Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2227418

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 28 grudnia 2016 r.
VIII SA/Wa 477/16

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Cezary Kosterna.

Sędziowie WSA: Leszek Kobylski, Iwona Szymanowicz-Nowak (sprawozdawca).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2016 r. w Radomiu sprawy ze skargi Z. P. na decyzję (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) kwietnia 2016 r. nr (...) w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku gospodarczego oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga Z. P. na decyzję (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego Nr (...) z (...) kwietnia 2016 r. w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku gospodarczego.

Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu (...) grudnia 2015 r. do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. (dalej: PINB, organ I instancji) wpłynęło pismo J. Z. z informacją o robotach budowlanych prowadzonych na działce nr (...) w miejscowości W. gm. C.

W wyniku przeprowadzonych (...) grudnia 2015 r. oględzin ww. działki ustalono, że na tej nieruchomości jej właściciel - Z. P. (dalej: skarżący, inwestor) wybudował budynek murowany gospodarczy o wymiarach 6,00 x 6,36 m (powierzchnia zabudowy 38,16 m2) w odległości 2,30 - 2,40 m od ogrodzenia z działką sąsiednią, oznaczona numerem (...), będącą własnością J. Z.

Zawiadomieniem z 5 stycznia 2016 r. PINB wszczął na wniosek J. Z. postępowanie administracyjne w sprawie budowy przez inwestora budynku gospodarczego, zlokalizowanego na działce nr (...) w odległości 2,30 - 2,40 m od ogrodzenia z działką (...) w W. gm. C.

Decyzją Nr (...) z (...) marca 2016 r. PINB, działając na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r. poz. 1409 z późn. zm., zwana dalej: p.b.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm., zwana dalej: k.p.a.), nakazał skarżącemu dokonanie rozbiórki budynku gospodarczego o wymiarach 6,00 x 6,36 m, zlokalizowanego na działce gruntu nr (...) w W. z chwilą, gdy niniejsza decyzja stanie się ostateczna.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji powołał się na wyniki oględzin spornego budynku i działki nr (...) oraz odległość od ogrodzenia z działką sąsiednią nr (...), należącą do J. Z. Konstrukcja budynku jest murowana (gazobeton grubości 18 cm), dach w konstrukcji drewnianej, kryty blachą trapezową (spadek dachu w kierunku działki inwestora). Jedna ze ścian (w części południowo-zachodniej) jest wspólna dla omawianego i sąsiedniego budynku na długości 3,6 m. Wysokość budynku jest zmienna od 3,6 m do 4,0 m. Od strony podwórka w ścianie murowanej znajduje się otwór o wymiarach 3,0 x 2,75 m. Budynek nie posiada instalacji. W czasie oględzin inwestor oświadczył, że budowę rozpoczął w połowie listopada 2015 r., a obiekt będzie pełnił rolę wiaty (skład skrzynek i miejsce dla opryskiwacza). Powołał się też na przepisy ustawy Prawo budowlane, według których wiaty do 50 m2 nie wymagają uzyskania pozwolenia na budowę ani zgłoszenia.

Biorąc pod uwagę ustalenia kontroli oraz obowiązujące w tym zakresie przepisy prawa, PINB stwierdził, że inwestor wybudował obiekt budowlany o powierzchni zabudowy 38,16 m2, posiadający ściany i dach, który jest trwale powiązany z gruntem. Wykonanie takiego obiektu wskazuje na wybudowanie budynku, o jakim mowa w art. 3 ust. 2 p.b. Wzniesienie budynku tak wolnostojącego, jak i posiadającego ścianę wspólną z istniejącym wcześniej budynkiem, zgodnie z regulacją art. 28 p.b., wymagało uzyskania pozwolenia na budowę. Brak pozwolenia na budowę na wykonanie opisanych robót (oświadczenie inwestora), skutkuje zastosowaniem art. 48 p.b. Legalizacja budynku wybudowanego bez uzyskanego pozwolenia na budowę jest uwarunkowana zgodnością wykonanego budynku z przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1422, zwane dalej: rozporządzeniem MI). Zdaniem organu, ponieważ budynek inwestora zlokalizowany jest 2,30 - 2,40 m od granicy działki nr (...), to należy stwierdzić, że jest on zlokalizowany niezgodnie z § 12 rozporządzenia MI. Wskazane naruszenie uniemożliwia zastosowanie przewidzianego w art. 48 ust. 2 p.b. postępowania legalizacyjnego, zatem konieczną stała się decyzja nakazująca rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku.

W odwołaniu złożonym na powołaną decyzję skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podał, iż według jego wiedzy zaskarżona decyzja różni się znacząco od decyzji Wydziału Budowlanego w G. Nadto, od 1 lipca 2015 r. nastąpiła zmiana przepisów ustawy Prawo budowlane.

Wskazaną na wstępie i stanowiącą przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie decyzją Nr (...) z (...) kwietnia 2016 r. (...) Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: (...) WINB, organ odwoławczy), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 83 ust. 2 p.b., orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy.

W uzasadnieniu decyzji, po przedstawieniu stanu sprawy, organ odwoławczy zaakceptował stanowisko organu I instancji w zakresie oceny stanu faktycznego sprawy oraz prawidłowej kwalifikacji wykonanych przez skarżącego robót budowlanych uznając, że ich wykonanie wymagało uzyskania pozwolenia na budowę. Zasadnie też uznał, iż właściwym trybem prowadzenia postępowania w przedmiotowej sprawie jest art. 48 p.b., regulujący kwestię samowoli budowlanej, polegającej na budowie albo wybudowaniu obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganego pozwolenia na budowę, która skutkuje, co do zasady, nakazem rozbiórki. Nakaz rozbiórki nie jest orzekany bezwzględnie, ustawodawca zobowiązuje bowiem do badania, czy budowa zrealizowana bez wymaganego pozwolenia na budowę jest zgodna z obowiązującymi przepisami, w szczególności o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz czy nie narusza przepisów techniczno-budowlanych.

(...) WINB podał, iż obowiązujący obecnie art. 48 p.b. przewiduje możliwość zalegalizowania samowolnie wzniesionego obiektu, ale po spełnieniu określonych przesłanek. Mianowicie organ nadzoru budowlanego obowiązany jest ustalić, czy zrealizowana (bądź będąca w toku) inwestycja jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz nie narusza innych przepisów, w tym techniczno-budowlanych.

Z dokonanej przez organ I instancji analizy wynika, iż zrealizowany obiekt nie spełnia warunków zastosowania procedury legalizacyjnej. Będący przedmiotem niniejszego postępowania budynek gospodarczy swym usytuowaniem narusza bowiem przepisy rozporządzenia MI. Nie spełnia warunków, określonych w § 12 ust. 1 rozporządzenia MI, według których, jeżeli z przepisów § 13, § 60, § 271 i § 273 lub przepisów odrębnych nie wynikają inne wymagania, budynki na działce budowlanej sytuuje się od granicy z sąsiednią działką budowlaną w odległości nie mniejszej niż: 1) 4 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi w stronę tej granicy; 2) 3 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych w stronę tej granicy. Sytuowanie budynku w przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, dopuszcza się w odległości 1,5 m od granicy lub bezpośrednio przy tej granicy, jeżeli wynika to z ustaleń planu miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (§ 12 ust. 2 rozporządzenia MI). W zabudowie jednorodzinnej, uwzględniając przepisy odrębne oraz zawarte w § 13, § 60, § 271 i § 273, dopuszcza się sytuowanie budynku gospodarczego i garażu o długości mniejszej niż 5,5 m i o wysokości mniejszej niż 3 m bezpośrednio przy granicy z sąsiednią działką budowlaną lub w odległości nie mniejszej niż 1,5 m ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych (§ 12 ust. 3 pkt 4 rozporządzenia MI).

Zdaniem organu odwoławczego, w stosunku do spornego budynku żadna z ww. sytuacji nie zachodzi. Usytuowanie przedmiotowego budynku gospodarczego w odległości zmiennej, wynoszącej od 2,30 do 2,40 m od granicy z działką nr (...), nie odpowiada przepisom prawa obowiązującym w zakresie usytuowania budynków.

Odnosząc się do argumentów odwołania oraz oświadczenia inwestora złożonego w toku postępowania, organ odwoławczy podał, że nowelizacja ustawy Prawo budowlane, która weszła w życie 28 czerwca 2015 r., zniosła między innymi wymóg uzyskania pozwolenia na budowę niektórych obiektów budowlanych, np. wolno stojących parterowych budynków gospodarczych, w tym garaży, altan oraz przydomowych ganków i oranżerii, ogrodów zimowych o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki. Stanowiący przedmiot oceny w niniejszym postępowaniu budynek nie spełnia ww. wymogów, bowiem jego powierzchnia zabudowy przekracza 35 m2.

(...) WINB podniósł dalej, że pod pojęciem altany należy rozumieć lekką konstrukcję, często ażurową, mającą na celu ochronę przed słońcem i deszczem oraz służącą jako miejsce spotkań lub odpoczynku. Natomiast zgodnie z ogólnie przyjętą linią orzecznictwa sądowoadministracyjnego, pod pojęciem wiaty należy rozumieć lekką zadaszoną konstrukcję, częściowo lub zupełnie pozbawioną ścian. Nie jest zatem możliwe zakwalifikowanie przedmiotowego obiektu jako altany ani wiaty z uwagi na fakt, że obiekt ten jest murowany z dachem, krytym blachą trapezową, posiada otwory okienne, otwór drzwiowy, zatem z pewnością nie można zaliczyć jego konstrukcji do lekkiej. Nie może budzić żadnych wątpliwości także fakt, że w świetle obowiązujących przepisów ustawy Prawo budowlane obiekt, będący przedmiotem niniejszego postępowania, jest budynkiem gospodarczym, a nie altaną czy wiatą.

W skardze złożonej na powołane rozstrzygnięcie do sądu administracyjnego skarżący wniósł o rozpoznanie sprawy przez sąd. Podał, że budynki J. Z. nie figurują w żadnych spisach budowlanych, są wybudowane na czarno i usytuowane w samej granicy, a spady dachowe skierowane są wprost na posesję skarżącego. Natomiast sporny budynek odsunięty jest od granicy 2,5 m i stoi częściowo na starym budynku, istniejącym już od 1972 r. Jest to wiata rolnicza, która nie przeszkadza sąsiadowi. Wiata nie posiada okien ani drzwi, jak stwierdzono w decyzji PINB, ma tylko otwór na podawanie opakowań - skrzynek na jabłka.

Skarżący wskazał także, że w części odgradzającej wiatę od działki J. Z., tj. na części 2,5 m, rosną: bzy, klony i akacje. Budynek jest mało widoczny od jego strony. Wiata zbudowana jest z materiału: siporex - gazobeton, grubości 12 i 18 cm, bez stropu. Materiały te są przeznaczone tylko na lekkie konstrukcje typu wiaty.

W odpowiedzi na skargę (...) WINB podtrzymał argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga podlega oddaleniu.

Stosownie do treści art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, zwana dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez sąd przepisów prawa, wskazanego w art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonych decyzji stanowił art. 48 ust. 1 p.b., zgodnie z którym, właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego 1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia dotyczącego budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a, 2b i 19a, albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia. Jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1: 1) jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności: a) ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego albo; b) ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego; 2) nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem - właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych (art. 48 ust. 2). W postanowieniu, o którym mowa w ust. 2, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie: 1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego; 2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2 (art. 48 ust. 3). W przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1 (art. 48 ust. 4). Przedłożenie w wyznaczonym terminie dokumentów, o których mowa w ust. 3, traktuje się jak wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na wznowienie robót budowlanych, jeżeli budowa nie została zakończona (art. 48 ust. 5).

Wskazać w tym miejscu należy, iż zgodnie z treścią art. 28 p.b., roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31. Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 2 i 2c p.b. (w brzmieniu obowiązującym od 28 czerwca 2015 r., tj. w czasie gdy inwestor rozpoczął roboty budowlane - według protokołu oględzin z 17 grudnia 2015 r. prace budowlane skarżący rozpoczął na przełomie listopada i grudnia 2015 r.), pozwolenia na budowę nie wymaga budowa: wolnostojących parterowych budynków gospodarczych, w tym garaży, altan oraz przydomowych ganków i oranżerii (ogrodów zimowych) o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki (pkt 2) oraz wiat o powierzchni zabudowy do 50 m2, sytuowanych na działce, na której znajduje się budynek mieszkalny lub przeznaczonej pod budownictwo mieszkaniowe, przy czym łączna liczba tych wiat na działce nie może przekraczać dwóch na każde 1000 m2 powierzchni działki (pkt 2c).

W ocenie Sądu, prawidłowe są ustalenia organów nadzoru budowlanego, iż wybudowany przez skarżącego obiekt stanowi budynek gospodarczy, który ma powierzchnię większą niż 35 m2 (38,16 m2), a więc na jego posadowienie wymagane jest pozwolenie na budowę. Nie jest to wiata, jak twierdzi skarżący, ponieważ wiata to lekka konstrukcja o charakterze rekreacyjnym, pomocniczym (np. na drewno), czy pełniąca funkcję garażu, ale jest to najczęściej dach wsparty na słupach (bez ścian) i jako taka nie podlega zgłoszeniu (według przepisów obowiązujących w dacie budowy), nie wymaga także zachowania jakichkolwiek odległości. Jeżeli natomiast inwestor decyduje się na budowę wiaty ze ścianami, wówczas taki obiekt budowlany spełnia już funkcje użytkowe budynku gospodarczego i wymaga zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej (art. 30 ust. 1 pkt 1 p.b.), jeśli jego powierzchnia obejmuje do 35 m2. Jeśli natomiast obiekt ma większą powierzchnię niż 35 m2, to wówczas niezbędne jest pozwolenie na budowę. W sytuacji budowy budynku gospodarczego minimalna odległość od granicy takiego obiektu to 4 m albo 3 m, jeśli w ścianie zwróconej ku granicy nie ma okien ani drzwi.

Zgodnie z § 12 rozporządzenia MI, minimalna odległość budynku gospodarczego od granicy wynosi 3 m, jeśli w ścianie od granicy nie ma otworów okiennych i drzwiowych. Tymczasem wybudowany przez inwestora budynek gospodarczy o wymiarach 6,00 m x 6,36 m o powierzchni zabudowy 38,16 m2 usytuowany został w odległości 2,30 m - 2,40 m od ogrodzenia z działką sąsiednią. W tej sytuacji organy nadzoru budowlanego właściwie oceniły, iż sytuowanie budynku na gruncie narusza przepis § 12 rozporządzenia MI, a tym samym uniemożliwia wdrożenie postępowania legalizacyjnego. Natomiast ze złożonej przez skarżącego do akt sprawy decyzji Wójta Gminy C. z dnia (...) marca 2014 r. o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie wiaty na sprzęt rolniczy nie wynikają inne, aniżeli obowiązujące z rozporządzenia MI odległości usytuowania budynku od granicy.

Mając na uwadze powołane okoliczności Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.