Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1682363

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 20 czerwca 2013 r.
VI SA/Wa 2097/12

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka.

Sędziowie WSA: Andrzej Czarnecki (spr.), Izabela Głowacka-Klimas.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi P. K. na uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia (...) lipca 2012 r. nr (...) w przedmiocie odmowy wpisu na listę aplikantów radcowskich oddala skargę

Uzasadnienie faktyczne

Uchwałą z dnia (...) lipca 2012 r., Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 33 ust. 2 i art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65 z późn. zm.) dalej jako ustawa o radcach prawnych, rozpatrując odwołanie P. K. od uchwały Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w (...) z dnia (...) kwietnia 2012 r. w sprawie odmowy wpisu P. K. na listę aplikantów radcowskich prowadzoną przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w (...), utrzymało zaskarżoną uchwałę w mocy.

Do powyższych rozstrzygnięć doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Uchwałą z dnia (...) października 2011 r., Komisja Egzaminacyjna nr (...) do spraw aplikacji przy Ministrze Sprawiedliwości stwierdziła, uzyskanie przez P. K. pozytywnego wyniku z egzaminu wstępnego na aplikację radcowską.

Wnioskiem z dnia (...) października 2011 r., strona zwróciła się do Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w (...) o wpis na listę aplikantów radcowskich. Do wniosku załączyła oświadczenie, z którego wynikało, że w latach 1999 - 2002, jak również w roku 2004 lub 2005, przeciwko wnioskującemu toczyły się postępowania karne, odpowiednio przed Sądem Rejonowym w (...) oraz przed Sądem Rejonowym w (...), które to postępowania zostały prawomocnie umorzone. Na dzień składania wniosku przeciwko P. K. w toku było postępowania karne o czyn z art. 233 § 1 kodeksu karnego, toczące się przed Sądem Rejonowym dla (...) w (...).

Uchwałą z dnia (...) listopada 2011 r., Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w (...), zawiesiła postępowanie w sprawie wpisu P. K. na listę aplikantów radcowskich do czasu zakończenia sprawy karnej o czyn z art. 233 § 1 k.k. z uwagi na niemożliwość ustalenia, czy wnioskodawca spełniał wszystkie przesłanki wpisu na listę aplikantów radcowskich.

Pismem z dnia (...) grudnia 2011 r., strona wniosła zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie, podnosząc brak podstawy prawnej zawieszenia postępowania przez ograniczenie dostępu do odbywania aplikacji radcowskiej osobie, wobec której prowadzone jest postępowanie karne.

Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych uchwałą z dnia (...) lutego 2012 r. uchyliło uchwałę zawieszającą postępowanie w sprawie wpisu na listę aplikantów radcowskich P. K. i przekazało sprawę Radzie Okręgowej Izby Radców Prawnych w (...) w celu rozpatrzenia wniosku o wpis na listę aplikantów radcowskich, z uwagi na naruszenie przez organ I instancji art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.

Pismem z dnia (...) marca 2012 r., Okręgowa Izba Radców Prawnych wezwała P. K. do złożenia wyjaśnień w sprawie wszystkich postępowań karnych wskazanych w oświadczeniu strony z dnia (...) października 2011 r., wraz z przesłaniem odpowiednich dokumentów potwierdzających okoliczności poszczególnych spraw. P. K. nie odpowiedział na wezwanie.

Uchwałą z dnia (...) kwietnia 2012 r., Rada Okręgowa Izby Radców Prawnych postanowiła odmówić P. K. wpisu na listę aplikantów radcowskich. W uzasadnieniu organ powołując się na treść przepisu art. 33 ust. 2 w związku z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych, uznał że wnioskujący nie spełniał wymogu posiadania nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem nie dawał rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Odnosząc się do twierdzeń wnioskującego, organ podkreślił, iż nie uznano P. K. za osobę karaną, jednak fakt niekaralności nie przekonał organu w zakresie spełnienia przez stronę przesłanki rękojmiowej. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych organ przytoczył sytuacje i przesłanki definiujące pojęcie nieskazitelności charakteru.

Organ podkreślił, iż strona nie złożyła wymaganych wezwaniem wyjaśnień w sprawie postępowań karnych, które były przedmiotem analizy organu, a brak jakiejkolwiek odpowiedzi można było potraktować także, jako naruszenie zasad etyki zawodowej.

Na powyższe rozstrzygnięcie P. K. wniósł odwołanie, podnosząc że wezwanie do złożenia wyjaśnień i odpowiednich dokumentów otrzymała w dniu (...) marca 2012 r., zatem dotrzymanie wyznaczonego przez organ terminu (...) marca 2012 r., było niemożliwe. Strona wyjaśniła, iż w jej sprawie, z organem kontaktowała matka - r.pr. K. K., która szczegółowo wyjaśniła kwestie wymagane przedmiotowym wezwaniem.

P. K. podnosił, iż samo wyznaczenie terminu na uzupełnienia akt sprawy - 4 dni, było naruszeniem prawa strony do prawidłowego uczestniczenia w postępowaniu administracyjnym. Dodatkowo wskazał, że zgodnie z art. 24 ust. 2c) ustawy, Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych może odmówić wpisu na listę radców prawnych tylko wtedy, gdy wpis narusza przepisy ust. 1 art. 24, zaś przysługuje jej jednocześnie prawo wglądu do akt osobowych i dyscyplinarnych ubiegającego się o wpis, z czego Rada nie skorzystała.

Ponadto P. K. dodał, iż z uwagi na fakt nieposiadania przymiotu aplikanta radcowskiego, nie podlegał odpowiedzialności regulowanej zasadami etyki.

Powołaną na wstępie uchwałą z dnia (...) lipca 2012 r., Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie, podzielając stanowisko organu I instancji, zgodnie z którym P. K. spełniał wymogi art. 24 ust. 1 pkt 1 i 3-4 ustawy, jednakże brak było podstaw dla przyjęcia, że strona daje rękojmię prawidłowego wykonywania w przyszłości zawodu radcy prawnego (art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych), gdyż zgodnie z art. 33 ust. 2 i ust. 5 w zw. z art. 24 ust. 1 pkt 5 tej ustawy, na listę aplikantów radcowskich może być wpisany ten, kto jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu.

Odnosząc się do zarzutów strony organ podkreślił, że rzeczywiście organ I instancji wezwał P. K. do złożenia pisemnych wyjaśnień co do toczących się wobec niego postępowań karnych, ze wskazaniem wszelkich okoliczności spraw, w tym okoliczności wszczęcia i umorzenia tych postępowań, jak również do poparcia swoich twierdzeń dokumentami, także z akt spraw. Jednak w ocenie organu odwoławczego, jednoznacznie można przyjąć, że organ I instancji nie zażądał przedstawienia akt spraw sądowych w całości, a wszystkie podjęte działania były niezbędne dla właściwej oceny spełnienia przez zainteresowanego przesłanki rękojmi i nie mogły być zaniechane.

Podkreślił ponadto, że organy administracji publicznej nie są zobowiązane do poszukiwania środków dowodowych służących poparciu twierdzeń strony, gdy strona - mimo wezwania - dokumentów takich nie przedstawia a jej twierdzenia były ogólnikowe lub lakoniczne.

Organ zgodził się z odwołującym, iż brak odpowiedzi na wezwanie nie stanowiło przewinienia dyscyplinarnego i naruszenia przez niego zasad etyki członka samorządu zawodowego radców prawnych. Mimo, iż fakt ten nie może być brany pod uwagę w kontekście naruszenia zasad Kodeksu Etyki Radcy Prawnego, to jednak nie ma przeszkód, aby postępowanie tego typu było brane pod uwagę przy indywidualnej ocenie przesłanki z art. 24 ust. 1 pkt 5, dokonywanej przez organ w toku postępowania wpisowego. Tym samym nie ulegało wątpliwości, że nieskazitelność charakteru nie musiała być oceniana tylko i wyłącznie w oparciu o prawomocne orzeczenia w sprawach karnych. W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji analizując przedmiotową sprawę poprawnie ocenił stan faktyczny i okoliczności sprawy.

Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych wyjaśniło, że przesłanka rękojmi ma charakter klauzuli generalnej. "Rękojmię" należytego wykonywania zawodu daje ten, wobec kogo można sformułować uzasadnione przekonanie, że obowiązki zawodowe będzie wykonywał w sposób należyty. W związku z tym, brak rękojmi należytego wykonywania zawodu radcy prawnego jest implikacją braku nieskazitelnego charakteru i dotychczasowego zachowania, odpowiadającego ocenom moralnym i etycznym.

Powyższe pozwoliło organowi II instancji na stwierdzenie, że dotychczasowa postawa P. K. nie pozwalała na uznanie, że spełniał on przesłankę rękojmi, o której mówi ustawa o radcach prawnych. Świadczył o tym całokształt okoliczności sprawy, w szczególności postępowania karne toczące się wobec jego osoby, jak i postawa w toku toczącego się postępowania administracyjnego, w tym brak odpowiedzi na wezwanie Dziekana Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w (...) do złożenia stosownych wyjaśnień i poparcia ich dokumentami. Dodatkowo organ podkreślił istotne znaczenie charakteru postawionych stronie zarzutów w aktualnie toczącym się postępowaniu przed Sądem Rejonowym dla (...). Uznał bowiem, że zarzut z art. 233 § 1 k.k., tj. składania fałszywych zeznań, wymierzony jest przeciwko wymiarowi sprawiedliwości i cechuje się wysokim ciężarem gatunkowym. W związku z tym takie zachowanie wskazuje na brak rękojmi wykonywania zawodu radcy prawnego, zgodnie z zasadami odnoszącymi się do zawodu zaufania publicznego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą uchwałę P. K. wniósł o stwierdzenie jej nieważności, względnie o jej uchylenie, składając jednocześnie wniosek o zwolnienie z opłaty sądowej. Wniosek ten postanowieniem z dnia (...) marca 2013 r. został rozpoznany pozytywnie.

Zaskarżonej uchwale zarzucił naruszenie przepisów postępowania - to jest art. 9 k.p.a., 10 § 1 i art. 50 § 2 k.p.a., oraz przepisu prawa materialnego - art. 24 ust. 2c ustawy o radcach prawnych, a także niewłaściwe zastosowanie Kodeksu Etyki Radcy Prawnego oraz nieobiektywne ustalenie stanu faktycznego w sprawie.

W uzasadnieniu podtrzymał swoje stanowisko zawarte w odwołaniu, podkreślając, że organ nie ustosunkował się do faktu, że nie dano mu możliwości wykonania lub choćby częściowego wykonania wezwania ze względu na zbyt krótki termin. Wykonanie wezwania w tak krótkim czasie, było niemożliwe do zrealizowania, zatem organ naruszył art. 50 § 2 k.p.a.

Skarżący ponownie podnosił brak podstaw do stosowania w stosunku do niego przepisów Kodeksu Etyki Radcy Prawnego, gdyż nie jest jeszcze członkiem samorządu zawodowego radców prawnych. Jednocześnie od skarżącego żądano przedstawienia dokumentów z naruszeniem art. 24 ust. 2c ustawy, których przepis ten nie określa, jako niezbędnych w postępowaniu wpisowym.

W odpowiedzi na skargę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych wnosiło o jej oddalenie, jednocześnie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy ustosunkowując się do zarzutów skargi stwierdził ich niezasadność.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje;

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.

Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają w pierwszej instancji wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 ww. ustawy).

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż skarga jest niezasadna.

Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy na listę radców prawnych może być wpisany ten, kto m.in. jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Jednakże zdaniem skarżącego przesłanki wskazane w przepisie art. 24 ust. 1 pkt 5 u.r.p. dotyczą wyłącznie osób starających się o wpis na listę radców prawnych, a nie starających o wpis na listę aplikantów tego samorządu zawodowego. Należy zatem, wskazując na przepis art. 33 ust. 2 ustawy stwierdzić błędność tej tezy. Zgodnie bowiem z art. 33 ust. 2 ustawy o radcach prawnych aplikantem radcowskim może być osoba, która spełnia warunki określone w art. 24 ust. 1 pkt 1 i 3-5 i uzyskała pozytywną ocenę z egzaminu wstępnego. P. K. uzyskał pozytywny wynik z egzaminu wstępnego, jednakże, według oceny samorządu zawodowego radców prawnych, warunków z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy nie spełnił, a w myśl powołanego przepisu art. 33 ust. 2 ustawy, organy samorządu zawodowego radców prawnych miały prawo zastosować wymagania określone w art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych.

Przeciwko P. K., na skutek wniesionego przez Prokuraturę Rejonową (...) w (...), toczy się w Sądzie Rejonowym dla (...) Wydział Karny postępowanie karne o czyn z art. 233 § 1 k.k. - Kto, składając zeznanie mające służyć za dowód w postępowaniu sądowym lub w innym postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy, zeznaje nieprawdę lub zataja prawdę, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.

Jak wynika z ustaleń organów korporacji radców prawnych, P. K. w dniu (...) kwietnia 2010 r., w toku postępowania przed Sądem Okręgowym w (...), przesłuchany w sprawie w charakterze świadka po odebraniu od niego przyrzeczenia w sprawie (...) złożył zeznanie, że będąc świadkiem spotkania T. H. z W. Z. widział, jak osoby te wymieniły pomiędzy sobą oświadczenia o wzajemnym rozliczeniu. Tymczasem, jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego przez Prokuraturę Rejonową (...) w (...), będącego przedmiotem ustaleń organów samorządu zawodowego radców prawnych, do takiego spotkania, w miejscu wskazanym przez P. K., nie doszło. W związku z tym zeznanie P. K., jako składane w charakterze świadka, stało się podstawą do przedstawienia zarzutu z art. 233 § 1 k.k.

Następstwem zachowania skarżącego, składającego nieprawdziwe zeznania, było popełnienie przestępstwa przeciwko wymiarowi sprawiedliwości i to popełnienie tego rodzaju przestępstwa przez osobę predestynującą do zawodu zauważania publicznego, jakim jest zawód radcy prawnego. Przedmiotem ochrony z przepisu art. 233 § 1 k.k. jest prawidłowe funkcjonowanie wymiaru sprawiedliwości, a więc świadome składanie przez świadka, jako dowodu w sprawie zeznań nieprawdziwych, jest przestępstwem dezorganizującym proces sądowy i godzącym bezpośrednio w dobro jakim jest orzeczenie mające zapaść w tym postępowaniu sądowym. Już zatem w świetle zarzutów stawianych skarżącemu w postępowaniu karnym należało stwierdzić, że swoim zachowaniem nie spełniał warunków z przepisu art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych - nieskazitelności charakteru i dawanie swym dotychczasowym zachowaniem rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego.

Pojęcie nieskazitelnego charakteru, nie zostało przez prawodawcę dookreślone. Dlatego też, wielokrotnie było przedmiotem analizy w orzecznictwie, zarówno w odniesieniu do powołanego przepisu, jak i przepisów innych ustaw, w których użyto tego sformułowania (art. 61 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych, art. 65 pkt 1 ustawy Prawo o adwokaturze, czy art. 11 pkt 2 ustawy Prawo o notariacie). W uzasadnieniu wyroku z dnia 18 czerwca 2001 r. wydanego przez Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie akt: II SA 1610/00 sąd ten wskazał m.in., iż przez nieskazitelność charakteru należy rozumieć takie cechy charakteru, jak szlachetność, prawość, uczciwość. Są to zatem cechy wartościujące konkretną osobę nie w sferze intelektualnej i profesjonalnej, lecz wyłącznie etyczno-moralnej. O posiadaniu tego rodzaju przymiotów może świadczyć także postępowanie i zachowanie danej osoby zarówno w sferze zawodowej, jak i prywatnej w dłuższym okresie czasu i do oceny tej są uprawnione organy właściwe w sprawie (por. także wyrok NSA z dnia 7 marca 2013 r. wydany w sprawie II GSK 1825/12). Należy jednak podkreślić za Naczelnym Sądem Administracyjny, że nawet jednorazowe zachowanie może podważyć wiarygodność oraz nieskazitelny charakter osoby, od której cech tych właściwa ustawa wymaga (wyrok z dnia 15 kwietnia 2011 r. wydany w sprawie II GSK 458/10).

Sąd nie podzielił zarzutów skarżącego o naruszeniu przez organy samorządu zawodowego radców prawnych przepisów postępowania, w szczególności naruszenia art. 50 § 1 k.p.a. przez określenie zbyt krótkiego terminu do przedłożenia wyjaśnień wskazanych w piśmie Dziekana Okręgowej Izby Radców Prawnych z dnia (...) marca 2012 r. Jak bowiem zasadnie podkreślano w zaskarżonej uchwale, skarżący nie wykonał tego wezwania organu korporacji radców prawnych, do przedłożenia wyjaśnień dotyczących zarzucanego mu czynu z art. 233 § 1 k.k., a nie do przedłożenia odpisów akt sądowych, nie tylko w zakreślonym terminie, lecz także do czasu podjęcia uchwały przez organ odwoławczy.

W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, nie znajdując podstaw do uwzględnienie skargi, na zasadzie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.