Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 760463

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 2 grudnia 2010 r.
VIII SA/Wa 958/10

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Sławomir Fularski.

Sędziowie WSA: Leszek Kobylski (spr.), Włodzimierz Kowalczyk.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi M. M. na postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia (...) lipca 2010 r. nr (...) w przedmiocie zwrotu odwołania oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżonym postanowieniem nr (...) z dnia (...) lipca 2010 r. Minister Obrony Narodowej, po rozpoznaniu wniosku M.M. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej postanowieniem Ministra Obrony Narodowej nr (...) z dnia (...) czerwca 2010 r. o zwrocie odwołania wymienionego M.M. od decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w W. z dnia (...) marca 2010 r. o odmowie uchylenia decyzji z dnia (...) września 2006 r. w sprawie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie I instancji o zwrocie ww.ymienionego odwołania wnoszącemu odwołanie M. M.

Zaskarżone postanowienie zapadło w toku postępowania w którym ustalono następujący stan faktyczny i prawny sprawy:

W dniu (...).04.2010 r. M.M. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika (radcę prawnego) złożył do Ministra Obrony Narodowej (dalej określany jako "MON"), odwołanie od decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w W. z dnia (...) marca 2010 r. o odmowie uchylenia decyzji z dnia (...) września 2006 r. w sprawie zwrotu nienależnie pobranego Świadczenia emerytalnego w wysokości (...) zł za okres od (...) października 2004 r. do dnia (...) lipca 2006 r.

MON wspomnianym wyżej postanowieniem z dn. (...).06.2010 r. działając na podstawie art. 66 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm. dalej określany jako "k.p.a.") oraz art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu żołnierzy zawodowych oraz członków ich rodzin (Dz. U. z 2004 r. Nr 8 poz. 66 ze zm.) po rozpoznaniu odwołania M.M. zwrócił powyższe odwołanie wnoszącemu. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia MON podniósł, że w wydanej decyzji od której strona wniosła odwołanie, Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w W. zawarł pouczenie o przysługującym stronie prawie odwołania się od decyzji do Sądu Okręgowego Wydział Ubezpieczeń Społecznych w W. Ponieważ z treści odwołania wynikało, że w sprawie właściwy jest sąd powszechny (sąd ubezpieczeń społecznych), stosownie do art. 66 § 3 k.p.a., odwołanie zwrócono wnoszącemu.

W środku odwoławczym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy do MON, M. M. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika radcę prawnego, wniósł o wydanie decyzji w trybie art. 32 ust. 1 ustawy z dn. 10 grudnia 1993 r. zwalniającej M.M. z obowiązku zwrotu pobranego świadczenia emerytalnego, ewentualnie na podstawie art. 32 ust. 1 ustawy z dn.10 grudnia 1993 r. lub art. 154 - 155 k.p.a. uchyleniu decyzji Dyrektora WBE z dn. (...).09.2006 r. lub wznowieniu postępowania administracyjnego w sprawie w której wydano przedmiotową decyzję.

W ocenie odwołującego się złożony wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z zakresu zaopatrzenia emerytalnego żołnierza zawodowego, powinien być rozpoznany i rozstrzygnięty w administracyjnym toku postępowania. Organem właściwym do rozpatrzenia odwołania jest w ocenie odwołującego się MON jako organ nadrzędny nad Dyrektorem WBE a nie Sąd Okręgowy w W.

Należy zauważyć, że strona posłużyła się tymi samymi zarzutami i argumentacją jak w sprawie w przedmiocie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w W. z dnia (...) września 2006 r.

Postanowieniem z dnia (...) lipca 2010 r. MON, po ponownym rozpoznaniu wniosku, utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia (...).06.2010 r., podnosząc w pisemnym uzasadnieniu rozstrzygnięcia, że sprawy dotyczące emerytur i rent, w których wniesiono odwołanie od decyzji organów rentowych należą do kategorii spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych stosownie do art. 476 § 2 kodeksu postępowania cywilnego. Natomiast zgodnie z art. 461 § 2 kodeksu postępowania cywilnego, w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych w których wniesiono odwołanie od decyzji wojskowego organu emerytalnego, właściwy jest sąd w którego okręgu ma siedzibę ten organ. W stanie faktycznym sprawy M.M., należało zatem uznać, że właściwym w sprawie wniesionego odwołania od decyzji z zakresu ubezpieczeń społecznych jest sąd powszechny i dlatego, stosownie do art. 66 § 3 k.p.a., wniesione odwołanie należało zwrócić wnoszącemu.

Skargę na powyższe postanowienie MON do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł M.M. reprezentowany przez pełnomocnika (radcę prawnego). W skardze wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia MON oraz poprzedzającego go postanowienia z dnia (...).06.2010 r. oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Zaskarżonym postanowieniom zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 31 i 32 ustawy z dn.10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin w związku z art. 117 § 1-2 k.p.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w sprawie i w konsekwencji uznanie, że odwołanie od decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w W. o usunięcie z obrotu prawnego decyzji organu emerytalnego, rozstrzyga sąd pracy i ubezpieczeń społecznych, podczas gdy organem właściwym do rozpatrzenia odwołania jest MON jako organ wyższego stopnia w stosunku do Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w W.

Autor skargi w jej uzasadnieniu podniósł, że argumentacja MON zawarta w zaskarżonym postanowieniu nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż jest sprzeczna z mającymi zastosowanie w sprawie przepisami ustawy z dn. 10 grudnia 1993 r. oraz orzecznictwem sądowym w tym zakresie. Na poparcie tez autor przywołał uchwałę SN z dn. 7 kwietnia 2010 r. sygn. II UZP 3/10 oraz postanowienie SN z dn.14 stycznia 2010 r. W orzeczeniach tych, w ocenie skarżącego wyrażono pogląd, że usunięcie rażąco naruszającej prawo decyzji wydanej przez wojskowy organ emerytalny z obrotu prawnego powinno nastąpić w trybach przewidzianych w k.p.a. i powinien dokonać tego MON jako organ wyższego stopnia nad wojskowym organem emerytalnym. Stąd rozpoznanie odwołania od decyzji wydanej przez WBE podlega rozpoznaniu w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym, a nie przed sądem pracy i ubezpieczeń społecznych.

W odpowiedzi na skargę MON wniósł o jej oddalenie, podtrzymał argumentację zwartą w zaskarżonym postanowieniu.

W replice na stanowisko MON, w piśmie procesowym z dn. (...).11.2010 r. pełnomocnik skarżącego odniósł się do argumentacji MON z odpowiedzi na skargę oraz podtrzymał swoje twierdzenia o konieczności rozstrzygnięcia wniosku skarżącego w postępowaniu administracyjnym przywołując na poparcie twierdzeń przytaczane już orzecznictwo sądowe.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Jak stanowi przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dn.25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie bądź też inny akt administracyjny lub czynność z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną /vide art. 134 § 1 ustawy z dn. 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2002 Nr 153 poz. 1270 ze zm.) zwaną dalej p.p.s.a.

W ocenie Sądu, analizowana pod tym kątem skarga M.M. nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem.

Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia czy MON, jak uważa skarżący, jest organem wyższego stopnia od decyzji wydawanych przez wojskowy organ emerytalny i czy od wydanych przez ten organ rozstrzygnięć przysługują środki odwoławcze w administracyjnym toku postępowania.

Decyzja z dn. (...).03.2010 r. znak (...) o odmowie uchylenia decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w W. z dn. (...).09.2006 r. w sprawie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, wydana została na podstawie art. 31 i 32 cyt. ustawy z dn.10 grudnia 1993 r./ i jest to decyzja z zakresu zaopatrzenia emerytalnego i rentowego/.

Zgodnie z art. 180 § 2 k.p.a. sprawy wynikające z przepisów o zaopatrzeniach emerytalnych i rentowych są sprawami z zakresu ubezpieczeń społecznych. Z kolei zgodnie z art. 181 k.p.a. organy odwoławcze właściwe w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych określają przepisy odrębne.

W odniesieniu do spraw z zakresu ubezpieczenia emerytalno-rentowego żołnierzy zawodowych, tryb postępowania i właściwe organy, określają przepisy art. 31-36 cyt. ustawy z dn.10 grudnia 1993 r.

Zgodnie z art. 31 ust. 1 ww.ym. ustawy prawo do zaopatrzenia emerytalnego i wysokość świadczeń pieniężnych z tytułu tego zaopatrzenia ustala w formie decyzji wojskowy organ emerytalny. Natomiast stosownie do treści art. 31 ust. 4 powołanej ustawy, od ww.ym. decyzji przysługuje zainteresowanemu odwołanie do właściwego sądu wg. zasad określonych w przepisach kodeksu postępowania cywilnego.

Art. 32 ust. 2 wspomnianej ustawy stanowi, że decyzje ostateczne od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu (sądu powszechnego), mogą być z urzędu przez wojskowy organ emerytalny zmieniane, uchylane lub unieważniane na zasadach określonych w przepisach k.p.a. Oznacza to, że decyzje Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego nie są poddawane kontroli instancyjnej w postępowaniu odwoławczym określonym w k.p.a., a organ ten orzeka w pierwszej i ostatniej instancji administracyjnej.

Z powyższego wynika, że MON nie może być uznany za organ wyższego stopnia w tego rodzaju postępowaniach z zakresu zaopatrzenia emerytalnego żołnierzy zawodowych nad wojskowym organem emerytalnym i nie jest uprawniony do rozpoznania odwołania od decyzji wojskowego organu emerytalnego w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych.

W związku z tym odwołanie skarżącego od wspomnianej decyzji wojskowego organu emerytalnego z dnia (...).03.2010 r. podlega rozpoznaniu przez właściwy sąd powszechny w postępowaniu wynikającym z przepisów kodeksu postępowania cywilnego a nie w postępowaniu administracyjnym regulowanym k.p.a.

Stąd działanie MON polegające na zwrocie wniesionego odwołania w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych wnoszącemu, w związku ze stwierdzeniem, że w sprawie właściwy jest sąd powszechny-jest działaniem znajdującym uzasadnienie w powołanych przez organ przepisach prawnych.

Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela takie rozumienie przepisów art. 31 i 32 cyt. ustawy z dn.10 grudnia 1993 r. oraz podziela ugruntowany już w orzecznictwie pogląd, że decyzje wojskowego organu emerytalnego nie są poddawane kontroli instancyjnej w postępowaniu odwoławczym w administracyjnym toku postępowania, a organ ten orzeka w pierwszej i ostatniej instancji administracyjnej. W sprawach dotyczących zaopatrzenia emerytalnego żołnierzy zawodowych nie orzeka organ II instancji i za taki nie może być uznany MON (vide postanowienie NSA z dn.1 lutego 2010 r. sygn. akt I OW 7/10).

Sąd nie podzielił ocen zawartych w skardze, w szczególności również co do przedstawionego orzecznictwa SN. W przytoczonej uchwale SN z dn. 7 kwietnia 2010 r. sygn. II UZP 3/10 oraz postanowieniu SN z dn.14 stycznia 2010 r. SN wypowiedział się, że żądanie stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przez wojskowy organ emerytalny podlega rozpatrzeniu w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym, a nie przed sądem pracy i ubezpieczeń społecznych, natomiast nie zajmował stanowiska co do tego, który organ administracyjny jest właściwy w tych sprawach.

Wspomniane orzeczenia SN nie mają zastosowania i odniesienia do stanu faktycznego i prawnego zaistniałego w rozpoznawanej sprawie.

Mając powyższe na względzie, uznając zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.