LEX? Zamów prezentację