Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1975458

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 19 sierpnia 2015 r.
VII SA/Wa 223/15

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Mariola Kowalska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 19 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) listopada 2014 r. znak: (...) w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić zmiany postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 maja 2015 r., którym odmówiono J. K. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego.

Uzasadnienie faktyczne

Postanowieniem z dnia 14 maja 2015 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił J. K. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego.

Podstawą rozstrzygnięcia było uznanie, iż brak wykazania szczególnej sytuacji materialnej strony, w tym nieprzedstawienie żądanych informacji, uniemożliwił pozytywne rozpatrzenie wniosku o przyznanie prawa pomocy.

W dniu 29 czerwca 2015 r. (data nadania w UP), wpłynął do Sądu formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF, w którym J. K. wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, tj. o zwolnienie z obowiązku uiszczenia każdorazowo opłaty sądowej w zakresie przekraczającym kwotę 50 zł.

Wobec faktu, iż strona wniosła kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, przedmiotowy wniosek rozpoznano w zakresie zmiany postanowienia z dnia 14 maja 2015 r.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Stosownie do art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., zwana dalej p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata lub radcy prawnego jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a.).

Zgodnie z art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne.

Wskazać należy, iż wyżej wymieniony przepis możliwość uchylenia bądź zmiany postanowień niekończących postępowania w sprawie warunkuje i uzależnia od zmiany okoliczności sprawy przez co należy rozumieć zarówno zmianę okoliczności faktycznych, jakie sąd przyjął za przesłankę rozstrzygnięcia, jak i zmianę okoliczności prawych, które uzasadniałyby wydanie postanowienia odmiennej treści niż to, które zostało wcześniej wydane. Sąd po wszechstronnej ocenie tych okoliczności może wydać stosowne postanowienie (zob. B. Dauter w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 382-383).

Z treści ponownie złożonego wniosku wynika, iż wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną. Posiada nieruchomość o pow. 88,80 m2 (pawilon handlowy). Skarżący wskazał, że nie posiada oszczędności złotówkowych i dewizowych, akcji, obligacji, jak również samochodu osobowego, czy ciężarowego. Załączył do wniosku wyciąg z rachunku bankowego za okres od 1 stycznia 2015 r. do 20 maja 2015 r., z którego nie wynikał stan salda końcowego.

Zarządzeniem z dnia 8 lipca 2015 r. na podstawie art. 255 p.p.s.a. zobowiązano wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez:

- podanie ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy średnich, stałych miesięcznych wydatków związanych z eksploatacją domu/mieszkania (np. opłat za energię elektryczną, opał, gaz, wodę), oraz wskazania wysokości innych stałych miesięcznych wydatków w gospodarstwie domowym (np. ponoszonych na zakup żywności, środków chemicznych);

- nadesłanie aktualnego zaświadczenia z Urzędu Pracy o posiadaniu statusu bezrobotnego;

- nadesłanie kserokopii zeznania podatkowego za 2014 r. i zeznań wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym;

- podanie danych dotyczących wysokości dochodów uzyskiwanych przez małżonkę - J. K., chyba, że posiadają umowną rozdzielność majątkową,

- nadesłanie dokumentu potwierdzającego wysokość otrzymywanego obecnie odszkodowania,

- nadesłanie wyciągu ze stanu konta bankowego za ostatnie 3 miesiące własnego oraz wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym,

- wskazanie, czy korzysta z finansowej pomocy rodziny, innych osób (jeżeli tak, jakiej wysokości jest to pomoc bądź świadczenia);

- wskazanie gdzie zamieszkuje (dom/mieszkanie ze wskazaniem właściciela tej nieruchomości oraz jej powierzchni) oraz czyją własnością jest lokal wskazany jako miejsce zamieszkania w formularzu PPF (ul (...)), a także jaki tytuł prawny posiada do tego lokalu (własność, umowa najmu itp.).

W piśmie z dnia 31 lipca 2015 r. (data nadania w UP), J. K. wskazał, iż nie ma zgody od byłej żony A. K. na podanie danych w zakresie toczącego się postępowania działowego. Natomiast, druga żona J. K. nie wyraża zgody na podanie jej dochodów uzyskiwanych ze świadczenia emerytalnego, jej majątku osobistego, oraz jej innych danych, gdyż stanowi to jej majątek odrębny z pierwszego małżeństwa (art. 33 pkt 1 i 5 k.r.o.). W załączeniu wnioskodawca przedstawił wyciąg z rachunku bankowego za okres od 1 maja 2015 r. do dnia 20 lipca 2015 r., z saldem końcowym 35,40 zł.

Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 21 kwietnia 2015 r., sygn. akt II OZ 311/15, to na stronie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek wykazania, że jej sytuacja materialna i rodzinna uzasadnia udzielenie jej prawo pomocy. Tylko od tego jakich argumentów strona użyje uzasadniając swój wniosek zależy, czy uzyska przedmiotowe wsparcie, przy czym argumentacja ta powinna być ukierunkowania na przedstawienie jej sytuacji majątkowej i rodzinnej. Wskazywanie na inne okoliczności nie powoduje, że wniosek jest prawidłowo uzasadniony. Podobnie sprawa wygląda, jeżeli chodzi o udokumentowanie twierdzeń zawartych we wniosku. Jeżeli ocena wniosku nasuwa wątpliwości, to stosownie do art. 255 p.p.s.a. sąd może wezwać wnioskodawcę do złożenia dodatkowych oświadczeń, dostarczenia dokumentów potwierdzających stan majątkowy, dochody lub stan rodzinny. Gdy zainteresowany otrzymaniem prawa pomocy zaniecha współpracy w tym zakresie, to sąd traci możliwość dokonania obiektywnej oceny rzeczywistej sytuacji, w jakiej się ów znajduje, co skutkuje niewyjaśnieniem okoliczności sprawy i odmową udzielenia prawa pomocy. Ponadto, wniosek oraz dokumenty i oświadczenia są weryfikowane przez sąd pod względem ich wiarygodności. Uznanie ich za niewiarygodne uniemożliwia pozytywne rozpatrzenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeśli wnioskodawca uchyla się od przekazania Sądowi istotnych danych, czy też przekazuje je w sposób wybiórczy, a nawet niezgodny z rzeczywistym stanem rzeczy, to Sąd nie mając wiarygodnych danych nie może wydać orzeczenia zgodnego z wolą wnioskodawcy.

Tak też jest w niniejszej sprawie. Brak stosownej dokumentacji przedstawiającej rzeczywiste koszty utrzymania wnioskującego oraz brak wiarygodnej argumentacji wniosku o przyznanie prawa pomocy powoduje, że Sąd, w oparciu o przesłanki z art. 246 p.p.s.a., nie może uwzględnić wniosku i przyznać prawa pomocy w zakresie żądanym przez stronę.

Wnioskodawca nie udzielił wyczerpującej odpowiedzi na wezwanie Sądu. Zaniechał przekazania danych w zakresie tego, jaka jest wysokość, ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy średnich, stałych miesięcznych wydatków związanych z eksploatacją domu/mieszkania (np. opłat za energię elektryczną, opał, gaz, wodę), oraz wskazania wysokości innych stałych miesięcznych wydatków w gospodarstwie domowym (np. ponoszonych na zakup żywności, środków chemicznych). Nie nadesłał aktualnego zaświadczenia z Urzędu Pracy o posiadaniu statusu bezrobotnego (nie wskazał także, czy jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy, jako osoba bezrobotna). Nie załączył także kserokopii własnego zeznania podatkowego za 2014 r., a także zeznań wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, ani dokumentu potwierdzającego wysokość otrzymywanego obecnie odszkodowania (nie wykazał, również, że go obecnie nie otrzymuje). Nie podał także gdzie zamieszkuje (dom/mieszkanie ze wskazaniem właściciela tej nieruchomości oraz jej powierzchni) oraz czyją własnością jest lokal wskazany jako miejsce zamieszkania w formularzu PPF (ul (...)), a także jaki tytuł prawny posiada do tego lokalu (własność, umowa najmu itp.). Brak jest informacji, czy korzysta z finansowej pomocy rodziny, innych osób (jeżeli tak, jakiej wysokości jest to pomoc bądź świadczenia). Nie wskazał również danych dotyczących wysokości dochodów uzyskiwanych przez małżonkę J. K. i czy posiada umowną rozdzielność majątkową. Powołał się jedynie, iż nie ma zgody od byłej i obecnej żony na ujawnienie danych. Wskazał przy tym na przepis art. 33 pkt 1 i 5 k.r.o.

Jeszcze raz należy podkreślić, że to strona wnosząc o przyznanie prawa pomocy musi wykazać okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2005 r. sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r. sygn. akt II FZ 575/05).

Przyznanie prawa pomocy jest faktycznie udzieleniem pomocy z Budżetu Państwa, a tym samym przerzuceniem obowiązku poniesienia kosztów sądowych ze strony na podatników. Strona występująca o przyznanie prawa pomocy, musi więc wykazać swoją szczególną sytuację materialną, nie może się zasłaniać tym, iż nie uzyskała zgody na podanie określonych danych. Dane dotyczące kosztów utrzymania, wykazu nieruchomości do których strona ma jakikolwiek tytuł własności, dotyczyły jednakże bezpośrednio skarżącego. Ponadto, skarżący nie wykazał, aby zawarł z małżonką umowę majątkową małżeńską o rozdzielności majątkowej. Choć jak przyjmuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim, niezależnie od istniejącego między małżonkami ustroju majątkowego, istotny jest także stan majątkowy i możliwości płatnicze małżonka osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2013 r., sygn. akt II FZ 92/13). Skoro bowiem skarżący uznał, że nie może samodzielnie sfinansować swojego udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym, to konieczne jest zbadanie, czy mógłby to uczynić z pomocą rodziny. Należy mieć przy tym na względzie art. 23 k.r.o., w którym wskazano na obowiązek wzajemnej pomocy małżonków.

Podkreślić także należy, iż J. K., mimo że w formularzu wniosku nie wykazał żadnych dochodów, to w zakresie wniosku sformułował, iż występuje o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, tj. z obowiązku uiszczenia każdorazowo opłaty sądowej w zakresie przekraczającym kwotę 50 zł. Powyższe zatem świadczy, że jest w stanie ponieść część kosztów sądowych w sprawie, pomimo braku jakichkolwiek dochodów.

Biorąc pod uwagę wskazane okoliczności, Sąd uznał, że brak jest podstaw do zmiany postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 maja 2015 r., albowiem wnioskodawca, ponownie nie wykazał rzeczywistej sytuacji materialnej. Częściowe wykonanie zarządzenia z dnia 8 lipca 2015 r. nie może stanowić podstawy do uznania, iż J. K. dowiódł, że jego sytuacja materialna, życiowa, uzasadnia udzielenie mu tej szczególnej pomocy, jaką jest zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 165 oraz art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.