Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 8 kwietnia 2009 r.
VIII SA/Wa 624/08

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Artur Kot.

Sędziowie WSA: Iwona Owsińska-Gwiazda, Sławomir Fularski (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi M.T. na decyzję Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia (...) sierpnia 2008 r. nr (...) w przedmiocie odmowy wypłaty uposażenia oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Raportem z dnia (...) stycznia 2008 r., sprecyzowanym pismem z dnia 26 lutego 2008 r., M. T., powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2006 r. sygn. akt II 179/06, uchylający decyzję z (...) lipca 2003 r. utrzymującą w mocy decyzję z dnia (...) lipca 2003 r. w przedmiocie orzeczenia kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby, wystąpił z wnioskiem do Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego o wypłatę uposażenia wraz z należnymi odsetkami za okres od (...) września 2003 r. do (...) maja 2007 r. Podniósł, że w ww. okresie wykonując ściśle zalecenia i polecenia Szefa ABW przebywał poza służbą, w związku z czym, nie ze swojej winy, nie otrzymał wynagrodzenia należnego funkcjonariuszowi.

Szef ABW działając na podstawie art. 114 ust. 1-2 i art. 121 ust. 3 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (Dz. U. Nr 74, poz. 676 ze zm., dalej jako ustawa o ABW oraz AW) decyzją podjętą w dniu (...) lipca 2008 r. nr (...) odmówił M. T. wypłaty uposażenia za okres od (...) października 2003 do (...) maja 2007 r. wraz z odsetkami. Organ wskazał, że Szef ABW rozkazem personalnym z dnia (...) września 2003 r. nr (...) zwolnił M. T. ze służby w ABW z dniem (...) września 2003 r., co skutkuje wygaśnięciem z dniem zwolnienia jego prawa do uposażenia. Postanowieniem nr (...) z dnia (...) listopada 2006 r., Szef ABW w związku z uchyleniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2006 r. sygn. akt II 179/0629, orzeczenia o nałożeniu kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby, wznowił postępowanie administracyjne w przedmiocie zwolnienia M.T. ze służby. Następnie rozkazem nr (...) z (...) kwietnia 2007 r. uchylił w całości rozkaz personalny nr (...) z (...) września 2003 r. i mianował M. T. na stanowisko służbowe, na nowo określając jego warunki służby. Powyższe oznacza, że w przedziale czasowym od (...) października 2003 r. do (...) maja 2007 r. stosunek służbowy nie istniał.

M. T. złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, podnosząc, że uchylona przez WSA w Warszawie decyzja w przedmiocie nałożenia kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby, jako wydana niezgodnie z prawem, nie może powodować wygaśnięcia prawa funkcjonariusza do uposażenia.

Szef ABW, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zmianami, dalej jako k.p.a.) oraz art. 114 ust. 1-2, art. 121 ust. 3 ustawy o ABW oraz AW, decyzją nr (...) z dnia (...) sierpnia 2008 r. utrzymał w mocy swoją decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że uchylenie przez WSA w Warszawie decyzji o ukaraniu karą dyscyplinarną wydalenia ze służby, ani też późniejsze uchylenie we wznowionym postępowaniu rozkazu personalnego o zwolnieniu ze służby, nie spowodowały, że rozkaz ten należy uznać za niebyły. Uchylenie decyzji wywołuje bowiem skutki ex nunc, tj. na przyszłość. Do czasu więc uchylenia decyzji w przedmiocie zwolnienia, wywoływała ona skutki prawne, co oznacza, że stosunek służbowy nie istniał, a w związku z powyższym brak jest podstaw do żądania przez M. T. jakichkolwiek świadczeń.

M. T. działając przez swojego pełnomocnika - adwokata M. S., pismem z dnia 27 września 2008 r. złożył skargę na powyższe decyzje Szefa ABW, wnosząc o ich uchylenie w całości lub stwierdzenie ich nieważności oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił im naruszenie art. 7 k.p.a. w związku z art. 127 k.p.a., art. 114 ust. 1-2 i art. 121 ust. 3 ustawy o ABW oraz AW, art. 128 ust. 1 pkt 1,2,3,4,5 w związku z art. 130 ust. 1 i 2 ustawy o ABW oraz AW, a także art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

W uzasadnieniu skargi wskazał, że Szef ABW rozwiązując stosunek służby z M. T. na podstawie uznania, że dopuścił się on przewinienia dyscyplinarnego i wymierzając karę wydalenia ze służby popełnił błąd merytoryczny i nielegalnie pozbawił funkcjonariusza uposażenia. W związku z powyższym, zasadne jest jego żądanie zapłaty za zaistniałe błędne decyzje, które bez winy funkcjonariusza spowodowały realny uszczerbek finansowy. Podniósł, że Szef ABW powinien ustalić dla M. T. prawo do wypłaty uposażenia i dokonać jej za okres od (...) kwietnia 2006 r. (dzień publikacji wyroku WSA w Warszawie sygn. akt II SA/Wa 179/06) do dnia (...) maja 2008 r. (dzień faktycznego dopuszczenia skarżącego do służby). Ww. wyrok wstrzymał bowiem wykonanie rozkazu z (...) lipca 2003 r. o nałożeniu na M. T. kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby. Oznacza to, że już od dnia wydania wyroku, rozkaz nie podlegał wykonaniu, tym samym już od tego dnia - na potrzeby ustalenia należnego uposażenia - skarżący faktycznie pozostawał w służbie. Nadto, organ powinien dokonać dopłaty do odprawy jaką otrzymał M. T. w 2003 r. Wyrok WSA w Warszawie wyeliminował bowiem z bytu prawnego niezgodną z prawem decyzję Szefa ABW z dnia (...) lipca 2003 r. o wymierzeniu kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby M. T. Po uprawomocnieniu się tego wyroku odpadła więc przyczyna rozwiązania stosunku służbowego z M. T. Nie było zaś podstaw prawnych, aby uznać, że stosunek służby rozwiązuje się z M. T. z przyczyn wymierzenia kary dyscyplinarnej. Takie podstawy rozwiązania stosunku służbowego wywołały dla skarżącego niekorzystne skutki finansowe w postaci wypłaty dla niego jedynie 50% odprawy. Szef ABW zalega także z wypłatą pozostałych należności, które powinny nastąpić po zmianie decyzji w zakresie zmiany przyczyn rozwiązania stosunku służbowego. Te zaś okoliczności organ powinien brać pod uwagę z urzędu po wyroku WSA w Warszawie z 2006 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w zaskarżonych decyzjach.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.

Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Przy czym chodzi tu o takie naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź takie naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga rozpatrywana pod tym względem nie zasługuje na uwzględnienie.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2006 r. sygn. akt II 179/06, uchylającym decyzje z 2003 r. w przedmiocie orzeczenia kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby, od dnia tego wyroku skarżący pozostawał w stosunku służbowym z którego tytułu winno mu przysługiwać uposażenie.

Zgodnie z treścią art. 114 ust. 1 ustawy o ABW oraz AW, prawo do uposażenia powstaje z dniem mianowania funkcjonariusza na stanowisko służbowe. Z tytułu służby funkcjonariusz otrzymuje jedno uposażenie i inne świadczenia pieniężne określone w ustawie (ust. 2). Z kolei zgodnie z art. 121 ust. 3 tej ustawy, prawo do uposażenia wygasa z ostatnim dniem miesiąca, w którym nastąpiło zwolnienie funkcjonariusza ze służby lub zaistniały inne okoliczności uzasadniające wygaśnięcie tego prawa.

Bezsporne w niniejszej sprawie jest, że M. T. został faktycznie zwolniony ze służby z dniem (...) września 2003 r. na podstawie rozkazu personalnego z dnia (...) września 2003 r. nr (...). Rozkaz ten został wydany w związku z decyzją z dnia (...) lipca 2003 r. utrzymującą w mocy decyzję z dnia (...) lipca 2003 r. na podstawie której nałożono na skarżącego karę wydalenia ze służby za naruszenie dyscypliny służbowej. Tak więc, organ prawidłowo stwierdził, że prawo skarżącego do uposażenia, zgodnie z art. 121 ust. 3 ustawy o ABW oraz AW wygasło z dniem (...) września 2003 r.

Poza sporem również pozostaje, że wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2006 r. sygn. akt II SA/Wa 179/06 zostały uchylone decyzje wydane w przedmiocie nałożenia kary dyscyplinarnej. Z uzasadnienia ww. wyroku wynika, że powodem takiego rozstrzygnięcia był fakt, iż treść decyzji w przedmiocie ukarania karą dyscyplinarną nie pozwala na ustalenie, czy, kiedy i w jakich okolicznościach zostały popełnione czyny zarzucane skarżącemu. Brak zaś szczegółowego opisu zarzucanych skarżącemu czynów, nie pozwala na ustalenie czy popełnione przez niego naruszenie dyscypliny służbowej odpowiada charakterowi wykroczenia, czy też czyn ma charakter przestępstwa, co ma znaczenie wobec podniesionego przez skarżącego zarzutu przedawnienia karalności.

Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, uchylenie wyrokiem WSA w Warszawie decyzji w przedmiocie nałożenia kary dyscyplinarnej, nie oznacza jednak, że rozkaz personalny Szefa ABW z dnia (...) września 2003 r. nr (...) o zwolnieniu skarżącego z dniem (...) września 2003 r. nie wywołał skutków prawnych w postaci ustania jego stosunku służbowego.

Zauważyć bowiem należy, że wyrok WSA w Warszawie w przedmiocie uchylenia kary dyscyplinarnej samo przez się nie przywraca funkcjonariusza do służby, stwierdza jedynie niezgodność z prawem decyzji, na podstawie której zastosowano karę dyscyplinarną. Również argument, że ww. wyrok wstrzymał wykonanie rozkazu z (...) lipca 2003 r. w przedmiocie nałożenia kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby, a tym samym od ww. dnia skarżący pozostawał w służbie nie jest trafny. Nie jest bowiem możliwym wstrzymanie wykonania decyzji w przedmiocie nałożenia kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby w sytuacji, gdy na dzień wydania wyroku została ona już faktycznie wykonana. Wstrzymanie przez sąd w jego wyroku wykonania decyzji, oznacza jedynie, że nie może ona być wykonana w okresie od dnia jego wydania do dnia jego uprawomocnienia się. Nadto, należy zauważyć, że wstrzymanie wykonania dotyczyło decyzji o nałożeniu kary dyscyplinarnej, a nie decyzji o zwolnieniu ze służby. Tym samym, nie jest zasadne żądanie zawarte w skardze dotyczące ustalenia prawa do wypłaty uposażenia od dnia (...) kwietnia 2006 r., tj. od dnia publikacji ww. wyroku.

Należy wyjaśnić, że wyrok WSA w Warszawie stanowił w niniejszej sprawie jedynie podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby. Taki wniosek o wznowienie postępowania w zakresie zwolnienia ze służby skarżący złożył dopiero w dniu 6 października 2006 r. W wyniku powyższego, rozkazem personalnym nr (...) z dnia (...) kwietnia 2007 r. Szef ABW działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 k.p.a., uchylił w całości swój własny rozkaz personalny nr (...) z dnia (...) września 2003 r. w przedmiocie zwolnienia ze służby i ustalił skarżącemu na nowo treść stosunku służbowego, który został nawiązany z dniem stawienia się M.T. do służby, tj. (...) maja 2007 r.

Uchylenie zaś decyzji w trybie wznowienia postępowania powoduje przerwanie skutku prawnego takiej decyzji dopiero od momentu wycofania jej z obrotu prawnego. Wzruszenie decyzji dotyczącej zwolnienia ze służby w trybie wznowieniowym wywołuje więc skutki ex nunc, tj. na przyszłość. Jednakże, by skutki te mogły wystąpić konieczna jest inicjatywa strony, która spowoduje uruchomienie procedury wznowieniowej. Należy więc stwierdzić, że do czasu jej wzruszenia decyzja z 2003 r. wywoływała skutki w postaci zwolnienia ze służby ze wszelkimi tego konsekwencjami. Skoro więc w okresie od (...) października 2003 r. (dzień następujący po dniu zwolnienia ze służby) do dnia (...) kwietnia 2007 r. (dzień wydania rozkazu personalnego uchylającego decyzję o zwolnieniu ze służby), stosunek służbowy skarżącego nie istniał, brak jest podstaw do żądania przez niego jakichkolwiek świadczeń, w tym prawa do uposażenia. Samo zaś formalne pozostawanie w służbie, bez podejmowania żadnych czynności służbowych, w okresie od dnia (...) kwietnia 2007 r. do dnia (...) maja 2007 r., zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie również nie może skutkować przyznaniem za ww. okres prawa do uposażenia.

Podkreślić bowiem należy, że treść art. 114 ust. 1 ustawy ABW oraz AW, nie może być rozumiana w ten sposób, że sam fakt mianowania funkcjonariusza na stanowisko służbowe powoduje obowiązek wypłaty uposażenia w oderwaniu od wykonywania przez niego powierzonych mu zadań, czy obowiązków albo w oderwaniu od gotowości do podejmowania służby.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 kwietnia 2001 r. sygn. akt II SA 94/01 (Lex nr 53775), uznając, że: "Pozostawanie funkcjonariusza Straży Granicznej w stosunku służby nie rodzi prawa do uposażenia", dokonał m.in. wykładni przepisów art. 103 i art. 130 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. Nr 78, poz. 462 ze zm.), których treść jest identyczna z treścią odpowiednio art. 114 i 141 ustawy o ABW oraz AW. Wskazany art. 141 ustawy o ABW oraz AW, wymieniając przesłanki zawieszenia funkcjonariuszowi prawa do uposażenia, wyraźnie wskazuje na związek pomiędzy prawem do jego otrzymywania, a wykonywaniem obowiązków służbowych.

O wspomnianym związku świadczy również treść art. 136 ustawy o ABW oraz AW, wedle którego w razie choroby, urlopu, zwolnienia od zajęć służbowych oraz w okresie pozostawania w dyspozycji Szefa ABW, funkcjonariusz otrzymuje uposażenie. Jedynie bowiem w takich przypadkach, pomimo niepodejmowania i niewykonywania obowiązków służbowych, prawo do otrzymywania uposażenia przysługuje.

Sąd nie może odnieść się do żądania jakie pełnomocnik skarżącego zawarł w uzasadnieniu swojej skargi, a dotyczącego "dopłaty do odprawy jaką otrzymał M. T. w roku 2003". Jak bowiem wynika z przekazanych Sądowi akt administracyjnych, żądanie takie nie było zgłoszone na etapie postępowania przed Szefem ABW i jako takie nie może podlegać ocenie sądowej.

Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.