Orzeczenia sądów
Opublikowano: OSNKW 1974/1/1

Uchwała
Sądu Najwyższego
z dnia 15 listopada 1973 r.
VI KZP 31/73

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: sędzia A. Pyszkowski. Sędziowie: M. Budzianowski (sprawozdawca), J. Wieczorek.

Prokurator Prokuratury Generalnej: T. Guzkiewicz.

Sentencja

Sąd Najwyższy w sprawie Jadwigi P. i innych, oskarżonych z art. 244 k.k., po rozpoznaniu przekazanego na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Krakowie postanowieniem z dnia 7 lutego 1973 r. zagadnienia prawnego:

"I. Czy na podstawie przepisu art. 244 k.k. może odpowiadać ten, kto w zamiarze uzyskania korzyści majątkowej lub osobistej albo za jej obietnicę podejmuje się pośrednictwa w załatwianiu uzyskania przydziału wizy na wyjazd do obcego państwa, powołując się na swe wpływy w ambasadzie tego państwa znajdującej się na terenie Państwa Polskiego albo wywołując przekonanie innej osoby o istnieniu takich wpływów?

II. W razie negatywnej odpowiedzi na pytanie pierwsze, czy czyn polegający na przyjęciu od osoby, której udzielenie wizy wyjazdowej do obcego państwa zostało odmówione, obietnicy otrzymania korzyści majątkowej znacznie przekraczającej konieczne wydatki związane z takimi staraniami za pozytywne załatwienie sprawy przez osobę powołującą się na to, że uzyska ją ze względu na swoje wpływy w ambasadzie obcego państwa, stanowi występek określony w art. 207 k.k., czy też usiłowanie przewidziane w art. 11 § 1 k.k. do występku określonego w art. 205 § 1 k.k.?

i po wysłuchaniu wniosku prokuratora

uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.

Uzasadnienie faktyczne

Przepisy rozdziału XXXII kodeksu karnego pt. "Przestępstwa przeciwko działalności instytucji państwowych i społecznych" określają bliżej podmioty korzystające z przewidzianej w nich ochrony, wymieniając funkcjonariusza publicznego, osobę do pomocy mu przybraną, odrębnie funkcjonariusza MO lub innego organu powołanego do ochrony porządku i bezpieczeństwa publicznego, organ państwowy, organizację polityczną, związek zawodowy, stowarzyszenie użyteczności publicznej, inną organizację społeczną o znaczeniu ogólnopaństwowym, instytucję państwową oraz społeczną.

Ochronie poza przepisami wymienionego rozdziału podlega funkcjonariusz publiczny oraz działacz polityczny w warunkach określonych w art. 126 k.k.

Ustawodawca określając w powyższy sposób podmioty, którym udzielił ochrony prawnokarnej, miał na myśli polskie podmioty. Wynika to z odrębnego i wyraźnego określenia wypadków udzielenia takiej samej ochrony konkretnym podmiotom niepolskim, jak np. w art. 129 k.k., ochrony przewidzianej w art. 126 k.k. udzielanej funkcjonariuszowi publicznemu i działaczowi politycznemu państwa sprzymierzonego, czy też ochrony przewidzianej w art. 127 pkt 2 udzielanej zakładom, urzędom i instytucjom o poważnym znaczeniu dla tego państwa.

Skoro więc brak przepisu, który by - podobnie jak art. 129 k.k. - nakazywał odpowiednie stosowanie art. 244 k.k., gdy sprawca powołuje się na wpływy w położonej na terenie Polski instytucji państwowej lub społecznej innego państwa za czyn taki, to zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 1 k.k. sprawca taki nie może odpowiadać na podstawie art. 244 k.k.

Nie ma jednak przeszkód do pociągnięcia takiego sprawcy do odpowiedzialności za ten czyn na podstawie art. 205 k.k., jeżeli czynem tym sprawca wypełnił zarazem znamiona występku przewidzianego w wymienionym przepisie. Pogląd taki wyraził już Sąd Najwyższy na tle poprzednio obowiązującego stanu prawnego (art. 38 m. k.k.) w wyroku z dnia 7 października 1965 r. - IV KR 135/65 (OSNKW 1966, z. 2, poz. 17).

Zagadnienie, czy czyn ten wyczerpuje znamiona przestępstwa określonego w art. 207 k.k., jest zagadnieniem faktycznym, gdyż jego rozstrzygnięcie zależy przede wszystkim od ustalenia, czy osoba pokrzywdzona znajdowała się w położeniu przymusowym i czy zachodzą pozostałe znamiona określone w tym przepisie. Treść pojęcia "przymusowe położenie" wyjaśnia postanowienie Sądu Najwyższego w sprawie Rw 904/66 (OSNKW 1967, z. 1, poz. 6).