Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1678482

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 11 czerwca 2013 r.
V SA/Wa 536/13

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Krystyna Madalińska-Urbaniak.

Sędziowie WSA: Izabella Janson (spr.), Michał Sowiński.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia (...) grudnia 2012 r. nr (...) w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przyznania płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania; uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora (...) Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, z dnia (...) września 2012 r.

Uzasadnienie faktyczne

Przedmiotem skargi wniesionej przez J. R. (zwanej dalej: skarżącą) jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (zwanego dalej: Prezesem ARiMR) nr (...) z dnia (...) grudnia 2012 r. utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora (...) Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w (...) (zwanego dalej: Dyrektorem Oddziału ARiMR) nr (...) z dnia (...) września 2012 r. o stwierdzeniu nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w (...) (zwanego dalej: Kierownikiem Biura ARiMR) nr (...) z dnia (...) listopada 2011 r. w sprawie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2011.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.

J. R. złożyła w dniu 15 marca 2011 r. w Biurze Powiatowym ARiMR w (...) wniosek o przyznanie płatności na rok 2011. W przedmiotowym wniosku zadeklarowała do płatności działki rolne położone na pięciu działkach ewidencyjnych o numerach: (...) znajdujących się w obrębie ewidencyjnym (...), gmina (...), w powiecie (...), w województwie (...).

Następnie w wyniku kontroli administracyjnej przedmiotowego wniosku stwierdzono nieprawidłowość polegającą na tym, że na zadeklarowane działki rolne położone na działkach ewidencyjnych o numerach (...) został złożony więcej niż jeden wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2011, co skutkowało wezwaniem przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w (...) J. R. oraz drugiej strony konfliktu kontroli krzyżowej, I. Z. do złożenia wyjaśnień.

Dnia 5 lipca 2011 r. A. R., pełnomocnik J. R. w odpowiedzi na wezwanie złożył korektę wniosku wraz z dokumentami:

- umową dzierżawy nr (...) wraz z trzema aneksami z dnia 2(...)1 listopada 1997 r. pomiędzy Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa a A. R. i A. G. Umowa dotyczyła wydzierżawienia działek ewidencyjnych, na które strona wnioskowała o płatność i zawarta została na okres 15 lat licząc od daty 21 listopada 1997 r. Jednym z powodów sporządzenia Aneksu nr 3 do umowy dzierżawy nr 42430/509/97 była rezygnacja z dzierżawy A. G. i przejęcie całości praw i obowiązków wynikających z umowy przez A. R.;

- wypis z rejestru gruntów dotyczący deklarowanych działek ewidencyjnych - sporządzony według stanu na dzień 14 stycznia 2005 r.

Dnia 8 lipca 2011 r. I. Z., reprezentujący (...) Sp. z o.o. złożył korektę wniosku wraz z oświadczeniem, w którym stwierdził, ze działki nr (...) w obrębie (...) nr 28 są użytkowane przez (...) Sp. z o.o.

Następnie dnia 17 sierpnia 2011 r. do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w (...) wpłynęły dalsze wyjaśnienia A. R., w których przedłożył:

- oświadczenie Z. H. z dnia 19 marca 2011 r. iż wykonał w dniu 18 marca 2011 i 19 marca 2011 r. bronowania kretowisk na działkach nr (...) i (...) obręb (...) obsianych trawą z mieszanką roślin motylkowych na zlecenie A. R.;

- oświadczenie Z. H. z dnia 7 sierpnia 2011 r. iż wykonał koszenie użytków zielonych na działkach nr (...),(...) obręb (...) w dniu 7 sierpnia 2011 r. na zlecenie A. R.; podanie skierowane do ANr dotyczące dalszego samodzielnego dzierżawienia nieruchomości z dnia (...) grudnia 2010 r; podanie A. G. skierowane do ANr dotyczące rozwiązania umowy dzierżawy nr (...) z dnia (...) grudnia 2010 r.; decyzję nr (...) z dnia (...) stycznia 2011 r. w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na 2011 rok wraz z poleceniem zapłaty wynikającym z ww. decyzji; sprawozdanie z realizacji warunków umowy dzierżawy sporządzone w ramach nadzoru właścicielskiego z dnia 16 marca 2011 r., gdzie z załącznika do protokołu wynikał sposób zagospodarowania poszczególnych działek będących przedmiotem dzierżawy. I tak na działkach:

- nr (...) na powierzchni 2,79 ha stwierdzono trawy z wsiewką roślin motylkowatych kośne w uprawie polowej oraz na powierzchni 4,02 ha trawy kośne;

- nr (...) na powierzchni 2,27 ha stwierdzono trawy z wsiewką roślin motylkowatych kośne z uprawy polowej oraz na powierzchni 3,76 ha trawy kośne;

- nr (...) na powierzchni 10,95 ha stwierdzono trawy kośne;

- nr (...) na powierzchni 6,88 ha stwierdzono nie użytkowane samosiejne sosny o wysokości do 5 metrów, duże zagęszczenie;

- nr (...) na powierzchni 3,40 ha stwierdzono trawy kośne.

Dnia 12 września 2011 r. do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w (...) A. R. dostarczył kolejne dokumenty, w tym fakturę VAT nr (...); pismo informujące, że w dniu 11 września r. około 19 po przybyciu na dzierżawioną od ANr działkę nr (...) stwierdził wykonywanie prac polowych przez S. K., który poinformował, że pracuje na zlecenie prezesa spółki (...) I. Z., ale który po zdecydowanej interwencji opuścił działkę; oświadczenie R. Z. z dnia 2 września 2011 r., iż był świadkiem, że w miesiącu marcu na działkach nr (...) wykonano bronowanie kretowisk obsianych trawą z wsiewką roślin motylkowatych oraz koszenia użytków zielonych na początku miesiąca sierpnia na działkach nr (...) i (...) w części.

I. Z.i, zaś reprezentujący (...) Sp. z o.o. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w (...) oświadczenie z dnia 20 września 2011 r.

W dniu 18 października 2011 r. została sporządzona notatka służbowa, w której wskazano, że w związku z konfliktem krzyżowym miedzy J. R. a (...) Sp. z o.o. w dniu 18 października 2011 r. A. R. - pełnomocnik J. R. - przyniósł do Biura ARiMR w (...) dokumenty: 1. wycofanie upoważnienia dla I. Z.; 2. Dowód nadania; 3. Potwierdzenie odbioru; 4. Oświadczenie W. K. A wobec tego, iż dokumenty z punktów od 1 do 3 nie miały wpływu na przyznanie lub odmowę przyznania płatności w kampanii 2011, zostały zwrócone pełnomocnikowi J. R.

W. K. w swoim oświadczeniu wskazał, ze był świadkiem rozmowy telefonicznej pomiędzy A. R., a I. Z. dotyczącej składania wniosków o dopłaty na rok 2011.

Dnia 27 października 2011 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w (...) na podstawie art. 50 § 1 k.p.a. wezwał I. Z. o reprezentującego (...) Sp. z o.o. do złożenia wyjaśnień w zakresie szczegółowego wyjaśnienia warunków oddania działek (...) w użytkowanie, a w przypadku jej braku w formie pisemnej - określenia rodzaju umowy oraz jej warunków, a ponadto dowodów jej zawarcia.

Jednocześnie tego samego dnia wezwał J. R. do złożenia wyjaśnień w zakresie ustosunkowania się do twierdzeń I. Z. dotyczących oddania mu działek w użytkowanie.

Dnia 3 listopada 2011 r. A. R. złożył korektę wniosku wraz z oświadczeniem.

Dnia 3 listopada 2011 r. do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w (...) wpłynął załącznik do aktu notarialnego Repertorium "A" Numer (...), podpisany przez A. R., z którego wynikało, że ze względu na sprzedaż gospodarstwa rolnego w (...) spółce (...) ul. (...) w (...) w całości przekazano również do użytkowania ww. spółce, dzierżawioną od Agencji Rynku rolnego ziemię rolną przyległą do tegoż gospodarstwa.

Dnia 8 listopada 2011 r. do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w (...) wpłynęło pismo I. Z. z dnia 4 listopada 2011 r. z wyjaśnieniami.

Dnia (...) listopada 2011 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w (...) wydał decyzję nr (...) w sprawie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2011 w łącznej wysokości 3476,18 zł.

Dnią 12 czerwca 2012 r. Dyrektor (...) Oddziału Regionalnego ARiMR w (...) z urzędu wszczął postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważno9ści decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w (...) z dnia (...) listopada 2011 r.

Decyzja nr (...) z dnia (...) września 2012 r. Dyrektor (...) Oddziału Regionalnego ARiMR w (...) stwierdził nieważność decyzji nr (...) z dnia (...) listopada 2011 r. wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w (...) w sprawie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2011 r.

W dniu 24 września 2012 r., A. R., pełnomocnik J. R. złożył odwołanie do Prezesa ARiMR od decyzji z dnia (...) września 2012 r.

W dniu 4 grudnia 2012 r. Prezes ARiMR wydał decyzję nr (...) o utrzymaniu w mocy decyzji Dyrektora (...) Oddziału Regionalnego ARiMR w (...) z dnia (...) września 2012 r. o stwierdzeniu nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w (...) z dnia (...) listopada 2011 r. w sprawie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2011.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

Wskazał również, iż podstawą przyznawania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2011 była ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64poz. 427 z późn. zm.) zwana dalej ustawą PROW, przepisy wykonawcze do tejże ustawy, w tym rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329 z późn. zm.).

Zgodnie z § 2 powołanego wyżej rozporządzenia ONW, pomoc z tytułu ONW przysługuje rolnikowi:

1.

który podjął zobowiązanie o którym mowa:

a)

art. 14 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999; albo b) art. 37 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005;

2.

jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych w rozumieniu art. 2 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, zwanych dalej "działkami rolnymi", lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha;

3.

do położonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części, będących w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynoszącej nie więcej niż 300 ha;

4.

jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;

5.

jeżeli są przestrzegane wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zgodnie z przepisami art. 50a i art. 51 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005.

Wyjaśnił, że na podstawie przepisów rozporządzenia ONW na rok 2011 uprawnionym do przyznania płatności jest rolnik, który posiada na dzień 31 maja roku w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności działki rolne, przy czym posiadaczem rzeczy, w zależności od tego, kto nią faktycznie użytkuje, może być zarówno właściciel, jak i dzierżawca, najemca, czy użytkownik takiej rzeczy.

Podkreślił, iż posiadanie gruntów rolnych w rozumieniu przepisów o przyznaniu pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania należy definiować jako faktyczne użytkowanie gruntów, przy czym są to wszelkie czynności niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa. Mogą nimi być działania organizacyjne, kierownicze, jak i osobiste zaangażowanie w bezpośrednim wykonywaniu pracy fizycznej w gospodarstwie. Prowadzenie działalności rolniczej może polegać na własnoręcznym prowadzeniu prac polowych, ale także na swobodnym decydowaniu o tym, jakie rośliny uprawiać, jakich należy dokonywać zabiegów agrotechnicznych, zbieranie samodzielnie lub przy udziale innych osób plonów, itp.

Zauważył, iż w postępowaniu w sprawie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania organ ma za zadanie ustalić, czy wnioskodawca faktycznie uprawia działki rolne zgłoszone do płatności oraz w czyim faktycznym posiadaniu znajdują się działki rolne zgłoszone do płatności przez dwóch lub większą ilość wnioskodawców, gdyż płatności należne są osobie faktycznie uprawiającej grunty i ponoszącej w związku z tym faktem koszty. W postępowaniu administracyjnym w przedmiocie przyznania płatności nie bada się legalności i prawnych podstaw posiadania, lecz wyłącznie stan faktyczny władania gruntami rolnymi przez wnioskodawcę. Zatem pomoc ONW organ administracyjny przyznaje osobie, która rzeczywiście użytkuje grunt. Deklarując działki rolne do płatności wnioskodawca jest zobowiązany do zgłoszenia faktycznie użytkowanych powierzchni na posiadanych w rozumieniu przepisów o przyznaniu pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania działkach ewidencyjnych.

Wyjaśnił, iż w przypadku ubiegania się o pomoc ONW na te same grunty przez dwie różne osoby tj. wystąpienia tzw. Konfliktu kontroli krzyżowej, organ prowadzący postępowanie w sprawie zobowiązany jest do ustalenia faktycznego użytkownika (posiadacza) gospodarstwa rolnego oraz faktu, czy spełnia on pozostałe przesłanki wynikające z przepisów prawa uprawniające go do otrzymania przedmiotowych płatności. Przepisy o przyznaniu pomocy ONW nie uzależniają przyznania płatności ONW od posiadania w dobrej lub złej wierze. Powyższe przepisy wskazują, ze płatności ONW przysługują posiadaczowi gruntów rolnych. Konflikty wynikające z korzystania z gruntów, do których inny rolnik posiada tytuł prawny nie są badane przez ARiMR. Wszelkie wiec spory wynikające z nieuprawnionego użytkowania działek mogą być dochodzone na drodze postępowania cywilnego przed sądem powszechnym.

Podkreślił, iż w niniejszej sprawie przedmiotem postępowania prowadzonego przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w (...) powinno być ustalenie, która z dwóch stron ubiegająca się o płatności ONW na rok 2011 do działek położonych na działkach ewidencyjnych o nr (...) oraz (...) była w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności ich faktycznym posiadaczem. W sprawie, w której o płatności ONW ubiega się kilku rolników postępowanie powinno opierać się na zebraniu i rozpatrzeniu dowodów rozstrzygających o fakcie, któremu z ubiegających się o płatności należy je przyznać zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

W związku z powyższym Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w (...) w trakcie postępowania w sprawie przyznania J. R. płatności ONW na rok 2011 powinien ustalić, czy była ona w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności posiadaczem zadeklarowanych we wniosku gruntów rolnych w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy w sprawie, czyniąc to zgodnie ze standardami określonymi w art. 21 ust. 2 ustawy PROW oraz art. 7, 77 i 80 oraz 107 § 1 i 3 k.p.a.

Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w (...), podejmując decyzję w sprawie przyznania płatności ONW na rok 2011 związany był regułami postępowania administracyjnego, określającymi jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania i orzekania. W szczególności winien on stać na straży praworządności oraz stosownie do treści art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 21 ust. 2 ustawy PROW był zobowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Tymczasem wydając decyzję z dnia (...) listopada 2011 r. nie zweryfikował zgromadzonego materiału dowodowego zgodnie z zasadami określonymi powyżej i nie odniósł się do wszystkich rozbieżnych kwestii dotyczących konfliktu kontroli krzyżowej, przez co nie uwzględnił całego materiału dowodowego jakim dysponował w dniu podejmowania rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności ONW na rok 2011.

Wyjaśnił, iż zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności mających na celu zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na określone i ważne dla niej okoliczności, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwością decyzji.

Tym samym decyzja z dnia (...) listopada 2011 r. wydana przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w (...), rażąco narusza przepisy prawa procesowego, art. 7, 77, 80 oraz 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 21 ust. 2 ustawy PROW.

Podkreślił, iż Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w (...) przyznając J. R. płatności ONW na rok 2011 powinien odnieść się do wszystkich rozbieżnych kwestii dotyczących konfliktu kontroli krzyżowej i uwzględnić cały materiał dowodowy a takie działanie powinno spełniać ww. wymagania i znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji, sporządzonej zgodnie ze standardami zawartymi w art. 107 § 3 k.p.a.

Na koniec wskazał, iż nie przesądzając komu należą się płatności do spornych działek organ administracji publicznej przed wydaniem rozstrzygnięcia ma obowiązek wyjaśnić wnikliwie i wszechstronnie stan faktyczny na podstawie analizy całokształtu materiału dowodowego oraz w świetle wszystkich obowiązujących przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w sprawie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. R. nie zgodziła się z powyższą decyzją.

W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie podtrzymując twierdzenia i wnioski zawarte w zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Na wstępie zaznaczyć należy, iż zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), dalej: p.p.s.a., sady administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. W przypadku stwierdzenia, iż w sprawie naruszono przepisy - czy to prawa materialnego, czy też postępowania - sąd uchyla zaskarżoną decyzję i zwraca sprawę do postępowania przed organem administracyjnym, właściwym do jej rozstrzygnięcia. Natomiast w żadnym razie sąd nie jest władny by samodzielnie rozstrzygnąć indywidualną sprawę w zastępstwie organu administracyjnego.

Rozpoznając skargę w świetle powyższych kryteriów uznać należało, że zasługuje ona na uwzględnienie.

Sąd rozpoznając skargę korzysta ze wszystkich dowodów zebranych w toku postępowania administracyjnego, gdyż rozpoznaje sprawę na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.). Ponadto w myśl art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.

W tym miejscu zaznaczyć należy, iż kontrolowane w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia organów zapadły w ramach jednego z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, tj. w trybie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej.

W podstawie prawnej decyzji Dyrektora Oddziału ARiMR z (...) września 2012 r. wskazano przepis art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a, zgodnie z którym, organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa.

Skoro zatem organ uznał, że w sprawie zaistniały przesłanki do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, Sąd poddał analizie zasadność weryfikacji decyzji ostatecznej w drodze postępowania nieważnościowego. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest postępowaniem nadzwyczajnym i stanowi formę nadzoru. Może zostać wszczęte na wniosek lub jak w niniejszej sprawie urzędu.

W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej obowiązkiem organu administracji publicznej jest rozpatrywanie sprawy wyłącznie w granicach określonych przez przepis art. 156 § 1 k.p.a., co oznacza, że w tym postępowaniu organ administracji publicznej nie jest władny rozpatrywać sprawy co do jej istoty, jak to może uczynić w postępowaniu odwoławczym, działa jako organ kasacyjny i nie może rozstrzygać żadnej innej kwestii merytorycznej (por. wyrok NSA z 27 października 1995 r., sygn. akt III SA 829/95, niepublikowany, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 marca 1996 r., sygn. akt III ARN 70/95, OSNAP 1996/18/258). Powołany art. 156 § 1 k.p.a. stanowi zamknięty katalog przyczyn stwierdzenia nieważności decyzji.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, organy orzekające założyły, że w sprawie przyznania płatności Skarżącej doszło do rażącego naruszenia prawa procesowego tj. przepisu art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., bowiem przyznając wnioskodawczyni płatności na rok 2011 Kierownik Biura ARiMR przyznał je nie odnosząc się w decyzji do wszystkich rozbieżnych kwestii dotyczących kontroli krzyżowej przez co nie uwzględnił całego materiału dowodowego.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym oraz doktrynie przyjęto, iż rażące naruszenie prawa, będące przyczyną nieważności decyzji występuje wówczas, "gdy decyzja została wydana wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, wbrew wszelkim przesłankom przepisu nadano prawa albo ich odmówiono albo też wbrew tym przesłankom obarczono stronę obowiązkiem albo uchylono obowiązek" (por. Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz J. Borkowski, J. Jendrośka, R. Orzechowski, A. Zieliński, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1985 r., s. 237). Rażące naruszenie prawa zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa (zob. wyrok NSA z dnia 21 października 1992 r., V SA 86/92, ONSA 1993, Nr 1, poz. 23). O tym, czy miało miejsce rażące naruszenie prawa, decyduje przede wszystkim oczywistość tego naruszenia i jego wpływ na sposób załatwienia sprawy. Rażące naruszenie prawa to oczywiste naruszenie jednoznacznego przepisu prawa, a przy tym takie, które koliduje z zasadą praworządnego działania organów administracji publicznej w demokratycznym państwie prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej (wyrok NSA z dnia 6 lutego 1995 r., II SA 1531/94, ONSA 1996, Nr 1, poz. 37).

Badając skargę w powyższym kontekście, Sąd stwierdza, że wskazane przez organy wady decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z (...) listopada 2011 r., dotyczyły naruszenia przepisów postępowania i w przedmiotowej sprawie nie mogą stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności rozstrzygnięcia organu administracyjnego o przyznaniu płatności. Decyzja organu ARiMR o przyznaniu płatności wydana została w oparciu o właściwą podstawę prawną.

Podstawą przyznawania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2011 była ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, przepisy wykonawcze do tejże ustawy, w tym rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329 z późn. zm.).

Zgodnie z § 2 powołanego wyżej rozporządzenia ONW, pomoc z tytułu ONW przysługuje rolnikowi:

1. Który podjął zobowiązanie o którym mowa:

a) Art. 14 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999; albo b) Art. 37 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005;

2.

jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych w rozumieniu art. 2 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, zwanych dalej "działkami rolnymi", lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009, posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha;

3.

do położonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części, będących w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynoszącej nie więcej niż 300 ha;

4.

jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;

5.

jeżeli są przestrzegane wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zgodnie z przepisami art. 50a i art. 51 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005.

Na podstawie przepisów rozporządzenia ONW na rok 2011 uprawnionym do przyznania płatności jest rolnik, który posiada na dzień 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności działki rolnik, przy czym posiadaczem rzeczy, w zależności od tego, kto nią faktycznie użytkuje, może być zarówno właściciel, jak i dzierżawca, najemca, czy użytkownik takiej rzeczy. Do przyznania płatności jak twierdzą organy doszło bez odniesienia się w decyzji do wszelkich rozbieżnych kwestii dot. kontroli krzyżowej i bez uwzględnienia całego materiału dowodowego.

Orzekający jako organ II instancji Prezes ARiMR stwierdził, że decyzja wydana przez Kierownika Biura ARiMR rażąco narusza przepisy prawa procesowego tj. art. 7 i 77 § 1 k.p.a.

W tym miejscu Sąd wyjaśnia, że przepisy art. 7 (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji o przyznaniu płatności) i 77 § 1 k.p.a. stanowią, ze w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i z urzędu lub na wniosek podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, a organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

Jak wyżej wyjaśniono cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią zastosowanego przepisu, przez ich proste zestawienie ze sobą. Natomiast w rozpoznawanej sprawie dla stwierdzenia, czy decyzja o przyznaniu płatności została wydana z naruszeniem prawa konieczne było przeprowadzenie postępowania dowodowego.

Nie wyjaśnienie, zdaniem organu, rozbieżności stanowiło naruszenie przepisów procedury, nie stanowiłoby jednak rażącego naruszenia prawa.

Reasumując wskazane przez Prezesa ARiMR przepisy procedury administracyjnej nie mogą stanowić w przypadku ich naruszenia podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji z powodu ich rażącego naruszenia. Nie można bowiem przyjąć, wbrew twierdzeniom organu, iż treść decyzji jaką podjął Kierownik Biura ARiMR o przyznaniu skarżącej wnioskowanych płatności stoi w oczywistej, jaskrawej sprzeczności z treścią zastosowanych w sprawie przepisów prawa bądź rozstrzygnięcie organu o przyznaniu rolnikowi płatności zawiera wadę tkwiącą w samej decyzji, a tylko w takiej sytuacji zaistniałyby przesłanki do stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W świetle wskazanych wyżej argumentów, w ocenie Sądu brak było podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji o przyznaniu wnioskodawczyni płatności, w oparciu o przesłankę wynikającą z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.

Z przedstawionych wyżej względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.