Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2195915

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 13 grudnia 2016 r.
VII SA/Wa 229/16

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Groński (spr.).

Sędziowie WSA: Bogusław Cieśla, Tomasz Stawecki.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi (...) sp. z o.o. z siedzibą w (...) na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia (...) listopada 2015 r. znak (...) w przedmiocie odmowy uzgodnienia pozwolenia na rozbiórkę oddala skargę

Uzasadnienie faktyczne

Przedmiotem skargi wniesionej przez (...) sp. z o.o. z siedzibą w (...) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia (...) listopada 2015 r. (nr (...) o odmowie uzgodnienia pozwolenia na rozbiórkę obiektów budowlanych.

Z okoliczności faktycznych sprawy wynika, że pismem z dnia 2 czerwca 2014 r. Starosta (...) zwrócił się do (...) Wojewódzkiego Konserwatora Zabytów w (...) o uzgodnienie wniosku skarżącej o wydanie pozwolenia na rozbiórkę trzech budynków przemysłowych (produkcyjnych) oraz budynku biurowego wchodzących w skład dawnej fabryki wyrobów kamionkowych i fajansowych, przy ul. (...) w miejscowości (...) (działka ew. nr (...)), ujętych w wykazie zabytków o którym mowa w art. 7 ustawy z 18 marca 2010 r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 75, poz. 474).

Organ I instancji postanowieniem z dnia (...) lipca 2014 r. (znak: (...)), działając na podstawie art. 39 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r. poz. 1409 z późn. zm.), odmówił uzgodnienia pozwolenia na rozbiórkę tych obiektów budowlanych.

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego postanowieniem z dnia (...) stycznia 2015 r. (znak: (...)]) uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Według organu odwoławczego, organ I instancji nie wyjaśnił dostatecznie jakie walory zabytkowe posiadają obiekty budowlane przeznaczone do rozbiórki i jaki jest ich stan techniczny. Organ nie odniósł się do projektu budowlanego rozbiórki spornych obiektów, z którego wynika, że znajdują się on w bardzo złym stanie technicznym.

Ponownie rozpoznając sprawę (...) Wojewódzki Konserwator Zabytów w (...) postanowieniem z dnia (...) marca 2015 r. (znak: (...)) działając na podstawie art. 92 ust. 6, art. 89 pkt 2, art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. b, c ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2014 r. poz. 1446) oraz art. 39 ust. 3 Prawa budowlanego, odmówił uzgodnienia pozwolenia na realizację spornych prac budowlanych.

Organ stwierdził, że przeznaczony do rozbiórki historyczny zespół budynków fabryki (...) powstałej w 1837 r., posiada znaczne wartości kompozycyjne i przestrzenne. Szczególną wartość zabytkową ma budynek nr (...) (obiekt produkcyjny), wzniesiony w latach 20. XX w. i przebudowany w latach 70 XX w. Jest on utrzymany w nurcie architektury modernistycznej i posiada pochodzącą z 1923 r. dekorację rzeźbiarską wykonaną z kamionki wg projektu (...), prezentującą w medalionach cykl produkcyjny ceramiki.

Zdaniem organu, obiekty tworzące zespół zabudowy wpisują się ściśle w urbanistykę miasta przez ukształtowanie pierzei ul. (...) i po przeprowadzeniu remontu mogą być z powodzeniem adoptowane do nowych funkcji z zachowaniem i utrwaleniem reprezentowanych wartości architektonicznych, artystycznych i kompozycyjnych. Z projektu rozbiórki budynków wynika, że w zabudowie nie występują widoczne odchylenia od pionu, czy też zarysowania świadczące o awarii budowlanej. Zacieki widoczne na stropach i elewacjach budynków nr 1 i 4 nie zagrażają kondycji technicznej Są one raczej wynikiem wieloletnich zaniedbań - nieszczelności w pokryciu dachowym budynków. Z protokołu przeglądu technicznego z (...) listopada 2013 r. wynika, że obiekt znajduje się w "stanie dostatecznym" (wymaga usunięcia przecieków oraz wymiany pokrycia dachowego) i nie jest niemożliwy jego remont generalny, zaś decydujące dla rozbiórki są koszty związane z ewentualnym przywróceniem pełnej sprawności technicznej zabytkowego obiektu.

W zażaleniu na to postanowienie (...) Sp. z o.o. z siedzibą w (...) zarzuciła organowi odwoławczemu naruszenie art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 8 k.p.a., art. 75 w zw. z art. 84 § 1 k.p.a. Zdaniem skarżącej (...) Wojewódzki Konserwator Zabytków nie ustalił dostatecznie stanu technicznego spornego obiektu, zaniechał wykonania przeglądu technicznego oraz powołania biegłego z zakresu budownictwa na okoliczność ustalenia stanu technicznego budynków przeznaczonych do rozbiórki. W konsekwencji organ niezasadnie przyjął, że budynki pofabryczne mogą być adoptowane do nowych funkcji. W zażaleniu Spółka wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu budownictwa na okoliczność ustalenia stanu technicznego budynków.

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego postanowieniem z dnia (...) listopada 2015 r.: 1) uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej odmowy uzgodnienia pozwolenia na rozbiórkę dwóch budynków przesyłowych (nr 1 i 3), 2) uzgodnił pozwolenie na rozbiórkę tych obiektów; 3) utrzymał postanowienie organu I instancji w mocy w pozostałej części.

W uzasadnieniu Minister podał, że nie ma podstaw prawnych do przyjęcia, że cały zespół obiektów (4 budynki) posiada wartość zabytkową. Budynki produkcyjne (nr 1 i 3) zostały wzniesione w latach 70 XX w i nie stanowią zabytku.

Organ odwoławczy podzielił natomiast stanowisko organu I instancji o odmowie uzgodnienia pozwolenia na rozbiórkę pozostałych obiektów budowlanych (nr 2 - produkcyjnego i nr 4 - biurowego), wchodzących w skład zespołu budynków fabryki wyrobów kamionkowych i fajansowych. Minister, kierując się treścią "Opinii o zespole zabudowy dawnej fabryki kamionki w (...), jej walorach zabytkowych i udziale w urbanistyce (...) ((...)) w miejscowości (...)" sporządzonej na zlecenie organu konserwatorskiego w maju 2015 r. przez historyka przemysłu i techniki - dr hab. (...), stwierdził, że te budynki posiadają wartość zabytkową (historyczną) w zakresie sztuki dekoracyjnej i designu minionego stulecia, z uwagi na przedwojenną współpracę fabryki z (...), najbardziej znaną uczelnią artystyczno-rzemieślniczą w Europie lat 20. i 30. XX w. W związku z tym są one ważnym źródłem do badania historii kultury materialnej oraz poniemieckiego dziedzictwa na ziemiach polskich. Organ dodał, że dekoracja ceramiczna wykonana w budynku produkcyjnym według projektu (...), działającego w ramach (...), ma duże wartości artystyczne.

Odnosząc się do treści zażalenia, organ odwoławczy zauważył, że ze wspomnianej opinii wynika, że w budynku przemysłowym nr (...) nie występują znaczne ubytki i zarysowania w konstrukcji, chociaż ściany są w złym stanie technicznym, posiadają zawilgocenia i zagrzybienia. Z protokołu przeglądu technicznego sporządzonego na zlecenie skarżącej w listopadzie 2013 r. wynika natomiast, że obiekty znajdują się w "dostatecznym" stanie technicznym i nie ma podstaw do przyjęcia, że ewentualny ich remont jest niemożliwy pod względem technicznym bądź będzie wiązać się z daleko idącą rekonstrukcją budynków. Te dowody dostatecznie potwierdzają, że historyczne budynki fabryki nie znajdują się w stanie zagrożenia katastrofą budowlą. Nie ma więc podstaw do uwzględnienia wniosku Spółki zawartego w zażaleniu o powołanie biegłego celem oceny stanu technicznego zabudowań. Za rozbiórką przemawiają natomiast wyłącznie względy ekonomiczne.

(...) Sp. z o.o. z siedzibą w (...) w skardze na to postanowienie wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie podniosła zarzuty zwarte w zażaleniu na postanowienie organu I instancji i wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w części oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Według Spółki organy konserwatorskie nie dokonały dostatecznych ustaleń w tej sprawie: nie określiły wieku, stanu zachowania pierwotnej formy architektonicznej i substancji budowlanej Organy pominęły, że z oceny stanu technicznego obiektu wynika, że dalsza jego eksploatacja wymaga generalnego remontu całego obiektu oraz ekspertyzy dotyczącej nośności poszczególnych elementów konstrukcyjnych, zaś z uwagi na brak perspektyw wykorzystania obiektu oraz koszty związane z ewentualnym jego przywróceniem do pełnej sprawności technicznej zaleca się jego rozbiórkę. Zdaniem skarżącej w rozpoznawanej sprawie obowiązkiem organu było dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu budownictwa na okoliczność ustalenia stanu technicznego budynków przeznaczonych do rozbiórki. Zupełnie nieprzekonujące jest stanowisko organu odwoławczego, że ponieważ obiekty nie znajdują się w stanie zagrożenia katastrofą budowlaną, nie ma podstaw do uwzględnienia wniosku Spółki o powołanie biegłego.

Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie jest uzasadniona, ponieważ zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.

W zaskarżonym do Sądu postanowieniu Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego odmówił uzgodnienia robot budowlanych polegających na rozbiórce dwóch z czterech budynków dawnej fabryki (...) powstałej w 1837 r. Organ przyjął, że te budynki posiadają wartość zabytkową i stanowią świadectwo minionej epoki.

Sąd podziela to stanowisko organu i podkreśla, że zespół zabudowy dawnej fabryki, położony przy ul. (...) w miejscowości (...) został ujęty w wykazie zabytków nieruchomych wyznaczonych przez wójta w porozumieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków do ujęcia w wojewódzkiej ewidencji zabytków (art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 18 marca 2010 r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz o zmianie niektórych innych ustaw). W związku z tym stosownie do art. 39 ust. 3 ustawy Prawo budowlane, pozwolenie na jego rozbiórkę podlega uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków.

Z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, że budynki nr (...) i (...) posiadają wartości zabytkowe, czego Spółka nie kwestionuje. Zdaniem skarżącej, nie ma natomiast podstaw prawnych do przyjęcia, że stan techniczny tych budynków nie uzasadnia ich rozbiórki, a organy nie przeprowadziły dostatecznego postępowania dowodowego w tym zakresie.

Odnosząc się do zarzutów procesowych skargi, dotyczących naruszenia przez organ art. 7, art. 75, art. 77 § 1, art. 78 § 1 w zw. z art. 84 § 1 k.p.a., czyli do kwestionowania przez skarżącą Spółkę sposobu przeprowadzenia postępowania dowodowego w tej sprawie, należy te zarzuty uznać za nieuzasadnione. Organ dołożył bowiem należytej staranności w wyjaśnieniu spornych okoliczności. Należy dodać, że nałożenie na organ określonych obowiązków dotyczących przeprowadzenia postępowania dowodowego (art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a.) nie oznacza, że organ ponosi całkowicie ciężar udowodnienia wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Strona nie może być bowiem zwolniona z udowodnienia faktów, na których opiera swoje żądania.

Należy przypomnieć, że z przedłożonego przez inwestora projektu robót budowlanych wynika, że budynek nr (...) znajduje się w dobrym stanie technicznym. Trzykondygnacyjny budynek przemysłowy (nr (...)) ma zawilgocone i zagrzybione ściany, na posadzce widoczne są spękania, jego stolarka okienna i drzwiowa, pokrycie dachu oraz wewnętrzne instalacje są w złym stanie technicznym. Z projektu wynika jednak również, że budynek posiada stabilną konstrukcję żelbetonową, która nie ma znacznych ubytków, zarysowań, spękań, a przeprowadzenie robót naprawczych lub zabezpieczających jest możliwe, ale ekonomicznie nieuzasadnione. Ta ocena znajduje potwierdzenie w protokole przeglądu technicznego obiektu z (...) listopada 2013 r. z którego wynika, m.in. że dach, stropy żelbetonowe, ściany wewnętrzne i zewnętrzne, fundamenty, stolarka znajdują się w "dostatecznym" stanie technicznym, a ewentualne przywrócenie obiektu do pełnej sprawności technicznej jest możliwe, ale kosztowne. Wartość zabytkową spornych obiektów potwierdza natomiast ekspertyza sporządzona na zlecenie organu I instancji przez historyka przemysłu i techniki. Wynika z niej, że rozbiórka spornych obiektów nr (...) i (...) w punktu widzenia układu urbanistycznego dawnego (...) nie jest uzasadniona.

Trzeba zauważyć, ze z żadnego z tych dokumentów, sporządzonych przez uprawnione do tego organy, nie wynika, aby z powodu istniejącego stanu technicznego budynków należy je rozebrać i że jest to jedyne właściwe rozwiązanie. Według tych ekspertyz, budynki nie nadają się do dalszego użytkowania, ale jednocześnie nie jest to stan "śmierci technicznej". Zły stan techniczny budynków objętych ochroną ze względu na wartości zabytkowe, czego Spółka nie kwestionuje, nie oznacza jednak konieczności ich rozbiórki. Gruntowny zaś remont jest możliwy i zasadny z punktu wodzenia ochrony zabytku i nie zniszczyłby substancji zabytkowej i elementów historycznych tych budynków. Ochrona budynków o wartościach zabytkowych jest wprawdzie sprzeczna z interesem inwestora (względami ekonomicznymi), jednak ich rozbiórka doprowadziłaby do całkowitej destrukcji autentycznych obiektów zabudowy układu urbanistycznego (...) z I połowy XIX w., posiadających charakterystyczną architekturę oraz znaczące walory historyczne, artystyczne i naukowe.

Mając to wszystko na uwadze należy stwierdzić, że Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego Rozwoju prawidłowo ustalił, że budynki (...) i (...) znajdujące się w kompleksie dawnej fabryki wyrobów kamionkowych i fajansowych w (...) nie uległy zniszczeniu w stopniu powodującym utratę ich wartości historycznej, zabytkowej i naukowej i na tej podstawie zasadnie odmówił uzgodnienia projektu rozbiórki tych budynków.

Sąd podziela również stanowisko organu odwoławczego, że nie ma podstaw prawnych do przyjęcia, że budynki produkcyjne (nr (...) i (...)) stanowią zabytek, zatem jest dopuszczalna ich rozbiórka.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.