VI SA/Wa 1630/18 - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2696638

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 stycznia 2019 r. VI SA/Wa 1630/18

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka.

Sędziowie WSA: Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.), Jakub Linkowski.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi C. S.A. z siedzibą w B. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia (...) marca 2018 r. nr Sp. (...) w przedmiocie unieważnienia patentu na wynalazek oddala skargę

Uzasadnienie faktyczne

Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: Urząd Patentowy, Urząd, UP) decyzją z (...) marca 2018 r., nr Sp. (...) po rozpoznaniu sprawy o unieważnienie patentu PL (...) na wynalazek pt.: "(...)", udzielonego na rzecz C. S.A. z siedzibą w (...) (dalej: uprawniony, skarżący), wszczętej na skutek sprzeciwu uznanego za bezzasadny, wniesionego przez (...).S.A. z siedzibą w (...) (dalej: wnoszący sprzeciw, wnioskodawca, uczestnik, (...) orzekł o unieważnieniu patentu na opisany wynalazek.

Do wydania powyższej decyzji doszło w oparciu o ustalenia:

W dniu (...) marca 2017 r. wnioskodawca złożył sprzeciw wobec prawomocnej decyzji Urzędu Patentowego o udzieleniu patentu nr (...) na wynalazek pt. "(...)", zgłoszony (...) maja 2013 r. Patent został udzielony na rzecz C. S.A. z siedzibą w (...).

Według wnoszącego sprzeciw opatentowane rozwiązanie PL (...) nie spełnia przesłanek zdolności patentowej określonych w art. 26 i art. 27 oraz art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej, dalej: p.w.p., ponieważ nie posiada poziomu wynalazczego, nie nadaje się do przemysłowej stosowalności oraz nie jest ujawnione w sposób dostateczny.

Wnoszący sprzeciw wskazał, że przedmiotem patentu, zgodnie z zastrzeżeniem nr 1, jest trudnopalna czteroprzekładkowa taśma przenośnikowa zawierająca rdzeń składający się z czterech przekładek tekstylnych (1) stanowiących tkaniny poliamidowe o grubości 1,6 mm, połączonych ze sobą cienką warstwą międzyprzekładkową (2), przy czym rdzeń taśmy przenośnikowej osłonięty jest okładką nośną (3) oraz okładką bieżną (4) a warstwa międzyprzekładkowa (2) wykonana jest z gumy, która stanowi mieszaninę kauczuków chloroprenowych CR i butadienowych BR, napełniaczy, plastyfikatorów, aktywatorów wulkanizacji, uniepalniaczy i środków sieciujących w proporcjach w nim wskazanych, przy czym każda przekładka tekstylna (1) jest pokryta obustronnie warstwą gumy o grubości 0,25 mm, grubość warstwy międzyprzekładkowej (2) wynosi 0,5 mm, grubość rdzenia taśmy przenośnikowej wynosi 7,9 mm, a masa jednego metra kwadratowego rdzenia taśmy przenośnikowej wynosi 10,57 kg/m2.

Wnioskodawca przedłożył szereg dokumentów na potwierdzenie zarzutów:

(...)

Dla wykazania wcześniejszego korzystania z tego typu taśm w F. S.A. przedłożył do akt sprawy 4 decyzje Wyższego Urzędu Górniczego w (...) oraz Certyfikat Bezpieczeństwa Nr (...) i Certyfikat Zgodności Nr (...).

Uzasadniając zarzut braku poziomu wynalazczego wnioskodawca wskazał, że dokumenty (...) przedstawiają przykładowe znane mieszanki gumowe stosowane jako warstwy międzyprzekładkowe, które są bardzo podobne do mieszanki, o której mowa w zastrzeżeniu niezależnym spornego patentu, zarówno pod względem jakościowym jak i ilościowym. Natomiast z przeciwstawień (...) znane są tkaniny typoszeregu (...).

Wskazał, że najbliższy stan techniki dla spornego rozwiązania został opisany w dokumencie (...), gdyż ujawnia cechy techniczne zastrzeganego wynalazku dotyczącego trudnopalnej taśmy transporterowej.

Następnie wnoszący sprzeciw dokonał kombinacji dokumentów (...) oraz (...) twierdząc, że pozwala ona znawcy w dziedzinie na uzyskanie wszelkich niezbędnych informacji do wykonania taśmy przenośnikowej według wynalazku bez twórczego zaangażowania. Problem techniczny bowiem został szczegółowo omówiony w przeciwstawieniu (...), w którym ujawniono rozwiązanie poprzez zastosowanie lekkiej wytrzymałej tkaniny, a z (...) znane jest wprowadzenie do taśmy międzyprzekładkowej mieszanki gumowej.

Według kolejnej kombinacji dokumentów (...) oraz (...) wnioskodawca wykazywał, że w dokumencie (...) ujawniono mieszankę gumową stosowaną, jako warstwę międzyprzekładkową w trudnopalnych taśmach transporterowych, a z dokumentu (...) znana jest typowa tkanina poliamidowa ((...)) stosowana jako przekładka w rdzeniu trudnopalnych taśmach transporterowych.

Wnoszący sprzeciw określił problem techniczny stawiany przed wynalazkiem PL (...) jako stworzenie takiej konstrukcji taśmy przenośnikowej, która posiada mniejszą masę własną przy zachowaniu wysokiej trudnopalności oraz odpowiedniej dla przemysłu górniczego wytrzymałości mechanicznej. Pożądane jest również, aby taśma charakteryzowała się dużą elastycznością, a jej wykorzystanie wpływało na obniżenie konsumpcji energii w procesie transportu surowców oraz zapewniało bezawaryjną pracę całego systemu przenośnikowego. Ponadto proces wytwarzania taśmy powinien być nieskomplikowany, szybki i tani. Podniósł, że uprawniony nie poparł wspomnianych zalet rzetelnymi, rzeczywistymi danymi.

Wnioskodawca podniósł również, że opis wynalazku powinien przedstawiać wynalazek na tyle jasno i wyczerpująco, aby znawca mógł ten wynalazek urzeczywistnić, jak również dokonać rzeczowej analizy porównawczej z dotychczasowym stanem techniki. Scharakteryzowanie taśmy jedynie za pomocą grubości rdzenia taśmy, masy taśmy oraz jej składu, w ocenie wnioskodawcy, nie było wystarczającym parametrem do oceny masy całkowitej taśmy transporterowej. Należało jeszcze podać dodatkowe parametry, jak: wytrzymałość, adhezja pomiędzy elementami konstrukcyjnymi taśm, wydłużenie przy obciążeniu równym 10% wytrzymałości nominalnej taśmy, wydłużenie przy zerwaniu, wymiary i tolerancje, trudnopalność, antyelektrostatyka.

Uprawniony uznał sprzeciw za bezzasadny. Wniósł o przekazanie sprawy do rozstrzygnięcia w trybie postępowania spornego, oddalenie sprzeciwu oraz o przyznanie właścicielowi patentu kosztów postępowania. Uznał, że zarzuty nie zostały poparte materiałem dowodowym. Podniósł, że sporny wynalazek posiada poziom wynalazczy, a taśma przenośnikowa według wynalazku może być odtworzona przez znawców w dziedzinie transportu przenośnikowego w zwykłych warunkach, bez dodatkowego wkładu twórczego i z powtarzalnym rezultatem. Jego zdaniem chiński wzór użytkowy (...) oraz tłumaczenie nie zostały załączone do sprzeciwu. Natomiast złożone przez wnoszącego sprzeciw dokumenty zawierały szereg usterek, które powodowały, że dokumenty te nie mogły służyć do wykazania braku zdolności patentowej wynalazku i Urząd powinien je pominąć.

Uprawniony zarzucił również brak wystarczającego sprecyzowania w sprzeciwie okoliczności faktycznych uniemożliwiających merytoryczną obronę przed zarzutami opartymi o co najmniej trzy odrębne podstawy prawne. Przyznał, że sprzeciw, co prawda został złożony w terminie sześciomiesięcznym, ale w tym terminie nie był uzasadniony. Nie spełniał więc warunków z art. 246 p.w.p.

Uprawniony podniósł, że twierdzenia i przedstawione dokumenty nie mają żadnego związku ze spornym patentem, nie ujawniają składu mieszanek gumowych, konstrukcji taśm, ani żadnych innych informacji, które mogłyby mieć znaczenie dla stwierdzenia braku zdolności patentowej spornego rozwiązania.

W dalszych pismach strony podtrzymały swoje stanowiska, jednocześnie rozszerzając argumentację na ich poparcie.

Na rozprawie przez UP w dniu (...) marca 2018 r. strony podtrzymały stanowisko, z tym że wnoszący sprzeciw wycofał wniosek o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania w charakterze świadka (...), dyrektora ds. technicznych u wnioskodawcy, który miał zeznawać na okoliczność braku możliwości wytworzenia taśmy transporterowej o ściśle określonej grubości oraz wcześniejszej produkcji przez wnioskodawcę taśm o zbliżonej charakterystyce.

Urząd Patentowy w zaskarżonej decyzji podzielił stanowisko wnioskodawcy.

Decyzję oparł na podstawie art. 27 w zw. z art. 246, art. 247 ust. 2 p.w.p. (Dz. U. z 2017 r. poz. 776).

Wyjaśnił, że postępowanie o unieważnienie patentu nr PL (...) na wynalazek pt. "(...)" zostało wszczęte na skutek sprzeciwu wniesionego przez wnioskodawcę w trybie art. 246 p.w.p. Z treści ww. przepisu wynika, że sprzeciw służy w ciągu 6 miesięcy od daty opublikowania w "Wiadomościach Urzędu Patentowego" informacji o udzieleniu prawa każdemu podmiotowi, który nie musi wykazywać interesu prawnego we wszczęciu postępowania.

Po przedstawieniu przedmiotu spornego patentu, którym zgodnie z zastrzeżeniem nr 1 jest trudnopalna czteroprzekładkowa taśma przenośnikowa zawierająca rdzeń składający się z czterech przekładek tekstylnych (1) stanowiących tkaniny poliamidowe o grubości 1,6 mm, połączonych ze sobą cienką warstwą międzyprzekładkową (2), przy czym rdzeń taśmy przenośnikowej osłonięty jest okładką nośną (3) oraz okładką bieżną (4) a warstwa międzyprzekładkowa (2) wykonana jest z gumy, która stanowi mieszaninę kauczuków chloroprenowych CR i butadienowych BR, napełniaczy, plastyfikatorów, aktywatorów wulkanizacji, uniepalniaczy i środków sieciujących, znamienna tym, że mieszanina na gumę warstwy międzyprzekładkowej (2) zawiera" 19,8% wag. kauczuku CR GRT, 19,8% wag. kauczuku CR WHV, 2,0% wag. kauczuku BR, 0,4% wag. bieli cynkowej, 2,0% wag. tlenku magnezu, 5,9% wag. trójtlenku antymonu, 7,9% wag. wodorotlenku glinu, 17,8% wag. chloroparafiny 70%, 2% wag. sadzy N-330, 0,2% wag. stearyny, 9% wag. kaolinu, 0,2% wag. dwusiarczku tetrametylotiuramu, 0,2% wag. N,N'-difenyloguanidyny, 0,4% wag. dwusiarczku 2-merkaptobenzotiazolu, 0,4% wag. siarki olejowanej, 4,0% wag. plastyfikatora fosforoorganicznego, 5,9% wag. boranu cynku, przy czym każda przekładka tekstylna (1) jest pokryta obustronnie warstwą gumy o grubości 0,25 mm, grubość warstwy międzyprzekładkowej (2) wynosi 0,5 mm, grubość rdzenia taśmy przenośnikowej wynosi 7,9 mm, a masa jednego metra kwadratowego rdzenia taśmy przenośnikowej wynosi 10,57 kg/m2.

Urząd uznał za zasadny zarzut braku przemysłowego stosowania spornego wynalazku czyli udzielenia patentu z naruszeniem ustawowych warunków wymaganych do uzyskania patentu, określonych w art. 27 p.w.p.

Organ zauważył, że na przemysłową stosowalność składają się cztery zasadnicze wymogi cząstkowe: wymóg zupełności (kompletności), wymóg nadawania się do użytku, wymóg powtarzalności rezultatu stosowania wynalazku i wymóg należytego ujawnienia wynalazku w opisie i zastrzeżeniu patentowym, poprzez wskazanie środków technicznych określających rozwiązanie postawionego problemu i gwarantujących uzyskanie oczekiwanego efektu. Rozwiązanie dostatecznie ujawnione to takie, które zostało przedstawione na tyle kompletnie, że musi dać oczekiwany efekt techniczny.

Z kolei stosowanie rozwiązania zawiera się w takim ujawnieniu jego cech technicznych, które pozwoli na zrealizowanie tego wytworu bez konieczności dochodzenia do założonego przez wynalazcę rezultatu metodą prób i błędów oraz podejmowania eksperymentów wymuszonych brakiem niezbędnych danych. Opis wynalazku, powinien przedstawiać wynalazek na tyle jasno i wyczerpująco, aby znawca mógł ten wynalazek urzeczywistnić, jak również dokonać rzeczowej analizy porównawczej z dotychczasowym stanem techniki.

Urząd określił, że według opisu problemem technicznym stawianym przed wynalazkiem zastrzeganym patentem PL (...) jest stworzenie takiej konstrukcji taśmy przenośnikowej, która będzie posiadać mniejszą masę własną przy zachowaniu wysokiej trudnopalności oraz odpowiedniej dla przemysłu górniczego wytrzymałości mechanicznej. Pożądane jest również, aby taśma charakteryzowała się dużą elastycznością, a jej wykorzystanie wpływało na obniżenie konsumpcji energii w procesie transportu surowców oraz zapewniało bezawaryjną pracę całego systemu przenośnikowego. Istotne jest również, aby proces wytwarzania taśmy był nieskomplikowany, szybki i tani.

Zdaniem UP uprawniony nie poparł wspomnianych zalet spornego wynalazku rzetelnymi, rzeczywistymi danymi. Podał jedynie masę jednego metra kwadratowego rdzenia taśmy przenośnikowej i fakt, że przedmiotowe taśmy spełniają wymagania norm europejskich (...) w zakresie utrzymania trudnopalności i parametrów rozwarstwień. Zabrakło natomiast odniesienia do odporności na uderzenia, rozerwania czy ścieralności. Ponadto uprawniony nie podał żadnej procedury wytwarzania trudnopalnej czteroprzekładkowej taśmy przenośnikowej.

Uprawniony scharakteryzował taśmę jedynie za pomocą grubości rdzenia taśmy, masy taśmy oraz jej składu. Podanie tylko grubości tkaniny nie było wystarczającym parametrem do oceny masy całkowitej taśmy transporterowej. Do porównania taśm między sobą niezbędne jeszcze były parametry, jak: wytrzymałość, adhezja pomiędzy elementami konstrukcyjnymi taśm, wydłużenie przy obciążeniu równym 10% wytrzymałości nominalnej taśmy, wydłużenie przy zerwaniu, wymiary i tolerancje, antyelektrostatyka, a w szczególności trudnopalność.

Organ odwołał się do § 6 ust. 1 pkt 3, 4 i 5 określającego cechy opisu wynalazku, który powinien ujawniać istotę rozwiązania technicznego, tzn. musi podawać zespół środków technicznych, warunkujących uzyskanie zamierzonego celu z powtarzalnym skutkiem. Natomiast objaśnienie rozwiązania należącego do stanu techniki powinno przedstawiać cechy techniczne tego rozwiązania, które przez porównanie z cechami określającymi przedmiot zgłoszenia, pozwolą na ocenę, co stanowi o istocie wynalazku i wkładzie do stanu techniki.

Uprawniony zaś nie podał w opisie wynalazku wystarczających informacji do oceny, jaki wpływ na obniżenie masy taśmy ma zastosowana mieszanka gumowa, nie podając tolerancji grubości, z jaką może wystąpić tkanina. Zdaniem UP nie jest możliwe wykonanie technologicznie rdzeni taśmy 3- lub 4-przekładkowej bez znajomości tolerancji grubości tkaniny. Każdy wykonany nawój tkaniny może mieć inną masę netto, co wynika z tolerancji. W opisie nie została ujawniona tolerancja względem masy rdzenia. Nie podano również gęstości mieszanki ani gęstości tkaniny technicznej i dlatego mogą mieć miejsce różne rozrzuty masy rdzeni i ich grubości, które wpływają na parametry trudnopalności taśmy i możliwości zastosowania różnych średnic bębnów na przenośniku. Organ zauważył, że nie ma możliwości, aby tkaniny wytwarzane w skali przemysłowej dla przemysłu były wykonywane z niezmienną grubością, ponieważ urządzenia produkujące te tkaniny nie są w stanie wytworzyć produktów o jednej, idealnej grubości. Wszystkie masowe maszyny produkują wytwory z pewną tolerancją. Dlatego producenci zawsze określają tolerancję parametrów, co też potwierdził sam uprawniony w swoich pismach z (...) czerwca 2017 r. oraz (...) grudnia 2017 r., że producenci są w stanie wykonać takie tkaniny z dużą dokładnością, nawet do setnych części milimetra. W praktyce każdej partii tkaniny dostarczanej przez producenta towarzyszy certyfikat poświadczający faktyczną grubość takiej tkaniny, z dokładnością do 0,1 milimetra.

Zatem, według UP, taśma powinna być określona z podaniem tolerancji zastrzeganych wartości parametrów taśmy oraz ujawnieniem w opisie badań potwierdzających jej trudnopalność i cechy, które ma rozwiązywać wynalazek.

Co do argumentu uprawnionego, że nie ma podstaw, aby w opisie patentowym należało wskazać informacje dotyczące odporności na uderzenia, rozerwania, czy ścieralności, bo nie są one przesłanką oceny zdolności patentowej wynalazku, szczegółowe informacje o spełnianiu określonych norm, o parametrach wytrzymałościowych bądź jakościowych w żaden sposób nie oddają istoty wynalazku, a zupełnie przeciwnie prowadzą do skoncentrowania uwagi na skutkach zastosowanej konstrukcji i składu mieszanki, w opisie patentowym wprost podano stosowaną w taśmie grubość tkaniny - 1,6 mm, Urząd wyjaśnił, że w świetle orzecznictwa podmiot ubiegający się o udzielenie ochrony patentowej winien precyzyjnie określić zakres i sposób działania wynalazku, przedłożyć wyniki badań i doświadczeń, które udowadniają, że wynalazek w rzeczy samej nim jest.

Organ, na zarzuty uprawnionego, że wynalazek został opisany jasno i wyczerpująco, a znawcy bez dodatkowego wkładu mogą ten wynalazek urzeczywistnić, gdyż w zastrzeżeniu niezależnym wskazana została masa metra kwadratowego rdzenia taśmy przenośnikowej wynosząca 10,57 kg/m2, grubość komponentów, a także skład mieszanki międzyprzekładkowej, a problemy dotyczące norm w zakresie trudnopalności, czy antyelektrostatyki i testów w tym zakresie są bez znaczenia dla zdolności patentowej wynalazku według spornego patentu, odpowiedział, że uzyskiwanie wytworu lub wykorzystanie sposobu, w rozumieniu technicznym, w jakiejkolwiek działalności przemysłowej oznacza, że zgodnie z uznanymi zasadami nauki, w sposób powtarzalny, zapewnia się realizację zamierzonego celu. Przez sposób powtarzalny rozumie się możliwość wielokrotnego uzyskiwania takich samych rezultatów. Uprawniony w przykładzie wykonania podał, że taśma przenośnikowa składała się z czterech przekładek tekstylnych w postaci tkaniny poliamidowej PP 400, maksymalna grubość jednej przekładki tekstylnej wynosiła 1,6 mm. Zdaniem UP użycie słowa maksymalna sugeruje, że niektóre przekładki miały mniejszą grubość. Stało to więc w sprzeczności z twierdzeniami uprawnionego o braku potrzeby podawania tolerancji grubości tkaniny oraz potwierdzało, że producenci wykonują takie tkaniny z pewną dokładnością.

Organ przedstawił, że uprawniony w przykładzie wykonania podał, że pojedyncza przekładka tekstylna została pokryta warstwą gumy o grubości 0,25 mm, a złożenie trzech przekładek spowodowało wytworzenie warstwy międzyprzekładkowej o grubości 0,5 mm. Tak skonstruowany rdzeń taśmy przenośnikowej został osłonięty okładką nośną oraz okładką bieżną. Warstwy międzyprzekładkowe zostały wykonane z gumy, składającej się z mieszaniny przedstawionej szczegółowo w zastrzeżeniu niezależnym. Natomiast całkowita grubość rdzenia taśmy przenośnikowej wyniosła 7,9 mm, licząc grubość od skrajnych przekładek tekstylnych, a masa jednego metra kwadratowego rdzenia taśmy wyniosła 10,57 kg, co jest wartością mniejszą o ok. 17% od rdzenia standardowej trudnopalnej czteroprzekładkowej taśmy przenośnikowej charakteryzującej się takimi samymi właściwościami użytkowymi. Uprawniony nie podał przy tym żadnego konkretnego przykładu porównawczego. Organ wyjaśnienia uprawnionego potraktował wyłącznie jako jego opinię nie popartą konkretnymi danymi.

Urząd też zauważył, że w przykładzie wykonania uprawniony powołuje się na rzekomo przeprowadzone testy, które potwierdziły zapewnienie utrzymania trudnopalności taśm oraz wysokich parametrów rozwarstwień spełniających wymagania norm europejskich (...). Jednakże nie ujawnił wyników tych testów, a tym samym nie poparł tej cechy technicznej opisem wynalazku.

Organ stwierdził, że trudnopalność taśmy z okładkami i bez okładek bada się w teście płomieniowym, który jest częścią systemu badań dopuszczeniowych taśm trudnopalnych. Przy czym dla osiągnięcia efektu trudnopalności rdzenia i całej taśmy ważny jest skład mieszanki międzyprzekładkowej wyrażony gęstością mieszanki (g/cm3) i jej rzeczywista grubość między przekładkami.

W konsekwencji UP stwierdził, że uprawniony nie opisał sposobu wytwarzania czteroprzekładkowej trudnopalnej taśmy transporterowej oraz nie podał jej charakterystycznych parametrów, przez co nie było możliwe przemysłowe zastosowanie wynalazku, czyli uzyskiwanie powtarzalnego rezultatu. Nie jest możliwe odtworzenie procesu wytwarzania taśmy w celu uzyskania przedmiotowej taśmy, zarówno pod względem przygotowania mieszanki gumowej wskazanej w zastrzeżeniu niezależnym, jak również pod względem uzyskania odpowiedniej konstrukcji czteroprzekładkowej taśmy zawierającej warstwę bieżną, warstwę okładkową, przekładki tekstylne i warstwy międzyprzekładkowe. Podanie jedynie grubości tkaniny stosowanej jako przekładki w taśmach transporterowych nie jest wystarczającym parametrem do oceny masy całkowitej taśmy transporterowej. Każda z tkanin pochodzących od różnych producentów charakteryzuje się odmiennymi właściwościami. Wobec braku informacji w zakresie parametrów charakteryzujących taśmę według wynalazku oraz braku potwierdzenia jej trudnopalności, znawca w dziedzinie nie ma możliwości wytworzenia taśmy czteroprzekładkowej z powtarzalnym rezultatem.

Skoro brak przemysłowej stosowalności spornego wynalazku, stanowi samoistną i wystarczającą podstawę do unieważnienia patentu w świetle art. 24 p.w.p., UP odstąpił od badania zasadności zarzutu braku poziomu wynalazczego spornego wynalazku uznając je za niecelowe i nieekonomiczne.

Uprawniony nie podzielił argumentacji UP i wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą na opisaną decyzję.

Decyzję zaskarżył w całości. Zarzucił jej:

1. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 8 § 1, art. 8 § 2, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, dalej: k.p.a.) poprzez:

a) częściowe i dowolne rozpatrzenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego przekraczające zasadę swobodnej oceny dowodów oraz zasadę dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym niczym nie uzasadnione przyjęcie jako własnych twierdzeń przedstawianych w toku postępowania przez wnoszącego sprzeciw i pominięcie twierdzeń uprawnionego z patentu (...);

b) odstąpienie od wieloletniej i utrwalonej praktyki oceny przemysłowego stosowania wynalazku;

c) brak precyzyjnego i wszechstronnego wyjaśnienia podstaw faktycznych i prawnych decyzji, zwłaszcza w świetle odstąpienia od dotychczasowej praktyki oceny przemysłowego stosowania wynalazku;

2. naruszenie prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie błędną wykładnię art. 27 p.w.p. polegającą na błędnym rozumieniu kategorii wynalazków w postaciach produktu i sposobu oraz błędnym rozumieniu przemysłowej stosowalności wynalazków.

We wnioskach wystąpił o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów: Certyfikatu Zgodności nr (...) wydanie drugie, oferty Głównego Instytutu Górnictwa skierowanej do C.S.A. dotyczącej zakresu badań taśm, a na okoliczność braku ujawniania na rynku taśm przenośnikowych szczegółowych badań taśm przenośnikowych: opisów patentowych: (...), opisu wzoru użytkowego: (...), na okoliczność odstąpienia od utrwalonej praktyki przez Urząd.

W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy wnosił o oddalenie skargi.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga uprawnionego nie zasługuje na uwzględnienie.

Przede wszystkim należy podkreślić, że na mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Kierując się powyższą zasadą, w ocenie Sądu przy wydawaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia przepisów prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.

Odnosząc się do najdalej idącego zarzutu - nieważności postępowania z uwagi na wątpliwości co do określenia wnoszącego sprzeciw, raz oznaczanego jako F.S.A., a innym razem jako F.S.A., czy to ten sam podmiot, Sąd nie podzielił jego zasadności. Ani skarżący w trakcie postępowania przez Urzędem Patentowym, ani sam organ nie mieli wątpliwości, że oznaczany jako F. S.A. czy jako F. S.A. to ten sam podmiot. Zresztą sam wnioskodawca w sprzeciwie oznaczył siebie jako F. S.A., a w dołączonym pełnomocnictwie jako F. S.A. Nadmienić należy, że na druku pełnomocnictwa jako zastrzeżony skrót zapisano "F.".

Przechodząc do oceny decyzji w kontekście pozostałych zarzutów, należy zauważyć, że w myśl art. 247 ust. 2 p.w.p. jeżeli uprawiony w odpowiedzi na zawiadomienie Urzędu Patentowego o wniesieniu sprzeciwu podniesie zarzut, że sprzeciw jest bezzasadny, sprawa zostanie przekazana do rozstrzygnięcia w postępowaniu spornym. Przepis art. 255 ust. 1 pkt 9 p.w.p. potwierdza, że w trybie postępowania spornego toczy się postępowanie o unieważnienie patentu, na skutek złożonego sprzeciwu uznanego przez uprawnionego za bezzasadny.

Urząd Patentowy orzekając w sprawie o unieważnienie patentu związany jest granicami wniosku i podstawą prawną wskazaną przez wnioskodawcę, na którym spoczywa ciężar wykazania, że nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu (por.: art. 255 ust. 4 oraz art. 2551 ust. 3 pkt 3, 4, 5 p.w.p. określający niezbędne elementy wniosku: wyraźnie określone żądanie, wskazanie podstawy prawnej, wskazanie środków dowodowych). Postępowanie to cechuje się kontradyktoryjnością.

Jak stanowi art. 89 ust. 1 p.w.p. w zw. z art. 315 ust. 3 p.w.p. (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 z późn. zm.) patent może być unieważniony w całości lub w części jeżeli zostanie wykazane, że nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu. Warunki patentowalności określa art. 24 p.w.p. W myśl tego uregulowania patenty są udzielane - bez względu na dziedzinę techniki - na wynalazki, które są nowe, posiadają poziom wynalazczy i nadają się do przemysłowego stosowania.

Zgodnie z art. 27 p.w.p. wynalazek uważany jest za nadający się do przemysłowego stosowania, jeżeli według wynalazku może być uzyskiwany wytwór lub wykorzystywany sposób, w rozumieniu technicznym, w jakiejkolwiek działalności przemysłowej, nie wykluczając rolnictwa. Wynalazek można uznać za mogący nadawać się do stosowania, gdy konkretne rozwiązanie techniczne jest: zupełne, należycie ujawnione, użyteczne społecznie i gwarantuje ono powtarzalność rezultatu. Z kolei stosowanie rozwiązania zawiera się w takim ujawnieniu jego cech technicznych, które pozwoli na zrealizowanie tego wytworu bez konieczności dochodzenia do założonego przez wynalazcę rezultatu metodą prób i błędów oraz podejmowania eksperymentów wymuszonych brakiem niezbędnych danych

(por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 20 września 2017 r., sygn. akt IIGSK 3395/17; z 23 lutego 2012 r., sygn. akt II GSK 1472/10, opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl).

Opisane treści powinny znaleźć się zgłoszeniu wynalazku, w tym w opisie wynalazku ujawniającym jego istotę (art. 31 ust. 1 pkt 2 p.w.p.). Opis wynalazku bowiem powinien przedstawiać wynalazek na tyle jasno i wyczerpująco, aby znawca mógł ten wynalazek urzeczywistnić. W szczególności opis powinien zawierać tytuł odpowiadający przedmiotowi wynalazku, określać dziedzinę techniki, której wynalazek dotyczy, a także znany zgłaszającemu stan techniki oraz przedstawiać w sposób szczegółowy przedmiot rozwiązania, z objaśnieniem figur rysunków (jeżeli zgłoszenie zawiera rysunki) i przykładem lub przykładami realizacji bądź stosowania wynalazku (art. 33 ust. 1 p.w.p.). Przedstawione wymogi co do opisu wynalazku zostały doprecyzowane w § 6 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 września 2001 r. w sprawie dokonywania i rozpatrywania zgłoszeń wynalazków i wzorów użytkowych (Dz. U. Nr 102, poz. 1119 z późn. zm., dalej: rozporządzenie z 17 września 2001 r.). Opis wynalazku powinien w kolejności określać: tytuł wynalazku, który będzie jednoznacznie formułować przedmiot wynalazku w odniesieniu do podanych w opisie i w zastrzeżeniach patentowych cech technicznych rozwiązania; nie może on zawierać nazw fantazyjnych i imion własnych ani sformułowań odnoszących się bezpośrednio do zalet bądź nowych cech wynalazku (pkt 1), dziedzinę techniki, której dotyczy wynalazek (pkt 2), stan techniki, znany zgłaszającemu i przydatny do zrozumienia wynalazku, a zwłaszcza jego nowości i poziomu wynalazczego, do poszukiwań w stanie techniki związanym z wynalazkiem i do badania wynalazku; zaleca się, aby w tej części opisu przytaczać także dane bibliograficzne publikacji dotyczących stanu techniki; dopuszcza się zobrazowanie stanu techniki rysunkami na osobnych arkuszach z zaznaczeniem, że dotyczą one stanu techniki (pkt 3), wynalazek, ujawniając go, zgodnie z zastrzeżeniami patentowymi, w taki sposób, aby zarówno jego istota, jak i całe rozwiązanie były zrozumiałe w stopniu potrzebnym do zrealizowania wynalazku (pkt 4), ewentualne korzystne skutki wynalazku w odniesieniu do dotychczasowego stanu techniki (pkt 5).

Jednocześnie opis nie może zawierać treści m.in określających cechy i zalety, których wynalazek w sposób oczywisty nie posiada (§ 6 ust. 2 rozporządzenia z 17 września 2001 r.).

Zdaniem Sądu, na gruncie niniejszej sprawy, UP prawidłowo ustalił, że w przedmiotowym rozwiązaniu wynalazek nie został należycie ujawniony, porównując opis wynalazku z jego zastrzeżeniem patentowym, co wpływa na niemożliwość uzyskania powtarzalnych rezultatów i w rezultacie zastosowanie rozwiązania przez znawcę.

Przede wszystkim należy zauważyć, że Urząd określił i to prawidłowo osobę, z punktu widzenia której jest dokonywana ocena patentowalności wynalazku, w tym cechy przemysłowej stosowalności - jako znawcę w dziedzinie. Organ dokonał charakterystyki znawcy przy okazji analizy cechy możliwości przemysłowego zastosowania wynalazku, gdyż wówczas musiał wyznaczyć stan wiedzy takiej osoby.

Odnosząc się do spornego wynalazku, według jego opisu, został udzielony na wytwór - trudnopalną czteroprzekładkową taśmę przenośnikową przeznaczoną do stosowania w przenośnikach taśmowych zwłaszcza w górnictwie podziemnym i odkrywkowym o następującym zakresie ochrony (również według zastrzeżenia patentowego): Trudnopalna czteroprzekładkowa taśma przenośnikowa zawierająca rdzeń składający się z czterech przekładek tekstylnych (1) stanowiących tkaniny poliamidowe o grubości 1,6 mm, połączonych ze sobą cienką warstwą międzyprzekładkową (2), przy czym rdzeń taśmy przenośnikowej osłonięty jest okładką nośną (3) oraz okładką bieżną (4) a warstwa międzyprzekładkowa (2) wykonana jest z gumy, która stanowi mieszaninę kauczuków chloroprenowych CR i butadienowych BR, napełniaczy, plastyfikatorów, aktywatorów wulkanizacji, uniepalniaczy i środków sieciujących, znamienna tym, że mieszanina na gumę warstwy międzyprzekładkowej (2) zawiera 19,8% wag. kauczuku CR GRT, 19,8% wag. kauczuku CR WHV, 2,0% wag. kauczuku BR, 0,4% wag. bieli cynkowej, 2,0% wag. tlenku magnezu, 5,9% wag. trójtlenku antymonu, 7,9% wag. wodorotlenku glinu, 17,8% wag. chloroparafiny 70%, 2% wag. sadzy N-330, 0,2% wag. stearyny, 9 wag. kaolinu, 0,2% wag. dwusiarczku tetrametylotiuramu, 0,2% wag. N,N '-difenyloguanidyny, 0,4% wag. dwusiarczku 2-merkaptobenzotiazolu, 0,4% wag. siarki olejowanej, 4,0% wag. plastyfikatora fosforoorganicznego, 5,9% wag. boranu cynku, przy czym każda przekładka tekstylna (1) jest pokryta obustronnie warstwą gumy o grubości 0,25 mm, grubość warstwy międzyprzekładkowej (2) wynosi 0,5 mm, grubość rdzenia taśmy przenośnikowej wynosi 7,9 mm, a masa jednego metra kwadratowego rdzenia taśmy przenośnikowej wynosi 10,57 kg/m2.

W myśl art. 33 ust. 3 p.w.p. zastrzeżenia patentowe powinny być w całości poparte opisem wynalazku i określać w sposób zwięzły, lecz jednoznaczny, przez podanie cech technicznych rozwiązania, zastrzegany wynalazek.

Uprawniony w opisie wynalazku na str. 2 zgłosił, że problemem technicznym stawianym przed spornym wynalazkiem jest zaproponowanie takiej konstrukcji taśmy przenośnikowej, która będzie posiadała mniejszą masę własną przy zachowaniu wysokiej trudnopalności oraz odpowiedniej dla przemysłu górniczego wytrzymałości mechanicznej. Pożądane jest również, aby taśma charakteryzowała się dużą elastycznością, a jej wykorzystanie wpływało na obniżenie konsumpcji energii w procesie transportu surowców oraz zapewniało bezawaryjną pracę całego systemu przenośnikowego. Istotne jest również, aby proces wytwarzania taśmy był nieskomplikowany, szybki i tani. Nieoczekiwanie wspomniane problemy techniczne rozwiązał prezentowany wynalazek.

Skarżący opisanych pożądanych cech wynalazku nie poparł odpowiednimi danymi w opisie ani nie zawarł ich w zastrzeżeniach patentowych. Podał jedynie masę metra kwadratowego rdzenia taśmy przenośnikowej i fakt, że taśmy te spełniają wymagania norm europejskich (...) w zakresie utrzymania trudnopalności i parametrów rozwarstwień. Organ przedstawił wyczerpujące argumenty w tym zakresie, analizując przedstawiony w opisie przykład oraz zastrzeżenie patentowe. Uprawniony zarzutami skargi nie podważył skutecznie stanowiska Urzędu.

Uprawniony, nie wykazał z czego miałaby wynikać obniżona do 10,57 kg/m2 masa rdzenia taśmy przenośnikowej, skoro elementy składające się na tenże rdzeń: cztery przekładki tekstylne, poliamidowe o grubości 1,6 mm, zostały rozdzielone z obu stron kryjącymi przekładki tekstylne warstwami międzyprzekładkowymi o składzie objętym zastrzeżeniem patentowym i o grubości 0,5 mm, co razem daje grubość rdzenia taśmy przenośnikowej - 7,9 mm. Zatem elementy, z których zbudowany jest rdzeń taśmy, decydujące o jego obniżonej wadze według zastrzeżenia patentowego (a tym samym i taśmy przenośnikowej, bo o niej z kolei jest mowa w przytoczonym akapicie opisu wynalazku) i ich parametry nie pozwalały na określenie, w jakim stopniu wpływają na oczekiwane obniżenie masy taśmy przenośnikowej o ok. 17% względem rdzenia standardowej trudnopalnej czteroprzekładkowej taśmy przenośnikowej.

Jak słusznie zauważył Urząd, warstwa gumy stanowiąca warstwę międzyprzekładkową zbudowana jest z mieszaniny wielu substancji, której sposób wytwarzania nie jest znany. Proces produkcji mógł mieć wpływ na właściwości tejże mieszaniny, w tym na jej masę, przypadającą na 1 m2 warstwy międzyprzekładkowej, a w rezultacie i rdzenia taśmy przenośnikowej. Masa 1 m2 warstwy międzyprzekładkowej zaś nie została określona. Co do przekładki tekstylnej została jedynie podana jej grubość i wyłącznie jako sztywna liczba-1,6 mm, bez podania jej masy własnej, jej składu, struktury, wpływających także na jej masę. W opisie wynalazku w przykładzie wskazano tkaninę poliamidową PP400, a w zastrzeżeniu patentowym wspomniano, że przekładki tekstylne stanowią tkaniny poliamidowe (bez jakiegokolwiek bliższego określenia rodzaju), podczas gdy wnioskodawca przedstawił dokumenty określające różne rodzaje tejże tkaniny, o różnych parametrach, produkowane przez różnych producentów.

Również organ zajął prawidłowe stanowisko - co szczegółowo wyjaśnił - co do niemożliwości wyprodukowania taśmy o jednakowej, niezmiennej grubości - 1,6 mm, szczególnie w sytuacji gdy proces produkcji miał być nieskomplikowany, szybki i tani. Zresztą sam uprawniony w przykładzie zawartym w opisie wynalazku dopuścił maksymalną (a nie konkretną) grubość jednej przekładki tekstylnej - 1,6 mm, co słusznie wypunktował Urząd.

Dlatego zasadnie organ przyjął, że przedstawione parametry części rdzenia taśmy przenośnikowej: przekładek tekstylnych i warstw międzyprzekładkowych nie pozwalają znawcy na stworzenie taśmy przenośnikowej o cechach przedstawionych w zastrzeżeniu patentowym oraz w opisie wynalazku, gdy chodzi o masę rdzenia, bez uwzględnienia masy okładki nośnej oraz okładki bieżnej, także mających wpływ na ciężar taśmy przenośnikowej co się przekładało choćby na konsumpcję energii. Znawca musiałby poszukiwać odpowiedniej mieszanki - gumy, stanowiącej warstwę międzyprzekładkową oraz taśmy przenośnikowej, wbrew wymogom art. 33 ust. 1 i 3 p.w.p. w zw. z art. 27 p.w.p. Ponadto przedstawione parametry składników rdzenia taśmy przenośnikowej nie pozwalały również na wytworzenie taśmy przenośnikowej o pożądanych przez sporny wynalazek cechach: trudnopalność, wytrzymałość mechaniczną, dużą elastyczność, obniżenie zużycia energii w procesie transportu surowców, bezawaryjnośc pracy systemu przenośnikowego.

Odwołanie się do spełniania przez wynalazek europejskich norm w zakresie trudnopalności taśm oraz wysokich parametrów rozwarstwień nie było wystarczające do przyjęcia tychże cech, skoro uprawniony nie poparł ich wynikami testów, które powinny znaleźć się w opisie wynalazku.

W świetle powyższych ustaleń należało podzielić stanowisko UP, że wnioskodawca przedstawił dowody, że w odniesieniu do spornego wynalazku nie został przedstawiony sposób wytwarzania czteroprzekładkowej trudnoplanej taśmy przenośnikowej, co uniemożliwiało przemysłowe zastosowanie omawianego wynalazku, a tym samym uzyskiwanie powtarzalnego rezultatu.

Organ uwzględnił cały przedstawiony przez strony materiał dowodowy i rozważył go w całokształcie, bez przekroczenia granicy swobodnej oceny dowodów. Dlatego bezzasadny okazał się zarzut naruszenia art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Urząd nie naruszył również art. 8 k.p.a. według którego organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (§ 1) oraz bez uzasadnionej przyczyny nie odstępują od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym. (§ 2).

Przedstawione przez skarżącego dowody nie wykazywały naruszenia art. 8 k.p.a., gdyż dołączone do skargi opisy patentowe dotyczyły wynalazków o innych parametrach, zastrzegających inne cechy techniczne i należących do innych podmiotów aniżeli skarżący.

Z kolei dokumenty: Certyfikat Zgodności, oferta Głównego Instytutu Górnictwa pochodziły z lat 2016, 2018 a nie z okresu zgłoszenia spornego rozwiązania - (...) maja 2013 r.

Dlatego dowody dołączone przez skarżącego do skargi na mocy art. 106 § 3 p.p.s.a. zostały oddalone.

Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przepisów prawa materialnego, zwłaszcza że orzecznictwo sądów administracyjnych prezentuje zbieżny pogląd w tym zakresie. Uprawniony zaś, oprócz polemiki, nie przedstawił innego pojmowania wymogów stawianych przez art. 27 p.w.p.

Należy przy tym zauważyć, że również prawidłowe pozostawało stanowisko UP, co do tego, że uznanie za zasadny zarzut braku stosowalności i braku ujawnienia spornego wynalazku, skutkowało zbędnością rozstrzygania co do istnienia poziomu wynalazczego czy nowości spornego wynalazku (por. wyrok NSA w sprawie II GSK 3395/15 i powołane w nim orzecznictwo).

Mając powyższe na uwadze na mocy art. 151 p.p.s.a. skargę jako bezzasadną należało oddalić.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.