Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1763880

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 1 lipca 2015 r.
V SA/Wa 3187/14

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Kraczowski.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. W. na pismo Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia (...) lipca 2014 r. Nr (...) w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

Uzasadnienie faktyczne

M. W. wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskodawca wskazał, iż gospodarstwo domowe prowadzi z żoną, nie posiada nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. W rubryce nr 10 wniosku oświadczył, iż ani on ani jego żona nie osiągają dochodów. Uzasadniając wniosek wyjaśnił, iż zamieszkują wraz z żoną w domu należącym do córki, na której wyłącznym utrzymaniu pozostają. Wskazał, iż córka posiada dziecko i utrzymuje się z "pensji w wysokości około (...) zł brutto". Wyjaśnił, iż jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, zaś jego żona prowadzi działalność gospodarczą, która przynosi straty w wysokości około (...) zł. Dodatkowo wskazał, iż na koszty związane z niezbędnym utrzymaniem składają się koszty: opału w wysokości około (...) zł rocznie, energii elektrycznej i gazu - około (...) zł miesięcznie, wyżywienia - około (...) zł miesięcznie, leczenia - około (...) zł miesięcznie.

W dodatkowym oświadczeniu z dnia 23 stycznia 2015 r. wnioskodawca wyjaśnił, iż pozostaje wraz z żoną na wyłącznym utrzymaniu córki, która wykonuje zawód (...). Mieszkanie, w którym zamieszkują małżonkowie należy do ich córki, która ponosi wszelkie koszty związane z jego eksploatacją. Córka zamieszkuje w tym samym budynku, jednakże w odrębnym lokalu i prowadzi wraz z wnuczką odrębne gospodarstwo domowe. Wnioskodawca ponownie przedstawił wydatki niezbędne dla utrzymania, dodatkowo wskazując wydatki na zakup ubrań w wysokości około (...) zł rocznie. Oświadczył nadto, iż działalność gospodarcza jego żony przynosi straty w wysokości około (...) zł, zaś wynagrodzenie jego córki wynosi około (...) zł. Wnioskodawca posiada rachunek bankowy, natomiast nie posiada oszczędności ani majątku ruchomego znacznej wartości. Do pisma załączył "Obliczenie dochodu za miesiąc grudzień 2014 r.", zaświadczenie o bezrobotności oraz zaświadczenie o posiadanym rachunku bankowym.

Postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2015 r. odmówiono stronie skarżącej przyznania prawa pomocy albowiem oświadczenia wnioskodawcy nie mogły być uznane za wyczerpujące i rzetelne.

Pismem z dnia 22 maja 2015 r. skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia, w którym m.in. wskazał, że w rzeczywistości pozostaje na utrzymaniu swojej córki. Wskazał, że zarówno On jak i Jego żona nie posiadają żadnych nieruchomości, ani też ruchomości o znacznej wartości.

W związku z tożsamością rozpoznawanego wniosku o przyznanie prawa pomocy z wnioskiem żony skarżącego A. W. zgodnie z zarządzeniem z dnia 27 maja 2015 r. sporządzone zostały uwierzytelnione kopie kart 88-90 akt o sygn. akt V SA/Wa 1830/14 i włączone do niniejszej sprawy.

Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje:

Na wstępie zaznaczyć należy, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej p.p.s.a. - wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego skutkuje tym, iż traci ono moc a wniosek strony skarżącej podlega ponownemu rozpatrzeniu.

Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest - stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a.") - ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Literalna wykładnia powyższych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił sądowi rozpatrującemu wniosek. Jednocześnie w sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy lub budzi wątpliwości, sąd na podstawie art. 255 p.p.s.a., ma prawo wezwania takiej osoby do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i potwierdzającego wykazywane przez nią okoliczności.

Wyjaśnić także należy, iż rozpoznanie wniosku o prawo pomocy polega na dokonaniu porównania wysokości obciążeń finansowych w postępowaniu sądowym z rzeczywistymi możliwościami płatniczymi wnioskującej strony, biorąc pod uwagę jej wydatki niezbędne dla utrzymania siebie oraz rodziny. Oznacza to, że Sąd musi dysponować niezbędnymi informacjami pozwalającymi na ustalenie rzeczywistego stanu majątkowego posiadania strony oraz na dokonanie jego oceny przy uwzględnieniu ponoszonych przez nią niezbędnych wydatków.

W orzecznictwie podkreśla się również, że dla oceny kondycji finansowej strony i związanej z tym możliwości ponoszenia kosztów sądowych nie może być obojętna wysokość ciążącego na wnioskującej stronie wpisu sądowego (por. postanowienie NSA z 25 listopada 2008 r. o sygn. akt II GZ 296/08; orzeczenia NSA są dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie strona skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu w wysokości 200 zł.

Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.

Analizując złożone przez stronę oświadczenia, w pierwszej kolejności stwierdzić należy, iż wnioskodawca był wzywany do złożenia dodatkowego oświadczenia, mimo tego nie wykonał należycie zarządzenia z dnia 8 stycznia 2015 r.

W tym zakresie wskazać trzeba, iż skarżący został wezwany do złożenia wyciągów i wykazów z posiadanych przez niego i jego żonę rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich 3 miesięcy, a w przypadku ich likwidacji - dokumentu potwierdzającego ten fakt wraz z saldem zamknięcia. Wskazać należy, iż wnioskodawca nie złożył żądanych dokumentów. Wyciągi z posiadanych rachunków bankowych nie zostały również załączone przez skarżącego do sprzeciwu od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy.

Wskazać należy, iż w orzecznictwie podnosi się, że kwestia posiadania środków pieniężnych (w szczególności oszczędności zgromadzonych na rachunku bankowym) jest istotna dla oceny możliwości finansowych strony ubiegającej się o prawo pomocy, wobec czego wyjaśnienia w tym zakresie winny być zgodne ze stanem rzeczywistym i wyczerpujące, tj. w pełni obrazować stan jej pieniężnego posiadania (por. postanowienie NSA z 24 stycznia 2007 r., sygn. akt. I GZ 3/07). Okoliczność ta miała zatem znaczenie przy dokonywanej ocenie, bowiem dla rozpoznania wniosku o prawo pomocy nie jest tylko istotne jaka jest wysokość środków zgromadzonych na rachunku bankowym, ale również jak wygląda obrót tymi środkami, czy strona lub osoby pozostające ze skarżącą we wspólnym gospodarstwie domowym nie wyzbywają się środków w związku z wezwaniem do złożenia oświadczenia w tym zakresie.

Stwierdzić zatem trzeba, iż wnioskodawca złożył oświadczenia niepełne, nie przedstawił również istotnych dla oceny wniosku dokumentów. Wobec tego, nie było możliwe dokonanie porównania wysokości obciążeń finansowych z jakimi winien się liczyć w postępowaniu sądowym z jego rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. W tym miejscu zauważyć należy, że żona skarżącego w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 1830/14 również złożyła niepełne oświadczenia oraz nie przedstawiła istotnych dla oceny wniosku dokumentów.

W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia oraz dokumentacji dotyczącej jej sytuacji materialnej uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie z 27 lipca 2011 r. o sygn. akt II OZ 650/11). Wskazać dodatkowo należy na stanowisko orzecznictwa, zgodnie z którym, Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane mimo istniejącego po stronie skarżącego ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 8 stycznia 2014 r., sygn. akt II GZ 774/13).

Reasumując podnieść należy, iż z uwagi na niewystarczające wykazanie sytuacji majątkowej przez wnioskodawcę, nie można dokonać oceny, czy spełnia on ustawowe przesłanki do udzielenia prawa pomocy. W konsekwencji powoduje to, że jego wniosek nie może zostać uwzględniony.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 254 § 1 i art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.