Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2619145

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 8 stycznia 2019 r.
VII SA/Wa 1188/18
Przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej. Podważenie opinii biegłego lekarza przez organ badź sąd.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Bogusław Cieśla (spr.).

Sędziowie WSA: Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, Asesor Joanna Kruszewska-Grońska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi A. Z. - S. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia (...) lutego 2018 r. znak (...) w przedmiocie odmowy stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę

Uzasadnienie faktyczne

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w W. decyzją z dnia (...) lutego 2018 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23), w zw. z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r., o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935), art. 2351 i art. 2352 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2018 r. poz. 108) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367), po rozpatrzeniu odwołania A. Z. - S. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w (...) z dnia (...) stycznia 2018 r., o braku podstaw do stwierdzenia u A.Z. - S. choroby zawodowej - zespół cieśni w obrębie nadgarstka, wymienionej w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że postępowanie w sprawie podejrzenia choroby zawodowej zostało wszczęte w związku z dokonanym przez zainteresowaną, w dniu 21 września 2015 r., zgłoszeniem podejrzenia u niej choroby zawodowej.

W trakcie postępowania Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w (...) sporządził karty oceny narażenia zawodowego, które przesłał do (...) Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w P. Oddział w W.

Jednostka orzecznicza I stopnia w dniu (...) czerwca 2016 r. wydała orzeczenie lekarskie nr (...) o braku podstaw do rozpoznania u A. Z. - S. choroby zawodowej: przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy - zespół cieśni w obrębie nadgarstka, wymienionej w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych.

Po zgłoszeniu przez skarżącą wniosku o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego przez jednostkę orzeczniczą II stopnia - Instytut Medycyny Pracy w Ł., wydał w dniu (...) października 2016 r. orzeczenie lekarskie nr (...) o braku podstaw do rozpoznania u A. Z. - S. choroby zawodowej: przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy zespół cieśni w obrębie nadgarstka, wymienionej w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych.

Na podstawie orzeczeń lekarskich oraz oceny narażania zawodowego, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w W. wydał w dniu (...) stycznia 2017 r. decyzję o braku podstaw do stwierdzenia u A. Z. - S. choroby zawodowej: - zespół cieśni w obrębie nadgarstka, wymienionej w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych. Od powyższej decyzji A.Z.-S. złożyła odwołanie, Po rozpatrzeniu odwołania, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w W. decyzją z dnia (...) marca 2017 r., uchylił w całości decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w (...) z dnia (...) stycznia 2017 r.

Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w W. uznał między innymi, iż w toku postępowania organ I instancji, nie zapewnił stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania, nie zawiadomił stron o zebraniu materiału dowodowego, a tym samym uniemożliwił im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów, przez co naruszony został art. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Biorąc pod uwagę wskazania organu wojewódzkiego, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w (...), w dniu (...) maja 2017 r., zawiadomił strony postępowania o zebraniu materiału dowodowego w sprawie i poinformował o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

Po zapoznaniu się z dokumentacją, A. Z. - S., pismem z dnia 6 czerwca 2017 r., wniosła uwagi, na które Powiatowy Inspektor Sanitarny w (...) odpowiedział pismami z dnia 29 czerwca 2017 r. oraz 31 sierpnia 2017 r.

Po powtórnym zawiadomieniu o zebraniu materiału dowodowego, A. Z. - S., pismem z dnia 28 listopada 2017 r., ponownie wniosła uwagi dotyczące sparwy.

W dniu (...) stycznia 2018 r., Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w (...), wydał decyzję o braku podstaw do stwierdzenia u A. Z. - S. choroby zawodowej: przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego, wywołane sposobem wykonywania pracy - zespół cieśni w obrębie nadgarstka, wymienionej w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych.

Od powyższej decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w (...) z dnia (...) stycznia 2018 r., A. Z. - S. złożyła odwołanie.

W odwołaniu opisała przebieg swojej pracy zawodowej. Podniosła, iż w orzeczeniach lekarskich nr (...) ((...) Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w P.) oraz nr (...) (Instytut Medycyny Pracy w Ł.) stwierdzono u niej zespołu cieśni nadgarstka, natomiast nie znaleziono podłoża zawodowego tego schorzenia.

Zdaniem skarżącej brak takiego związku wynikał z wadliwości Karty Oceny Narażenia Zawodowego, sporządzonej na podstawie protokołu (...). Ponadto podniosła, że ewidentnie ww. choroba powstała z powodu pracy przy komputerze.

Wojewódzki Inspektor Sanitarny w W. oceniając sprawę w trybie odwoławczym, przytoczył definicję choroby zawodowej zawartą w art. 2351 Kodeksu pracy i wskazał, że wydanie decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej następuje jeśli u pracownika rozpozna się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych i lekarze orzecznicy potwierdzą, że ma ona związek przyczynowy z wykonywaną pracą zawodową.

Organ odwoławczy podkreślił, że sprawa podejrzenia choroby zawodowej u A. Z. - S. była rozpatrywana przez jednostki orzecznicze ((...) Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w P. Oddział w W. oraz Instytut Medycyny Pracy w Ł.), które w oparciu o przeprowadzone badania, a także po analizie dokumentacji medycznej oraz oceny narażenia zawodowego nie znalazły podstaw do rozpoznania choroby zawodowej-zespół cieśni w obrębie nadgarstka.

Jednostki orzecznicze stwierdziły wystąpienie u skarżącej zespołu cieśni w obrębie nadgarstka - jednakże (zarówno jednostka orzecznicza I stopnia jak II stopnia) nie potwierdziły w wysokim stopniu prawdopodobieństwa związku pomiędzy wystąpieniem jednostki chorobowej, a wykonywanymi czynnościami zawodowymi.

Dalej organ odwoławczy podał, że jednostki orzecznicze dokonywały analizy czynności zawodowych, sposobu wykonywania pracy badanej i nie stwierdziły bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana sposobem wykonywania pracy, co jest koniecznym warunkiem do uznania etiologii zawodowej choroby.

Organ nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji medycznej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania. Orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów.

Wojewódzki Inspektor Sanitarny w W. wskazał, iż nie może zgodzić się ze zdaniem skarżącej, że jej schorzenia mogły powstać wyłącznie z powodu pracy przy komputerze. Jednostki orzecznicze wyjaśniły bowiem, że na podstawie aktualnego stanu wiedzy medycznej, ręczne prace biurowe, a w tym obsługa klawiatury i myszy komputerowej, nie mają etiologicznego powiązania z uszkodzeniem demielinizacyjnym nerwu na poziomie nadgarstka.

Odnosząc się do twierdzenia skarżącej, że dolegliwości są następstwem choroby zawodowej, która powstała w wyniku zatrudnienia (sposobu wykonywania pracy), organ odwoławczy poinformował, że są to subiektywne oceny, które nie mogą stanowić podstawy do zanegowania orzeczenia lekarskiego, wydanego przez jednostkę orzeczniczą uprawnioną do orzekania w sprawach chorób zawodowych.

W konsekwencji organ odwoławczy uznał, że decyzja Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w (...) z dnia (...) stycznia 2018 r. została wydana w sposób prawidłowy, a całe postępowanie dowodowe było prowadzone zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia (...) lutego 2018 r., wniosła A. Z. - S.

W skardze zarzuciła:

1) naruszenie prawa materialnego, tj.: art. 2351 Kodeksu pracy, poprzez uznanie, iż nie zachodzą przesłanki do stwierdzenia choroby zawodowej. Praca, którą wykonywała wymagała ciągłego korzystania z komputera, w tym z myszki i klawiatury - ma związek ze schorzeniami kończyn górnych.

2) naruszenie prawa procesowego, mającego istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

art 7, 77, 80 k.p.a., poprzez oparcie decyzji na orzeczeniu lekarskim, które nie wyjaśnia istoty sprawy. Decyzja nie posiada przekonującego uzasadnienia, które potwierdzałoby brak związku przyczynowego chorobą, a pracą skarżącej; - art. 80 k.p.a., poprzez brak własnej oceny opinii biegłych.

W uzasadnieniu skargi skarżąca powtórzyła argumentację, zawartą w odwołaniu. Opisała przebieg postępowania, wielokrotnie podkreślając istnienie związku stwierdzonej choroby zespołu cieśni w obrębie nadgarstka z pracą przy komputerze, przy użyciu myszki i klawiatury. Ponownie zarzuciła brak analizy całości materiału dowodowego oraz obowiązku zweryfikowania orzeczenia lekarskiego.

Domagała się zmiany zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i stwierdzenia choroby zawodowej, ewentualnie uchylenia obu decyzji.

W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w W. wnosił o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188) sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi - stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm., zwanej dalej "p.p.s.a.").

W ocenie Sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia (...) lutego 2018 r., utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia (...) stycznia 2018 r. o braku podstaw do stwierdzenia u A. Z. - S. choroby zawodowej - zespół cieśni w obrębie nadgarstka, wymienionej w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych.

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić pojęcie "choroba zawodowa". Zgodnie z definicją zawarta w Kodeksie pracy w art. 2351 za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".

Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 Kodeksu pracy, Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367).

Rozporządzenie to w § 2 stanowi, że wykaz chorób zawodowych wraz z okresem, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej, pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, określa załącznik.

W związku z powyższą regulacją, aby dana dolegliwość została uznana za chorobę zawodową musi być wymieniona z nazwy w załączniku do ww. rozporządzenia.

Zespół cieśni w obrębie nadgarstka, to choroba wskazana w pozycji 20.1 załącznika do rozporządzenia, jako przewlekła choroba obwodowego układu nerwowego wywołana sposobem wykonywania pracy.

Zatem jednostka chorobowa jest zaliczona do chorób zawodowych, ale stwierdzenie w konkretnym przypadku choroby zawodowej, wymaga ustalenia w wyniku oceny warunków pracy (bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem), że schorzenie to spowodowane zostało działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy.

Należy podkreślić, iż zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularza oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.

Przesłanką, która musi zostać spełniona, aby można było stwierdzić chorobę zawodową jest uzyskanie orzeczenia lekarskiego o rozpoznaniu choroby zawodowej, w którym jednostki orzecznicze, wymienione w § 5 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia uprawnione do orzekania w sprawie chorób zawodowych potwierdzą, że rozpoznane u pracownika dolegliwości spełniają kryteria określone w wykazie chorób zawodowych i mają związek przyczynowy z wykonywaną pracą.

Zgodnie z § 6 ust. 1 ww. rozporządzenia lekarz właściwy do orzekania w sprawie chorób zawodowych wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego.

Orzeczenie lekarskie uprawnionej do orzekania jednostki służby zdrowia ma walor opinii biegłego. Organ ma obowiązek kontrolować, czy wydana opinia wyjaśniła istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, czy jest rzeczowa i przekonywująco uzasadniona. Gdy odpowiada tym warunkom, stanowi podstawę do wydania prawidłowej decyzji. W niniejszej sprawie orzeczenia lekarskie spełniały powyższe kryteria.

W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone jest stanowisko, że organy Inspekcji Sanitarnej nie są uprawnione do kontroli merytorycznej orzeczeń lekarskich uprawnionych do orzekania jednostek organizacyjnych, ani dokonywania własnych ustaleń, prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej (wyroki WSA w Warszawie: z dnia 31 maja 2011 r., sygn. akt VII SA/Wa 83/11; z dnia 22 lutego 2007 r., sygn. akt VII SA/Wa 2396/06, LEX nr 318261 oraz z dnia 19 marca 2007 r., sygn. akt VII SA/Wa 2429/06, LEX nr 334113; wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06, LEX nr 315089).

Wiedzy medycznej nie posiadają ani organy administracyjne ani sądy, a zatem nie mogą samodzielnie podważać opinii specjalistów. Tak więc jeżeli orzeczenie lekarskie jest prawidłowe pod względem formalnym, zawiera wyczerpujące uzasadnienie i jest zgodne z prawem - ocenia stan zdrowia pracownika i określa, czy rozpoznane schorzenia mieszczą się w wykazie chorób zawodowych i czy mają związek z warunkami pracy, organ administracyjny jest takim orzeczeniem związany.

Organy inspekcji sanitarnej nie mogą wydać decyzji stwierdzającej istnienie choroby zawodowej wbrew lub niezgodnie z orzeczeniem lekarskim, jeżeli zostało ono wydane z zachowaniem norm określonych w rozporządzeniu, nie jest sprzeczne z zebranym materiałem dowodowym.

W rozpoznawanej sprawie lekarze dysponowali materiałem dowodowym, w tym dokumentacją medyczną i obie jednostki orzecznicze I i II stopnia, zgodnie orzekły o braku podstaw do rozpoznania u skarżącej choroby zawodowej.

W orzeczeniu lekarskim z dnia (...) czerwca 2016 r., nr (...) wydanym przez (...) Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy stwierdzono, że "Według aktualnej wiedzy medycznej, obsługa komputera nie jest uznanym czynnikiem zawodowym zespołu cieśni w obrębie nadgarstka (...) nie można bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem stwierdzić, iż choroba obwodowego układu nerwowego - zespół cieśni nadgarstka u pacjentki została spowodowana sposobem wykonywania pracy, co jest warunkiem koniecznym do uzyskania etiologii zawodowej ww. schorzenia. Resumując, po przeanalizowaniu zgromadzonej dokumentacji lekarskiej, narażenia zawodowego oraz wyników badań dodatkowych i konsultacji przeprowadzonych w Poradni Chorób Zawodowych nie znaleziono podstaw do rozpoznania u pani A. Z. - S. przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy - zespół cieśni w obrębie nadgarstka...".

W orzeczeniu lekarskim z dnia (...) października 2016 r. nr (...), wydanym przez Instytut Medycyny Pracy w Ł., również zaprzeczono zawodowej etiologii zespołu cieśni nadgarstka, przy uwzględnieniu wieloletniej pracy związanej z obsługą klawiatury i myszy komputerowej. W konsekwencji stwierdzono brak podstaw do rozpoznania u skarżącej choroby zawodowej, mimo istniejących schorzeń.

Zatem aby dolegliwości skarżącej mogły być potraktowane jako choroba zawodowa zespół cieśni w obrębie nadgarstka, musiały być wykazane związki z wykonywaną pracą, czego jednostki orzecznicze nie potwierdziły.

Orzeczenie wydane przez jednostką orzeczniczą II stopnia jako ostateczne wiązało organ inspekcji sanitarnej i stanowiło podstawę wydania zaskarżonej decyzji.

Zdaniem Sądu, lekarze orzecznicy w sposób wyczerpujący i szczegółowy podali powody zajęcia stanowiska negującego rozpoznanie u skarżącej choroby zawodowej.

Wprawdzie możliwe jest zakwestionowanie orzeczenia lekarskiego, ale wtedy gdy w materiale dowodowym znajdują się dowody, które zawierają różne ustalenia. W przedmiotowej sprawie lekarze wydający orzeczenia w obu instancjach byli zgodni, co do tego, że u skarżącej występują dolegliwości cieśni w obrębie nadgarstka, jednakże bez etiologii zawodowej i tym samym brak było podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Orzeczenia te były prawidłowe pod względem formalnym, zostały też zweryfikowane przez organ sanitarny.

Skoro (...) Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w P. i Instytut Medycyny Pracy w Ł. wydali orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania u skarżącej choroby zawodowej - zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, to oznacza, że choroba skarżącej nie są chorobą zawodową.

Odnosząc się do zarzutów skargi, Sąd stwierdza, że nie mają one charakteru merytorycznego, a są wyrazem poczucia krzywdy. Argumentacja skarżącej ogranicza się do subiektywnej oceny, która nie została poparta żadnymi dowodami, mogącymi stanowić podstawę do zakwestionowania prawidłowości poczynionych ustaleń w orzeczeniach lekarskich z dnia (...) czerwca 2016 r., a następnie z dnia (...) października 2016 r.

Postępowanie dowodowe było prowadzone zgodnie z obowiązującymi przepisami regulującymi tryb postępowania w sprawach chorób zawodowych z uwzględnieniem zasad wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego.

Mając powyższe na uwadze, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, dlatego w oparciu o art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.