Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2226672

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 26 stycznia 2017 r.
VIII SA/Wa 260/16

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Marek Wroczyński.

Sędziowie WSA: Artur Kot, Renata Nawrot (sprawozdawca).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2017 r. w Radomiu sprawy ze skargi M. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w (...) z dnia (...) lutego 2016 r. nr (...) w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Przedmiotem rozpoznania Sądu jest skarga M. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia składek na ubezpieczenia społeczne za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez ubezpieczonych.

Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z (...) stycznia 2016 r. nr (...) odmówił M. K. wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia składek na

- ubezpieczenia społeczne: za okres od 12/2004 do 01/2005, od 03/2005 do 09/2005 w kwocie (...) zł

- oraz na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 12/2004 do 01/2005, od 03/2005 do 09/2005 w kwocie (...) zł za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez ubezpieczonych.

Organ uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie wskazał, że skoro ustawodawca nie dopuścił możliwości zastosowania przepisów dotyczących umorzenia należności do składek finansowanych przez ubezpieczonych, koniecznym stało się zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a. odmówienie wszczęcia postępowania w tym zakresie.

Rozpoznając wniosek o ponowne rozstrzygnięcie sprawy i umorzenie należności, decyzją z 19 lutego 2016 r., nr (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C., utrzymał w mocy decyzję własną z (...) stycznia 2016 r. nr (...) o odmowie wszczęcia postępowania.

W uzasadnieniu decyzji wskazał, że w dniu 12 stycznia 2016 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. wpłynął wniosek M. K. o umorzenie składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami tych składek. Decyzją z (...) stycznia 2016 r. organ odmówił wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia składek za zatrudnionych pracowników.

Organ ubezpieczeniowy podniósł, że zgodnie z art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się przepisu art. 28. W przepisie tym ustawodawca użył sformułowania "nie stosuje się", co oznacza że w stosunku do wskazanych w nim należności wykluczone jest podjęcie jakiegokolwiek rozstrzygnięcia opartego na ww. regulacjach.

Dalej podał, że dotyczy to zarówno rozstrzygnięcia pozytywnego dla wnioskodawcy, jak i negatywnego. Wyjaśnił zatem, iż w stosunku do tego rodzaju składek niedopuszczalne jest badanie istnienia przesłanek umorzenia przewidzianych w art. 28 ustawy o ubezpieczenia społecznych.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych przedstawił następnie jakie rozstrzygnięcie może zostać wydane w oparciu o art. 138 § 1 k.p.a. i w konkluzji stwierdził po przeprowadzeniu postępowania w sprawie, prawidłowość zaskarżonej decyzji, nie tylko w granicach zarzutów przedstawionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, lecz także pod kątem przepisów prawa materialnego i procesowego, które mają zastosowanie w sprawie, oceniając decyzję jako prawidłową.

W opisowej skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, M. K. (dalej skarżący) wyjaśnił, że wielokrotnie zwracał się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w C. z wnioskiem o umorzenie należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez Fabrykę Obuwia (...) sp. z o.o. w C., jednak jego argumenty nie przekonały ZUS do pozytywnego załatwienia jego prośby. Podał dalej, iż zobowiązania Fabryki zostały przeniesione na niego, co zmienia interpretację ustawy z 9 listopada 2012 r., gdyż nie dotyczą Spółki, a osoby fizycznej i wobec tego jego zobowiązania mogą być umorzone.

Skarżący wyjaśnił również, że były próby ratowania Spółki i ochrony miejsc pracy, niemniej doszło do upadłości Fabryki Obuwia (...) sp. z o.o.

W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. wniósł o jej oddalenie. Organ podtrzymał argumentację zawartą w decyzji, iż skoro ustawodawca nie dopuścił możliwości zastosowania przepisów dotyczących umarzania należności do składek za zatrudnionych pracowników, zakład zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a. odmówił wszczęcia postępowania w tym zakresie.

Nadto podał, że decyzja z 29 grudnia 2010 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, iż M. K. jako były Prezes Zarządu Spółki odpowiada całym swoim majątkiem za zobowiązania Spółki z o.o. w likwidacji (...) z siedzibą w C. z tytułu składek na:

ubezpieczenie społeczne za okres od 12/2004 do 01/2005 r., od 03/2005 do 09/2005 r., ubezpieczenie zdrowotne za okres od 12/2004 do 01/2005 r., od 03/2005 do 09/2005 r., z tytułu składek na Fundusz Pracy i FGŚP za okres od 12/2004 do 01/2005 r., od 03/2005 do 09/2005 r., oraz należnych odsetek i kosztów egzekucyjnych.

W wyniku odwołania od powyższej decyzji Sąd Okręgowy w N. S., wyrokiem z 1 czerwca 2012 r., w sprawie sygn. akt (...) oddalił odwołanie, a następnie Sąd Apelacyjny w K. wyrokiem z (...) listopada 2013 r. w sprawie sygn. akt (...) oddalił apelację skarżącego. Dalej podał, że kolejną decyzją z (...) lutego 2013 r. organ odmówił wszczęcia postępowania abolicyjnego na podstawie przepisów ustawy z 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz. U. z 2012 r. poz. 1551) z wniosku Fabrykę Obuwia (...) sp. z o.o. w likwidacji w C. Sąd Okręgowy w K. rozpoznając odwołanie od powyższej decyzji wyrokiem z (...) września 2013 r. w sprawie sygn. akt VIII (...) oddalił odwołanie.

Następnie kolejną decyzją z (...) stycznia 2015 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych ponownie odmówił Fabryce Obuwia (...) sp. z o.o. w likwidacji, wszczęcia postępowania w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o umorzenie składek w trybie ustawy abolicyjnej z 9 listopada 2012 r., zaś Sąd Okręgowy w K. postanowieniem z (...) marca 2015 r. w sprawie sygn. akt VIII (...) odrzucił odwołanie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 1066). Wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji administracyjnej może nastąpić tylko, jeśli: a) zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718, dalej: p.p.s.a.). Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób wyżej wskazany, determinuje oddalenie skargi (art. 151 p.p.s.a.).

Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, wydanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w C., w zakreślonych wyżej granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, jak i z regulacjami prawa materialnego zawartymi w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych, oraz w oparciu o akta sprawy zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania tej decyzji z obrotu prawnego.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że w niniejszej sprawie, kontrolowaną przez Sąd decyzją, jest rozstrzygnięcie w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie umorzenia należności wobec ZUS, a nie decyzja merytoryczna w przedmiocie umorzenia należności. Powyższe ma fundamentalne znaczenie dla wyniku tej sprawy sądowoadministracyjnej, bowiem z treści wniosku o ponowne rozparzenie sprawy oraz skargi wynika, że skarżący go nie zauważa i powołuje się na okoliczności, które mogą podlegać badaniu przy merytorycznym rozpoznaniu wniosku (umorzeniu albo odmowie umorzenia należności).

Kontrolowane decyzje ZUS Oddział w C. wydane zostały na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. Stosownie do tego przepisu organ obowiązany jest odmówić wszczęcia postępowania administracyjnego, jeżeli żądanie wniesione zostało przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn nie może być wszczęte.

Zauważyć należy, że stosownie do obowiązującego w chwili wydawania decyzji brzmienia art. 30 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 963, dalej: u.s.u.s.) do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek nie stosuje się art. 28.

Natomiast z treści art. 28 ust. 3a u.s.u.s., wynika, że przepis ten znajduje zastosowanie wyłącznie do należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia.

Zatem, z powyższego wynika w sposób jednoznaczny, iż w przypadku składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących ich płatnikami w ogóle ustawodawca nie przewiduje możliwości ich umarzania, rozkładania na raty, czy odraczania terminu płatności. Innymi słowy nie istnieją podstawy prawne do merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącego w tym zakresie. Ponadto, na podstawie przepisów Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365), nie mogą być umarzane należności z tytułu składek za ubezpieczonych pracowników, gdyż przepisy te mają zastosowanie jedynie do należności z tytułu składek ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek (§ 1 i § 2 pkt 1), czyli należności z tytułu składek na własne ubezpieczenia osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą.

Wprowadzony przez ustawodawcę w art. 30 u.s.u.s. zwrot "nie stosuje się", należy bowiem interpretować w sposób ścisły, tj. że w stosunku do wskazanych w nim należności wykluczone jest podjęcie jakiegokolwiek merytorycznego rozstrzygnięcia, opartego na art. 28 u.s.u.s. (patrz: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 października 2012 r., sygn. akt II GSK 1520/11, LEX nr 1404591).

Wprowadzenie przez ustawodawcę wyłączenia, o którym mowa w art. 30 u.s.u.s. oznacza, że możliwość umarzania składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami została bezwzględnie wyłączona.

Należy przy tym podkreślić, że płatnikowi składek w ogóle nie przysługuje prawo domagania się ich umorzenia, gdyż to nie on, a ubezpieczony poniósł rzeczywisty ciężar finansowy tych składek. Płatnik jest jedynie pośrednikiem, który odprowadza składki do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a zatrzymanie tych składek lub rozporządzenie nimi stanowi w istocie naruszenie przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Rola jaką pełni pracodawca będący płatnikiem składek finansowanych przez ubezpieczonych wyklucza powoływanie się przez niego na własną trudną sytuację majątkową jako przesłankę uzasadniającą rezygnację przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z egzekwowania składek, których realny ciężar finansowy ponieśli ubezpieczeni (patrz: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 maja 2014 r., sygn. akt II GSK 461/13, LEX nr 1579391).

Odmowa wszczęcia postępowania na mocy art. 61a k.p.a. była zatem prawidłowa na gruncie rozpoznawanej sprawy.

Mając na względzie przedstawione okoliczności, stwierdzić należy, iż nie są zasadne zarzuty zawarte w skardze. W rozpoznanej sprawie organ nie mógł bowiem badać, czy zaistniały przesłanki umorzenia spornych należności z tytułu składek wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Również nie miały znaczenia w sprawie okoliczności poprzednich wniosków o umorzenie należności składane w trybie ustawy z 9 listopada 2012 r.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.