Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2639315

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 20 lutego 2019 r.
VIII SA/Wa 900/18
Charakter terminu o którym mowa w art. 10 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2017/1165 z dnia 20 kwietnia 2017 r. ustanawiającego tymczasowe nadzwyczajne środki wsparcia producentów niektórych owoców (Dz.Urz.UE.L 170 z 01.07.2017). Przywrócenie terminu o charakterze materialnym.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Marek Wroczyński.

Sędziowie WSA: Renata Nawrot (spr.), Leszek Kobylski.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 20 lutego 2019 r. sprawy ze skargi P. D. na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nr (...) z (...) października 2018 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Przedmiotem skargi P. D. (dalej: skarżący, strona) jest postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Prezes ARiMR, organ odwoławczy, organ II instancji) z (...) października 2018 r., Nr (...), orzekające: w pkt 1. o przywróceniu terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie znak sprawy: (...) z dnia (...).09.2018 r. Dyrektora (...) Oddziału Regionalnego ARiMR w W. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przyznania wsparcia z tytułu tymczasowego nadzwyczajnego wsparcia producentów niektórych owoców w związku z kontynuacją zakazu przywozu niektórych owoców z Unii Europejskiej do Federacji R., i w pkt 2. o utrzymaniu w mocy ww. zaskarżonego postanowienia.

Do wydania zaskarżonego postanowienia doszło w następującym stanie faktycznym sprawy:

W dniu (...) sierpnia 2018 r. strona złożyła do (...) Oddziału Regionalnego ARiMR wniosek o przyznanie wsparcia (bezpłatna dystrybucja / inne przeznaczenie) w ramach uczestnictwa w mechanizmie "Dalsze wsparcie kryzysowe producentów owoców".

Postanowieniem z (...) września 2018 r. Dyrektor (...) Oddziału Regionalnego ARiMR w W., powołując się na art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, dalej k.p.a.) w zw. z § 9 ust. 1 oraz § 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie realizacji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zadań związanych z ustanowieniem tymczasowych nadzwyczajnych środków wsparcia dla producentów niektórych owoców w związku z kontynuacją zakazu ich przywozu z Unii Europejskiej do Federacji R. (Dz. U. z 2018 r. poz. 82) oraz art. 10 w zw. z art. 3 i art. 5 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2017/1165 z dnia 20 kwietnia 2017 r. ustanawiającego tymczasowe nadzwyczajne środki wsparcia producentów niektórych owoców (Dz.Urz.UE.L 170 z 01.07.2017, str. 31), w sprawie wniosku o przyznanie wsparcia (bezpłatna dystrybucja / inne przeznaczenie), postanowił:

odmówić wszczęcia postępowania w sprawie przyznania wsparcia z tytułu tymczasowego nadzwyczajnego wsparcia producentów niektórych owoców w związku z kontynuacją zakazu przywozu niektórych owoców z Unii Europejskiej do Federacji R.

Uzasadniając swoje stanowisko podał, że zgodnie § 9 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. powołanego wyżej, ostatecznym terminem złożenia wniosków o przyznanie wsparcia jest 31 lipca 2018 r.

Zatem uznał, że wniosek został złożony po terminie i zachodzi brak możliwości jego merytorycznego rozpoznania.

Rozpoznając zażalenie Prezes ARiMR zaskarżonym postanowieniem powołanym na wstępie przywrócił termin do wniesienia zażalenia, a następnie utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Do zażalenia skarżący dołączył dokumentacje medyczną, potwierdzającą: pobyt w szpitalu w okresie od (...) września 2018 r. do (...) września 2018 r., pobyt na oddziale (...) od (...) lipca 2018 r. do (...) lipca 2018 r., badanie TK głowy z (...) lipca 2018 r. i badanie TK jamy brzusznej z (...) lipca 2018 r.

Dalej po przedstawieniu stanu sprawy i okoliczności podanych w zażaleniu wskazujących, iż strona uchybiła terminowi z uwagi na wypadek, w wyniku którego skarżący doznał znacznego urazu skutkującego pobytem w szpitalu, Prezes ARiMR podniósł, że również po otrzymaniu postanowienia o odmowie postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania skarżący znalazł się ponownie w szpitalu

(choroba (...) na okres (...) dni w terminie (...)-(...).09.2018 r.). Po wyjściu ze szpitala niezwłocznie w dniu (...).09.2018 r. wniósł zażalenie.

Zatem w ocenie organu odwoławczego, powstałe okoliczności były niezależne od strony i w tej sytuacji zasadne było przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na prośbę producenta, gdyż ostatni dzień wyznaczonego terminu upłynął w trakcie jego pobytu w szpitalu.

Prezes ARiMR wskazał, powołując się na art. 10 ust. 2 rozporządzenia 2017/1165, że skarżący w celu otrzymania pomocy finansowej winien złożyć wniosek do dnia 31 lipca 2018 r. Natomiast skarżący wniosek złożył w dniu (...) sierpnia 2018 r. (data potwierdzenia przyjęcia - prezentata), czyli po terminie do składania wniosków.

Organ odwoławczy podkreślił, że termin złożenia wniosku o przyznanie wsparcia jest terminem zdefiniowanym w rozporządzeniu i jest terminem materialnoprawnym. Przepisy prawa nie przewidują późniejszego terminu złożenia wniosku o udzielenie przedmiotowego wsparcia. Zauważył, że terminy materialne, od których zachowania zależy możliwość dochodzenia przez stronę określonego uprawnienia, nie podlegają przywróceniu, bowiem uprawnienie strony obwarowane określonym terminem, do którego może ona wszcząć postępowanie administracyjne z upływem przewidzianego terminu wygasa. Skutkiem uchybienia temu terminowi jest wygaśnięcie praw i obowiązków o charakterze materialnym.

W związku z powyższym organ odwoławczy powołując się na art. 61a § 1 k.p.a. stwierdził, że zasadnie Dyrektor Oddziału ARiMR odmówił wszczęcia postępowania.

Pismem z (...) listopada 2018 r. skarżący złożył skargę na ww. postanowienie wnosząc o jego uchylenie w całości oraz uchylenie postanowienia Dyrektora Oddziału ARiMR z (...) września 2018 r., a także zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi, skarżący ponownie przedstawił okoliczności sprawy i wyjaśnił, że w okresie od (...).08.2018 r. (prawidłowo od (...).07.2018 r.) do (...).07.2018 r. przebywał w Powiatowym Centrum Medycznym w G., ze względu na stan zdrowia nie mógł prowadzić samochodu, poszukiwał możliwości transportu do Oddziału Regionalnego lecz brak tej możliwości skutkował (...) dniowym opóźnieniem złożenia wniosku. Skarżący podkreślił, iż w sposób uzasadniony uprawdopodobnił, że złożenie wniosku po terminie nastąpiło bez jego winy.

W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.

Sądy administracyjne dokonują kontroli aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych.

Na wstępie należy rozważyć czy w niniejszej sprawie mamy do czynienia, z terminem prawa materialnego, czy też proceduralnym (procesowym). Ustalenie powyższego ma zasadnicze znaczenie przy możliwości przywracania terminu do dokonania określonej czynności.

Terminem prawa materialnego jest okres, w którym może nastąpić ukształtowanie praw lub obowiązków podmiotu w formie autorytatywnej konkretyzacji normy prawa materialnego lub bezpośrednio z mocy prawa. Z kolei terminem procesowym jest zaś okres do dokonania czynności procesowej przez podmioty postępowania.

Podnieść należy, że przywrócone mogą być terminy proceduralne zarówno te mające charakter terminów ustawowych, jak i terminów wyznaczonych. Terminy materialno-prawne mogą być przywrócone przepisem ustawy, a przez organ administracji jedynie wówczas, gdy możliwość taką przewidują przepisy szczególne.

Uchybienie terminu materialnego wywołuje skutek w postaci wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnoprawnym lub wywołuje skutek prawny materialnej trwałości ukształtowanych praw przez wyłączenie dopuszczalności uchylenia decyzji (postanowienia).

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 24 października 1994 r., SA/Ka 1230/94 wskazał, że instytucja przywrócenia terminu przewidziana w art. 58 i art. 59 k.p.a. jest instytucją prawa procesowego. Na podstawie tych przepisów mogą być przywracane terminy przewidziane przepisami należącymi do prawa procesowego, a nie prawa materialnego. Instytucja przywrócenia uchybionego terminu ma bowiem na celu usunięcie ujemnych następstw procesowych, wynikłych w następstwie uchybienia terminu procesowego (Kodeks postępowania administracyjnego z orzecznictwem, Gdańsk 2000, s. 164). Dla oznaczenia charakteru danego przepisu miarodajny jest zawsze przedmiot i treść tego przepisu prawnego (por. wyrok NSA z dnia 24 listopada 1994 r., sygn. akt SA/Ka 1230/94). Z reguły przepisami procesowymi są przepisy o właściwości organów administracji publicznej i o postępowaniu przed takimi organami. Natomiast przepisy dotyczące przesłanek, treści, powstania, zmiany lub wygaśnięcia prawa należą do przepisów materialnoprawnych.

Pozostaje zatem do rozważenia, czy termin wskazany w art. 10 ust. 2 rozporządzenia 2017/1165 jest terminem materialnym, czy też terminem procesowym.

Zgodnie bowiem z § 9 ust. 1 i 3 rozporządzenia wsparcie jest udzielane na wniosek podmiotu, o którym mowa w § 4 ust. 1, w drodze decyzji administracyjnej, przez dyrektora oddziału regionalnego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę tego podmiotu. Z kolei z § 9 ust. 3 rozporządzenia wnioski o udzielenie wsparcia składa się w terminach, o których mowa w art. 10 ust. 1 i 2 rozporządzenia 2017/1165.

Stosownie do art. 10 ust. 1 i 2 rozporządzenia 2017/1165 organizacje producentów składają wnioski o wypłatę pomocy finansowej, o której mowa w art. 5 i 7, do dnia 31 lipca 2018 r. Z kolei producenci, którzy nie są członkami uznanej organizacji producentów i nie podpisali umowy z uznaną organizacją producentów, do dnia 31 lipca 2018 r. zwracają się do właściwych organów wyznaczonych przez państwa członkowskie w celu otrzymania pomocy finansowej, o której mowa w art. 6 i 8.

W stanie faktycznym i prawnym sprawy, co nie budzi wątpliwości Sądu zastosowanie znajdzie art. 10 ust. 2 rozporządzenia 2017/1165.

Zatem stwierdzić należy, że w przepisach unijnych określono termin dzienny (do 31 lipca 2018 r.) do złożenia wniosku. Złożenie wniosku wraz z określonymi dokumentami w terminie określonym w powyższym przepisie jest warunkiem realizacji istniejącego uprawnienia skarżącego do otrzymania wsparcia w zakresie mechanizmu Wspólnej Polityki Rolnej "Dalsze wsparcie kryzysowe producentów owoców".

W tej sytuacji zdaniem sądu termin wskazany w art. 10 ust. 2 rozporządzenia 2017/1165 ma charakter terminu prawa materialnego. Wskazuje bowiem czas w jakim podmiot obowiązany jest dokonać czynności - polegającej na złożeniu wniosku. Dokonanie w tym czasie czynności (złożenia wniosku), przy spełnieniu innych warunków, spowoduje przyznanie wnioskowanej płatności (wsparcia), z kolei niedokonanie tej czynności spowoduje brak wsparcia.

Zaznaczenia wymaga, że zgodnie ze stanowiskiem doktryny i orzecznictwa termin materialny może być przywrócony przez organ administracji jedynie wówczas, gdy możliwość taką przewidują przepisy szczególne (uchwała składu 7 sędziów NSA

z dnia 14 października 1996 r. sygn. akt OPK 19/96 - ONSA 1997/2/56 oraz M. Romańska; Sądowa kontrola postanowień-uwagi de lege lata i de lege ferenda, "Glosa" 2001, nr 11, s. 2). Zatem termin materialny może zostać przywrócony przepisem ustawy (wówczas ustawodawca zmienia określony przepis ustanawiający termin materialny) lub gdy taką ewentualność przewidują przepisy szczególne, wówczas organ może przywrócić uchybiony termin.

Sąd stwierdza, że w kontrolowanej sprawie żadna z powyższych ewentualności nie zachodzi.

Za słuszne należy uznać stanowisko organów ARiMR, że jedynym możliwym rozstrzygnięciem wydanym przez organ była odmowa wszczęcia postępowania. Zgodnie bowiem z art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie strony zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

W sytuacji gdy wniosek skarżącego o przyznanie wsparcia, został złożony w dniu (...) sierpnia 2018 r., a więc po upływie wyznaczonego terminu, który jest terminem materialnoprawnym, to organy orzekające zasadnie odmówiły wszczęcia postępowania. Wszczęcie tego postępowania stało się bezprzedmiotowe, skoro strona utraciła uprawnienie do otrzymania wsparcia. W świetle powyższego brak więc podstaw do zakwestionowania prawidłowości wydanego w sprawie rozstrzygnięcia.

Odnosząc się do zarzutów skargi należy wskazać, że skarżący nie precyzuje konkretnych zarzutów naruszenia prawa procesowego czy materialnego. Złożona skarga zawiera jedynie opis sytuacji w jakiej znalazł się skarżący, co skutkowało jego pobytem w szpitalu w okresie od (...) lipca 2018 r. do (...) lipca 2018 r.

Bez wpływu dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy pozostaje okoliczność, jak podaje w skardze strona, że nie miała wpływu na przyczyny spóźnienia, które były od niej niezależne. Sąd nie kwestionuje, że skarżący był w szpitalu i miał inne trudności w dojechaniu do organu celem złożenia wniosku.

Kluczowe w sprawie jest to, że przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie realizacji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zadań związanych z ustanowieniem tymczasowych nadzwyczajnych środków wsparcia dla producentów niektórych owoców w związku z kontynuacją zakazu ich przywozu z Unii Europejskiej do Federacji R. (Dz. U. z 2018 r. poz. 82) oraz rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2017/1165 z dnia 20 kwietnia 2017 r. ustanawiającego tymczasowe nadzwyczajne środki wsparcia producentów niektórych owoców (Dz.Urz.UE.L 170 z 01.07.2017, str. 31), nie przewidują możliwości uwzględnienia wniosku złożonego po terminie tj. po 31 lipca 2018 r.

O ile Prezes ARiMR mógł przywrócić termin do złożenia zażalenia wobec uprawdopodobnienia okoliczności złożenia zażalenia po terminie, z uwagi na procesowy charakter terminu, to zasadnie zajął stanowisko w kwestii odmowy wszczęcia postępowania w zakresie przyznania wsparcia, gdyż w tym przedmiocie termin złożenia wniosku do 31 lipca 2018 r. - jest terminem prawa materialnego.

Końcowo Sąd stwierdza, że nie doszło do naruszenia art. 58 § 1 k.p.a.

Mając powyższe na względzie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.