Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1967736

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 4 grudnia 2015 r.
VI SA/Wa 230/15

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.).

Sędziowie WSA: Sławomir Kozik, Grażyna Śliwińska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia (...) listopada 2014 r. nr (...) w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu bez uiszczenia opłaty elektronicznej

1.

uchyla zaskarżoną decyzję;

2.

zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego K. B. kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia (...) listopada 2014 r. nr Główny Inspektor Transportu Drogowego działając na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 1 i art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (tekstekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 260, zwanej dalej u.d.p.) oraz załącznika nr 2 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1263 z późn. zm.), art. 50 pkt 1 lit. j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit. b i art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1414 z późn. zm., zwanej dalej utd), po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego przez K. B. od decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia (...) maja 2014 r. nr (...) o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 3.000,00 (słownie: trzy tysiące) złotych, orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy.

W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu (...) listopada 2011 r. o godzinie 18:58 na odcinku drogi krajowej nr (...) w G. inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego zatrzymali do kontroli mobilnej zespół pojazdów składający się z samochodu marki (...) o numerze rejestracyjnym (...) wraz z przyczepą marki (...) o numerze rejestracyjnym (...). Pojazdem samochodowym kierował K. B. Dopuszczalna masa całkowita kontrolowanego zespołu pojazdów przekraczała 3,5 tony, co zostało ustalone na podstawie okazanych przez kierowcę dowodów rejestracyjnych (dmc samochodu wynosiła 2850 kg, a przyczepy 3500 kg).

Kontrolowany pojazd poruszał się po drodze krajowej nr (...) wymienionej w załączniku nr 2 pkt 1 na odcinku granica (...) do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1263 z późn. zm.), bez uiszczenia opłaty, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p.

Powyższe zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa oznaczało, że kontrolowany zespół pojazdów powinien być wyposażony w urządzenie służące uiszczeniu opłaty elektronicznej za przejazd po drogach krajowych na wskazanym odcinku. Brak urządzenia służącego do poboru opłaty elektronicznej (viaBox) został zarejestrowany przez skaner urządzenia kontrolnego (DSRC) będącego na wyposażeniu pojazdu służbowego Inspekcji Transportu Drogowego - Mobilnej Jednostki Kontrolnej.

W trakcie kontroli nie stwierdzono w pojeździe urządzenia viabox służącego do uiszczania opłaty elektronicznej.

Mając na względzie powyższe okoliczności organ stwierdził, że korzystający z drogi publicznej - K. B. - w dniu (...) listopada 2011 r. nie uiścił opłaty za przejazd ww. zespołem pojazdów po płatnej drodze krajowej, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. Konsekwencją tego było nałożenie na kierującego decyzją Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia (...) maja 2014 r. nr (...) kary pieniężnej w wysokości 3.000 zł stosownie do treści art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p.

Strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucając wydanej decyzji naruszenie przepisu art. 13 oraz 13k ustawy o drogach publicznych poprzez błędną wykładnie i niewłaściwe zastosowanie a to poprzez przyjęcie, że skarżący powinien zapłacić opłatę drogową nie mając firmy transportowej oraz środka transportu, który podlega opłacie oraz z powodów jak wyżej naruszenie przepisów art. 50 i art. 51 ustawy o transporcie drogowym. Wydanej decyzji zarzucił również naruszenie przepisów art. 35 i 36 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i błędną interpretację, a to poprzez niezałatwienie w terminie niezwłocznym biorąc pod uwagę fakt. że sprawa trwa 2 lata. Jednocześnie podniósł, że sam tak długi czas spowodował rozmycie istoty sprawy i brak jej prawidłowego rozpoznania przez organ, co z pewnością przyczyniło się do naruszenia innych przepisów wymienionych we wniosku. W ocenie pełnomocnika strony informacje organu o przedłużeniu terminu koniecznego do załatwienia sprawy pozostają bez znaczenia dla naruszenia ww. przepisów. Dodatkowo pełnomocnik skarżącego podkreślił, że nie był on świadomy obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej, ponieważ nie prowadzi przedsiębiorstwa transportowego, a kierowanym zespołem pojazdów przewoził rzeczy nie związane z własną działalnością gospodarczą.

Organ ponownie rozpoznając sprawę ustalił, że odcinek drogi krajowej, po której ustalono poruszanie się kontrolowanego zespołu pojazdów w dniu (...) listopada 2011 r., został wyszczególniony w załączniku nr 2 pkt 1 - granica (...) do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej. Należy wyjaśnić, że rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 października 2013 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokość stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 1267) wprowadziło zmianę w postaci nazwy odcinka drogi krajowej nr (...), tj. R. - T. (początek obwodnicy J.), który otrzymał nazwę R. - T. (koniec obwodnicy J.). Następnie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 6 sierpnia 2014 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokość stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2014 r. poz. 1112) wprowadziło zmianę w postaci nazwy odcinka drogi krajowej nr (...), który obecnie nosi nazwę granica m. R. - węzeł J.

Organ wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę w celu ustalenia prawdy obiektywnej przeprowadził uzupełniające postępowanie dowodowe, o którym jest mowa w art. 136 k.p.a. i postanowieniem nr (...) z dnia (...) lipca 2014 r. organ dopuścił dowód z dokumentu - pisma Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad oddział w R. nr (...) z dnia (...) lutego 2014 r. dotyczącego oznakowania w dniu przejazdu drogi krajowej nr (...) na odcinku R. - T. (początek obwodnicy J.) tabliczkami informacyjnymi T-34.

Na podstawie powyższego pisma informacyjnego ustalono, że projekt stałej organizacji ruchu w ciągu drogi krajowej nr (...) na odcinku od R. do T. w zakresie oznakowania systemu elektronicznego poboru opłat został zatwierdzony w dniu 6 września 2011 r. Rzeczywisty termin wprowadzenia stałych organizacji ruchu, czyli montaż oznakowania w terenie przez Wykonawcę oznakowania miał miejsce do dnia 16 września 2011 r. Oddział GDDKiA w R. przeprowadził kontrolę wynikającą z § 12 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 23 września 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków zarządzania ruchem na drogach oraz wykonywania nadzoru nad tym zarządzaniem (Dz. U. z 2003 r. Nr 177, poz. 1729) w dniu 16 września 2011 r. Podczas kontroli nie stwierdzono nieprawidłowości w ustawieniu tabliczek informacyjnych T-34. Ponadto ustalono, że Oddział GDDKiA w R. przeprowadził kontrolę wynikającą z § 12 ust. 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 23 września 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków zarządzania ruchem na drogach oraz wykonywania nadzoru nad tym zarządzaniem (Dz. U. z 2003 r. Nr 177, poz. 1729) w dniu 25 października 2011 r. na odcinku (...) i w dniu 27 października 2011 r. na odcinku (...). Podczas kontroli nie stwierdzono nieprawidłowości w ustawieniu tabliczek informacyjnych T-34.

Organ zauważył iż elektroniczny system poboru opłat z dniem 1 lipca 2011 r. zastąpił system "winietowy". Obowiązek ponoszenia opłaty elektronicznej spoczywa na korzystającym z dróg krajowych lub z ich odcinków, natomiast sankcja za naruszenie tego obowiązku nakładana jest na kierującego pojazdem, na co wskazuje wykładnia normy prawnej - art. 13k u.d.p.

Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., korzystający z dróg publicznych są obowiązani do ponoszenia opłat za przejazdy po drogach krajowych pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 z późn. zm.), za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony.

Stosownie do treści art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. za przejazd po drodze krajowej kierującemu pojazdem samochodowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., za który pobiera się opłatę elektroniczną, bez uiszczenia tej opłaty - wymierza się karę pieniężną w wysokości 3.000,00 zł.

Organ, ponownie rozpoznając sprawę, stwierdził, iż okoliczności podniesione przez skarżącego nie mogą stanowić podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Ustawodawca nie przewidział bowiem okoliczności pozwalających na odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązków określonych w art. 13k ust. 1 i 2 u.d.p. w przypadku nieuiszczenia opłaty elektronicznej. Z tych względów przyczyny, z powodu których opłata nie została uiszczona, nie są okolicznościami istotnymi dla rozpoznania sprawy administracyjnej. Kary pieniężne wynikające z naruszenia przepisów ustawy o drogach publicznych są nakładane na podstawie obiektywnie stwierdzonych naruszeń. Ustawodawca nie uzależnił obowiązku pobierania opłaty elektronicznej od celu wykonywanego przejazdu ani od motywacji, którymi kierował się skarżący, wjeżdżając na płatny odcinek drogi krajowej. Nie ma znaczenia w jakim celu był wykonywany kontrolowany przejazd, w szczególności czy przejazd był wykonywany w celu prywatnym, osobistym czy w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Pozbawiony znaczenia prawnego jest także fakt załadowania pojazdu, przyczepy, czy wykonywania przejazdu bez ładunku. Znaczenia nie ma również fakt czy kierujący pojazdem jest zawodowym kierowcą oraz czy posiada przedsiębiorstwo transportowe. Nie miało zatem znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy również to, że skarżący nie wiedział o obowiązku uiszczania opłaty elektronicznej za przejazd płatnym odcinkiem drogi, którym się poruszał. W niniejszej sprawie pojazd, którym kierował skarżący, nie był wyposażony w urządzenie viaBox, wobec tego opłata elektroniczna za sporny przejazd nie została uiszczona. W pojeździe nie znajdowało się bowiem urządzenie, które umożliwiłoby prawidłowe pobranie wymaganej opłaty. Kierujący pojazdem odbył kwestionowany przejazd bez uiszczenia należnej opłaty elektronicznej. Naruszył tym samym określony w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. obowiązek ponoszenia opłaty elektronicznej za przejazd po płatnych odcinkach dróg krajowych. Za takie postępowanie w myśl obecnie obowiązujących przepisów prawa powszechnie obowiązującego należało wymierzyć karę w wysokości 3.000,00 zł. W zaskarżonej decyzji kara pieniężna, o której mowa w art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p., została zatem nałożona prawidłowo.

Zdaniem organu twierdzenie strony, że nie wiedziała o obowiązku uiszczania opłaty elektronicznej za przejazd po drodze krajowej nr 4 nie może zostać uwzględnione jako okoliczność zwalniająca od uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd, a w przypadku braku jej uiszczenia uniknięcia kary. Miernikiem oceny powstania obowiązku wniesienia opłaty elektronicznej za przejazd po drogach krajowych jest jedynie dopuszczalna masa całkowita pojazdu lub zespołu pojazdów wynikająca z dowodów rejestracyjnych.

Pismem z dnia 10 grudnia 2014 r. K. B., reprezentowany przez radcę prawnego D. D. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję. Zaskarżonej decyzji zarzucił:

I. Naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy:

1.

art. 8 k.p.a. poprzez niewłaściwe jego zastosowanie oraz błędną interpretację, a to poprzez naruszenie zawartej w nim dyspozycji prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do organów państwa;

2.

art. 9 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie oraz błędną interpretację, polegające na zaniechaniu obowiązku informowania obywateli o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków;

3.

art. 11 k.p.a. poprzez niewłaściwe jego zastosowanie oraz błędną interpretację, a to poprzez nienależyte wyjaśnienie skarżącemu przesłanek, którymi kierował się organ przy wydawaniu decyzji;

4.

art. 77 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie oraz błędną interpretację, poprzez nienależyte zebranie materiału dowodowego;

5.

art. 107 k.p.a. poprzez pominięcie w uzasadnieniu przyczyn nieuwzględnienia zarzutów przedstawionych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.

II. Naruszenie przepisów prawa materialnego, które to uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy:

1.

art. 13 oraz 13k ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych poprzez jego niewłaściwe zastosowanie oraz błędną interpretację a to poprzez przyjęcie, iż skarżący winien zapłacić opłatę drogową;

2.

art. 50 i 51 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym;

3.

art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. poprzez niewłaściwe jego zastosowanie oraz błędną interpretację, a to poprzez naruszenie zawartej w nim dyspozycji, iż Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej wymogów Państwa prawnego i ciążących na organach Państwa obowiązków, wykładnię art. 13 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 13 ha ust. 1 ustawy o drogach publicznych poprzez bezpodstawne przyjęcie, że na stronie wnoszącej skargę ciążył obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej mimo naruszenia jej praw i w efekcie niewłaściwe zastosowanie art. 13k ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy;

4.

art. 45 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. poprzez niewłaściwe jego zastosowanie oraz błędną interpretację, a to poprzez uniemożliwienie skarżącemu obrony swoich praw;

5.

art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i podstawowych wolności z dnia 4 listopada 1950 r. poprzez niewłaściwe jego zastosowanie oraz błędną interpretację, a to poprzez naruszenie zawartej w nim dyspozycji.

Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji w całości poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji organu I instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przypisanych. Alternatywnie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przypisanych.

W uzasadnieniu skarżący rozwinął powyższe zarzuty, podnosząc że tak wysoka kara pieniężna pozostaje w sprzeczności z funkcjami jakie kara ma pełnić. Ponadto nałożona kara nie jest w żaden sposób proporcjonalna do naruszenia. Rozstrzygnięcie sprawy zajęło organowi ponad 2 lata. Tak długi czas oczekiwania na załatwienie sprawy spowodował rozmycie istoty sprawy i brak jej prawidłowego rozpoznania przez organ.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak, związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej "p.p.s.a.").

Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane kryteria, doszedł do przekonania, iż zaskarżona decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego narusza prawo.

W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organ administracji nie zebrał i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego do czego zobowiązany jest na podstawie art. 7 i 77 k.p.a., nie wykazując należytej dbałości o dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Zebrane natomiast w sprawie dowody ocenił z naruszeniem zasady zawartej w art. 80 k.p.a., tj. swobodnej oceny dowodów. W konsekwencji uzasadnienia wydanych decyzji nie spełniają wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a.

Przedmiotem skargi jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego utrzymująca w mocy decyzję tego organu o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 3000 (słownie: trzy tysiące) złotych z tytułu nieuiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd w dniu 4 kwietnia 2014 r. po autostradzie (...), na odcinku węzeł (...), bez uiszczenia opłaty, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p.

Na wstępie należy zauważyć, że obowiązek ponoszenia opłaty elektronicznej wynika bezpośrednio z przepisów ustawy o drogach publicznych (u.d.p.), jednakże w stanie faktycznym niniejszej sprawy podstawowe znaczenie ma odpowiedź na pytanie, czy przesłanką wymierzenia kary pieniężnej, określonej w przepisach art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p., jest odpowiednie oznakowanie drogi publicznej, czy też brak takiego oznakowania nie ma wpływu na wymierzenie tej kary.

W ocenie Sądu odpowiednie oznakowanie drogi jest przesłanką wymierzenia wskazanej kary pieniężnej, a jego brak to uniemożliwia. Wynika to z następujących powodów:

W świetle art. 13 ust. 1 pkt 3 i art. 13 ha ust. 1 ustawy o drogach publicznych korzystający z dróg publicznych obowiązani są do ponoszenia opłaty elektronicznej za przejazdy po drogach krajowych lub ich odcinkach pojazdów samochodowych, w rozumieniu art. 2 pkt 33 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 z późn. zm., za które uważa się także zespół pojazdów składający się z pojazdu samochodowego oraz przyczepy lub naczepy o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, w tym autobusów niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej.

Na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 13 ha ust. 6 u.d.p. w dniu 22 marca 2011 r. zostało wydane ww. rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej. Zgodnie z § 2 tego rozporządzenia opłatę elektroniczną pobiera się na drogach krajowych lub ich odcinkach klasy A i S oraz klasy GP i G - określonych w załączniku nr 1 i 2 do tego rozporządzenia.

Z kolei rozporządzenie Ministrów Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji z 31 lipca 2002 r. w sprawie znaków i sygnałów drogowych - Dz. U. Nr 170, poz. 1393 z późn. zm. wydane na podstawie art. 7 ust. 2 prd określa znaki i sygnały drogowe obowiązujące w ruchu drogowym, ich znaczenie i zakres obowiązywania. Konkretne znaczenie znaku, z wyjątkiem znaków ostrzegawczych, wynika z treści danego znaku lub objaśnienia zawartego w treści rozporządzenia. Zgodnie z § 1 ust. 4 w związku z § 2 ust. 4 rozporządzenia napis lub symbol umieszczony na tabliczce pod znakiem drogowym stanowi integralną część znaku. Natomiast stosownie do § 65 ust. 3 tego rozporządzenia umieszczona pod znakiem E-15a, E-15c albo E-15d tabliczka T-34 oznacza, że za przejazd odcinkiem drogi publicznej tak oznaczonym pobiera się opłatę elektroniczną. Przepis ten został dodany przez § 1 pkt 2 rozporządzenia Ministrów Infrastruktury oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji z 9 czerwca 2011 r. (Dz. U. Nr 124, poz. 705) zmieniającego rozporządzenie w sprawie znaków i sygnałów drogowych z dniem 30 czerwca 2011 r.

Na mocy delegacji ustawowej zawartej w art. 7 ust. 3 prd, uwzględniając konieczność zapewnienia czytelności i zrozumiałości znaków i sygnałów drogowych dla uczestników ruchu drogowego, Minister Infrastruktury rozporządzeniem z 3 lipca 2003 r. określił szczegółowe warunki techniczne dla znaków i sygnałów drogowych oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego i warunków ich umieszczania na drogach (Dz. U. Nr 220, poz. 2181). Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z 3 czerwca 2011 r. (Dz. U. Nr 124, poz. 702) zmieniającym powyższe rozporządzenie, ustalono, że tabliczkę T-34 umieszcza się na drogach krajowych objętych systemem elektronicznej opłaty drogowej pod znakiem z numerem autostrady E - 15c, drogi ekspresowej E - 15d lub innej drogi krajowej E - 15a, występującym samodzielnie (§ 6.3.7.9.)

Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) w wyroku z 21 sierpnia 2013 r. II GSK 1467/12 (por. też wyrok NSA z 15 stycznia 2014 r. II GSK 1434/12) przywołując wskazaną regulację zauważył, że z przedstawionych unormowań wynika zobowiązanie zarządców dróg do oznakowania dróg, na których pobierana jest opłata elektroniczna, tabliczkami T-34. Według NSA "znaki kierunku i miejscowości wraz z tabliczką T-34 stanowią dla użytkowników dróg informację, na jakiej drodze się znajdują i czy za przejazd tą drogą pobierana jest opłata elektroniczna. Znaki te jednocześnie umożliwiają uczestnikom ruchu podjąć decyzję co do wyboru drogi, płatnej bądź bezpłatnej. Oznacza to, że znak drogowy w postaci tabliczki T-34 wskazuje odcinek drogi, na którym pobierana jest opłata. Przejazd po drodze oznaczonej znakiem T-34 bez uiszczenia stosownej opłaty elektronicznej stanowi naruszenie treści tego znaku. W konsekwencji należy uznać, że obok funkcji informacyjnej znak T-34 zawiera zakaz poruszania się po drodze krajowej bez opłaty, a zatem łączy w swojej treści zarówno funkcję informacji, jak i zakazu lub zobowiązania do określonego zachowania. Zgodnie z art. 7 ust. 1 prawa o ruchu drogowym, znaki i sygnały drogowe wyrażają ostrzeżenia, zakazy, nakazy lub informacje. Wykładnia językowa cytowanego przepisu nie daje podstaw do kwestionowania rozwiązania polegającego na połączeniu w treści znaku kilku funkcji. Wymienione w tym przepisie funkcje znaków zostały ujęte w postaci alternatywy zwykłej, co oznacza, że znak może pełnić kilka funkcji w nim określonych. Za taką wykładnią przepisu art. 7 ust. 1 prawa o ruchu drogowym opowiedział się Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 27 stycznia 2004 r. sygn. akt P9/03. Zdaniem Trybunału pogląd, że poszczególne kategorie znaków drogowych wymienione w treści art. 7 ust. 1 ustawy wykluczają się nie jest uzasadniony. Językowa wykładnia treści tego przepisu nie wyklucza funkcjonowania znaków drogowych łączących w swojej treści kilka funkcji, np. informacji i zakazu. Jeżeli bowiem zastanowić się nad rolą normatywną znaków drogowych, to regułą jest konstruowanie treści określonych nakazów czy zakazów postępowania w oparciu nie o jeden (i to realizujący tylko jedną funkcję) znak drogowy, ale o kilka z nich, wzajemnie się uzupełniających. Trybunał wskazał na przykłady znaków informacyjnych, które także służyć mogą do dekodowania norm nakazujących lub zakazujących, a których treść wcale tego rodzaju zakazów lub nakazów expressis verbis nie wyraża (np. znak informujący o początku pasa ruchu dla autobusów, znak początek pasa ruchu powolnego)".

Czyniąc te rozważania NSA stwierdził w konsekwencji, że umieszczona pod znakiem drogowym tabliczka T-34 konkretyzuje obowiązek uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd odcinkiem drogi publicznej tak oznaczonym. Brak odpowiedniej informacji o płatnym odcinki drogi, uniemożliwia użytkownikowi drogi zorientowanie się na jakiej drodze się znajduje i dokonanie odpowiedniego wyboru pomiędzy drogą płatną, a alternatywną drogą bezpłatną. Korzystającego w takiej sytuacji z drogi płatnej, nieoznaczonej tabliczką T-34, nie można obciążać odpowiedzialnością za nieuiszczenie opłaty i wymierzać kary pieniężnej. Aczkolwiek prawo administracyjne ujemne konsekwencje wiąże z faktem obiektywnego naruszenia prawa, jednak zgodnie ze standardami demokratycznego państwa prawa i zaufania do jego organów, nie do zaakceptowania jest sytuacja, gdy korzystającemu z drogi publicznej i stosującemu się do dyrektyw płynących ze znaków drogowych, wymierzana jest kara pieniężna, stanowiąca w istocie konsekwencję niedopełnienia obowiązku odpowiedniego oznakowania drogi przez właściwe organy administracji. Przepis art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. funkcjonuje w określonym otoczeniu prawnym, zatem jego znaczenie powinno być odczytywane w łączności z innymi przepisami i celami, jakie ustawodawca chciał osiągnąć określoną regulacją prawną. Istotą kary administracyjnej jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów, zatem niezgodna z art. 2 Konstytucji RP jest wykładnia tego przepisu, która sankcję administracyjną nakłada na podmiot, który nie naruszył swoim zachowaniem dyrektywy postępowania wynikającej z norm prawnych określających zasady ruchu na drogach publicznych. Wyrażona w powołanym art. 2 Konstytucji zasada demokratycznego państwa prawnego opiera się, zgodnie z orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego, na pewności prawa, a więc takim zespole cech przysługujących prawu, które zapewniają jednostce bezpieczeństwo prawne; umożliwiają jej decydowanie o swoim postępowaniu w oparciu o pełną znajomość przesłanek działania organów państwowych oraz konsekwencji prawnych, jakie ich działania mogą pociągnąć za sobą. Jednostka winna mieć możliwość określenia zarówno konsekwencji poszczególnych zachowań i zdarzeń na gruncie obowiązującego w danym momencie stanu prawnego, jak też oczekiwać, że prawodawca nie zmieni ich w sposób arbitralny. Bezpieczeństwo prawne jednostki związane z pewnością prawa umożliwia więc przewidywalność działań organów państwa, a także prognozowanie działań własnych (wyrok z 14 czerwca 2000 r., sygn. P 3/00, OTK ZU nr 5/2000, poz. 138). W tej sytuacji nie można poprawnie stosować ww. art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. bez przeprowadzenia wykładni systemowej tego przepisu. System prawa jest logiczną zorganizowaną całością o wspólnych wartościach. Znaczenia przepisów prawnych nie można dochodzić w oderwaniu od innych przepisów zawartych w określonym akcie prawnym, a także innych aktach prawnych należących do danej gałęzi prawa czy całego porządku prawnego. W ramach wykładni systemowej zewnętrznej punktem wyjścia jest Konstytucja RP. Zgodnie z regułami wynikającymi z art. 2 Konstytucji, warunkiem zastosowania sankcji administracyjnej z art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. jest doprowadzenie do stanu zgodnego z zasadami państwa prawa poprzez odpowiednie oznakowanie drogi, tak aby korzystający z dróg publicznych mieli świadomość ciążącego na nich obowiązku (por. cytowany tu ww. wyrok NSA z 21 sierpnia 2013 r. II GSK 1467/12). (tak tut. Sąd w prawomocnym wyroku z dnia 8 kwietnia 2014 VI SA/Wa 2142/13).

W niniejszej sprawie organ administracji, stosując wobec skarżącego sankcję administracyjną z art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p., naruszył ten przepis przez wadliwą jego wykładnię. Uznał bowiem co do zasady za prawnie obojętną dla nałożenia kary pieniężnej na podstawie tego przepisu okoliczność właściwego oznakowania drogi, po której poruszał się pojazd/zespół pojazdów kierowany przez skarżącego - jako drogi płatnej, podczas gdy dla właściwego zrekonstruowania normy prawnej objętej tym przepisem konieczne jest ustalenie, czy droga ta/odcinek drogi była oznaczona zgodnie z wymogami ustalonymi w ww. przepisach aktów wykonawczych do ustawy o drogach publicznych (u.d.p.) i ustawy Prawo o ruchu drogowym (prd).

GITD w zaskarżonej decyzji co prawa wskazał, że na podstawie informacji uzyskanych z pisma Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w R. z dnia 6 lutego 2014 r. dotyczącego oznakowania w dniu przejazdu drogi krajowej nr (...) na odcinku R. - T. (początek obwodnicy J.) tabliczkami informacyjnymi T-34, ustalono, że projekt stałej organizacji ruchu w ciągu drogi krajowej nr (...) na odcinku od R. do T. w zakresie oznakowania systemu elektronicznego poboru opłat został zatwierdzony w dniu 6 września 2011 r. Z pisma wynikało, że rzeczywisty termin wprowadzenia stałych organizacji ruchu, czyli montaż oznakowania w terenie przez wykonawcę oznakowania miał miejsce do dnia 16 września 2011 r. oraz, że Oddział GDDKiA w R. przeprowadził kontrolę wynikającą z § 12 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 23 września 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków zarządzania ruchem na drogach oraz wykonywania nadzoru nad tym zarządzaniem (Dz. U. z 2003 r. Nr 177, poz. 1729) w dniu 16 września 2011 r. Podczas kontroli nie stwierdzono nieprawidłowości w ustawieniu tabliczek informacyjnych T-34. Ponadto ustalono, że Oddział GDDKiA w R. przeprowadził kontrolę wynikającą z § 12 ust. 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 23 września 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków zarządzania ruchem na drogach oraz wykonywania nadzoru nad tym zarządzaniem (Dz. U. z 2003 r. Nr 177, poz. 1729) w dniu 25 października 2011 r. na odcinku (...) i w dniu 27 października 2011 r. na odcinku (...). Podczas kontroli nie stwierdzono nieprawidłowości w ustawieniu tabliczek informacyjnych T-34.

W ocenie Sądu na podstawie powyższych informacji nie sposób jednak ustalić czy w miejscu w którym skarżący wjeżdżał kontrolowanym pojazdem na drogę krajową nr (...) wymienioną w załączniku nr 2 pkt 1 na odcinku granica m. (...) (tekst jedn.: miejsce wykonywania przedmiotowego przejazdu przez skarżącego) była tabliczka informująca o tym że skarżący wjeżdża na drogę płatną. Za wyjaśnienie powyższej okoliczności nie można uznać stwierdzenia organu, że podczas kontroli nie stwierdzono nieprawidłowości w ustawieniu tabliczek informacyjnych T-34.

Oznacza to, że choć skarżący korzystając z odcinka drogi publicznej wymienionej w ww. rozporządzeniu z 22 marca 2011 r. był zobowiązany do poniesienia opłaty, jednak w realiach tej sprawy okoliczność ta nie przesądza jeszcze sama w sobie o zgodności z prawem decyzji nakładającej na skarżącego karę pieniężną za przejazd bez uiszczenia opłaty elektronicznej. Obowiązkiem organu było bowiem (i będzie na etapie powtórnego postępowania) ustalenie czy odcinek drogi, po której poruszał się kierowany przez skarżącego pojazd (w tym wjazd na ten odcinek), był w dniu kontroli należycie oznakowany, zgodnie z ww. regulacją prawną, jako droga płatna.

W myśl powyższego bowiem, organ nie może się ograniczyć do odnotowania obowiązku skarżącego w zakresie znajomości przepisów dotyczących dróg publicznych (w tym kategorii dróg i ponoszenia opłaty elektronicznej), skoro usprawiedliwieniem dla ich naruszenia jest brak stosownego oznakowania drogi jako płatnej, za wjazd na którą to drogę należy uiścić opłatę elektroniczną. Kwestia ta (oznakowania drogi) nie została w sprawie jednoznacznie wyjaśniona.

Ponownie rozpoznając sprawę, dopiero w następstwie wyjaśnienia kwestii oznakowania ww. odcinka drogi (według stanu na dzień kontroli), organ ustali, mając na uwadze poczynione wyżej oceny prawne i wskazania Sądu odnośnie dalszego postępowania, którymi jest związany, czy uchybienie przez skarżącego obowiązkowi uiszczenia opłaty elektronicznej czyni zgodną z prawem decyzję nakładającą na niego karę pieniężną za przejazd po drodze publicznej bez uiszczenia tej opłaty.

Zgodzić natomiast należy się z organem, że w świetle obowiązujących przepisów bez znaczenia dla wymierzenia kary administracyjnej za brak opłaty pozostają okoliczności dotyczące motywacji, którymi kierował się skarżący, wjeżdżając na płatny odcinek drogi krajowe, celu w jakim był wykonywany kontrolowany przejazd, w szczególności czy przejazd był wykonywany w celu prywatnym, osobistym czy w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Pozbawiony znaczenia prawnego jest także fakt załadowania pojazdu, przyczepy, czy wykonywania przejazdu bez ładunku. Znaczenia nie ma również fakt czy kierujący pojazdem jest zawodowym kierowcą oraz czy posiada przedsiębiorstwo transportowe.

Z tych wszystkich powodów Sąd, na podstawie przepisów art. 145 § 1 lit. a i c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Orzekając o zwrocie kosztów postępowania sądowego w wysokości 200 złotych, Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie na przepisach art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 i § 3 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 490) oraz kwotę 17 zł, poniesioną tytułem opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.