Orzeczenia sądów
Opublikowano: www.nsa.gov.pl

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 2 czerwca 2009 r.
V SA/Wa 2956/08

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA-Krystyna Madalińska-Urbaniak.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 kwietnia 2009 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi J N na decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego z dnia.... września 2008 r. Nr... w przedmiocie zmniejszenia kwoty indywidualnej dostaw postanawia:

1.

przyznać prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, o którego wyznaczenie zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej w W;

2.

odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie.

Uzasadnienie faktyczne

Postanowieniem z dnia 11 lutego 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę J N na decyzję Prezesa Agencji Rynku Rolnego.

W dniu 20 marca 2009 r. (data nadania pocztowego) Skarżący złożył - na urzędowym formularzu PPF - wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata, w którym oświadczył, iż jako młody rolnik jest w trudnej sytuacji finansowej. Posiada z zaszłości duże obciążenia finansowe i nie stać go na poniesienie kosztów sądowych i adwokata. We wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z matką. Posiada budynek mieszkalno-gospodarczy o pow. (...) m-, mieszkanie o pow. (...) m-oraz nieruchomość rolną o pow. (...) ha. Z przedmiotów wartościowych jakie posiada wymienił ciągnik z maszynami rolniczymi obciążone kredytem oraz (...) sztuk bydła. Matka nie posiada żadnych przedmiotów wartościowych, a jej dochodem jest wyłącznie emerytura rolnicza w wysokości (...) zł brutto. Miesięczne dochody skarżącego kształtują się zgodnie z oświadczeniem w wysokości (...) zł brutto, z czego - jest pobierane na spłatę zadłużenia kredytowego przez komornika. Ponadto na poparcie swojego wniosku skarżący podniósł również trudną sytuacje ogólną w rolnictwie polskim.

Postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2009 r. odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym z uwagi na nie przedstawienie przez skarżącego w sposób rzetelny swojej sytuacji materialnej. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, iż skarżący nie ujawnił faktu otrzymywania dopłat do gruntów i upraw. Podkreślono, iż z wykazu rolników dotyczących przyznanych płatności, znajdującego się na stronie internetowej Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wynika, iż w 2007 wysokość przyznanych środków finansowych wyniosła (...) zł. Ponadto w swoim oświadczeniu skarżący poza określeniem, iż spłaca kredyt nie wskazał żadnych informacji dotyczących wysokości zaciągniętego kredytu, celu, terminu jego spłaty oraz wysokości raty. Nie określił również wysokości ponoszonych wydatków związanych z zaspokojeniem niezbędnych potrzeb życiowych własnych oraz matki. W związku z powyższym uznano oświadczenie skarżącego należało za nierzetelne, budzące wątpliwości, a zatem niewiarygodne, aby na jego podstawie dokonać właściwej oceny sytuacji materialnej w jakiej znajduje się skarżący.

Pismem z dnia 12 maja 2009 r. (data nadania pocztowego) J N wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. W sprzeciwie skarżący podkreślił, iż rzetelnie przedstawił swoje dochody. Zaznaczył, iż nie stać go na adwokata i opłacenie kosztów sądowych ponieważ całość środków, które otrzymuje za dostarczone mleko do OSM W są zajmowane przez komornika Sądowego celem spłaty zaległych kredytów. Wyjaśnił, iż aby utrzymać (...) sztuk bydła zmuszony został wydzierżawić grunty od innych rolników na niekorzystnych warunkach. Podkreślił, iż dochody rolników spadły o około 50% natomiast środki do produkcji rolnej wzrosły o 200 -300%. Do sprzeciwu załączył kserokopię umowy dzierżawy z dnia (...) lutego 2005 r. oraz umowy dzierżawy z dnia (...) kwietnia 2003 r.

Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje:

Na wstępie zaznaczyć należy, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. - wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego skutkuje tym, iż traci ono moc a wniosek skarżącej podlega ponownemu rozpatrzeniu.

W postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest, że strona wnosząca do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki obowiązana jest do uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z art. 199 - strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.

Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Literalna wykładnia omawianych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił uznaniu sądu rozpoznającego wniosek.

Mając na uwadze powyższe, Sąd przeanalizował wniosek złożony na urzędowym formularzu PPF w dniu 20 marca 2009 r. z uwzględnieniem zarówno obciążeń finansowych, jakie skarżący będzie obowiązany ponieść w postępowaniu jak i jego możliwości finansowych. W odniesieniu do drugiego z przedstawionych aspektów rozpatrywania wniosku, istotnym w ocenie Sądu jest nie tylko to, jakie w danym momencie są realne możliwości finansowe strony, ale również przyczyny takiego stanu rzeczy.

Rozpatrując w tym świetle wniosek skarżącego oraz biorąc pod uwagę twierdzenia zawarte we wniesionym sprzeciwie, Sąd doszedł do przekonania, iż zasługuje on na częściowe uwzględnienie. Zasadniczy wpływ na zajęcie takiego stanowiska wywarła okoliczność, iż skarżący przedstawił swoją sytuację materialną w kontekście pobieranych dopłat do gruntów rolnych. Sąd zauważa, iż treść umów dzierżawy z dnia (...) lutego 2005 r. oraz z dnia (...) kwietnia 2003 r. zawartych przez skarżącego wskazuje na istotne ograniczenia w dysponowaniu środkami z tytułu dopłat do gruntów rolnych objętych treścią tych umów. Z treści umowy dzierżawy z dnia (...) lutego 2005 r. wynika m.in., iż dzierżawca zobowiązany jest do zapłacenia wydzierżawiającemu czynszu dzierżawnego w kwocie otrzymanej z ARiMR dopłaty z tytułu jednolitej płatności obszarowej oraz uzupełniającej płatności obszarowej. Natomiast z treści umowy dzierżawy z dnia (...) kwietnia 2003 r. wynika, iż dzierżawca w ogóle jest pozbawiony możliwości otrzymywania dopłat do gruntów rolnych będących przedmiotem dzierżawy. Należy wskazać, iż łączna wysokość środków finansowych przyznanych skarżącemu na 2007 rok z tytułu dopłat do gruntów rolnych wyniosła (...) zł w tym z tytułu jednolitej płatności obszarowej w wysokości (...) zł. Skarżący jest właścicielem (...) ha gruntów rolnych. Na podstawie umowy dzierżawy z dnia (..) lutego 2005 r. zainteresowany prowadzi działalność rolniczą na gruntach o powierzchni około (...) ha. Stawka jednolitych płatności obszarowych w roku 2007 wyniosła 301,54 zł/ha., co wskazuje iż skarżący otrzymał w 2007 r. dopłaty z tytułu jednolitych płatności obszarowych do gruntów rolnych o powierzchni około (...) ha. Wysokość czynszu z tytułu dzierżawy gruntów rolnych płaconego przez skarżącego przekraczających ponad połowę areału, z którego otrzymuje dopłaty powoduje, iż należy przyjąć że skarżącemu do jego faktycznej dyspozycji pozostaje około połowa środków otrzymywanych z tytułu dopłat do gruntów rolnych. Z oświadczenia zawartego w formularzu PPF wynika, iż łączny dochód w gospodarstwie domowym skarżącego, w którym pozostaje ze swoją matką wynosi około (...) zł brutto miesięcznie. Sąd badając sytuację majątkową skarżącego doszedł do przekonania, iż skarżący jest w stanie w niniejszej sprawie ponieść koszty sądowe bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na okoliczność tą dodatkowo wskazuje fakt, iż skarżący uiścił wpis od skargi w niniejszej sprawie w kwocie (...) zł zaś w sytuacji złożenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika będzie zobowiązany do poniesienia kosztów sądowych w wysokości połowy wpisu od skargi. Jednocześnie Sąd porównując sytuację majątkową skarżącego z obciążeniem wynikającym z zastępstwa profesjonalnego pełnomocnika uznał, iż w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia skarżącemu prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Oceniając wniosek skarżącego wzięto pod uwagę jego sytuację rodzinną i majątkową oraz dochody, które pozwalają wyłącznie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 245 § 1 i 3 oraz art. art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.