VII SA/Wa 635/20 - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 3149586

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 grudnia 2020 r. VII SA/Wa 635/20

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Andrzej Siwek (spr.).

Sędziowie WSA: Tomasz Janeczko, Mirosław Montowski.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi K P na decyzję (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) lutego 2020 r. nr (...) w przedmiocie nakazu wykonania robót budowlanych

1. uchyla zaskarżoną decyzję,

2. zasądza od (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz K P kwotę 500 zł (pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżoną decyzją z dnia (...) lutego 2020 r. nr (...) (...) Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "(...) WINB"' "organ odwoławczy", "organ II instancji"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm.- z późn. zm., dalej jako: "k.p.a.") oraz na podstawie art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r. poz. 1333 z późn. zm., dalej jako: "p.b.."), po rozpatrzeniu odwołania K P od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (...) (dalej: "PINB", "PINB (...), "organ I instancji") z dnia (...) czerwca 2019 r., nr (...) nakładającej na K P obowiązek doprowadzenia w terminie 2 miesięcy, od kiedy decyzja stanie się ostateczna pionów kanalizacyjnych w lokalu nr (...) w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. (...) w (...) do stanu zgodnego z prawem poprzez ich odpowietrzenie, odtworzenie ich części wentylacyjnej (o średnicy równej średnicy pionów), oraz ich włączenie do istniejących wywiewek dachowych, a także zakończenie pionów w lokalu nr (...) zaworami napowietrzającymi - utrzymał w mocy decyzję I instancji.

Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Do PINB (...) wpłynęło pismo Spółdzielni Mieszkaniowej "(...)" z dnia (...) listopada 2017 oraz pismo K P (właściciela lokalu nr (...) w budynku przy ul. (...) w (...)) z (...) grudnia 2017 r. z prośbą o skontrolowanie robót budowlanych pionów kanalizacyjnych w lokalu nr (...) w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. (...) w (...).

PINB postanowieniem z dnia (...) grudnia 2017 r. nr (...), powołując się na art. 61a § 1 k.p.a., odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego na wniosek K P w sprawie stanu technicznego omawianego lokalu, wskazując, że władającym i zarządzającym budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. (...) w (...) jest ww. Spółdzielnia Mieszkaniowa "(...)", a K P jako właściciel lokalu mieszkalnego w budynku mieszkalnym wielorodzinnym nie ma przymiotu strony, bowiem lokal jest jedynie częścią całego budynku.

W dniu (...) stycznia 2018 r. upoważniony przedstawiciel PINB (...) przeprowadził oględziny w lokalu nr (...) usytuowanym na ostatniej kondygnacji - poddaszu użytkowym budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. (...) w (...). Ustalono, że w pomieszczeniu łazienki oraz garderoby przy zabudowanym poddaszu (obecnie wykonane dziury w suficie) znajdują się odcięte kawałki rur pionów kanalizacyjnych prowadzących przez połać dachu. W łazience oś odciętej rury około 60 cm od osi ostatniego wlotu komina wentylacji grawitacyjnej, druga z rur znajduje się około 235 cm od lica ściany zewnętrznej. Stwierdzono brak możliwości określenia zakresu wykonanych robót budowlanych polegających na częściowej zmianie przebiegu bądź usunięciu pionu kanalizacji z uwagi na brak bezpośredniego dostępu - przewody poza zasięgiem oraz zabudowane.

W dniu (...) stycznia 2018 r. wszczęto z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie stanu technicznego ww. lokalu mieszkalnego, ze szczególnym uwzględnieniem stanu technicznego pionów kanalizacyjnych i ich przebudowy.

Postanowieniem z dnia (...) stycznia 2018 r. r (...) PINB, na podstawie art. 81c ust. 2 p.b., nałożył na Spółdzielnię Mieszkaniową "(...)" obowiązek przedłożenia, w terminie dwóch miesięcy, oceny technicznej określającej stan techniczny ww. lokalu mieszkalnego nr (...), ze szczególnym uwzględnieniem stanu technicznego pionów kanalizacyjnych, ich przebudowy, w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. (...) w (...), w odniesieniu do obowiązujących przepisów techniczno-budowlanych.

W dniu (...) kwietnia 2018 r. Spółdzielnia Mieszkaniowa "(...)" przedłożyła "Ocenę techniczną lokalu mieszkalnego nr (...), ze szczególnym uwzględnieniem stanu technicznego pionów kanalizacyjnych" sporządzoną przez mgr. inż. A K.

Decyzją z dnia (...) marca 2019 r. nr (...) PINB (...), na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3 p.b., nakazał Spółdzielni Mieszkaniowej "(...)" w (...) wykonanie robót budowlanych polegających na odpowietrzeniu pionów kanalizacyjnych w lokalu nr (...) w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. (...) w (...) poprzez:

- odtworzenie części wentylacyjnej pionów (o średnicy równej średnicy pionów), z ich włączeniem do istniejących wywiewek dachowych

- zakończenie pionów w lokalu nr (...) zaworami napowietrzającymi, zgodnie z oceną techniczną z kwietnia 2018 r. sporządzoną przez mgr inź. A K K.

PINB wskazał, że zasadne jest nałożenie obowiązku wykonania omawianych robót budowlanych na Spółdzielnię jako dysponenta części wspólnych budynku. Organ I instancji podkreślił, że zgodnie z zapisami ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali nieruchomość wspólna obejmuje te fragmenty wspólnego budynku i gruntu, które nie służą wyłącznie do korzystania właścicielowi lokali. Kanały wentylacyjne i spalinowe są uznawane za element konstrukcyjny budynku, a tym samym stanowią część nieruchomości wspólnej.

Po rozpoznaniu odwołania Spółdzielni (...) WINB decyzją z dnia (...) maja 2019 r. nr (...) z uchylił ww. decyzję PINB i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu ww. decyzji (...) WINB wskazał m.in. że przepis art. 66 p.b. służy usunięciu nieprawidłowości powstałych w trakcie użytkowania budynku, które z reguły są wynikiem zużycia technicznego obiektu budowlanego. Natomiast w świetle ww. "Oceny technicznej..." nieprawidłowości stanu technicznego pionów kanalizacyjnych w lokalu mieszkalnym nr (...) mogą prawdopodobnie być wynikiem przeprowadzonych robót budowlanych w obrębie kanalizacji, a nie zużycia budynku mieszkalnego wielorodzinnego. Doprowadzenie do zgodności z prawem wykonanych robót budowlanych ma natomiast na celu tryb postępowania administracyjnego przewidziany w art. 50-51 p.b. Jeżeli nieprawidłowości stanu technicznego pionów kanalizacyjnych są wynikiem przeprowadzonych w ich obrębie robót budowlanych, a nie zużycia budynku mieszkalnego wielorodzinnego, to otwarta pozostaje kwestia wyboru adresata obowiązków. Krąg podmiotów zobowiązanych do wykonania decyzji wydanej w trybie art. 51 p.b. jest szerszy niż w trybie art. 66 p.b. Dlatego w ocenie (...) WINB zmiana przepisu stanowiącego podstawę do wydania decyzji może się wiązać ze zmianą jej adresata.

Sprzeciw od powyższej decyzji wniósł K P. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 6 sierpnia 2019 r. sygn. akt VII SA/Wa 1240/19 odrzucił sprzeciw ze względu na nieuiszczenie wpisu sądowego.

Ponownie rozpoznając sprawę PINB decyzją z dnia (...) czerwca 2019 r. nr (...), powołując się na art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 p.b., nakazał K P doprowadzenie w terminie 2 miesięcy, od kiedy decyzja stanie się ostateczna, pionów kanalizacyjnych w lokalu nr (...) w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. (...) w (...) do stanu zgodnego z prawem poprzez ich odpowietrzenie, odtworzenie ich części wentylacyjnej (o średnicy równej średnicy pionów), oraz ich włączenie do istniejących wywiewek dachowych, a także zakończenie pionów w lokalu nr (...) zaworami napowietrzającymi. Wskazano, że roboty budowlane należy prowadzić zgodnie z wytycznymi oceny technicznej opracowanej przez mgr. inż. A K K.

Organ I instancji wskazał, że z materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowej sprawie wynika, że stan techniczny pionów kanalizacyjnych w w omawianym lokalu wymaga wykonania robót budowlanych polegających na odpowietrzeniu pionów kanalizacyjnych w lokalu nr (...) w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. (...) w (...) poprzez odtworzenie części wentylacyjnej pionów (o średnicy równej średnicy pionów), z ich włączeniem do istniejących wywiewek dachowych oraz poprzez zakończenie pionów w lokalu nr (...) zaworami napowietrzającymi. Wnioski zawarte w ocenie technicznej złożonej do akt sprawy zasługują na uwzględnienie, co potwierdził uprawniony przedstawiciel PINB (...) po zapoznaniu się ze stanem faktycznym na miejscu i przeprowadzeniu oględzin. Powyższa ocena techniczna została sporządzona przez mgr inż. A K K, posiadającego uprawnienia budowlane do projektowania bez ograniczeń w specjalności instalacyjnej w zakresie sieci, instalacji i urządzeń cieplnych, wentylacyjnych, gazowych, wodociągowych i kanalizacyjnych.

W ocenie PINB wnioski zawarte w ww. ocenie technicznej są uzasadnione i zasługują na uwzględnienie. Wentylacja pionów kanalizacyjnych w lokalu nr (...) jest niezgodna z § 125 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 1065, dalej jako "rozporządzenie techniczne"), ponieważ wprowadzanie wylotów rur kanalizacyjnych do wnętrza kanałów wentylacyjnych pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi jest zabronione. Odpowietrzenie pionów kanalizacyjnych winno zostać wykonane zgodnie z treścią § 125 ust. 1 i 2 rozporządzenia technicznego.

PINB przywołując treść art. 52 p.b. wskazał, że mając na uwadze treść ww. przepisu oraz ustalenia poczynione w toku postępowania, m.in. treść oceny technicznej oraz remont przeprowadzony przez poprzedniego właściciela lokalu mieszkalnego nr (...), w jego ocenie zasadne jest nałożenie obowiązku wykonania robót budowlanych na aktualnego właściciela ww. lokalu K P. Zgodnie bowiem z utrwalonym orzecznictwem m.in. z wyrokiem WSA we Wrocławiu z 29 listopada 2018 r., sygn. akt II SAM/r 616/18 artykuł 52 p.b. należy interpretować w taki sposób, aby istniała realna możliwość wykonania obowiązku. Oznacza to zatem konieczność rozważenia przez organ nadzoru budowlanego, czy obciążony takim obowiązkiem inwestor posiadać będzie w dacie orzekania, m.in. uprawniania do władania obiektem budowlanym, które pozwoliłyby mu na wykonanie takiego obowiązku.

Zdaniem PINB w świetle powyższego nałożenie na skarżącego obowiązku doprowadzenia pionów kanalizacyjnych w lokalu mieszkalnym nr (...) w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. (...) w (...) do stanu zgodnego z prawem jest zasadne.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył K P. Podniósł, że poprzedni właściciel lokalu (...) J R złożył skarżącemu oświadczenie, że zakupił (w roku około 1994) od administracji (...) suszarnie, uzyskał pozwolenie na adaptacje (suszarni) i budowę mieszkania, którego odbioru budowy dokonała również administracja (...). Mieszkanie, układ pokoi, kuchni i łazienki jaki jest aktualnie był taki sam jak w momencie adaptacji i odbioru budowy przez administracje (...) w roku 1994. J R mieszkał w ww. mieszkaniu przez około 15 lat i nie dokonywał w nim żadnych remontów ani przeróbek. W 2008 r. J R sprzedał skarżącemu omawianą nieruchomość w takim samym stanie, jak była ona zaadoptowana, wybudowana i odebrana przez administrację (...). Od tamtego czasu żadne remonty i przebudowy nie były wykonywane, a używanie i eksploatacja mieszkania przebiegała bez żadnych zastrzeżeń zarówno ze strony skarżącego jak i ze strony administracji. Nikt przez 15 lat użytkowania lokalu przez poprzedniego właściciela i 9 lat użytkowania lokalu przez skarżącego nie zgłaszał zapchanych przewodów i odpowietrzeń kanalizacyjnych, co w ocenie skarżącego świadczy o tym że przez prawie 25 lat odpowietrzenie kanalizacji na wysokości mieszkania (...) było i działało bez zastrzeżeń i jakichkolwiek wad. Zawarte w opinii technicznej stwierdzenie, że poprzedni właściciel przeprowadził remont jest stwierdzeniem nieprawdziwym, albowiem jedyny remont, budowa, adaptacja mieszkania miała miejsce w momencie odbioru nieruchomości przez administrację (...) w 1994 r. Ani skarżący, ani poprzedni właściciel nie mieli żadnego wpływu na aktualnie źle działające odpowietrzenie kanalizacji.

Ponadto skarżący podniósł, że odpowietrzenia kanalizacji w całym budynku przy ul. (...) są nieprawidłowo poprowadzone, ponieważ wszystkie rury skręcają, zmieniają bieg niekiedy o kąt 90° w dodatku czasem nawet kilkukrotnie a powinny od piwnicy aż po dach przebiegać cały czas pionowo. Ponadto występują również liczne duże zwężenia średnicy ww. rur co też nie powinno mieć miejsca. Dodatkowo skarżący wskazał, że urodził mu się syn, co uniemożliwia przeprowadzenie jakichkolwiek remontów czy przebudowy.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z dnia (...) lutego 2020 r. (...) Wojewódzkiego Inspektor Nadzoru Budowlanego przytoczył obszerne fragmenty ww. oceny technicznej i wskazał, że sporządzający go posiada wszelkie kompetencje i wiedzę specjalistyczną w wymaganym zakresie i ponosi odpowiedzialność przed właściwą izbą zawodową za wykonane przez siebie opinie bądź ekspertyzy, niezależnie od tego na czyje zlecenie je wykonuje. W aktach sprawy brak jest zaś dokumentów, mogących stanowić podstawę do podważania wiarygodności oceny technicznej z kwietnia 2018 r., sporządzonej przez mgr inż. A K K. Obowiązek organu do zebrania całego materiału dowodowego i jego rozpatrzenia nie oznacza natomiast przerzucenia na organ całego ciężaru dowodzenia w sprawie. Zadaniem organu nie jest bowiem dalsze poszukiwanie materiału dowodowego, który będzie zaprzeczał wcześniejszym ustaleniom organu tylko dlatego, że jedna ze stron postępowania się z nim nie zgadza. K P nie przedstawił dowodów, mogących stanowić podstawę do przyjęcia innych wniosków, niż zawarte w przedłożonym opracowaniu technicznym.

Zdaniem (...) WINB z powołanej oceny technicznej wynika, że nieprawidłowości stanu technicznego pionów kanalizacyjnych w budynku mieszkalnym wielorodzinnym usytuowanym przy ul. (...) w (...) są wynikiem przeprowadzonych robót budowlanych w obrębie kanalizacji lokalu (...), a tym samym wypełnia to dyspozycję art. 50 p.b., mającego zastosowanie m.in. do robót budowlanych wykonanych bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia lub w sposób mogący spowodować zagrożenie dla bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, lub w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub w przepisach.

Organ odwoławczy podkreślił, że krąg podmiotów zobowiązanych do dokonania na swój koszt obowiązku, o którym mowa w art. 51 p.b. określa art. 52 tej ustawy, wymieniając inwestora, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Adresatem obowiązków przewidzianych w art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b., mającym na celu doprowadzenie spornych robót do stanu zgodnego z prawem winien być zatem obecny właściciel tego lokalu. K P nabywając bowiem lokal (...) w budynku przy ul. (...) w (...) przejął wszelkie prawa i obowiązki z nim związane, w tym konsekwencje wykonanych w lokalu robót budowlanych przez wcześniejszego właściciela. Ocena, który podmiot ponosi winę czy odpowiedzialność za stan wyczerpujący dyspozycję art. 50-51 ustawy p.b., nie należy do materii regulowanej przepisami prawa budowlanego i wykracza poza granice właściwości organów administracji. Wszelkie więc spory wynikłe na tym tle - łącznie z kwestią rękojmi czy rozliczenia kosztów związanych z usunięciem nieprawidłowości - nie należą do administracyjnej drogi postępowania i mogą być dochodzone na gruncie prawa cywilnego przed sądem powszechnym. Ratio legis art. 51 polega bowiem na doprowadzeniu wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, ale w aspekcie przepisów prawa administracyjnego, a nie cywilnego.

W ocenie organu II instancji PINB (...) zasadnie uznał, w sytuacji gdy nieprawidłowości stanu technicznego pionów kanalizacyjnych w budynku przy ul. (...) w (...) są wynikiem przeprowadzonych robót budowlanych wykonanych w lokalu (...), obowiązek ich usunięcia winien być skierowany do aktualnego właściciela tego lokalu.

Skargę na powyższą decyzję wniósł K P, podnosząc, że zaskarżona decyzja narusza przepisy art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. zobowiązujących organ do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący i rzetelny. Decyzja została wydana niezgodnie ze stanem fatycznym w dodatku znajdują się w niej liczne nieprawidłowości i niedomówienia, które w rezultacie działają na korzyść Spółdzielni Mieszkaniowej "(...)".

Odpowiadając na skargę (...) WINB podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.; zwana dalej p.p.s.a.).

Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż (...) Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wydając zaskarżoną decyzję naruszył przepisy prawa procesowego.

Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest decyzja (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) lutego 2020 r. nr (...), utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (...) z dnia (...) czerwca 2019 r. nr (...), nakazująca K P doprowadzenie w terminie 2 miesięcy, od kiedy decyzja stanie się ostateczna, pionów kanalizacyjnych w lokalu nr (...) w budynku mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. (...) w (...) do stanu zgodnego z prawem poprzez ich odpowietrzenie, odtworzenie ich części wentylacyjnej (o średnicy równej średnicy pionów), oraz ich włączenie do istniejących wywiewek dachowych, a także zakończenie pionów w lokalu nr (...) zaworami napowietrzającymi.

W niniejszej sprawie podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji jest art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 p.b. Wskazać należy, że zgodnie z art. 50 ust. 1 p.b. w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych:

1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia lub

2) w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, lub

3) na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1, lub

4) w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub w przepisach.

Zgodnie zaś z art. 51 ust. 1 ww. ustawy przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji:

1) nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego albo

2) nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania, albo

3) w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych.warunków pozwolenia na budowę - nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem; przepisy dotyczące projektu budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian.

Postępowanie naprawcze, o jakim mowa w art. 51 p.b. polega na wydaniu jednej z trzech decyzji określonych w ust. 1 przywołanego przepisu. W sytuacji, gdy zachodzi brak możliwości naprawy samowolnie wykonanych robót budowlanych (pkt 1), tj. powstała niedająca się usunąć niezgodność z przepisami prawa, organ obowiązany jest nakazać zaniechanie dalszych robót bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, albo też doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Decyzja taka kończy postępowanie naprawcze. Jeśli natomiast możliwe jest doprowadzenie wykonywanych robót do stanu zgodnego z przepisami i nie jest to przypadek odstąpienia od projektu budowlanego albo warunków pozwolenia na budowę (najczęściej naruszenie innych przepisów lub warunków bezpieczeństwa), organ orzeka o nałożeniu obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania (pkt 2). Z kolei w przypadku, gdy wystąpiło istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego lub warunków pozwolenia na budowę (pkt 3), właściwy organ nadzoru budowlanego nakłada na inwestora obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego.

Istota decyzji wydanej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. polega na tym, że na inwestora nakłada się obowiązek wykonania, w wyznaczonym terminie, określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych lub wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Stan zgodny z prawem oznacza przy tym m.in. zgodność z przepisami prawa administracyjnego materialnego, przede wszystkim z określonymi tam warunkami technicznymi, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.

Z kolei z art. 51 ust. 7 p.b. wynika, że przepisy ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 stosuje się odpowiednio również wówczas, gdy roboty budowlane, o których mowa w art. 50 ust. 1, zostały już wykonane, z czego można wnioskować, że w związku z tym nie zostało wydane postanowienie o wstrzymaniu prowadzenia robót budowlanych. W takim przypadku nie ma też zastosowania zastrzeżenie z art. 51 ust. 1, że decyzja musi być wydana przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, wydania decyzji na podstawie tego przepisu nie poprzedza, bowiem postanowienie wstrzymujące prowadzenie robót budowlanych (zob. wyrok WSA w Poznaniu z 3 lipca 2008 r., II SA/Po 617/2007, Lexis.pl nr 3920406; wyrok NSA z 26 stycznia 2011 r., II OSK 165/2010, Lexis.pl nr 2580475).

Podkreślić należy, że w niniejszej sprawie organy swoje ustalenia oparły przede wszystkim na wynikach oględzin omawianego lokalu przeprowadzonych W dniu (...) stycznia 2018 r. przez upoważniony przedstawiciel PINB (...) oraz na wykonanej na zlecenie Spółdzielni Mieszkaniowej "(...)" "Oceny technicznej lokalu mieszkalnego nr (...), ze szczególnym uwzględnieniem stanu technicznego pionów kanalizacyjnych" sporządzonej przez mgr. inż. A K.

W 5 punkcie omawianej Oceny technicznej zatytułowanym "Ocena stanu istniejącego pionów kanalizacji sanitarnej przechodzących przez lokal", autor stwierdza, cyt:

"Na podstawie wizji lokalnej oraz wyjaśnień właściciela lokalu (...) ustalono, że w lokalu (...) został przeprowadzony remont, w wyniku którego:

1. dwa stare żeliwne piony kanalizacji sanitarnej w ich części wentylacyjnej w obrębie lokalu zostały zlikwidowane w związku z późn. zm. aranżacji wnętrza.

2. Wentylacja ww. pionów została wykonana za pomocą przewodów PVC 050 mm zabudowanych w ścianach g-k i wprowadzonych do najbliższych kanałów wentylacyjnych.

3. Stare żeliwne wywiewki kanalizacyjne stojące na dachu zostały odcięte od pionów i zatkane w przestrzeni zabudowanego sufitu podwieszonego w lokalu (wg informacji właściciela remont był przeprowadzony ok. 10 lat temu przez poprzedniego właściciela lokalu)

W związku ze zgłoszeniem przez sąsiada z niższego piętra problemu "zapachu kanalizacyjnego" w łazience na niższej kondygnacji obsługa techniczna SM przeprowadziła próbę udrożnienia wywiewek kanalizacyjnych, w wyniku którego zniszczeniu uległ sufit podwieszony pod wywiewkami w lokalu (...)."

We wnioskach i zaleceniach Oceny technicznej z kwietnia 2018 r. stwierdzono zaś: "1. Przewody 050 PVC wentylujące piony kanalizacyjne prawdopodobnie uległy zatkaniu, w związku z czym mógł pojawić się problem wysysania wody z syfonów przyborów sanitarnych podłączonych do pionów, co powodowało "zapach kanalizacyjny".

2. Wentylacja pionów kanalizacyjnych prowadzonych w lokalu nr (...) w stanie obecnym jest niezgodna z przepisami (wprowadzenie wylotów rur kanalizacyjnych do wnętrza kanałów wentylacyjnych pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi jest zabronione na podstawie § 125 ust. 3 rozp. WT). Dodatkowo średnica części wentylacyjnej pionów kanalizacyjnych została zmniejszona, co nie powinno mieć miejsca.

3. Odpowietrzenie pionów kanalizacyjnych w lokalu (...) powinno zostać wykonane zgodnie z obowiązującymi przepisami (rozpo. WT § 125 ust. 1 i 2) poprzez:

a) odtworzenie części wentylacyjnej pionów (o średnicy równej średnicy pionów), z ich włączeniem do istniejących wywiewek dachowych,

b) zakończenie pionów w lokalu zaworami napowietrzającymi."

W ocenie Sądu w świetle powyższego organy nadzoru budowlanego prawidłowo ustaliły, że wentylacja pionów kanalizacyjnych w lokalu nr (...) jest niezgodna z § 125 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, w myśl którego prowadzanie przewodów wentylujących piony kanalizacyjne do przewodów dymowych i spalinowych oraz do przewodów wentylacyjnych pomieszczeń jest zabronione. Prawidłowo także wskazano, nieprawidłowości stanu technicznego pionów kanalizacyjnych w budynku mieszkalnym wielorodzinnym usytuowanym przy ul. (...) w (...) są wynikiem przeprowadzonych robót budowlanych w obrębie kanalizacji lokalu (...), a tym samym wypełnia to dyspozycję art. 50 p.b. Prawidłowo zakreślono także zakres robót budowlanych (odtworzenie części wentylacyjnej pionów (o średnicy równej średnicy pionów), z ich włączeniem do istniejących wywiewek dachowych, zakończenie pionów w lokalu nr 42A zaworami napowietrzającymi), które spowodują przywrócenie stanu zgodnego z prawem. W świetle powyższego obiektywnie stwierdzonego naruszenia prawa bezzasadna jest argumentacja skarżącego, że przez 24 lat pomimo tak wykonanej kanalizacji odpowietrzenie kanalizacji na wysokości mieszkania (...) było i działało bez zastrzeżeń i jakichkolwiek wad. Irrelewantna dla rozstrzygnięcia jest też podnoszona przez skarżącego kwestia utrudnień w wykonaniem nakazanych robót ze względu na obecność w lokalu małego dziecka.

Jednakże w ocenie Sądu nie zbadano w sposób wystarczający, kto powinien być adresatem powyższych nakazów. Z treści art. 52 p.b. (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia) wynikało m.in., że to inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 51 cyt. ustawy. W judykaturze nie budzi wątpliwości, że w pierwszej kolejności adresatem winien być inwestor, a dopiero w sytuacji, gdy nałożenie nakazu na inwestora z jakichś przyczyn nie jest możliwe, nakaz winien zostać nałożony na właściciela obiektu budowlanego. Natomiast gdy nałożenie nakazu na właściciela z jakichś przyczyn nie jest możliwe, wówczas nakaz winien zostać nałożony na zarządcę obiektu budowlanego (por. motywy wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 grudnia 2019 r., II OSK 3190/18, CBOSA.nsa.gov.pl). Zasada, że adresatem decyzji, o których mowa w art. 52 p.b. w pierwszej kolejności powinien być inwestor, jest słuszna ale tylko w tych przypadkach, kiedy inwestor jest jednocześnie właścicielem nieruchomości (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 sierpnia 2014 r., sygn. akt II OSK 1090/13, LEX nr 1512732).

W niniejszej sprawie organy uznały (uzasadnienia powyższego stanowiska są lakoniczne zarówno w decyzji I jak i Ii instancji), że roboty budowlane które doprowadziły do powyższych nieprawidłowości, zostały wykonane w trakcie remontu przeprowadzony przez poprzedniego właściciela lokalu mieszkalnego nr (...), a tym samym zasadne jest nałożenie obowiązku wykonania robót budowlanych na aktualnego właściciela ww. lokalu K P. Przeprowadzenie tych robót w trakcie remontu przez poprzedniego właściciela lokalu wynika z zapisów omawianej Oceny technicznej z kwietnia 2018 r., gdzie autor oceny, jak już wyżej wskazano, podkreślił, że fakt wykonania ok. 10 lat wcześniej omawianego remontu i prac dotyczących omawianej kanalizacji przez poprzedniego właściciela lokalu wynika z wyjaśnień aktualnego właściciela lokalu (...), tj. skarżącego K P. Jednakże powyższe ustalenia wskazane w Ocenie technicznej budzą wątpliwości już w świetle poprzedzających tą ocenę wyjaśnień skarżącego zawartych w znajdującym się w aktach administracyjnych sprawy piśmie skarżącego z dnia (...) października 2017 r. do Spółdzielni Mieszkaniowej "(...)", w którym podnosił, że w lokalu nie były wykonywane prace budowlane od czasu adaptacji poddasza na lokal (...) przez poprzednich właścicieli lokalu, tj. M i J R. W odwołaniu od decyzji I instancji skarżący wyraźnie podkreślił, że od daty adaptacji strychu (suszarni) na mieszkanie od 1994 r. poprzedni właściciel lokalu J R jak i skarżący nie dokonywali w lokalu żadnych remontów ani przeróbek, a za stan po adaptacji omawianej suszarni na lokal mieszkalny nr (...) jest odpowiedzialna "administracja (...)", czyli Spółdzielnia Mieszkaniowa "(...)". Organ odwoławczy nie ustosunkował się do powyższych zarzutów, a w ocenie Sądu winien zbadać kwestię ww. adaptacji suszarni, która miała miejsce w 1994 r., ustalić podstawę prawną omawianej adaptacji, pozyskać dokumentację projektową związaną z adaptacją i w sposób bezsporny ustalić, czy roboty budowlane, które doprowadziły do omawianego stanu niezgodności z prawem, były przeprowadzone przed adaptacją czy też po adaptacji i kto był ich inwestorem (Spółdzielnia czy poprzedni właściciel lokalu) tych robót. Powyższe winno być przeprowadzone prze organ odwoławczy w trybie uzupełniającego postępowania wyjaśniającego, o którym mowa w art. 136 k.p.a.

Wątpliwości Sądu budzi także brak uzasadnienia przez PINB zmiany swojego stanowiska, że K P nie miał przymiotu strony w prawie stanu technicznego omawianego lokalu, gdyż władającym i zarządzającym budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym przy ul. (...) w (...) jest ww. Spółdzielnia Mieszkaniowa "(...)" (postanowienie z dnia (...) grudnia 2017 r. nr (...) odmawiające wszczęcia postępowania administracyjnego na wniosek K P) a dodatkowo Spółdzielnia jest dysponentem części wspólnych budynku, w tym kanałów wentylacyjnych i spalinowych uznawanych za element konstrukcyjny budynku (uzasadnienie uchylonej decyzji PINB z dnia (...) marca 2019 r. nr (...)).

W ocenie Sądu organ odwoławczy w niniejszej sprawie naruszył art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Ponownie rozpoznając sprawę (...) Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego przeprowadzi uzupełniające postępowanie wyjaśniające oraz podda ocenie zebrane dowody w niniejszej sprawie, przy uwzględnieniu powyższych rozważań.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 oraz art. 210 § 2 powołanej ustawy

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.