Orzeczenia sądów
Opublikowano: OSNKW 2011/10/96

Wyrok
Sądu Najwyższego
z dnia 19 września 2011 r.
WA 24/11
Dodatek za rozłąkę.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: sędzia SN J. Steckiewicz (sprawozdawca).

Sędziowie SN: A. Kapłon, M. Pietruszyński.

Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: płk Z. Badelski.

Sentencja

Sąd Najwyższy w sprawie mjr. rez. Ryszarda O., oskarżonego o popełnienie przestępstwa określonego w art. 286 § 3 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. - pięciokrotnie i inne, po rozpoznaniu w Izbie Wojskowej na rozprawie w dniu 19 września 2011 r. apelacji, wniesionej przez obrońcę od wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w W. z dnia 30 marca 2011 r.,

utrzymał w mocy zaskarżony wyrok (...).

Uzasadnienie faktyczne

Wyrokiem Wojskowego Sądu Okręgowego w W. z dnia 30 marca 2011 r. mjr rez. Ryszard O. uznany został za winnego m.in. tego, że:

(...) "F. pełniąc zawodową służbę wojskową w Dowództwie (...) w W., w celu osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadził do niekorzystnego rozporządzenia środkami finansowymi Dowódcę (...) w W. poprzez wprowadzenie w błąd tego Dowódcę oraz organu finansowego Dowództwa (...) w W. w ten sposób, że w złożonym wniosku z dnia 4 grudnia 2007 r., na podstawie którego zostały wydane decyzje: nr 306/2007 z dnia 5 grudnia 2007 r. oraz nr 471/FIN/2008 z dnia 16 grudnia 2008 r. dotyczące ustalenia prawa do dodatku za rozłąkę, podał nieprawdziwą informację poprzez wskazanie, iż w związku z przeniesieniem służbowym na nowe stanowisko członkowie jego rodziny, tj. córka Anna O. i syn Daniel O. nie przesiedlili się wraz z nim do W. i zamieszkują w P., kiedy to w rzeczywistości rozłąka nastąpiła na podstawie orzeczonej prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z dnia 24 września 2001 r. separacji, a następnie na podstawie orzeczonego wyrokiem Sądu Okręgowego w P. z dnia 8 grudnia 2005 r. rozwodu, skutkiem czego za okres od dnia 1 listopada 2007 r. do dnia 30 lipca 2009 r. pobierał nienależny mu dodatek za rozłąkę, czym wyrządził szkodę w mieniu Dowództwa (...) w W. na kwotę łącznie 6.969 zł, tj. popełnienia przestępstwa określonego w art. 286 § 1 k.k."(...).

Apelację od tego wyroku wniósł obrońca i zarzucił:

"- obrazę przepisu postępowania, która miała wpływ na treść orzeczenia, to jest art. 170 § 1 pkt 2 k.p.k. wynikającą z oddalenia wniosku dowodowego obrońcy o przesłuchanie w charakterze świadka Jadwigi C. w wyniku uznania, że dowód ten nie ma żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, podczas gdy dopuszczenie wskazanego dowodu mogło mieć istotne znaczenie dla oceny wiarygodności zeznań świadka Marzeny O.;

- błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, który miał wpływ na treść wyroku wyrażający się w uznaniu przez Wojskowy Sąd Okręgowy, że zebrane w tej sprawie dowody pozwalają na przypisanie oskarżonemu popełnienia przestępstw opisanych w części orzekającej sentencji wyroku - podczas gdy swobodna, prawidłowa, kompleksowa oraz wnikliwa ocena całości materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, w tym zeznań świadków, przy uwzględnieniu zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego wyklucza uznanie winy oskarżonego, a co najmniej stwarza co do tego faktu niedające się usunąć wątpliwości, które zgodnie z art. 5 § 2 k.p.k. winny skutkować uniewinnieniem mjr. rez. Ryszarda O."

i wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia i uniewinnienie oskarżonego, ewentualnie uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. (...)

Uzasadnienie prawne

Sąd Najwyższy, uznając apelację za niezasadną, zważył, co następuje.

(...) Oskarżonemu zostały przypisane oszustwa związane z bezprawnym pobieraniem korzyści finansowych z tytułu: dodatku za rozłąkę, zwrotu kosztów przejazdu w celu odwiedzenia rodziny i ekwiwalentu pieniężnego wynikającego z prawa do przejazdu raz w roku do wybranej miejscowości (tam i z powrotem) w kraju.

W kwestii pierwszej (pkt F wyroku).

Według ustaleń Sądu pierwszej instancji oskarżony dodatek za rozłąkę pobierał bezprawnie w okresie od dnia 1 listopada 2007 r. do dnia 30 lipca 2009 r. i z tego tytułu osiągnął korzyść majątkową w kwocie 6.969 zł. Bezprawność zachowania polegała na tym, że oskarżony, występując o przyznanie mu owego dodatku, nie podał, że jego sytuacja rodzinna zmieniła się, bowiem sąd orzekł rozwód i fakt ten diametralnie zmieniał jego uprawnienia do jego otrzymywania. (...)

Argumentacja obrońcy jest błędna, jeżeli uwzględni się istotę i cel, w jakim przyznawany był dodatek za rozłąkę.

Otóż na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 86 ust. 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jedn. Dz.U. z 2008 r. Nr 141, poz. 892 ze zm.) Minister Obrony Narodowej wydał w dniu 28 maja 2004 r. rozporządzenie w sprawie należności żołnierzy zawodowych za przeniesienia i podróże służbowe (Dz.U. Nr 140, poz. 1487), które po nowelizacji (Dz.U. z 2007 r. Nr 192, poz. 1389 i z 2008 r. Nr 190, poz. 1165) m.in. w § 3 pkt 6 przewidziało dodatek za rozłąkę żołnierzowi z tytułu przeniesienia służbowego.

Stosownie do § 7a ust. 1 tego rozporządzenia dodatek za rozłąkę przysługiwał żołnierzowi posiadającemu członków rodziny, o których mowa w § 3 ust. 2, w przypadku gdy nie przesiedlili się oni wraz z nim do nowego miejsca pełnienia służby i nadal zamieszkują w miejscowości, do której nie jest możliwy codzienny dojazd publicznymi środkami transportu.

Bezsporne jest, że oskarżony został służbowo przeniesiony z P. do W., że jego dzieci są członkami rodziny, o których mowa w § 3 ust. 2 rozporządzenia, jak i to, iż pozostaje on z nimi w rozłące.

Mimo tych okoliczności mjr. rez. Ryszardowi O. dodatek za rozłąkę nie przysługiwał.

Dokonując wykładni celowościowej § 7a ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia, należy dojść do wniosku, że intencją wprowadzenia dodatku za rozłąkę było zrekompensowanie żołnierzowi przeniesionemu służbowo do innego garnizonu uciążliwości związanych z kontaktowaniem się z rodziną oraz zwiększonymi kosztami utrzymania do czasu, kiedy przesiedli się ona do nowego miejsca pełnienia przez żołnierza służby. Dodatek za rozłąkę był więc świadczeniem okresowym, które ustawało z zasady wówczas, gdy przesiedlony żołnierz w nowym garnizonie uzyskał odpowiednie mieszkanie. To po pierwsze. Po drugie, musiała istnieć realna możliwość stałego zamieszkania żołnierza z pozostającymi w rozłące członkami rodziny, w niniejszej sprawie z nieletnimi dziećmi. Warunek ten w przypadku mjr. rez. Ryszarda O. nie był spełniony, bowiem na mocy wyroku Sądu Okręgowego w P. z dnia 8 grudnia 2005 r. orzeczono rozwód jego małżeństwa, ustalając miejsce pobytu nieletnich dzieci przy matce.

Wobec tego faktu dzieci oskarżonego nie mogły i do czasu zmiany treści wyroku rozwodowego nie będą mogły przesiedlić się do aktualnego miejsca pełnienia służby przez ich ojca i zamieszkać wraz z nim.

Konkludując, należy stwierdzić, że to nie przeniesienie służbowe pozbawiło oskarżonego możliwości zamieszkania z dziećmi, a przeszkoda natury prawnej, którą był wyrok.

W świetle tych okoliczności przyznanie oskarżonemu dodatku za rozłąkę byłoby sprzeczne z celem tego uprawnienia (patrz w podobnej kwestii wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 września 2010 r., sygn. akt I OSK 408/10, LEX nr 745231). (...)