Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1242391

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 24 października 2012 r.
VII SA/Wa 1491/12

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Groński (spr.).

Sędziowie WSA: Małgorzata Jarecka, Joanna Gierak-Podsiadły.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2012 r. sprawy ze skargi O. S. P. E. "(...)" z siedzibą w (...) na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) maja 2010 r. znak (...) w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji

I.

uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji,

II.

stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku,

III.

zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego O. S. P. E. "(...)" z siedzibą w (...) kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie faktyczne

O. S. P. E. "(...)" wystąpiło z wnioskiem o stwierdzenie przez organ z urzędu nieważności decyzji Starosty (...) z dnia (...) sierpnia 2005 r. Nr (...) zatwierdzającej projekt budowlany i wydającej P. T. C. pozwolenie na budowę stacji bazowej telefonii komórkowej w (...). Jaka organizacja społeczna działająca w oparciu o art. 31 § 1 k.p.a., Stowarzyszenie wskazywało, że decyzja Starosty został wydana z naruszeniem przepisów dotyczących ochrony środowiska, co powoduje jej nieważność.

Postanowieniem z dnia (...) maja 2010 r., znak: (...) Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: GINB) po rozpatrzeniu zażalenia Stowarzyszenia, utrzymał w mocy postanowienie Wojewody (...) z dnia (...) lutego 2010 r. odmawiające wszczęcia z urzędu postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty (...) z dnia (...) sierpnia 2005 r. w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę stacji bazowej telefonii komórkowej. W uzasadnieniu organ odwoławczy odwołując się do oceny sądu w wyroku z dnia 16 czerwca 2009 r. sygn. akt VII SA/Wa 549/09 podkreślił, że w postępowaniu należało zbadać czy przesłanki nieważnościowe z art. 156 § 1 pkt 2 i 7 k.p.a. są uzasadnione w świetle stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania decyzji o pozwoleniu, gdyż tylko wtedy żądanie wszczęcia postępowania byłoby uzasadnione. Organ nie kwestionował zasadności żądania w świetle celów statutowych organizacji i z punktu widzenia interesu społecznego (art. 31 § 1 k.p.a.).

Przeprowadzając analizę w powyższym zakresie organ stwierdził, że działka inwestycyjna objęta była zakresem obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta (...), a inwestor przy składaniu wniosku uczynił zadość przepisom art. 32 ust. 4 pkt 1 i 2 oraz art. 33 ust. 2 Prawa budowlanego. W ocenie organu z wypisu miejscowego planu wynika, że dla terenu inwestycji przeznaczona jest funkcja wytwórczo-składowa w której dopuszcza się usytuowanie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, a zatem projektowana inwestycja nie narusza planu. Nadto posiada uzgodnienia w zakresie wymagań ochrony środowiska, zaś znajdujący się w aktach raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko wskazuje, że nie stanowi ona zagrożenia dla ludzi i środowiska. Zatem analiza powyższa jak podkreślił organ odwoławczy, nie wykazała, aby kontrolowane rozstrzygnięcie organu powiatowego dotknięte było wadą nieważności z mocy prawa (art. 156 § 1 pkt. 7 k.p.a.) ani też nie stwierdzono, aby decyzja ta rażąco naruszała przepisy obowiązujące w dacie jej wydania.

Wyrokiem z dnia 8 października 2010 r., sygn. akt VII SA/Wa 1257/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę oddalił skargę O. S. P. E. "(...)" na postanowienie GINB z dnia (...) maja 2010 r., znak: (...).

W wyniku skargi kasacyjnej wniesionej przez O. S. P. E. "(...)"z siedzibą w (...), wyrokiem z dnia 11 maja 2012 r., sygn. akt II OSK 331/11 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 października 2010 r., sygn. akt VII SA/Wa 1257/10 z dnia 18 maja 2010 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

W uzasadnieniu wyroku NSA podniósł, że postępowanie administracyjne objęte kontrolą sądowoadministracyjną w niniejszej sprawie ograniczało się do zbadania czy w sprawie zachodzą przesłanki do wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Istotne zatem było ustalenie, czy w sprawie uprawdopodobnione zostały przesłanki pozwalające na stwierdzenie nieważności decyzji i w tym zakresie za słuszne uznać należy zarzuty skargi kasacyjnej. Skoro zasadnicze znaczenie ma kwestia uprawdopodobnienia zaistnienia podstaw do wszczęcia z urzędu postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, to jednocześnie wskazać należy, że uprawdopodobnienie to może wynikać z przytoczonego § 1 § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 10 listopada 2004 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie budowli i budynków, drzew lub krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych. Jako zasadny uznał NSA także zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 46 ust. 10 ustawy prawo ochrony środowiska albowiem procedura administracyjna w tym przedmiocie wymaga zawarcia informacji o sposobie wykorzystania uwag i wniosków zgłoszonych w związku z udziałem społeczeństwa oraz informacje dotyczące konieczności wykonania analizy porealizacyjnej, o której mowa w art. 56. Skoro tak, to Sąd pierwszej instancji winien wypowiedzieć się, czy brak taki może być uznany za naruszenie prawa dające podstawę do wszczęcia z urzędu postępowania nieważnościowego.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny dokonuje kontroli zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego i to z przepisami obowiązującymi w dacie jego wydania, co oznacza, że kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.

Podkreślenia przy tym wymaga, iż zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270; dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej: WSA) w Warszawie rozpatruje powtórnie w wyniku przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA) wyrokiem z dnia 11 maja 2012 r. r. Zauważyć należy, że zgodnie z art. 190 p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W związku z powyższym Sąd I instancji przy ponownym rozpoznawaniu sprawy jest związany wykładnią prawną zawartą w wyroku NSA z dnia 11 maja 2012 r.

Stosując się do wykładni prawnej zawartej w ww. wyroku NSA Sąd przy ponownym rozpoznaniu sprawy uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie ze względu na naruszenie art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a.

Podstawą materialnoprawną zaskarżonego postanowienia GINB z dnia (...) maja 2010 r., znak: (...) był art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a., zgodnie z którym organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Jak wynika z treści tego przepisu możliwość zainicjowania postępowania nadzwyczajnego na podstawie art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. istnieje, gdy spełnione są łącznie trzy przesłanki: 1) postępowanie administracyjne nie dotyczy praw i obowiązków organizacji społecznej, lecz praw i obowiązków "innej osoby", czyli strony (stron) tego postępowania, 2) jest to uzasadnione celami statutowymi organizacji społecznej, 3) przemawia za tym interes społeczny. Gdy organ uzna żądanie organizacji społecznej za uzasadnione wydaje postanowienie o wszczęciu postępowania nadzwyczajnego z urzędu, ewentualnie postanowienie o dopuszczeniu organizacji do udziału w toczącym się już postępowaniu (art. 31 § 2 k.p.a.).

Jak słusznie wskazał NSA w wyroku z dnia 11 maja 2012 r. postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie sprowadza się wyłącznie do zbadania czy w sprawie zachodzą ww. przesłanki do wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Podstawowe przesłanki sprowadzają się do ustalenia, czy żądanie organizacji społecznej jest uzasadnione jej celami statutowymi oraz czy przemawia za tym interes społeczny. Odpowiedź na pytanie, czy żądanie organizacji społecznej można uznać za uzasadnione nie może być utożsamiane z merytoryczną oceną wystąpienia określonych wad kwalifikowanych w stosunku do decyzji, której wniosek dotyczy. Stanowi to bowiem już następny etap postępowania, czyli merytoryczna weryfikacja decyzji we wszczętym z urzędu postępowaniu nieważnościowym. Dlatego - jak wskazał NSA- na wstępnym etapie oceny wniosku organizacji społecznej wystarczające jest uprawdopodobnienie wystąpienia okoliczności mogących powodować, ze decyzja, której dotyczy wniosek dotknięta jest kwalifikowaną wadą powodującą jej nieważność.

Odnosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że O. S. P. E. "(...)" z siedzibą w (...) jako jedną z ww. okoliczności mogących świadczyć o wydaniu decyzji Starosty (...) z dnia (...) sierpnia 2005 r. Nr (...) z rażącym naruszeniem prawa wskazało niezgodność zatwierdzonego projektu z § 1 § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 10 listopada 2004 r. w sprawie wymagań w zakresie odległości i warunków dopuszczających usytuowanie budowli i budynków, drzew lub krzewów, elementów ochrony akustycznej i wykonywania robót ziemnych w sąsiedztwie linii kolejowej, a także sposobu urządzania i utrzymywania zasłon odśnieżnych oraz pasów przeciwpożarowych (Dz. U. Nr 249, poz. 2500). Zarzut ten został w sposób jednoznaczny sformułowany we wniosku o wszczęcie postępowania niewaznościowego. Tymczasem ani Wojewoda (...) w postanowieniu z dnia (...) lutego 2010 r., ani GINB w zaskarżonym postanowieniu nie rozważyli zasadności tego zarzutu. Tymczasem w świetle akt sprawy nie można wykluczyć, że okoliczność ta może stanowić o niezgodności zatwierdzonego projektu z ww. przepisami prawa obowiązującego w dacie wydania decyzji Starosty (...) z dnia (...) sierpnia 2005 r. Nr (...). Tym bardziej należało ocenić, czy ewentualna sprzeczność z ww. przepisem mogła mieć charakter rażący, co wymaga dokonania analizy w postępowaniu nieważnościowym. Dodatkowo należy wskazać, że NSA w wyroku z dnia 11 maja 2012 r. jednoznacznie wskazał, że decyzja Starosty (...) z dnia (...) sierpnia 2005 r. wydana została z naruszeniem art. 46 ust. 10 ustawy Prawo ochrony środowiska, gdyż procedura administracyjna w tym przedmiocie wymaga zawarcia informacji o sposobie wykorzystania uwag i wniosków zgłoszonych w związku z udziałem społeczeństwa oraz informacje dotyczące konieczności wykonania analizy porealizacyjnej.

W związku z powyższym w niniejszej sprawie Sąd uznał, że spełnione zostały przesłanki uzasadniające wszczęcie z urzędu przez Wojewodę (...) postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty (...) z dnia (...) sierpnia 2005 r. Nr (...) zatwierdzającej projekt budowlany i wydającej P. T. C. pozwolenie na budowę stacji bazowej telefonii komórkowej w (...). Podkreślić w tym miejscu należy, że Sąd w niniejszym wyroku w żadnym stopniu nie przesądza, ze ww. decyzja jest dotknięta wadą powodującą jej wyeliminowanie z obrotu prawnego w drodze stwierdzenia nieważności. Konieczne natomiast jest wszczęcie i przeprowadzenie postępowania w celu dokonania merytorycznej oceny ewentualnego wystąpienia kwalifikowanej wadliwości w rozumieniu art. 156 § 1 k.p.a. w odniesieniu do decyzji Starosty (...) z dnia (...) sierpnia 2005 r. Nr (...). Wojewoda (...) zobowiązany zatem będzie do wszczęcia w tym przedmiocie postępowania z urzędu. Na marginesie Sąd pragnie zauważyć, ze wiele elementów ww. oceny merytorycznej zostało już zawartych w uzasadnieniu postanowienia zaskarżonego, jak i postanowienia organu I instancji, co pozostaje w sprzeczności z sentencją rozstrzygnięcia polegającego na odmowie wszczęcia postępowania nieważnościowego.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono w oparciu o art. 200 i 210 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.