Plesnarowicz-Durska Ewa, Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Komentarz

Komentarze
Opublikowano: LexisNexis 2014
Stan prawny: 2 stycznia 2014 r.
Autor komentarza:

Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Komentarz

Autor fragmentu:

Wprowadzenie

Sądownictwo administracyjne - jako odrębny pion organów jurysdykcyjnych obok sądownictwa powszechnego - ma swój fundament w konstytucyjnych zasadach demokratycznego państwa prawa. W myśl art. 175 Konstytucji RP sądy administracyjne, podobnie jak Sąd Najwyższy, sądy powszechne i sądy wojskowe, sprawują wymiar sprawiedliwości. Granice właściwości sądów administracyjnych zostały określone wprost w art. 184 Konstytucji RP, z którego wynika, że sądy administracyjne w zakresie określonym w ustawie sprawują kontrolę działalności administracji publicznej. Takie rozdzielenie sądownictwa wprost w Konstytucji RP stanowiło ważną wskazówkę dla ustawodawcy regulującego w ustawach ustrój, właściwość i postępowanie przed sądami administracyjnymi.

Początek polskiego sądownictwa administracyjnego sięga okresu powołania do życia Najwyższego Trybunału Administracyjnego (ustawa z 3 sierpnia 1922 r. o Najwyższym Trybunale Administracyjnym, Dz.U. Nr 67, poz. 600). W piśmiennictwie poświęconym prawu administracyjnemu komentatorzy podkreślają długą tradycję samej idei sądownictwa administracyjnego w Polsce, gdyż zapowiedź utworzenia sądownictwa administracyjnego znalazła się już w Konstytucji marcowej z 1921 r. (ustawa z 17 marca 1921 r. - Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej, Dz.U. Nr 44, poz. 267 ze zm.). Jej uchwalenie umożliwiło rozpoczęcie działalności Najwyższego Trybunału Administracyjnego jako pierwszego w dziejach państwa polskiego sądu administracyjnego. W 1980 r. została ustawa uchwalona z 31 stycznia 1980 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym oraz o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. Nr 4, poz. 8 ze zm.) wprowadzająca jednoinstancyjne sądownictwo administracyjne pod nadzorem jurysdykcyjnym Sądu Najwyższego. Istotne zmiany w zakresie właściwości Naczelnego Sądu Administracyjnego nastąpiły na początku lat 90., a faktyczne zmiany przyniosła ustawa z 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.). Objęła ona, oprócz przepisów ustrojowych, również procedurę sądową, dotychczas odrębnie regulowaną w Kodeksie postępowania administracyjnego. Zasadnicze zmiany wprowadziła jednak Konstytucja RP z 2 kwietnia 1997 r., dokonując wyodrębnienia pionu sądownictwa administracyjnego z Naczelnym Sądem Administracyjnym na czele oraz przyjmując zasadę dwuinstancyjności postępowania sądowoadministracyjnego.

Określenie w Konstytucji RP granic właściwości rzeczowej sądów administracyjnych przesądziło o sposobie unormowania tej materii przez ustawy wprowadzające reformę sądownictwa administracyjnego, a więc:

1)

ustawę z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.),

2)

ustawę z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.),

3)

ustawę z 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.).

Sądami administracyjnymi są Naczelny Sąd Administracyjny oraz wojewódzkie sądy administracyjne. Sądownictwo administracyjne pełni funkcje:

1)

ochrony praw podmiotowych jednostki,

2)

ochrony praworządności,

3)

kształtowania orzecznictwa administracyjnego,

4)

prawotwórczą,

5)

ochrony samodzielności jednostek samorządu terytorialnego,

6)

eliminowania z obrotu prawnego niekonstytucyjnych aktów normatywnych.

Prawo o ustroju sądów administracyjnych w art. 1 § 1 stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, a także rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i sporów o właściwość między jednostkami samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz między tymi organami a organami administracji rządowej.

Celem tego komentarza jest dogłębna analiza przedmiotowej regulacji z powołaniem się na literaturę, poglądy doktryny i piśmiennictwa, a przede wszystkim na bogate orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, Naczelnego Sądu Administracyjnego i wojewódzkich sądów administracyjnych.

Komentarz - ze względu na swój kompleksowy i syntetyczny charakter - stanowi pomocne źródło dla praktyków zajmujących się zagadnieniami ustroju sądów administracyjnych i administracji sądowej; pozwoli im na usystematyzowanie oraz zaktualizowanie ich wiedzy branżowej.

Publikacja ta powinna również zainteresować osoby wykładające prawo administracyjne oraz studentów, słuchaczy szkół wyższych i aplikantów, którzy chcą ugruntować swą wiedzę z tej dziedziny.

Autor fragmentu:
Art. 1art(1)

1.

Artykuł 1 komentowanej ustawy wyznacza ramy ustrojowe funkcjonowania sądów administracyjnych, wskazując na podstawową funkcję sądów administracyjnych jako sprawujących wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (R. Hauser, A. Kabat, Właściwość sądów administracyjnych, RPEiS 2004, nr 2, s. 25). Przedmiotem kontroli sądu administracyjnego jest zatem kontrola władczych działań organów państwa oraz organów wspólnot samorządowych (B. Adamiak, O podmiotowości organów administracji publicznej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, PiP 2006, nr 11, s. 43). Cele oraz zadania sądów administracyjnych determinuje art. 184 w zw. z art. 175 ust. 1Konstytucji RP. Przepis art. 175 ust. 1 stanowi, że wymiar sprawiedliwości w Rzeczypospolitej Polskiej...

Pełna treść dostępna po zalogowaniu do LEX

Zaloguj się do LEX | Nie korzystasz jeszcze z programów LEX? Zamów dostęp testowy