Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1660333

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 25 marca 2013 r.
V SA/Wa 2940/12

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Mleczko-Jabłońska.

Sędziowie WSA: Krystyna Madalińska-Urbaniak (spr.), Michał Sowiński.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 marca 2013 r. sprawy ze skargi M. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia... października 2012 r. nr... w przedmiocie oddalenia zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę

Uzasadnienie faktyczne

Przedmiotem skargi M. S. (dalej: strona, skarżący) jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. (dalej też: Dyrektor Izby) z dnia... października 2012 r. nr... utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego... z dnia... sierpnia 2012 r. nr... o oddaleniu zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia... listopada 2011 r. nr. Przedmiotowe postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym.

Naczelnik Urzędu Skarbowego... wszczął i prowadzi postępowanie egzekucyjne z majątku strony na podstawie własnego tytułu wykonawczego z dnia...11.2011 r. nr..., obejmującego należności z tytułu przepadku na rzecz Skarbu Państwa korzyści majątkowych osiągniętych w wyniku przestępstwa, orzeczonego wyrokiem Sądu Rejonowego w S. z dnia...06.2011 r. sygn. akt... w kwocie... zł należności głównej.

Zawiadomieniami z dnia... listopada 2011 r. organ egzekucyjny w oparciu o przedmiotowy tytuł wykonawczy podjął próby zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelności z rachunków bankowych u dłużników zajętej wierzytelności z rachunków.

W dniu...12.2011 r. strona wniosła zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie ww. tytułu wykonawczego wskazując, iż w sprawie brak było uprzedniego doręczenia upomnienia. Strona wniosła o wszechstronne wyjaśnienie sprawy oraz o zbadanie, czy kwota przepadku na rzecz Skarbu Państwa została prawidłowo naliczona przez Sąd. W uzasadnieniu strona podkreśliła, że przed otrzymaniem zawiadomienia o wszczęciu postępowania egzekucyjnego nie doręczono mu upomnienia, pozbawiając tym samym możliwości uniknięcia kosztów egzekucyjnych.

Naczelnik Urzędu Skarbowego. postanowieniem z dnia... lutego 2012 r. uznał złożone zarzuty za bezzasadne.

Strona złożyła zażalenie na powyższe postanowienie.

Postanowieniem z dnia... maja 2012 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Postanowieniem z dnia... sierpnia 2012 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego. oddalił zarzut jako bezzasadny. Organ egzekucyjny wskazał, że zgodnie z § 13 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia m.in. w przypadkach gdy należności pieniężne zostały określone w orzeczeniu, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Naczelnik powołał się również na art. 27 oraz art. 188 § 1 i 3 kodeksu karnego wykonawczego i wyjaśnił, że wykonując środek karny przepadku, urząd skarbowy przejmuje w posiadanie składniki mienia wymienione w wyroku oraz że nie ma on obowiązku wcześniejszego wzywania osoby, u której się znajdują, do ich wydania.

Od powyższego postanowienia strona złożyła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, w którym w całości podtrzymała swoje stanowisko wyrażone w zarzutach.

Postanowieniem z... października 2012 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Organ wskazał, że wolą ustawodawcy było przekazanie należności z tytułu przepadku nawiązki do egzekucji prowadzonej na podstawie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ze wszystkimi tego konsekwencjami.

W przypadku gdy egzekwowana należność została określona w orzeczeniu, bądź zobowiązany ma ustawowy obowiązek obliczenia lub uiszczenia należności bez wezwania (z wyjątkiem przypadków z art. 3a ustawy) upomnienie nie jest warunkiem koniecznym do wszczęcia postępowania egzekucyjnego (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 10 października 2006 r. sygn. akt I SA/Bk 273/06)

Dyrektor Izby zauważył, że egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Przesłanie upomnienia jest niezbędnym warunkiem wszczęcia postępowania egzekucyjnego, pod warunkiem jednak, że przepis szczególny nie rozstrzyga kwestii upomnienia w sposób inny niż wynika to z ogólnej zasady. Wniosek taki można wywieść też z innych regulacji przepisów ustawy egzekucyjnej, a zwłaszcza z art. 27 § 3, zgodnie z którym do tytułu wykonawczego wierzyciel dołącza dowód doręczenia upomnienia, a jeżeli doręczenie upomnienia nie było wymagane, podaje w tytule wykonawczym podstawę prawną braku tego obowiązku. Przesłanie upomnienia ma zatem zastosowanie w takiej sytuacji, gdy przepis szczególny nie wyłącza go w odniesieniu do określonego rodzaju egzekucji.

Odnosząc się do podniesionego przez stronę naruszenia zasad współżycia społecznego wynikających z art. 5 k.p.c. Dyrektor Izby wyjaśnił, iż w sprawie nie ma on zastosowania. Organ wyjaśnił, że prowadzenie postępowania egzekucyjnego nie stoi na przeszkodzie, aby zobowiązany wystąpił o udzielenie ulgi w spłacie zobowiązań.

Od powyższego rozstrzygnięcia strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi drugiej instancji w celu umożliwienia dobrowolnego spłacenia zobowiązania.

Skarżący zarzucił, że rozstrzygnięcie zapadło w wyniku nieprzeanalizowania wszystkich okoliczności w sprawie, a w szczególności bez uwzględnienia, że wskazanie w tytule wykonawczym należności pieniężne zostały dwukrotnie zasądzone. Wniósł także o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi drugiej instancji.

Podniósł, że środek karny, jaki został na niego nałożony prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w S. jest niezasadny. Taką samą kwotą wynikającą z tego samego czynu obciążono drugiego oskarżonego, tym samym podwajając wysokość korzyści, co narusza w sposób ewidentny podstawy jej zasądzenia.

Zdaniem skarżącego, Urząd Skarbowy po wpłynięciu odpisu prawomocnego orzeczenia winien wezwać go do dobrowolnego uregulowania należności i w przypadku braku reakcji skierować wniosek do egzekucji. W sprawie naruszono zasady współżycia społecznego wymienione w art. 5 k.p.c., gdyż zawsze należy mieć na uwadze, czy działanie podjęte przez organy podatkowe nie działają na szkodę jednostki.

Podkreślił, że jest młodym człowiekiem pozostającym bez pracy, dla którego kwota... tysięcy złotych stanowi olbrzymie zobowiązanie, któremu nie jest w stanie sprostać. Gdyby Urząd nie pozbawił go możliwości ubiegania się o rozłożenie kwoty na dogodne raty, to na pewno czyniłby starania, by spłacić zobowiązanie w rozsądnym czasie. Przy założeniu, że zażalenie nie zostanie uwzględnione, na progu dorosłego życia stanie się niewypłacalnym dłużnikiem, który nie uzyska pożyczki bankowej w celu spłaty zobowiązania.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Na wstępie zaznaczyć należy, iż zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej: p.p.s.a., sady administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. W przypadku stwierdzenia, iż w sprawie naruszono przepisy - czy to prawa materialnego, czy też postępowania - sąd uchyla zaskarżoną decyzję i zwraca sprawę do postępowania przed organem administracyjnym, właściwym do jej rozstrzygnięcia. Natomiast w żadnym razie sąd nie jest władny by samodzielnie rozstrzygnąć indywidualną sprawę w zastępstwie organu administracyjnego.

Podkreślenia wymaga również i to, że stosując przewidziane ustawą p.p.s.a. środki, w szczególności przepis art. 134 § 1, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę.

Zgodnie z art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji podstawę zarzutu może stanowić:

1)

wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;

2)

odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;

3)

określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;

4)

błąd co do osoby zobowiązanego;

5)

niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;

6)

niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;

7)

brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;

8)

zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;

9)

prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;

10)

niespełnienie wymogów określonych w art. 27.

Strona formułuje zarzuty dot. treści wyroku prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w S. i należy przede wszystkim podkreślić, że te zarzuty nie mogą być badane w niniejszym postępowaniu. Prawomocny wyrok jest podstawą wszczęcia egzekucji, zaś kara przepadku zgodnie z art. 27 kodeksu karnego wykonawczego jest wykonywana przez urząd skarbowy według przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Skarżący zarzuca, że egzekucja została wszczęta bez uprzedniego przesłania upomnienia, do czego zobowiązuje wierzyciela art. 15 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jednak, zgodnie z art. 15 § 5 ustawy minister właściwy do spraw finansów publicznych określi, w drodze rozporządzenia, należności pieniężne, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia. Określając należności, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia, minister kieruje się rodzajem należności oraz sposobem ich powstawania. W rozporządzeniu wykonawczym z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541 z późn. zm.) Minister Finansów określił w jakich sytuacjach nie jest potrzebne uprzednie doręczenie upomnienia. Zgodnie z § 13 ust. 1 postępowanie egzekucyjne może być wszczęte bez uprzedniego doręczenia upomnienia, gdy należność pieniężna została określona w orzeczeniu. Właśnie taka sytuacja ma miejsce w sprawie niniejszej. Wobec powyższego egzekucja mogła zostać wszczęta bez doręczenia dłużnikowi upomnienia.

Z powyższych względów wobec braku usprawiedliwionych podstaw skargę M. S. na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało oddalić.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.