V SA/Wa 3415/14 - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2166717

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 maja 2015 r. V SA/Wa 3415/14

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Mleczko-Jabłońska (spr.).

Sędziowie WSA: Irena Jakubiec-Kudiura, Tomasz Zawiślak.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 maja 2015 r. sprawy ze skargi W. M. na postanowienie Ministra Finansów z dnia (...) października 2014 r. nr (...) w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną

1.

uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia (...) maja 2014 r. nr (...)

2.

zasądza na rzecz W. M. od Ministra Finansów kwotę 340 zł (trzysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie faktyczne

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej jest postanowienie Ministra Finansów z dnia (...) października 2014 r. nr (...) utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w (...) z dnia (...) maja 2014 r. nr (...) o oddaleniu skargi na czynność egzekucyjną.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym;

Na podstawie tytułu wykonawczego nr (...) wystawionego w dniu (...) marca 2014 r. obejmującego należności z tytułu niedokonanej wpłaty z przeznaczeniem na część regionalną subwencji ogólnej za grudzień 2013 r. w wysokości kwoty należności głównej 55.112.112,00 zł. Naczelnik Urzędu Skarbowego (...) wszczął postępowanie egzekucyjne z majątku Województwa (...). Odpis tytułu wykonawczego doręczono zobowiązanemu w dniu (...) kwietnia 2014 r.

Zawiadomieniem z dnia (...) kwietnia 2014 r. nr (...) organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego Województwa (...) w (...) S.A. w (...) Zawiadomienie o zajęciu zostało doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu (...) kwietnia 2014 r., natomiast zobowiązanemu w dniu (...) kwietnia 2014 r.

W dniu (...) kwietnia 2014 r. Województwo (...) wniosło zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, podnosząc zarzut nieistnienia obowiązku, zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego oraz niespełnienia przez tytuł wykonawczy nr (...) wymogów określonych w art. 27 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r. poz. 1015 z późn. zm., dalej: "u.p.e.a.").

Wobec powyższego Naczelnik Urzędu Skarbowego (...) postanowieniem nr (...) z dnia (...) kwietnia 2014 r. zawiesił w całości postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonych zarzutów.

W dniu (...) kwietnia 2014 r. Województwo (...) skierowało do Dyrektora Izby Skarbowej w (...) za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Skarbowego (...) pismo zatytułowane skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego. Strona skarżąca powołując przepis art. 54 § 1 u.p.e.a. zakwestionowała czynności polegające na wykonaniu w dniu (...) kwietnia 2014 r. przelewu zajętej kwoty w wysokości 60.317.111,20 zł z rachunku prowadzonego przez (...) S.A. pomimo, iż w dniu (...) kwietnia 2014 r. na skutek wniesionych zarzutów doszło z mocy samego prawa do zawieszenia postępowania egzekucyjnego do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonych zarzutów. Ponadto podniesiono, iż o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny postanowił w dniu (...) kwietnia 2014 r. (doręczenie postanowienia zobowiązanemu nastąpiło w dniu (...) kwietnia 2014 r.) i pomimo, że w tym samym dniu Bank wykonał zajęcie i przekazał całą kwotę na rachunek organu egzekucyjnego, organ egzekucyjny nie uchylił dokonanych czynności egzekucyjnych, a było to uzasadnione ważnym interesem zobowiązanego.

Dyrektor Izby Skarbowej w (...) postanowieniem z dnia (...) maja 2014 r. nr (...) oddalił wniesioną przez Województwo (...) skargę na czynność egzekucyjną dokonaną zawiadomieniem z dnia (...) kwietnia 2014 r. nr (...) jako nieuzasadnioną. Wskazał, iż zajęcie wierzytelności pieniężnej dokonane zostało prawidłowo, tj. zgodnie z przepisami art. 80 § 1 u.p.e.a. Zawiadomienie o zajęciu zawierało wszystkie niezbędne elementy, informacje i pouczenia, a także zostało sporządzone na właściwym formularzu, wynikającym z Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2001 r. Nr 137, poz. 1541 z późn. zm.). Organ podkreślił, że treść skargi nie wskazuje na naruszenie art. 80 u.p.e.a., a strona nie podniosła żadnych konkretnych zarzutów dotyczących dokonanej czynności zajęcia wierzytelności.

Nie zgadzając się z podjętym rozstrzygnięciem Województwo (...) pismem z dnia (...) maja 2014 r. zaskarżyło je do Ministra Finansów. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:

- art. 54 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 18 tej ustawy oraz w zw. z art. 6, 7, 8 i 77 k.p.a.,

- art. 35 § 1 u.p.e.a.,

- art. 102 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.

W uzasadnieniu zażalenia wskazano m.in., iż organ nadzoru nie odniósł się do istoty wniesionej skargi na czynności egzekucyjne dotyczącej wyegzekwowania należności będącej konsekwencją zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego pomimo istniejącego stanu zawieszenia postępowania egzekucyjnego oraz nie rozpatrzył istoty sprawy, koncentrując się wyłącznie na opisie stanu faktycznego sprawy i jej ujęciu w kontekście wniesionych innych środków odwoławczych przysługujących zobowiązanemu na zupełnie innych podstawach prawnych i w zupełnie innym kontekście (zarzuty, zażalenie na postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego).

W wyniku ponownego rozpoznania sprawy na skutek wniesionego zażalenia Minister Finansów postanowieniem z dnia (...) października 2014 r. nr (...) utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji, uznając jego słuszność pod względem faktycznym i prawnym. Organ II instancji wyjaśnił, iż w wyniku dokonania analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie stwierdził nieprawidłowości i naruszenia prawa przez organ egzekucyjny, tj. Naczelnika Urzędu Skarbowego (...). Podkreślił, iż w toku postępowania organ egzekucyjny dokonał czynności egzekucyjnej, do której upoważniła go ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zastosowany środek egzekucyjny jest wymieniony w katalogu środków określonych w art. 1a pkt 12 u.p.e.a., tj. egzekucja z rachunku bankowego. Środek ten został zastosowany w prawidłowy sposób, zgodnie z art. 80 tej ustawy.

Odnośnie kwestii, czy organ egzekucyjny mógł prowadzić postępowanie egzekucyjne wobec jego zawieszenia na skutek złożonych przez zobowiązanego zarzutów, Minister wyjaśnił, iż art. 58 u.p.e.a. nie reguluje zagadnienia skutków zawieszenia postępowania egzekucyjnego w sposób wyczerpujący. Dlatego też niezbędne jest odniesienie się do przepisów rozdziału 6 działu II k.p.a. Zasadniczą konsekwencją zawieszenia postępowania wynikającą z analizy wskazanych przepisów jest wstrzymanie biegu postępowania. Zatem z chwilą zawieszenia postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny nie może podejmować czynności, które zmierzałyby do zastosowania czy też realizacji środka egzekucyjnego. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Minister stwierdził, że Naczelnik Urzędu Skarbowego (...) od dnia (...) kwietnia 2014 r., tj. od chwili zawieszenia z mocy prawa prowadzonego postępowania egzekucyjnego nie podejmował żadnych czynności egzekucyjnych. Minister wskazał na różnicę pomiędzy czynnościami podejmowanymi przez organ egzekucyjny a czynnościami podjętymi przez dłużnika zajętej wierzytelności. Kwestionowana przez skarżącego czynność dokonania w dniu (...) kwietnia 2014 r. przelewu kwoty na 60.317.111,20 zł na rachunek organu egzekucyjnego była czynnością dłużnika zajętej wierzytelności, tj. Banku (...) S.A. będącą wynikiem czynności organu egzekucyjnego podjętej przed dniem zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Naczelnik Urzędu Skarbowego (...) podjął czynności mające na celu wyegzekwowanie dochodzonych na podstawie tytułu wykonawczego nr (...) należności w dniu (...) kwietnia 2014 r. kierując do Banku (...) S.A. zawiadomienie o zajęciu wierzytelności Zobowiązanego z tego rachunku bankowego.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Województwo (...) wniosło o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia go poprzedzającego. Zarzucono naruszenie:

1)

art. 54 § 1 u.p.e.a. w związku z art. 18 tej ustawy oraz w związku z art. 6, 7, 8 i 77 k.p.a.;

2)

art. 80 § 1 i 2 u.p.e.a.;

3)

art. 35 § 1 w związku z art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a.;

4)

art. 102 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.

W motywach skargi podniesiono argumenty już uprzednio prezentowane w pismach kierowanych do organu, w szczególności dotyczące zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego już po zawieszeniu postępowania egzekucyjnego na skutek wniesienia zarzutów przez zobowiązanego. Województwo (...) podniosło, iż do zawiadomienia banku o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego doszło w dniu (...) kwietnia 2014 r., natomiast do zawieszenia z mocy samego prawa postępowania egzekucyjnego doszło w dniu wniesienia zarzutów przez zobowiązanego, a więc w dniu (...) kwietnia 2014 r. Tym samym czynność zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego nastąpiła już w trakcie trwania stanu zawieszenia postępowania. W świetle art. 80 § 1 i 2 u.p.e.a. nie mogła być zatem skuteczna.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje;

Skarga jest zasadna.

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę administracji publicznej - obejmującą orzekanie w sprawach skarg na akty administracyjne, które oceniane są z punktu widzenia ich legalności, a więc zgodności z prawem materialnym i procesowym.

W zakresie tak określonej kognicji Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienia musiały podlegać uchyleniu, ponieważ zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zespół norm określających postępowanie i środki przymusowe stosowane w celu doprowadzenia do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym zawiera ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r. poz. 1015 z późn. zm.). Postępowanie egzekucyjne to cały zespół czynności organów egzekucyjnych i innych podmiotów postępowania, podejmowanych w celu wykonania obowiązków wynikających z aktów poddanych egzekucji administracyjnej. W myśl art. 18, jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Zgodnie z art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub części w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Art. 35 § 1 u.p.e.a. stanowi, iż zgłoszenie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 zawiesza postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu, o ile wierzyciel po otrzymaniu zarzutu nie wystąpi z uzasadnionym wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania egzekucyjnego.

W przedmiotowej sprawie Województwo (...) złożyło w dniu (...) kwietnia 2014 r. zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego w administracji w oparciu o art. 33 § 1 pkt 1, 8 oraz pkt 10 u.p.e.a., zatem zaistniała przesłanka do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Naczelnik Urzędu Skarbowego (...), działając w oparciu o art. 56 § 1 pkt 5 w związku z art. 35 § 1 u.p.e.a. zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec Województwa (...) na podstawie tytułu wykonawczego nr (...) z dnia (...) marca 2014 r. Zaistnienie przesłanek z art. 56 § 1 zgodnie z § 3 obligowało bowiem organ egzekucyjny do wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego. Samo postanowienie w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego ma charakter deklaratoryjny, potwierdzając jedynie skutek, który następuje ex lege i od daty, która stanowi podstawę zawieszenia, tj. (...) kwietnia 2014 r. Inaczej mówiąc, postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone od momentu zdarzenia, które mieści się w katalogu przewidzianym przez art. 56 § 1 u.p.e.a., a wydane później postanowienie jedynie fakt taki stwierdza.

Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy, której przedmiotem jest skarga na dokonaną czynność egzekucyjną polegającą na zastosowaniu środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego zobowiązanego należy podkreślić, iż decydujące znaczenie dla ustalenia prawidłowości zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego ma brzmienie art. 80 u.p.e.a. Z treści tego przepisu jednoznacznie wynika, że organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku, a jeżeli bank posiada oddziały - do właściwego oddziału, zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz bezzwłocznie przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty (art. 80 § 1). Kluczowe dla określenia momentu dokonania omawianego zajęcia pozostaje postanowienie zawarte w § 2 cytowanej regulacji, zgodnie z którym zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1. Nie ulega wątpliwości, iż data doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego to data dokonania czynności w postępowaniu egzekucyjnym.

W sprawie bezsporna jest okoliczność, iż zawiadomienie banku o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego miało miejsce w dniu (...) kwietnia 2014 r. Natomiast do zawieszenia postępowania egzekucyjnego z mocy samego prawa, jak już wyżej wspomniano, doszło w dniu (...) kwietnia 2014 r. A zatem, czynność zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego nastąpiła już w trakcie trwania stanu zawieszenia postępowania. Tym samym, czynność tę należy uznać za bezskuteczną i odmienne stanowisko organu w tej kwestii nie można uznać za prawidłowe.

W tym miejscu należy wyjaśnić, iż w takim zakresie, w jakim u.p.e.a. nie zawiera wyczerpujących rozwiązań dotyczących kwestii zawieszenia postępowania egzekucyjnego, stosownie do art. 18 u.p.e.a., będą miały odpowiednie zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Przepisy te nie modyfikując instytucji zawieszenia postępowania egzekucyjnego stanowić będą uzupełnienie tych regulacji. Dotyczy to m.in. kwestii możliwości podejmowania czynności procesowych w czasie zawieszenia postępowania egzekucyjnego przez organy egzekucyjne. Zgodnie z art. 102 k.p.a. w czasie zawieszenia postępowania organ administracji publicznej może podejmować czynności niezbędne w celu zapobieżenia niebezpieczeństwu dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnym szkodom dla interesu społecznego. Powyższe okoliczności w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, a zatem organ egzekucyjny winien wstrzymać się z tą czynnością do czasu ustania przyczyny zawieszenia postępowania.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.