Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 21 lutego 2008 r.
VIII SA/Wa 7/08

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia Monika Kramek (sprawozdawca).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku S.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi S.K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia (...) nr (...) w przedmiocie przekazania pisma według właściwości postanawia 1. przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych ponad kwotę uiszczonego wpisu 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić

Uzasadnienie faktyczne

S.K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. w przedmiocie przekazania pisma według właściwości.

W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu w wysokości 100 zł, należnego od przedmiotowej skargi, skarżąca w dniu 4 lutego 2008 r. uiściła wymagany wpis, a następnie wnioskiem z dnia 18 lutego 2008 r. złożonym na urzędowym formularzu PPF wystąpiła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.

W uzasadnieniu wniosku skarżąca podała, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem. Źródłem utrzymania jest emerytura obojga małżonków w wysokości 549 zł i 553 zł (w załączeniu odcinek emerytury). Wnioskodawczyni oświadczyła, że po opłaceniu podatku od nieruchomości, rachunków za energię i lekarstwa na utrzymanie pozostaje kwota wystarczająca jedynie na skromne życie. Jako jedyny majątek wymieniono drewniany dom o powierzchni 50 m-, budynki gospodarcze oraz nieruchomość rolną o powierzchni 4,5 ha i 0,47 ha. Ponadto skarżąca załączyła do wniosku kserokopię polisy obowiązkowego ubezpieczenia w gospodarstwie rolnym na rok 2008 w kwocie 199 zł z terminem płatności do 30 stycznia 2008 r., rachunki za energię za półroczny okres w łącznej wysokości 43 zł oraz decyzję o wymiarze podatku rolnego i podatku od nieruchomości w kwocie 86 zł i 81 zł.

Uzasadnienie prawne

Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje:

W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku.

Zgodnie zaś z art. 245 § 1-3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2).

Celem występującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Zawarte w art. 246 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sformułowanie "gdy osoba ta wykaże" oznacza zaś, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek udowodnienia, iż znajduje się on w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy.

Mając na uwadze wyjaśnienia skarżącej, znajdujące potwierdzenie w dokumentach źródłowych uznać należy, że jej wniosek w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych zasługuje na uwzględnienie. Wprawdzie skarżąca i jej mąż posiadają stały dochód z tytułu emerytury jednakże jest on niewielki, wynosi bowiem niewiele ponad 1.000 zł dla dwuosobowego gospodarstwa domowego. W ocenie Sądu sytuacja materialna skarżącej w chwili orzekania o przyznaniu prawa pomocy uzasadnia zastosowanie tej instytucji poprzez zwolnienie jej od przyszłych kosztów sądowych ponad kwotę uiszczonego już wpisu sądowego w sprawie. Zaznaczyć bowiem należy, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest skuteczny od chwili jego wniesienia, nie obejmuje on natomiast zwolnienia od kosztów, które strona uiściła przed jego złożeniem.

Odnosząc się natomiast do wniosku skarżącej w zakresie ustanowienia adwokata stwierdzić należy, że na obecnym etapie postępowania nie ma konieczności ustanawiania dla skarżącej profesjonalnego pełnomocnika. Przepisy regulujące postępowanie przed wojewódzkim sadem administracyjnym nie przewidują bowiem "przymusu adwokackiego". Skarżąca ma ustawowo zapewnione prawo do informacji, którego wyrazem jest sformułowana w art. 6 k.p.a. zasada udzielania pomocy prawnej stronom (por. postanowienie naczelnego Sądu administracyjnego z dnia 16 stycznia 2006 r., sygn. akt II GZ 143/05). Zgodnie z tym przepisem Sąd udziela stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek, co do czynności procesowych oraz poucza ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań.

Istotną gwarancją procesową jest również to, że stosownie do art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd oceniając wydane w sprawie rozstrzygnięcie lub czynność organu administracji, rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten daje podstawę do uwzględnienia skargi także wtedy, gdy w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego strona nie podnosi zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego aktu lub czynności. Oznacza to, że na tym etapie postępowania skarżąca, działając bez pełnomocnika, nie zostanie pozbawiona możliwości obrony swoich praw. Sąd zbada bowiem zasadność skargi niezależnie od obecności na rozprawie pełnomocnika, czy też skarżącego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 października 2005 r., sygn. akt II FZ 670/05)

W związku z powyższym w oparciu o art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono, jak w sentencji.