VI SA/Wa 1684/18 - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2616474

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 grudnia 2018 r. VI SA/Wa 1684/18

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas.

Sędziowie: NSA Zdzisław Romanowski (spr.), WSA Andrzej Wieczorek.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi J. O. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia (...) lipca 2018 r. nr (...) w przedmiocie odmowy wpisu na listę radców prawnych

1.

uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych z dnia (...) maja 2018 r. Nr (...);

2.

zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącej J. O. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżoną decyzją z (...) lipca 2018 r. nr (...) Minister Sprawiedliwości (dalej organ) utrzymał w mocy uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych (dalej Prezydium KRRP) z (...) maja 2018 r. nr (...) oraz utrzymaną przez nią w mocy uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w (...) (dalej Rada OIRP w (...)) z (...) stycznia 2018 r. nr (...), w sprawie odmowy wpisu J. O. (dalej skarżąca, wnioskodawczyni) na listę radców prawnych prowadzoną przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w (...).

Podstawę prawną rozstrzygnięcia organu stanowił art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 31 ust. 2a i art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2017 r.,poz. 1870 z późn. zm.).

Okoliczności faktyczne sprawy przedstawiają się następująco:

Wnioskiem z 26 października 2017 r. skarżąca wystąpiła o wpis na listę radców prawnych prowadzoną przez Radę OIRP w (...). Jako podstawę prawną wniosku wskazała przepisy art. 24 i art. 25 ust. 2 ustawy o radcach prawnych. Do wniosku załączyła m.in. życiorys, oświadczenie o toczących się wcześniej postępowaniach w sprawie wpisu na listę radców prawnych prowadzoną przez Radę Okręgowej Izby Radców Prawnych w (...) (dalej: Rada OIRP w (...)) z informacją o wcześniejszym wpisie na listę radców prawnych, który w następstwie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 grudnia 2016 r., II GSK 117/15 został uznany za niedokonany; oświadczenie o korzystaniu z pełni praw publicznych i posiadaniu pełnej zdolności do czynności prawnych; informację o miejscu zamieszkania; zaświadczenie z 25 października 2017 r. o niefigurowaniu w kartotece karnej Krajowego Rejestru Karnego; uchwałę nr (...) z (...) kwietnia 2014 r. Komisji Egzaminacyjnej Nr (...) do przeprowadzenia egzaminu radcowskiego w 2014 r. z siedzibą w (...) potwierdzającą uzyskanie pozytywnego wyniku z egzaminu radcowskiego oraz opinie z miejsc pracy z lat 2011-2017.

W dniu 23 listopada 2017 r. skarżąca uzupełniła wniosek składając oświadczenie o toczących się wobec niej postępowaniach karnych i dyscyplinarnych. Wyjaśniła, że postępowania karne (przed Sądem Rejonowym w T. - o czyn z art. 212 k.k. (...) oraz o czyn z art. 190a § 1 k.k. (...)) zakończyły się skazaniem odpowiednio na karę grzywny oraz na karę ograniczenia wolności powiązaną z obowiązkiem przeproszenia i uiszczenia nawiązki (w dacie złożenia wniosku skazania uległy zatarciu), natomiast postępowania dyscyplinarne (...) zostały umorzone, a (...) zakończone orzeczeniami uniewinniającymi.

W toku postępowania wystąpiono do OIRP oraz Okręgowej Rady Adwokackiej (ORA) w (...) o udzielenie informacji w zakresie wcześniejszych wniosków skarżącej o wpis na listę radców prawnych i listę adwokatów, wykonywania zawodu radcy prawnego oraz o akta osobowe skarżącej, uzupełniając materiał sprawy o te dane/dokumentację.

W dniu 4 grudnia 2017 r. odbyła się rozmowa skarżącej z zespołem ds. wpisów OIRP w (...).

Uchwałą z (...) stycznia 2018 r. nr (...) Rada OIRP w (...) odmówiła skarżącej wpisu na listę radców prawnych uznając, że nie spełnia ona przesłanki nieskazitelnego charakteru i nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego.

Stosownie do ustaleń Rady OIRP w (...) skarżąca w dniu 3 czerwca 2002 r. ukończyła wyższe studia magisterskie na (...), na kierunku administracja, uzyskując tytuł magistra, a następnie w dniu 30 października 2006 r. uzupełniające studia magisterskie na kierunku prawo, także uzyskując tytuł magistra. W styczniu 2012 r. rozpoczęła odbywanie aplikacji radcowskiej prowadzonej przez Radę OIRP w (...), której nie ukończyła. W dniach 19-21 marca 2014 r. przystąpiła do egzaminu radcowskiego bez odbycia aplikacji, uzyskując wynik pozytywny. Do egzaminu została dopuszczona z uwagi na spełnienie przesłanki z art. 25 ust. 2 pkt 4 ustawy o radcach prawnych.

Uchwałą z (...) maja 2014 r. nr (...) Rada OIRP w (...) wpisała skarżącą na listę radców prawnych, jednak decyzją z (...) lipca 2014 r. nr (...) Minister Sprawiedliwości sprzeciwił się wpisowi wskazując, że skarżąca nie spełnia przesłanki rękojmi należytego wykonywania zawodu radcy prawnego, z uwagi na popełnienie umyślnego przestępstwa z art. 212 § 1 k.k., za które została skazana prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w T. z dnia (...) października 2011 r. (...).

Wyrokiem z 10 grudnia 2014 r., VI SA/Wa 3138/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił ww. decyzję Ministra Sprawiedliwości z (...) lipca 2014 r. wskazując, że nie podlega ona wykonaniu. Skutkiem tego wyroku w dniu 12 marca 2015 r. skarżąca złożyła ślubowanie i rozpoczęła wykonywanie zawodu radcy prawnego. Wyrokiem z 1 grudnia 2016 r. II GSK 1117/15 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił ww. wyrok WSA w Warszawie z 10 grudnia 2014 r. i oddalił skargę, natomiast Rada OIRP w (...) - w związku z wyrokiem NSA z 1 grudnia 2016 r. - uchwałą z (...) stycznia 2017 r. uznała wpis skarżącej za niedokonany i skreśliła ją z listy radców prawnych prowadzonej przez Radę OIRP w (...).

Wobec zawiadomień, że skarżąca w dalszym ciągu dla prowadzonej przez siebie działalności posługuje się tytułem radcy prawnego, Rada OIRP w (...) pismem z 9 czerwca 2017 r. wezwała skarżącą do zmiany nazwy prowadzonej przez nią działalności pod firmą "J." zarejestrowanej w CEIDG oraz do zmiany treści tablicy informującej o prowadzonej działalności, jako radca prawny, umieszczonej na terenie posesji w miejscu jej zamieszkania w P. przy ul. (...), a nadto do zaprzestania używania tytułu zawodowego radcy prawnego we wszelkich materiałach biurowo-informacyjnych.

W dniu 7 lipca 2017 r. skarżąca zmieniła treść wpisu w CEIDG, o czym poinformowała Radę w piśmie z 10 lipca 2017 r., przyznając jednocześnie, że tytuł radcy prawnego nadal figuruje na tablicy informacyjnej. Przeprowadzona w dniu (...) sierpnia 2017 r. przez członka Rady OIRP w (...) r. pr. J. Z. wizytacja potwierdziła obecność tablicy o treści "J." na posesji w P. ul. (...) (notatka służbowa z (...) sierpnia 2017 r.). Wcześniej, bo 24 kwietnia 2016 r., skarżąca założyła konto na portalu internetowym (...) i w ramach prezentacji na koncie tym oznaczyła siebie jako radcę prawnego. Stan taki utrzymywał się przynajmniej do 5 grudnia 2017 r.

Zdaniem Rady OIRP w (...) powyższe potwierdza, że pomimo utraty z dniem 1 grudnia 2016 r. prawa wykonywania zawodu skarżąca nadal posługiwała się tytułem "radca prawny":

- zamieszczając na tablicy informacyjnej usytuowanej na posesji w P. treść: "J.", która to treść została zasłonięta dopiero w sierpniu 2017 r. po interwencji OIRP w (...);

- dla określenia prowadzonej przez siebie działalności, utrzymując do 7 lipca 2017 r. wpis w CEIDG o treści "J." - zmiana została dokonana dopiero po interwencji OIRP w (...);

- na portalu (...), pomimo zobowiązania do zmiany tego stanu, które to zobowiązanie skarżąca złożyła wobec zespołu ds. wpisów w dniu 4 grudnia 2017 r.

Powołując się na treść art. 1 ust. 2 ustawy o radcach prawnych Rada OIRP w (...) uznała, że skarżąca, używając tytułu zawodowego, nie mając do tego prawa, świadomie naruszała wskazane przepisy, a takie postępowanie dyskwalifikuje kandydatkę do zawodu radcy prawnego w sferze etyczno-moralnej, podważa jej odpowiedzialność, wiarygodność i uczciwość, a tym samym przydatność do wykonywania zawodu radcy prawnego.

Od powyższej uchwały skarżąca wniosła odwołanie do Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych (Prezydium KRRP) zarzucając:

I.

naruszenia prawa materialnego:

1.

art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych poprzez niczym nieuzasadnione przyjęcie, że:

- nie jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego;

- jako osoba z wyższym wykształceniem prawniczym, bogatym doświadczeniem zawodowym, zdanym egzaminem radcowskim i prowadząca od 3 stycznia 2014 r. działalność gospodarczą, nie mogła w ramach tej działalności świadczyć usług z zakresu pomocy prawnej sensu largo;

- posługiwała się tytułem "radca prawny" m.in. w nazwie firmy, na tablicy informacyjnej oraz na profilu zawodowym na portalu (...) i to od stycznia 2014 r.;

2.

art. 24 ust. 2c ustawy o radcach prawnych poprzez podjęcie uchwały negatywnej, mimo spełniania przez odwołującą wszystkich przesłanek warunkujących wpis na listę radców prawnych.

II.

naruszenia prawa procesowego:

1.

art. 6 k.p.a. poprzez wydanie rozstrzygnięcia pozostającego w oczywistej sprzeczności z przepisami prawa materialnego;

2.

art. 7 i 8 k.p.a. poprzez nie wyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, pominięcie słusznego interesu strony i prowadzenie postępowania w sposób sprzeczny z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa;

3.

art. 7a k.p.a. poprzez zinterpretowanie nieostrych pojęć, tj. "nieskazitelny charakter" oraz "rękojmia prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego" na niekorzyść odwołującej i z pominięciem dowodów potwierdzających, że jest ona nieskazitelnego charakteru oraz swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu;

4.

art. 77 w zw. z art. 80 i art. 81a k.p.a. poprzez nieustalenie stanu faktycznego sprawy, stawianie nieprawdziwych i niepopartych żadnymi dowodami zarzutów odwołującej, w tym naruszających jej dobra osobiste, błędne i pozostające w sprzeczności z zebranym materiałem dowodowym ustalenia faktyczne, zwłaszcza w zakresie rzekomego posługiwan0ia się przez odwołującą tytułem "radca prawny";

5.

art. 77 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie wyczerpującego zgromadzenia i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w szczególności pozostawienie poza oceną dołączonych do wniosku o wpis, a istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, dowodów (opinii i rekomendacji) oraz przekroczenie granic swobodnej oceny znajdującego się w aktach osobowych materiału dowodowego;

6.

art. 11 w zw. z art. 107 § 3 i 4 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia uchwały nieodpowiadającego wymogom ustawowym;

7.

art. 12 w zw. z art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 31 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, poprzez prowadzenie postępowania dłużej nie to było konieczne do załatwienia sprawy.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej uchwały i wpisanie jej na listę radców prawnych, ewentualnie o uchylenie uchwały i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Radzie OIRP w (...).

Uchwałą z (...) maja 2018 r. nr (...) Prezydium KRRP utrzymało w mocy ww. uchwałę Rady OIRP w (...). Zdaniem organu odwoławczego zaskarżona uchwała Rady OIRP jest zgodna z prawem materialnym oraz przepisami postępowania. Skarżąca choć spełnia przesłanki wpisu na listę radców prawnych określone w art. 24 ust. 1 pkt 1-4 i 6 ustawy o radcach prawnych, nie spełnia jednak przesłanki określonej w art. 24 ust. 1 pkt 5 tej ustawy, czyli nie jest nieskazitelnego charakteru oraz nie daje swym dotychczasowym zachowaniem rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego.

Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych Prezydium KRRP wskazało, że nieuprawnione posługiwanie się tytułem radcy prawnego, należy rozpatrywać w kategoriach postawy etyczno-moralnej, uczciwości, rzetelności oraz odpowiedzialności zarówno w życiu prywatnym, jak i zawodowym. Nieuprawnione posługiwanie się tytułem radcy prawnego rzutuje na przesłankę nieskazitelnego charakteru poprzez podważenie odpowiedzialności oraz wiarygodności. Nie ma wątpliwości co do tego, że skarżąca po utracie uprawnień zawodowych posługiwała się w dalszym ciągu tytułem "radca prawny" poprzez niezdemontowanie zainstalowanej w miejscowość P. przy ul. (...) tablicy informacyjnej o treści "J." przez okres do końca sierpnia 2017 r. oraz dla określenia firmy prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej (stan ten istniał do początku lipca 2017 r.). Ponadto skarżąca posługiwała się powołanym tytułem w ramach prezentacji swojej osoby na swoim koncie w portalu (...). i stan ten istniał do dnia 5 grudnia 2017 r. "a być może istnieje nadal."

W ocenie Prezydium KRRP posługiwanie się przez wnioskodawczynię/ skarżącą tytułem radcy prawnego nie miało charakteru incydentalnego, krótkotrwałego. Było to zachowanie długotrwałe (trwające w niektórych sytuacjach nawet ponad rok), a skarżąca nie podejmowała samodzielnie żadnych działań do zmiany tego stanu rzeczy. Zmiana firmy działalności prowadzonej przez skarżącą oraz zasłonięcie znajdującej się na jej posesji tablicy informacyjnej nastąpiło dopiero po interwencji OIRP w (...). Z kolei działania wnioskodawczyni wobec jej konta na portalu (...) zostały podjęte dopiero po spotkaniu z zespołem ds. wpisów OIRP w (...). Swoim zachowaniem wnioskodawczyni świadomie wprowadzała w błąd potencjalnych klientów, a to jednoznacznie świadczy o tym, że nie sposób uznać ją za osobę wiarygodną oraz odpowiedzialną. Skarżąca nie spełnia zatem przesłanki, o której mowa w art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych, nie jest bowiem nieskazitelnego charakteru i nie daje swym dotychczasowym zachowaniem rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego.

Prezydium za niezasadne uznało, podnoszone przez odwołującą, zarzuty naruszenia prawa materialnego oraz art. 6 k.p.a. jak również pozostałe zarzuty naruszenia prawa procesowego w szczególności art. 7, art. 9, art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 3 i 4 k.p.a. Według organu braku po stronie skarżącej nieskazitelnego charakteru oraz rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego nie "niwelują" załączone przez nią do akt sprawy liczne pozytywne opinie oraz rekomendacje.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 12 w zw. z art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 31 ust. 1 ustawy o radcach prawnych Prezydium podniosło, że ewentualne dłuższe niż wynikające z regulacji prawnej prowadzenie postępowania administracyjnego nie ma żadnego wpływu na wynik sprawy.

W dniu 15 czerwca 2018 r. skarżąca złożyła do Ministra Sprawiedliwości odwołanie od ww. uchwały Prezydium KRRP wnosząc o jej uchylenie w całości wraz z uchwałą Rady OIRP w (...) i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W ramach podniesionych zarzutów naruszenia prawa materialnego oraz procesowego skarżąca podtrzymała prezentowaną dotychczas argumentację.

Decyzją z (...) lipca 2018 r. Minister Sprawiedliwości utrzymał w mocy uchwałę Prezydium KRRP z (...) maja 2018 r. oraz utrzymaną nią w mocy uchwałę Rady OIRP w (...) z (...) stycznia 2018 r.

W ocenie organu odwołanie skarżącej nie zasługiwało na uwzględnienie; choć skarżąca spełnia wymagania formalne wynikające z art. 24 ust. 1-4 i ust. 6 w związku z art. 25 ust. 2 pkt 4 ustawy o radcach prawnych, to jednak nie spełnia przesłanki wpisu na listę radców prawnych, o której mowa w art. 24 ust. 1 pkt 5 tej ustawy.

Analizując ocenę spełnienia przez skarżącą przesłanki z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych, dokonaną przez organy samorządu radcowskiego, Minister Sprawiedliwości zauważył, iż została ona oparta na wszelkich znanych okolicznościach dotyczących skarżacej. Zarówno Prezydium KRRP, jak i Rada OIRP w (...) dokonały w tej kwestii wyczerpujących i prawidłowych ustaleń faktycznych oraz wszechstronnej i obiektywnej oceny dowodów, których zwieńczeniem była wnikliwa i właściwa ocena prawna sytuacji wnioskodawczyni w kontekście spełnienia przez nią ustawowych wymogów dotyczących nieskazitelnego charakteru i rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Niespełnienie przez skarżącą wymienionej przesłanki organy samorządu radcowskiego wywiodły z faktu bezprawnego posługiwania się tytułem radcy prawnego przez okres, zależnie od sposobu używania tego tytułu, od kilku do kilkunastu miesięcy. Przy czym zachowanie to nie miało charakteru incydentalnego i krótkotrwałego. Było to zachowanie długotrwałe i w pełni świadome. Organ podkreślił, że skarżąca uprzednio przez okres ponad 1 roku w sposób legalny wykonywała zawód radcy prawnego i miała wystarczającą wiedzę i doświadczenie prawnicze aby dokonać prawidłowej oceny tego, że po utracie uprawnień zawodowych, będącej konsekwencją wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 grudnia 2016 r. II GSK 1117/15, używanie przez nią tytułu radcy prawnego w opisanych formach, w świetle art. 1 ust. 2 ustawy o radcach prawnych jest nieuprawnione. Mając świadomość utraty prawa posługiwania się tytułem radcy prawnego, skarżąca powinna niezwłocznie, nie czekając na wezwania organów samorządu radcowskiego, z własnej inicjatywy dopełnić wszelkich niezbędnych czynności i zaprzestać posługiwania się tym tytułem we wszelkich formach. W szczególności, powinna niezwłocznie zmienić treść wpisu w CEIDG i na swoim koncie internetowym (...). oraz treść informacji na tablicy znajdującej się na terenie posesji. Oceny tej nie zmieniają podnoszone przez odwołującą, nieprzekonujące w świetle zasad doświadczenia życiowego, argumenty dotyczące trudności technicznych związanych z usunięciem napisu z tablicy informacyjnej.

Za chybiony organ uznał zarzut dotyczący nieprawidłowego ustalenia daty, w której odwołująca założyła konto na portalu (...). Jego zdaniem ustalenia Prezydium prawidłowo wskazują w tym zakresie na datę 24 kwietnia 2016 r., a więc na datę wskazaną przez odwołującą w uzasadnieniu odwołania, a nie na styczeń 2014 r., jak błędnie zarzuca odwołująca.

Za bezzasadny organ uznał ponadto zarzut błędnego ustalenia w zakresie posiadania przez skarżącą tytułu zawodowego radcy prawnego. Skarżąca - choć taki tytuł posiadała w wyniku wpisu na listę radców prawnych, to na skutek wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 grudnia 2016 r. II GSK 1117/15 i skreślenia jej z tej listy, utraciła go i faktu tego nie zmienia jej subiektywna ocena. Nikt nie zabrania wnioskodawczyni prowadzić działalności gospodarczej i świadczyć w jej ramach usług z zakresu pomocy prawnej sensu largo. Kluczowe jest jednak to, aby taką działalność prowadzić bez posługiwania się tytułem radcy prawnego, jeżeli tym tytułem się nie dysponuje.

Minister Sprawiedliwości podkreślił również, że ocena spełnienia przesłanki z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych, w kontekście nieuprawnionego posługiwania się przez skarżącą tytułem radcy prawnego, jest niezależna od posiadanego przez nią wykształcenia, doświadczenia zawodowego i kwalifikacji merytorycznych oraz od załączonych do akt sprawy pozytywnych opinii i rekomendacji jej współpracowników, które także były przedmiotem oceny organu. Dlatego podnoszone przez skarżącą zarzuty naruszenia z art. 24 ust. 1 pkt 5 i ust. 2c ustawy o radcach prawnych oraz art. 6 k.p.a. organ uznał za niezasadne.

W ocenie organu w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały zostały należycie wyjaśnione przesłanki rozstrzygnięcia. Zgodnie z wymogami określonymi w art. 11 i 107 § 3 k.p.a. uchwała zawiera wskazanie faktów uznanych za udowodnione, jak również przytoczenie przepisów prawa stanowiących podstawę jej wydania, wraz z ich wyjaśnieniem. Nie zostały także naruszone zasady, o jakich mowa w art. 7, 8, 77, 80 i 81a k.p.a., jak również w art. 7a k.p.a. W sprawie nie zaistniały bowiem żadne wątpliwości co do treści normy prawnej i wykładni pojęć "nieskazitelnego charakteru" oraz "rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego", zwłaszcza w kontekście jednoznacznych zachowań skarżącej, polegających na nieuprawnionym, intencjonalnym i długotrwałym posługiwaniu się tytułem radcy prawnego.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 12 w zw. z art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 31 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, organ wskazał, że czas trwania postępowania przed organami wpisowymi nie miał wpływu na prawidłowość zaskarżonej uchwały Prezydium KRRP. Organy samorządu radcowskiego, rozstrzygając sprawę wniosku o dokonanie wpisu na listę radców prawnych, były uprawnione do dokonania samodzielnej oceny, w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, czy osoba ubiegająca się o wpis spełnia wszystkie przesłanki z art. 24 ustawy o radcach prawnych, w tym czy jest ona nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Dokonana przez te organy ocena mieści się w granicach prawa.

Na powyższą decyzję skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzuciła organowi naruszenie:

I.

przepisów prawa materialnego, w szczególności:

1.

art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych poprzez niczym nieuzasadnione przyjęcie, że skarżąca nie jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego;

2.

art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych poprzez niczym nieuzasadnione przyjęcie, że skarżąca:

- jako osoba z wyższym wykształceniem prawniczym (ciągle uzupełnianym), bogatym doświadczeniem zawodowym, zdanym egzaminem radcowskim po drugim roku kształcenia zawodowego, a jednocześnie prowadząca od dnia 3 stycznia 2014 r. działalność gospodarczą nie mogła w ramach tej działalności świadczyć usług z zakresu pomocy prawnej sensu largo, a mimo pozytywnego wyniku z egzaminu radcowskiego, który zdała w roku 2014 będąc na trzecim roku aplikacji, nie posiada tytułu zawodowego "radca prawny";

- posługiwała się w sposób bezprawny tytułem "radca prawny" m.in. w nazwie firmy, na tablicy informacyjnej, na profilu zawodowym na portalu (...) oraz w materiałach biurowo-informacyjnych i to od stycznia 2014 r., a używając tego tytułu w okresie od kilku do kilkunastu miesięcy wprowadzała w błąd potencjalnych klientów - bez wskazania nawet jednego konkretnego przypadku osoby fizycznej, osoby prawnej, jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej czy instytucji, którą w błąd rzekomo wprowadziła, czy chociażby poszlaki wskazującej na fakt posługiwania się materiałami biurowo-informacyjnymi;

3.

art. 24 ust. 2c ustawy o radcach prawnych w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy uchwał negatywnych mimo spełniania przez skarżącą wszystkich przesłanek warunkujących wpis na listę radców prawnych;

II.

przepisów postępowania, w szczególności:

1.

art. 6 k.p.a. poprzez wydanie rozstrzygnięcia pozostającego w oczywistej sprzeczności z przepisami prawa materialnego, w szczególności z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych;

2.

art. 7 i art. 8 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, pominięcie słusznego interesu strony i prowadzenie postępowania w sposób sprzeczny z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa;

3.

art. 7a k.p.a. poprzez zinterpretowanie nieostrych pojęć, jakimi niewątpliwie są pojęcia: "nieskazitelny charakter" i "rękojmia prawidłowego wykonywania zawodu adwokata", na niekorzyść skarżącej i z pominięciem dowodów potwierdzających, że jest ona nieskazitelnego charakteru, a swoim dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu, bo przez 20 miesięcy zawód ten z chlubą dla samorządu radcowskiego wykonywała;

4.

art. 77 w zw. z art. 80 i art. 81a k.p.a. poprzez nie ustalenie stanu faktycznego sprawy, stawianie skarżącej nieprawdziwych i niepopartych żadnymi dowodami zarzutów, w tym naruszających jej dobra osobiste, błędne i pozostające w sprzeczności z zebranym materiałem dowodowym ustalenia faktyczne, zwłaszcza w zakresie rzekomego posługiwania się przez skarżącą tytułem "radca prawny", skutkujące nieuzasadnionym twierdzeniem o braku rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu, a przy tym rozstrzygnięcie na niekorzyść skarżącej wszelkich wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy;

5.

art. 77 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie wyczerpującego zgromadzenia i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w szczególności pozostawienie poza oceną dołączonych do wniosku o wpis, a istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy dowodów w postaci opinii i rekomendacji oraz przekroczenie granic swobodnej oceny znajdującego się w aktach osobowych materiału dowodowego, a ponadto nieudowodnienie, że ubiegająca się o wpis swoim dotychczasowym zachowaniem nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego;

6.

art. 11 w zw. z art. 107 § 3 i 4 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia decyzji nieodpowiadającego wymogom ustawowym, w szczególności niewskazanie: faktów uznanych za udowodnione, dowodów, na których się oparto, a przede wszystkim przyczyn, dla których innym dowodom wiarygodności i mocy dowodowej odmówiono;

7.

art. 12 w zw. z art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 31 ust. 1 ustawy o radcach prawnych poprzez prowadzenie postępowania dłużej niż to było niezbędne do załatwienia sprawy.

Skarżąca wnosiła o uchylenie w całości decyzji Ministra Sprawiedliwości z (...) lipca 2018 r. wraz z poprzedzającymi ją uchwałami organów samorządu radcowskiego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Radzie OIRP w (...).

W obszernym uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała przyczyny dla których wnosi o pilne jej rozpoznanie oraz szczegółowo opisała okoliczności towarzyszące odmowie jej wpisu na listę radców prawnych prowadzoną przez OIRP w (...) oraz wcześniejsze postępowanie prowadzone w tym przedmiocie przez OIRP w (...). Organom samorządu radcowskiego zarzuciła opieszałość i niczym nieuzasadnioną zwłokę w rozpoznaniu jej wniosku. Zastrzeżenia skarżącej budzi zarówno postawa samorządu radcowskiego oraz ministra, którzy w sytuacji gdy odpadła przesłanka uprzedniej karalności wnioskodawczyni, odmowę wpisu uzasadniają rzekomym posługiwaniem się przez nią tytułem "radca prawny" i wprowadzaniem w błąd potencjalnych klientów, bez wskazania nawet jednego przypadku potwierdzającego zasadność stawianych zarzutów. W odczuciu skarżącej, treść uzasadnień kwestionowanych aktów nie pozostawia wątpliwości co do tego, że organy samorządu radcowskiego podejmowały działania z góry powziętym zamiarem wydania uchwały negatywnej, przypisując skarżącej cechy, których nie posiada i pomawiając o czyny, których nie popełniła, co stanowi o bezprawnym ataku na jej prawnie chronione dobra, w tym prawo do dobrego imienia, czci i godności.

Zdaniem skarżącej w rozstrzygnięciach organów samorządu radcowskiego brak jest odniesienia do jej postawy etyczno-moralnej. Organy pominęły m.in. okoliczność, iż od dnia 12 marca 2015 r. do dnia 1 grudnia 2016 r. ze starannością większą niż należyta i bez zarzutów wykonywała zawód radcy prawnego. Nie uwzględniły również załączanych do wniosku opinii potwierdzających jej wysokie kwalifikacje, jak i kompetencje zawodowe. Cechy charakteru, a nie jednorazowe uchybienia, przesądzić powinny o nieskazitelności charakteru i dawaniu rękojmi należytego wykonywania zawodu radcy prawnego. Na gruncie niniejszej sprawy doszło do przekroczenia granic uznaniowości, wytyczonych powinnością uwzględnienia słusznego interesu strony oraz interesu społecznego. Dając bezwzględny prymat interesowi publicznemu (obejmującemu m.in. ochronę potencjalnych klientów) organ naruszył podstawowe zasady postępowania, w tym art. 8 k.p.a., z którego wynika wymóg praworządnego i sprawiedliwego prowadzenia postępowania i rozstrzygnięcia sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał zajęte stanowisko w sprawie.

Pismem z 15 listopada 2018 r. skarżąca przedłożyła do akt sprawy odpis prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w T. z dnia (...) października 2018 r. (...) uniewinniającego skarżącą/obwinioną od zarzutu popełnienia czynu opisanego w części wstępnej wyroku, tj. "że w okresie od stycznia 2017 r. do 23 sierpnia 2017 r. w P. przy ul. (...), przywłaszczyła sobie tytuł radcy prawnego do którego nie miała prawa, wystawiając tablicę informacyjną dostępną dla publiczności o treści J. - Radca Prawny, pomimo skreślenia jej z listy radców prawnych uchwałą Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w (...) z dnia (...) stycznia 2017 r. w związku z prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sadu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 grudnia 2016 r., sygn. akt II GSK 1117/15, tj. o czyn z art. 61 § 1 kw".

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaważył, co następuje:

Skargę należało uwzględnić, gdyż w związku z przedłożonym do akt ww. prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w T. z dnia (...) października 2018 r., uniewinniającym skarżącą od zarzutu popełnienia czynu powiązanego w istotny sposób z przesłankami działania organów samorządu radcowskiego leżącymi u podstaw odmowy wpisu skarżącej na listę radców prawnych, zaakceptowanej przez Ministra Sprawiedliwości zaskarżoną decyzją, nie można uznać, żeby w sprawie doszło do wyczerpującego wyjaśnienia wszystkich mających znaczenie dla treści podjętego rozstrzygnięcia okoliczności stanu faktycznego, które muszą być brane pod uwagę w procesie jego subsumpcji pod mające w sprawie zastosowanie przepisy prawa (tu przepisy ww. art. 24 ust. 1 ustawy o radcach prawnych). Odmowę wpisu skarżącej na listę radców prawnych organy oparły na ustaleniu niespełniania przez skarżącą przesłanki nieskazitelności charakteru i dawania swym dotychczasowym zachowaniem rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego, o której to przesłance mowa w art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy. Ocenę tę wywiodły z trzech ustalonych zachowań skarżącej w okresie poprzedzającym wystąpienie o wpis po utracie uprawnień zawodowych, liczonym od daty wyrokowania Naczelnego Sądu Administracyjnego w ww. sprawie II GSK 1117/15 (1 grudnia 2016 r.), a to z faktu posługiwania się przez skarżącą (w dalszym ciągu) tytułem "radca prawny":

- poprzez niezdemontowanie zainstalowanej w miejscowość P. przy ul. (...) tablicy informacyjnej o treści "J." przez okres do końca sierpnia 2017 r.;

- dla określenia zarejestrowanej w CEIDG firmy prowadzonej działalności gospodarczej przez okres do początku lipca 2017 r.;

- w ramach prezentacji swojej osoby na swoim koncie w portalu (...). przez okres przynajmniej do dnia 5 grudnia 2017 r.

Według ustaleń uchwał organów samorządu radcowskiego i zaskarżonej decyzji skarżąca nie odstąpiła od ww. zachowań samodzielne, tylko skutkiem interwencji organów samorządowych, a same zachowania były długotrwale, w niektórych sytuacjach trwające ponad rok. Używanie ww. tablicy o wskazanej treści było istotnym elementem ustaleń organów i podstawą sankcji administracyjnej. W sprawie wymieniane jest na pierwszym miejscu zachowań skarżącej decydujących o treści rozstrzygnięcia. Tymczasem przedłożony wyrok stanowi o uniewinnieniu skarżącej od zarzutu przywłaszczenia sobie tytułu radcy prawnego przez wystawienie tablicy informacyjnej o ww. treści. Wymaga zatem uwzględnienia w okolicznościach stanu faktycznego sprawy, gdyż prawomocnie rozstrzyga o kwestii inaczej - bo na niekorzyść skarżącej - ocenionej przez organy podejmujące ww. uchwały i zaskarżoną decyzję w tej sprawie. Z faktu wystawienia tablicy o wskazanej treści organy te wysnuły wniosek o nieuprawnionym posługiwaniu się przez skarżącą tytułem radcy prawnego ze skutkiem odmowy wpisu na listę radców prawnych, zatem uniewinnienie jej od zarzutu przywłaszczenia w ten sposób tytułu radcy prawnego wymaga wyjaśnienia, gdyż może wpływać na ostateczną ocenę jej zachowania w aspekcie przesłanki nieskazitelności charakteru i dawania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego. Skoro bowiem skarżąca została uniewinniona od przedmiotowego zarzutu, należy ustalić rzeczywisty cel i charakter jej zachowania/działania w tym zakresie, w szczególności czy dotyczyło nieuprawnionego posługiwania się tytułem radcy prawnego - jak to zostało przyjęte w zaskarżonej decyzji - i na nowo ocenić tę okoliczność w całokształcie uwarunkowań stanu faktycznego sprawy.

Wskazany wyrok jest prawomocny, ale nie został uzasadniony; nie można więc na bazie tylko samej jego sentencji odtworzyć toku analizy, która doprowadziła Sąd do podjętego rozstrzygnięcia, jednak jest to dowód wymagający wyjaśnienia i zinterpretowania w świetle pozostałych ustaleń faktycznych w sprawie, wpływu na te ustalenia i ich ocenę. Możliwe to będzie w prawnoprocesowych formach postępowania administracyjnego przed organem odwoławczym. Sąd administracyjny nie czyni bowiem własnych ustaleń i ocen w sprawie, tylko kontroluje zaskarżony akt pod kątem zgodności z prawem/ legalności, a nie celowości czy słuszności.

W tej natomiast sprawie ww. wyrok Sądu Rejonowego w T. jest potwierdzeniem okoliczności, o jakich mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Stosownie do tego przepisu w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Nowe okoliczności i dowody mogą stanowić podstawę wznowienia postępowania, jeżeli łącznie spełniają następujące cechy: są nowe (ale istniały w dacie decyzji), są istotne dla sprawy (a więc mogły mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie), nie były znane organowi, który wydał decyzję.

Ww. wyrok z (...) pazdziernika 2018 r., uniewinniający skarżącą od zarzutu przywłaszczenia tytułu radcy prawnego przez wystawienie ww. tablicy informacyjnej o wskazanej treści, który to zarzut koresponduje wprost z zarzutem, na którym w zasadniczej części oparte zostało rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie potwierdzone zaskarżoną decyzją, jest przesłanką stosowania wskazanego przepisu, gdyż stwierdza nową okoliczność nie znaną organowi, który podjął to rozstrzygnięcie, to jest okoliczność ta istniała, ale organ inaczej ją interpretował/wyciągał na jej podstawie wnioski na niekorzyść skarżącej, gdy tymczasem okazało się, że skarżąca jest niewinna stawianemu zarzutowi, co rodzi konieczność nowego spojrzenia na jej zachowanie się w okresie analizowanym na potrzeby tego rozstrzygnięcia przez organ, a przede wszystkim konieczność nadmienionej już wyżej interpretacji tego wyroku i oceny jego znaczenia w tej sprawie, także gdy idzie o pozostałe dwa ww. zarzuty nieuprawnionego posługiwania się tytułem radcy prawnego. Organ winien tu rozważyć, czy i na ile wyrok uniewinniający skarżącą od opisanego w nim zarzutu zmienia ocenę pozostałych jej zachowań; w tym czy mogą one zostać kwalifikowane w kategorii nieuprawnionego posługiwania się tytułem radcy prawnego. W szczególności chodzi o stanowisko organu ustalające od czego skarżąca została uniewinniona, skoro w piśmie z 10 lipca 2017 r. skierowanym do organu samorządowego (Rady OIRP w (...)) wskazała, że nie używa tytułu radca prawny od 1 grudnia 2016 r. "zwłaszcza w materiałach biurowo - reklamowych"; przyznała natomiast, że tytuł ten pozostał w firmie prowadzonej działalności gospodarczej oraz na tablicy informacyjnej "ale tylko dlatego, że liczyłam na szybkie załatwienie sprawy w Kancelarii Prezydenta RP, a nie miałam środków na nowe pieczątki ani na wykonanie stosownej wklejki (...) wpis w CEIDG zmieniłam, a wklejkę zamówiłam" (por. to pismo w aktach osobowych skarżącej, tom >skreślenie z listy radców prawnych (...) R.<).

Jednocześnie stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.) Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Tu stwierdzając taką okoliczność Sąd obowiązany był zastosować się do tego przepisu i uchylić zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydium KRRP z (...) maja 2018 r., skutkiem czego sprawa wraca na etap postępowania odwoławczego przed tym organem, który w tej sytuacji obowiązany będzie na nowo rozpoznać odwołanie skarżącej od ww. uchwały pierwszoinstancyjnej w sprawie, to jest uchwały Rady OIRP w (...) z (...) stycznia 2018 r., mając przy tym na uwadze/kierując się wskazaniami Sądu poczynionymi na tle ww. wyroku Sądu Rejonowego w T. z dnia (...) października 2018 r. i ocenić ten wyrok w kontekście pozostałych materiałów sprawy i argumentacji skarżącej, która co do zasady zaprzecza zarzutowi bezprawnego posługiwania się tytułem radcy prawnego, akcentując w skardze w szczególności niewskazanie przypadku wprowadzenia innych podmiotów/klientów w błąd z tego powodu, używania tego tytułu "w obrocie", czy poszlaki posługiwania się materiałami biurowo - informacyjnymi z tym tytułem; w sumie skarżąca uważa za nieuzasadnione w tych okolicznościach przyjęcie, że nie jest nieskazitelnego charakteru i dotychczasowym zachowaniem nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego, a organ pominął - w jej ocenie - dowody potwierdzające tę nieskazitelność i rękojmię (opinie i rekomendacje).

Sąd nie poprzestał na uchyleniu tylko zaskarżonej decyzji, gdyż kompetencje Ministra Sprawiedliwości w sprawach o dokonanie wpisu na listę radców prawnych, określone w art. 312 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, mają charakter wyłącznie nadzorczy. Minister nie prowadzi postępowania merytorycznego w sprawie wpisu na listę radców prawnych jako organ kolejnej instancji, lecz jedynie kontroluje prawidłowość wydanej w tej sprawie decyzji organu korporacyjnego. Minister Sprawiedliwości nie przeprowadza we własnym zakresie postępowania dowodowego, zmierzającego do ustalenia, czy osoba wpisana na listę radców prawnych spełnia wymagania niezbędne do uzyskania wpisu (por. wyrok NSA z 26 pazdziernika 2017 r. II GSK 73/16).

Kompetencje takie ma natomiast organ odwoławczy samorządu radcowskiego (Prezydium KRRP), który tak jak każdy inny organ drugoinstancyjny nie ogranicza się do skontrolowania decyzji organu I instancji, tylko ma obowiązek rozpatrzyć sprawę na nowo. Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności każda sprawa administracyjna podlega bowiem w wyniku odwołania ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu. Dwukrotne rozpoznanie oznacza obowiązek przeprowadzenia dwukrotnie postępowania wyjaśniającego; konsekwentnie do tego ukształtowane jest postępowanie odwoławcze, którego przedmiotem nie jest - jak wzmiankowano - wyłącznie skontrolowanie/weryfikacja decyzji wydanej w pierwszej instancji, a ponowne rozpoznanie sprawy administracyjnej w jej całokształcie. Niewątpliwie zakres rozstrzygnięcia sprawy orzeczeniem odwoławczym jest wyznaczony zakresem rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego w sprawie, a więc musi zachodzić tożsamość podmiotowa i przedmiotowa sprawy, jednakże organ odwoławczy może korygować zarówno wady prawne decyzji, jak też wady polegające na niewłaściwej lub niewyczerpującej ocenie okoliczności faktycznych, bądź powodujące inne nieprawidłowości.

W tej sprawie organ (Prezydium KRRP) rozpoznając odwołanie skarżącej, oprócz uwzględnienia ww. wyroku Sądu Rejonowego w T. z dnia (...) października 2018 r. i wynikających z niego konsekwencji (bądź ich braku) dla ostatecznego rozstrzygnięcia, winien zająć stanowisko względem wszystkich zarzutów odwołania, a szerzej odnieść się do całości argumentacji skarżącej prezentowanej w sprawie dla uzasadnienia swoich zachowań, które na obecnym etapie postępowania stały się przyczyną odmowy wpisania skarżącej na listę radców prawnych.

Prawo do wykonywania zawodu radcy prawnego i posługiwania się tytułem radcy prawnego powstaje z chwilą dokonania wpisu na listę radców prawnych i złożenia ślubowania. Sam zaś wpis uwarunkowany jest spełnieniem określonych art. 24 ust. 1 ustawy o radcach prawnych wymogów, przy czym ich katalog określony jest w sposób wyczerpujący. Zgodnie z ust. 2c art. 24 ustawy odmowa wpisu przez radę okręgowej izby radców prawnych może nastąpić jedynie wtedy, gdy wpis pozostawałby w sprzeczności z wymogami z ust. 1 tego przepisu. Także w odniesieniu do osób wnioskujących o ponowny wpis, na podstawie art. 292 ust. 1 ustawy o radcach prawnych, m.in. po wcześniejszym skreśleniu z listy radców prawnych, znajduje zastosowanie dyspozycja art. 24 ust. 1 tej ustawy i wymogi określone tym przepisem, co dotyczy również przesłanki nieskazitelnego charakteru i dawania swym zachowaniem rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu.

Problem wymagający rozstrzygnięcia w uwarunkowaniach stanu faktycznego tej sprawy dotyczy ustalenia i właściwego rozumienia warunku nieskazitelnego charakteru i dawania rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego, umożliwiającego ocenę spełnienia tego wymogu przez konkretną osobę/tu skarżącą ubiegającą się o wpis na listę radców prawnych. Pojęcia nieskazitelnego charakteru i dawania swym zachowaniem rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu nie zostały zdefiniowane w żadnej z ustaw, które przyjęły m.in. taki warunek, od którego spełnienia warunkowana jest możliwość wykonywania danego zawodu (tu - radcy prawnego). Jako pojęcia niedookreślone, były przedmiotem analiz w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie. Za utrwalone na gruncie tego orzecznictwa (w szczególności orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego) należy uznać stanowisko, że pod pojęciem nieskazitelnego charakteru rozumieć należy całokształt cech i zachowań w sferze zawodowej i prywatnej, który - poza wiedzą zweryfikowaną w przewidziany ustawą sposób - składa się na etyczno-moralny wizerunek osoby zamierzającej wykonywać zawód zaufania publicznego (por. wyroki NSA: z 11 marca 2014 r. II GSK 2052/12, z 8 stycznia 2015 r. II GSK 2074/13 i z 10 pazdziernika 2018 r. II GSK 447/16).

Pojęcie "nieskazitelnego charakteru" to cechy wartościujące konkretną osobę, ale nie w sferze intelektualnej i profesjonalnej, lecz wyłącznie etyczno - moralnej, a zatem przymioty osobiste, takie jak uczciwość w życiu prywatnym i zawodowym, uczynność, pracowitość, poczucie odpowiedzialność za własne słowa i czyny, stanowczość, odwaga cywilna, samokrytycyzm, natomiast "dotychczasowe zachowanie" oznacza zachowanie osoby ubiegającej się o wpis (tu na listę radców prawych) do czasu jego dokonania i to takie, które - odpowiadając ocenom moralnym i etycznym - gwarantuje właściwe wykonywanie zawodu radcy prawnego (por. wyrok NSA 11 kwietnia 2018 r. II GSK 1791/16); organ nie może pomijać przy tym faktów o doniosłym znaczeniu dla wyniku oceny spełniania przez kandydata omawianego wymogu, zwłaszcza zaś faktów kojarzonych z nawet jednostkowym czynem (por. wyrok NSA 2 sierpnia 2016 r. II GSK 259/15), którego popełnienie jednoznacznie świadczy o umyślnym lekceważeniu i naruszeniu porządku prawnego. Fakty tego rodzaju nadal bowiem istnieją i mogą być brane pod uwagę przy ocenie sylwetki kandydata ubiegającego się o wpis (por. wyrok NSA z 2 września 2015 r. II GSK 1840/14), a rezultat tej oceny może wyrażać się w ustaleniu braku spełniania wymogu nieskazitelności charakteru (por. wyrok NSA z 10 pazdziernika 2018 r. II GSK 3404/16).

W kwestii natomiast rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego należy brać pod uwagę wszystkie okoliczności składające się na wizerunek kandydata, gdyż "rękojmia" to zespół cech osobistych charakteru i zachowań składających się na wizerunek osoby zaufania publicznego (do takich osób zalicza radca prawny), na której nie ciążą żadne zarzuty podważające jej wiarygodność (por. wyrok NSA z 10 pazdziernika 2018 r. II GSK 3404/16). O rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu radcy prawnego decyduje w tej sytuacji suma dotychczasowych zachowań kandydata do wpisu, pozwalających na taką ocenę z punktu widzenia jego obiektywnie istniejących uwarunkowań osobistych. Rękojmię taką daje ten wobec kogo można sformułować uzasadnione przekonanie, że obowiązki zawodowe będzie wykonywał w sposób należyty; rękojmia bowiem to pewność i zagwarantowanie czegoś, uzasadnione dotychczasowym zachowaniem kandydata/w tym przypadku na radcę prawnego. Brak rękojmi należytego wykonywania zawodu radcy prawnego jest w tych warunkach implikacją braku nieskazitelnego charakteru i dotychczasowego zachowania odpowiadającego ocenom moralnym i etycznym. Są to więc pojęcia jednolite i niepodzielne, składające się na ujętą w art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych przesłankę nieskazitelnego charakteru i dawania swym zachowaniem rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu.

W ramach badania tej przesłanki w odniesieniu do skarżącej organ samorządu zawodowego (Prezydium KRRP), ponownie rozpoznając sprawę, będzie kierował się powyższa wykładnią rozumienia przesłanki, w tym uzupełni swoje ustalenia o ocenę, czy ww. wyrok Sądu Rejonowego w T. zmienia, a jeżeli tak to w jaki sposób, postrzeganie skarżącej w kontekście nieskazitelności charakteru i dawania swym zachowaniem rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu na tle zarzuconego jej nieuprawnionego, bo po dacie skreślenia z listy radców prawnych, posługiwanie się tytułem radcy prawnego. Rozważy też tę przesłankę w szerszym spektrum jej badania, co odnosi się przede wszystkim do podnoszonych przez skarżącą ww. pozytywnych opinii na jej temat i rekomendacji, które skonfrontuje z pozostałymi materiałami sprawy, tak żeby wykluczyć ponad wszelką wątpliwość, że dysponował i ocenił wszystkie potrzebne do rozstrzygnięcia informacje i dokumenty. Analizując argumentację skarżącej w kwestii prowadzenia działalności gospodarczej, lecz bez wprowadzania klientów w błąd co do posiadanych uprawnień zawodowych, organ ustali czy argumentacja ta ma uzasadnienie w materiale dowodowym, w szczególności czy były na tym tle formułowane/i przez kogo skargi w tym zakresie.

Dopiero tak uzupełniony i na nowo oceniony materiał dowodowy w sprawie pozwoli uznać, że jest kompletny do jej rozstrzygnięcia, a organ na jego podstawie mógł dokonać oceny, czy skarżąca spełnia wszystkie przesłanki wpisania jej na listę radców prawnych, to jest czy spełniając wymogi merytoryczne do wpisu odpowiada też wymogowi nieskazitelności charakteru i rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu. Wprawdzie norma prawna zawarta w art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o radcach prawnych zawiera kryteria ocenne, gdyż posługuje się pojęciami niedookreślonymi ("nieskazitelny charakter", "rękojmia prawidłowego wykonywania zawodu"), co oznacza że ustawodawca pozostawił organom samorządu radcowskiego margines swobodnej oceny w zakresie okoliczności świadczących o cechach indywidualnych zainteresowanego wpisem, jednak nie jest to pole dla dowolności działania organu w tym zakresie. Swoje ustalenia i oceny organ obowiązany jest więc formułować na bazie wszechstronnie zebranego i poddanego gruntownej analizie, we wszystkich aspektach sprawy, materiału dowodowego.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 200 i nast.p.p.s.a. Koszty te obejmują zwrot wpisu sądowego od skargi.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.