VI SA/Wa 2099/18 - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 3014636

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 grudnia 2019 r. VI SA/Wa 2099/18

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Dziedzic-Chojnacka.

Sędziowie WSA: Jakub Linkowski, Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi A. Sp.j. z siedzibą w (...) na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia (...) września 2018 r. nr (...) w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia patentu na wynalazek oddala skargę

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia (...) lutego 2018 r. Urząd Patentowy RP stwierdził wygaśnięcie z dniem (...) maja 2016 r. udzielonego na rzecz A. SPÓŁKA JAWNA z siedzibą w M. patentu na wynalazek (...) z powodu nieuiszczenia w przewidzianym terminie opłaty za 5 rok ochrony wynalazku.

W uzasadnieniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy uprawniony podniósł, iż nieuiszczenie opłaty za 5 rok ochrony wynalazku chronionego patentem (...) jest sumą zaniedbań poprzedniego pełnomocnika oraz innych nieprzewidzianych okoliczności, które się wzajemnie nałożyły, co nastąpiło bez wiedzy i winy uprawnionego. Uprawniony działając w dobrej wierze udzielił pełnomocnictwa rzecznikowi patentowemu T. T., będąc przekonanym, iż gwarantuje to profesjonalne, bezproblemowe i rzetelne zabezpieczenie jego interesów, w tym utrzymywanie ochrony wynalazków poprzez wnoszenie opłat okresowych. Poprzedni pełnomocnik nie wywiązał się jednak z realizacji podjętych zobowiązań wskutek pogłębiających się stanów chorobowych. W dniu 27 lutego 2018 r. uprawniony uiścił zaległą opłatę za 5 rok ochrony oraz opłatę dodatkową w wysokości 30% należnej opłaty okresowej za 5 rok ochrony.

Decyzją z dnia (...) września 2018 r. nr (...) Urząd Patentowy RP działając na podstawie art. 90 ust. 1 pkt 3 i ust. 4 oraz art. 245 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2017 r. poz. 776; dalej: Pwp) po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przez A.SPÓŁKA JAWNA z siedzibą w M. od decyzji z dnia (...) lutego 2018 r. stwierdzającej wygaśnięcie z dniem (...) maja 2016 r. patentu na wynalazek oznaczonego numerem (...) z powodu nieuiszczenia w przewidzianym terminie opłaty za 5 rok ochrony, orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

Urząd Patentowy RP, po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie ostatnim dniem 4 roku ochrony wynalazku był (...) maja 2016 r., z którym upłynął okres do uiszczenia opłaty, o którym mowa w art. 224 ust. 2 i 3 Pwp. Zgodnie z art. 224 ust. 4 zd. 1 Pwp, opłata za następny okres ochrony wynalazku, wraz z opłatą dodatkową w wysokości 30% opłaty należnej, mogła zostać uiszczona w dodatkowym, sześciomiesięcznym terminie, tj. do dnia (...) listopada 2016 r.

Z powodu nieuiszczenia przez uprawnionego opłaty za 5 rok ochrony wynalazku w żadnym z powyższych terminów, Urząd Patentowy RP stwierdził, że w przedmiotowej sprawie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do wydania decyzji z dnia (...) lutego 2018 r. stwierdzającej wygaśnięcie z dniem (...) maja 2016 r. patentu na wynalazek (...), określone w art. 90 ust. 1 pkt 3 Pwp.

Po zapoznaniu się z argumentacją wnioskodawcy przedstawioną we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 7 marca 2018 r., związaną z wyjaśnieniami poprzedniego pełnomocnika zawartymi we wnioskach z dnia 8 maja 2016 r. i 14 sierpnia 2017 r., Urząd zaznaczył, że działania bądź zaniechania pełnomocnika strony tworzą skutki bezpośrednio dla strony postępowania. Oznacza to, że za brak działania przedstawiciela strony, w tym także uchybienie terminowi do wniesienia opłaty, odpowiedzialność ponosi strona postępowania (por. np. wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2017 r., sygn. akt II OSK 930/1; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 20 września 2017 r., sygn. akt I SA/Gd 720/17). Organ przypomniał, że termin na wniesienie opłaty okresowej nie podlega przywróceniu niezależnie od przyczyny uchybienia terminowi. Decyzja stwierdzająca wygaśnięcie patentu wskutek nieuiszczenia opłaty okresowej potwierdza jedynie skutek następujący z mocy ustawy, a więc Urząd Patentowy RP podczas ponownego rozpatrywania sprawy od tej decyzji, bada czy zostały spełnione przesłanki do jej wydania określone w art. 90 ust. 1 pkt 3 Pwp. Okoliczności niewniesienia opłaty - niezależnie od stopnia ich zawinienia przez stronę lub jej pełnomocnika oraz ich powagę - nie wpływają na wynik ponownego rozpatrzenia sprawy, gdyż nie ma prawnej możliwości przywrócenia terminu, o którym mowa w art. 224 ust. 4 Pwp.

Pismem z dnia 15 października 2018 r. rzecz A. SPÓŁKA JAWNA z siedzibą w M. wniosła do WSA w Warszawie skargę na powyższą decyzję Urzędu Patentowego domagając się jej uchylenia i uznania, że odwołanie zasługuje na uwzględnienie lub uchylenie zaskarżonej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Urząd Patentowy RP oraz zasądzenie na rzecz skarżącej spółki kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie prawa, a w szczególności:

- art. 225 pwp poprzez całkowite pominięcie zaskarżanej decyzji tego przepisu, wskazanego jako podstawa wniosku z dnia 7 marca 2018 r., czyli odstąpienie o dokonania oceny, czy uprawdopodobniony został brak winy uprawnionego w uchybieniu terminu oraz:

- naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 7, art. 75, art. 77, art. 107 § 2 k.p.a.m.in. poprzez naruszenie zasady dochodzenia do prawdy obiektywnej, przekroczenie zasad swobodnej oceny dowodów przez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy i w konsekwencji niedokonanie całościowej oceny tych elementów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, które mogły mieć znaczenie dla oceny legalności stosowania prawa materialnego, a w konsekwencji pominięcie uznania, że odwołanie zasługuje na uwzględnienie z uwagi na okoliczności, a zwłaszcza naruszenie art. 7 i art. 132 k.p.a. poprzez zaniechanie wzięcia pod uwagę interesu społecznego i słusznego interesu obywateli.

W uzasadnieniu podobnie jak w odwołaniu wskazano, że termin do wniesienia opłaty za 5 rok ochrony patentu nr (...) upływał (...).5.2016 r. (a z opłatą dodatkową w dniu (...).11.2016 r.). Poprzedni pełnomocnik, mimo związania umową ze skarżącą spółką do wnoszenia opłat uchybił powyższym terminom, a okoliczności tego uchybienia zawierają akta sprawy. Zdaniem skarżącej Urząd Patentowy RP, z mocy art. 90 ust. 2 pwp oraz art. 35 § 1, art. 35 § 2 i art. 107 k.p.a. był zobowiązany do wydania bez zbędnej zwłoki decyzji o wygaśnięciu patentu nr (...) z powodu nieuiszczenia opłaty za 5 rok ochrony, decyzję wydał dopiero w dniu (...) lutego 2018 r.

Podkreślono, że Urząd Patentowy w zaskarżonej decyzji nie wypowiedział się w kwestii okolicznościami które uprawdopodobniają, że uchybienie terminu wniesienia opłaty nastąpiło bez winy skarżącego, a zgodnie ze wskazanymi wyżej przepisami k.p.a. powinien, a następnie ewentualnie wskazać dlaczego nie może uwzględnić tych okoliczności i uznać, że odwołanie zasługuje na uwzględnienie.

Skarżąca spółka wskazał, że akta sprawy patentu nr (...) zawierają obszerny materiał dotyczący okoliczności uchybienia. Są to okoliczności, których szczegółowe wyjaśnianie i opisywanie wymagałoby wejścia na grunt dóbr osobistych zmarłego poprzedniego pełnomocnika i dlatego też obecny pełnomocnik nie mógł tych kwestii poruszać otwarcie. To, co było możliwe do opisania bez naruszania dóbr osobistych zmarłego, zostało opisane. Powyższy fakt nie ograniczał możliwości zbadania przez Urząd zgromadzonego materiału, do czego był zobowiązany przepisami k.p.a., a także kierując się zwykłą empatią. Urząd Patentowy nie podjął żadnej próby całościowego wyjaśnienia wpływu stanu zdrowotnego poprzedniego pełnomocnika na podejmowane przez niego działania, czyli zaniedbał obowiązek wynikający z art. 75 i art. 77 k.p.a.

Zdaniem strony skarżącej Urząd w ogóle nie zwrócił uwagi na interes społeczny i słuszny interes obywateli. Niewątpliwie interesem społecznym jest zarówno zamknięcie spraw związanych z osobą zmarłą w taki sposób, aby dobre imię tej osoby nie było już narażane na szwank, ale także dbałość o interes polskiej gospodarki, czyli nie pozbawianie przedsiębiorcy ochrony jego pracy bez jego winy. Powyższe, zwłaszcza zakresie interesu przedsiębiorcy, jest także interesem obywateli, bowiem pomyślność w działaniu gospodarczym jest interesem polskiej gospodarki, a zatem także interesem obywateli.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2019.2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy - ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. 2019.2325, dalej jako "p.p.s.a.").

Oceniając zaskarżoną decyzję w oparciu o powołane kryteria sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 224 ust. 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2017 r. poz. 776; dalej: pwp) termin do uiszczenia opłaty za ochronę wynalazku uiszczany jest z góry, nie później niż w dniu, w którym upływa poprzedni okres ochrony. Stosownie do treści art. 224 ust. 4 opłaty, o których mowa w ust. 2, można uiszczać również w terminie sześciu miesięcy po upływie terminu określonego w ust. 2, przy równoczesnym uiszczeniu opłaty dodatkowej w wysokości 30% opłaty należnej. Termin ten nie podlega przywróceniu.

Urząd Patentowy RP prawidłowo ustalił, iż ostatnim dniem 4 roku ochrony przedmiotowego wynalazku był (...) maja 2016 r., z którym upływał również termin do wniesienia opłaty okresowej za kolejny okres ochrony. Zgodnie jednak z art. 224 ust. 4 zd. 1 Pwp opłata za następny okres ochrony wynalazku wraz z opłatą dodatkową w wysokości 30% opłaty należnej mogła być przez uprawnionego wniesiona w dodatkowym sześciomiesięcznym terminie tj. do (...) listopada 2016 r. W żadnym z ww. terminów uprawniony nie uiścił wymaganej opłaty, co nie jest przez stronę skarżącą kwestionowane.

W świetle art. 90 ust. 1 pkt 3, ust. 2 i 4 pwp, w przypadku nieuiszczenia w przewidzianym terminie opłaty okresowej, Urząd Patentowy RP wydaje decyzję stwierdzającą wygaśnięcie patentu, które następuje z dniem, w którym upłynął poprzedni okres ochrony wynalazku. Decyzja o stwierdzeniu wygaśnięcia patentu ma charakter deklaratoryjny. Potwierdza ona wygaśnięcie patentu, które nastąpiło z mocy prawa.

Zdaniem sądu nie można zatem Urzędowi Patentowemu postawić zarzutu naruszenia prawa. Jednocześnie sąd podziela stanowisko organu, że w sprawie nie mógł znaleźć zastosowania art. 225 pwp, albowiem nie ma on zastosowania do terminów nieprzywracalnych, o których mowa w art. 224 ust. 2-4 pwp.

Bez wpływu na wynik sprawy pozostają okoliczności nieuiszczenia opłaty za kolejny rok ochrony i kwestia braku zawinienia przez stronę skarżącą. Jak zauważył organ przy rozpatrywaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji stwierdzającej wygaśnięcie patentu z powodu nieuiszczenia opłaty za kolejny rok ochrony nie ma znaczenia powód nieuiszczenia opłaty w terminie podstawowym, czy dodatkowym, z uwagi na brak możliwości przywrócenia terminu. Okoliczności te były natomiast przedmiotem oceny przez organ w postępowaniu o stwierdzenie wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności zawieszających bieg terminu do wniesienia opłaty za piąty rok ochrony. Wyrokiem z dnia 17 maja 2018 r. sygn. akt VI SA/Wa 307/18 WSA w Warszawie oddalił jednak skargę spółki na postanowienie Urzędu Patentowego RP z dnia (...) listopada 2017 r. odmawiające stwierdzenia wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności zawieszających bieg terminu do wniesienia opłaty za piąty rok ochrony.

Za bezzasadne sąd uznał zarzuty naruszenia przez organ art. 7, art. 75, art. 77 oraz art. 107 § 2 k.p.a. Urząd Patentowy RP oparł się o materiał zgromadzony w aktach sprawy, który nie budził wątpliwości co do faktu uchybienia terminowi do wniesienia wymaganej opłaty okresowej oraz okoliczności temu towarzyszących i prawidłowo zastosował przepisy prawa.

Mając na uwadze powyższe sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.