Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1919735

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 29 maja 2012 r.
V SA/Wa 850/12

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Rysz.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi D. M. na postanowienie Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia... stycznia 2012 r. Nr.. w przedmiocie odmowy uwzględnienia zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych

Uzasadnienie faktyczne

Postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2012 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił D. M. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W dniu... maja 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął sprzeciw skarżącego od ww. postanowienia. Pełnomocnik Skarżącego w uzasadnieniu podniósł, iż w sprawie został błędnie ustalony stan faktyczny, gdyż Skarżący wykazał, przedstawiając stosowne dowody, iż jego dochody nie pozwalają na ponoszenie nawet kosztów wpisu od skargi. W dniu... kwietnia 2012 r. Skarżący złożył już piątą skargę w toku kolejnego postępowania egzekucyjnego toczącego się na podstawie kolejnego tytułu wykonawczego. Ponadto Skarżący złożył dwie skargi kasacyjne w sprawach zakończonych orzeczeniami tutejszego Sądu. Każde kolejne postępowanie wiąże się z kosztami sądowymi i zajmowaniem uposażenia na poczet egzekucji, co uniemożliwia akumulacje środków na przyszłość. Okoliczności te nie zostały należycie rozważone, a referendarz oparł się wyłącznie na suchej informacji o wysokości zarobków skarżącego i jego małżonki, pomijając pozostałe istotne dla sprawy aspekty. Fakt, iż aktualnie wynagrodzenie skarżącego nie jest zajęte, nie powoduje iż wniosek jest bezzasadny.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje.

W związku ze skutecznym wniesieniem sprzeciwu, postanowienie z dnia 20 kwietnia 2012 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. Nr 0, poz. 270) dalej ustawy: p.p.s.a., traci moc i sprawa podlega ponownemu rozpatrzeniu.

Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest - stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy p.p.s.a. - ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i zostaje przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a.).

Literalna wykładnia powyższych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w ponoszeniu kosztów sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił referendarzowi lub sądowi rozpatrującemu wniosek.

Jednakowoż podkreślić należy, iż instytucja prawa pomocy znajduje zastosowanie w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, czy wręcz znajdujących się w stanie ubóstwa. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone.

W tym kontekście uznano, iż złożony wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem strona nie wykazała, iż ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie wystąpiły w stosunku do jej osoby.

Sąd ustalił, iż Skarżący zainicjował w tutejszym Sądzie... postępowań i na obecnym etapie byłby zobowiązany do opłacenia wpisu od skargi w przedmiotowej sprawie (... zł) oraz w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 1153/12 (... zł - Skarżący złożył w tej sprawie również wniosek o przyznania prawa pomocy).

Ponadto ustalono, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną, obydwoje pracują i uzyskują z tego tytułu dochody w łącznej wysokości netto... zł, nie mają nikogo na utrzymaniu. Ponoszą koszty utrzymania mieszania w wysokości około... zł miesięcznie oraz spłacają kredyt w wysokości... zł miesięcznie. Pozostałe środki - zgodnie z oświadczeniem - przeznaczają na bieżące utrzymanie - zakup żywności, środków czystości i ubrań.

W tym miejscu wyjaśnić trzeba, iż rozpoznanie prawa pomocy polega na ustaleniu sytuacji majątkowej wnioskującej strony poprzez porównanie wysokości uzyskiwanych dochodów i posiadanych zasobów pieniężnych z wydatkami jej oraz osób, z którymi prowadzi gospodarstwo domowe. Mając na uwadze powyższe nie sposób zaliczyć skarżącego i jego żony do kategorii osób żyjących w ubóstwie, które nie posiadają środków na utrzymanie. Wysokość uzyskiwanych dochodów w gospodarstwie domowym Skarżącego (ponad... zł) z uwzględnieniem wskazanych kosztów utrzymania pozwala przyjąć, iż Skarżący jest w stanie opłacić koszty sądowe w niniejszej sprawie, bez uszczerbku utrzymania własnego i rodziny. W sytuacji bowiem gdy uzyskiwane dochody lub posiadane zasoby pieniężne nie są w całości pożytkowane na niezbędne wydatki (bieżące, konieczne), to uzasadnione jest ich przeznaczenie na koszty postępowania sądowego. Skarżący nie wykazał, jakoby całość uzyskiwanych dochodów była przeznaczana na wydatki związane z zaspokajaniem podstawowych potrzeb życiowych.

Jeszcze raz podkreślenia wymaga fakt, iż to do skarżącego jako osoby zainteresowanej w uzyskaniu prawa pomocy należało wykazanie, że zachodzą ustawowe przesłanki w tym przedmiocie w odniesieniu do jego osoby.

Warto w tym miejscu wskazać na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA) dotyczące "wykazania" stanu majątkowego wnioskującej strony, jakie wyraził w postanowieniu z 22 kwietnia 2010 r. o sygn. akt II GZ 63/10, podnosząc, iż właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających przyznanie prawa pomocy oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy (dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wskazać trzeba także na postanowienie NSA z 27 maja 2008 r. o sygn. akt II GZ 112/08 (dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl), w którym podniesiono, że rozpatrywanie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie polega na swobodnym uznaniu, lecz podlega określonym regułom, których należy przestrzegać. W tym zakresie pozytywne rozpatrzenie wniosku może nastąpić tylko wówczas, gdy bez wątpliwości wykazane zostanie, iż sytuacja majątkowa w jakiej się wnioskodawca znajduje nie pozwala mu na poniesienie pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy z tego przede wszystkim względu, iż wiąże się z przeniesieniem ciężaru ponoszenia wydatków w indywidualnej sprawie sądowej jednego obywatela na współobywateli, bowiem to z ich środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia z obowiązku ich ponoszenia. W konsekwencji - w razie nie wykazania omawianego uprawnienia - próbę przeniesienia ciężaru dotyczącego wnioskującej strony na Skarb Państwa należy oceniać negatywnie.

Z tych względów, działając na podstawie art. 254 § 1 i art. 260 ustawy p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.