Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1919796

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 25 czerwca 2012 r.
VI SA/Wa 540/11

UZASADNIENIE

Sentencja

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Joanna Kruszewska - Grońska po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. Z. i Z. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. Z. i Z. Z. na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych z dnia (...) grudnia 2010 r. nr (...) w przedmiocie stwierdzenia wprowadzenia do obrotu partii nawozu niezgodnej z przepisami, określenia terminu wycofania z obrotu oraz nałożenia opłaty sankcyjnej postanawia: odmówić M. Z. i Z. Z. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Uzasadnienie faktyczne

W dniu (...) stycznia 2012 r. M. Z. i Z. Z. - wspólnicy (...) spółki cywilnej z siedzibą w D. złożyli do akt niniejszej sprawy drugi w kolejności wniosek o przyznanie prawa pomocy. Każdy ze skarżących wniósł o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując, że nie posiada środków na uiszczenie wpisu sądowego. Obaj skarżący (będący braćmi) podnieśli również, iż ich stan posiadania jest "w fazie regulacji sądowej po śmierci ojca". Każdy ze skarżących podał, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, nie osiąga dochodów i nie dysponuje żadnym majątkiem.

W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący w piśmie z dnia (...) lutego 2012 r. poinformowali, iż zarówno w roku 2011, jak i obecnie nie uzyskują dochodów z tytułu prowadzenia działów specjalnych produkcji rolnej. Przedmiotowa działalność nie została wyrejestrowana, lecz sprzedaż w ramach tej działalności jest zakazana ostatecznymi decyzjami organu. Ponadto posiadana przez skarżących hodowla (...) nie przedstawia wartości rynkowej. Skarżący wskazali również, iż koszty ich utrzymania ponoszą krewni oraz inne życzliwe im osoby, m.in. ich wierzyciele. Także przez te osoby jest faktycznie prowadzona hodowla (...). Do ww. pisma skarżący załączyli wyciąg z ich wspólnego rachunku bankowego (jako wspólników (...) spółki cywilnej) za okres od (...) listopada 2011 r. do (...) lutego 2012 r., na którym saldo końcowe wynosiło 67,81 zł (...).

W wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego z dnia (...) marca 2012 r. pismami z dnia (...) marca 2012 r. obaj skarżący zostali wezwani do udzielenia informacji czy uzyskiwany przez nich dochód z działów specjalnych produkcji rolnej jest ustalany na podstawie szacunkowej czy na podstawie ksiąg podatkowych (wraz z dokumentami potwierdzającymi te dane). Nadto Sąd wezwał Z. Z. - jako prowadzącego również działalność gospodarczą pod nazwą (...) - do wskazania formy opodatkowania tej działalności (wraz z dokumentami potwierdzającymi tę okoliczność) oraz przedstawienia wyciągów z posiadanych wyłącznie przez niego dwóch rachunków bankowych o numerach (...) i (...), za okres ostatnich 3 miesięcy obejmujących informację o wszystkich transakcjach dokonanych na powyższych rachunkach w objętym wezwaniem terminie (a jeżeli skarżący Z. Z. zamknął ww. rachunki bankowe, to Sąd zobowiązał skarżącego do złożenia w zakreślonym terminie potwierdzenia tego faktu przez właściwy bank). W tym miejscu wskazać należy, iż informacje o rachunkach bankowych należących do skarżącego Z. Z. wynikały z operacji dokonywanych na wspólnym rachunku skarżących o numerze (...) (por. wyciąg z rachunku wspólnego skarżących za okres od (...) marca do (...) maja 2011 r. (...) nadesłany w ramach postępowania zainicjowanego poprzednim wnioskiem skarżących o przyznanie prawa pomocy).

W odpowiedzi na wezwania Sądu z dnia (...) marca 2012 r., skarżący Z. Z. (w piśmie z dnia (...) kwietnia 2012 r.) stwierdził, że wskazane rachunki bankowe nie należą do niego, a (...) nie jest stroną w niniejszej sprawie. Nadto obaj skarżący w ww. piśmie oświadczyli, że przesyłają ostanie decyzje urzędu skarbowego potwierdzające wysokość uzyskiwanych przez nich dochodów, przy czym do przedmiotowego pisma została załączona jedynie decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. z dnia (...) lutego 2012 r. ustalająca Z. Z. na 2012 r. dochód z upraw, chowu i hodowli w kwocie 25.354 zł, łączną kwotę zaliczek na podatek dochodowy od dochodów z upraw, chowu i hodowli w wysokości 4.008 zł, kwotę pierwszej zaliczki w wysokości 334 zł i miesięczną kwotę następnych zaliczek w wysokości 334 zł (...).

Pismem z dnia (...) maja 2012 r. skarżący poinformowali, że (...) spółka cywilna uległo likwidacji z dniem (...) kwietnia 2012 r.

Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 (dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże"

oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie więc zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno - "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

- Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Wydanie 2, Warszawa 2006, s. 504; por. także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 944/04, niepubl.).

Mając na uwadze znajdujące się w aktach niniejszej sprawy dokumenty dotyczące sytuacji finansowej skarżących, należy w pełni podzielić stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej NSA) wyrażone w postanowieniu z dnia 16 listopada 2011 r., sygn. akt II GZ 507/11, zgodnie z którym skarżący nie wykazali rzeczywistej sytuacji majątkowej i zdolności do poniesienia kosztów postępowania przed sądem administracyjnym, a złożone przez nich oświadczenia w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy są zarówno niepełne, jak i nierzetelne.

Również w przypadku ponownego w niniejszej sprawie wniosku skarżących o przyznanie prawa pomocy nie jest możliwe dokonanie analizy ich stanu majątkowego. Skarżący bowiem nadal nie dopełniają obowiązków wynikających z wezwań Sądu do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów (por. wezwania Sądu z dnia (...) lutego 2012 r. oraz z dnia (...) marca 2012 r. w aktach sprawy) - nie odnoszą się w ogóle do niektórych kwestii (jak np. sposób opodatkowania działalności gospodarczej prowadzonej przez Z. Z.) albo udzielają lakonicznych bądź mało klarownych odpowiedzi, nie wyjaśniając rozbieżności w stosunku do uprzednio przedstawionego stanu majątkowego. W tym miejscu należy podkreślić, iż sytuacja majątkowa skarżących była wielokrotnie przedmiotem oceny tut. Sądu, a także NSA. Nie można zatem oceniać zasadności kolejnego w danej sprawie wniosku skarżących o przyznanie prawa pomocy w oderwaniu od okoliczności podniesionych w poprzednim ich wniosku. W tym kontekście zauważyć wypada, że w postępowaniu zainicjowanym poprzednim wnioskiem o przyznanie prawa pomocy (z dnia (...) kwietnia 2011 r.) obaj skarżący oświadczyli, że posiadają 5 ha nieużytków rolnych, a nadesłane wyciągi z rachunków bankowych jednoznacznie wskazywały, że oprócz wspólnego rachunku Z. Z. i M. Z., skarżący Z. Z. posiada trzy inne rachunki bankowe (o numerach: (...)). Ponadto z transakcji dokonywanych na wspólnym rachunku skarżących wynikało, iż zatrudniają oni pracowników, którym wypłacają wynagrodzenia ze środków zgromadzonych na tym rachunku.

Natomiast w ramach postępowania wszczętego ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy skarżący oświadczyli, że nie mają żadnego majątku ani dochodów. Jednocześnie wskazali, iż ich "stan posiadania jest w fazie regulacji sądowej po śmierci ojca", co zapewne oznacza, że toczy się postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku lub o dział spadku po ojcu skarżących. Nadto Z. Z. stwierdził, iż rachunki bankowe o numerach (...) nie należą do niego. Nie wyjaśnił też, czy nadal jest właścicielem rachunku bankowego o numerze (...), z którego wyciąg przedłożył Sądowi w dniu (...) września 2011 r. (...).

Niniejszy wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych - zwolnienie od wpisu sądowego) skarżący motywowali radykalnym pogorszeniem się ich sytuacji materialnej w okresie jesienno-zimowym, ponieważ jako rolnicy prowadzą działalność sezonową (por. pisma skarżących z dnia (...) października 2011 r. (...)). Jednakże w formularzu wniosku z dnia (...) stycznia 2012 r. skarżący nie wymienili nieużytków rolnych o powierzchni 5 ha (wskazywanych w poprzednim wniosku o przyznanie prawa pomocy). Jednocześnie nie poinformowali o zbyciu tej nieruchomości. Oświadczenia skarżących, wedle których nie posiadają oni żadnego majątku ani dochodów, a ich utrzymanie, jak i działalność w zakresie hodowli (...) przejęli krewni skarżących oraz inne osoby, w tym ich wierzyciele, trudno uznać za wiarygodne, jeśli uwzględni się chociażby historię operacji dokonywanych na ich wspólnym rachunku bankowym.

Sama informacja o zlikwidowaniu działalności skarżących, tj. prowadzonego w formie spółki cywilnej (...), niepoparta żadnymi dokumentami, nie oznacza rezygnacji skarżących z prowadzenia działów specjalnych produkcji rolnej (hodowli (...)). Mogło bowiem nastąpić przekształcenie prowadzenia tego rodzaju działalności w inną formę prawną.

W świetle powyższego należy stwierdzić, że skarżący nie wykazują należytej staranności w dążeniu do wszechstronnego wyjaśnienia ich rzeczywistej sytuacji majątkowej. Natomiast Sąd (referendarz sądowy) nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych skarżących nie są znane. To sprawą skarżących jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (vide postanowienie NSA z dnia 11 grudnia 2008 r., sygn. akt I FZ 394/08, Lex nr 565703, a także postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 lipca 2005 r., sygn. akt I SA/Gd

335)05, Lex nr 220289).

Wobec braku możliwości ustalenia, czy poniesienie przez skarżących kosztów sądowych mogłoby się wiązać z uszczerbkiem uzasadniającym przyznanie prawa pomocy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji postanowienia.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.