Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 3078800

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 5 lutego 2020 r.
V SA/Wa 292/19
Sądowoadministracyjna kontrola odmowy udzielenia ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Marek Krawczak (spr.).

Sędziowie WSA: Beata Blankiewicz-Wóltańska, Asesor Aleksandra Młyńska.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2020 r. sprawy ze skargi P. C. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia... grudnia 2018 r., nr... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu kary pieniężnej uchyla zaskarżoną decyzję. zdanie odrębne

Uzasadnienie faktyczne

Przedmiotem skargi P.C. (dalej: "Skarżąca", "Strona") do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z (...) grudnia 2018 r., nr (...) utrzymująca w mocy decyzję (...) Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z (...) września 2018 r. nr (...) w przedmiocie odmowy umorzenia pozostałej do spłaty części kary pieniężnej wynikającej z decyzji (...) Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia (...) czerwca 2008 r. nr (...) w wysokości 17.200,00 zł.

Przedmiotowa decyzja zapadała w następującym stanie faktycznym.

Strona pismem z dnia (...) lipca 2018 r. złożyła wniosek o udzielenie ulgi w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej z dnia (...) czerwca 2008 r. nr (...) w wysokości 17200,00 zł w postaci umorzenia ww. kary administracyjnej w części tj. w zakresie kwoty 12900,00 zł. Do wniosku strona załączyła: wypełnione oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania (załącznik do rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 26 lutego 2014 r. (poz. 366), zaświadczenie o wysokości dochodu podatnika w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2017 r., potwierdzenie uiszczenia opłaty skarbowej.

(...) Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego pismem z dnia (...) sierpnia 2018 r. nr (...) wezwał stronę do usunięcia braków formalnych poprzez określenie rodzaju ulgi, o którą strona się ubiega i przedłożenia odpowiednich dokumentów.

W odpowiedzi na ww. wezwanie w piśmie z dnia (...) sierpnia 2018 r. Skarżąca wskazała, że ubiega się o ulgę niestanowiąca pomocy publicznej ani pomocy de minimis z uwagi na zakończenie prowadzonej przez nią działalności gospodarczej.

Skarżąca wskazała, że dokumenty dotyczące dochodów dośle niezwłocznie po powrocie księgowej z urlopu. Do pisma strona załączyła: oświadczenie z dnia (...) sierpnia 2018 r. o udzielenie ulgi niestanowiącej pomocy publicznej, kopię zaświadczenie o wysokości dochodu podatnika w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2017 r., kopię orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, oświadczenie z dnia (...) sierpnia 2018 r., wypełnione oświadczenie o majątku, dochodach i źródłach utrzymania.

Decyzją (...) września 2018 r. nr (...) Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego odmówił umorzenia pozostałej do spłaty części administracyjnej kary pieniężnej wynikającej z decyzji z dnia (...) czerwca 2008 r. nr (...) w wysokości 17.200,00 zł.

Skarżąca odwołała się od powyższej decyzji.

Zaskarżoną do Sądy decyzją z (...) grudnia 2018 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy ww. decyzję.

Organ ustalił, że Skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem i dwójką dzieci. Jej miesięczny dochód wynosi 2.500,00 zł i nie posiada żadnego majątku. Podniósł, że skarżąca nie podała wysokości dochodu aktualnie uzyskiwanego przez małżonka.

Natomiast z oświadczenia strony o majątku, dochodach i źródłach utrzymania wynika, że łączne wydatki związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego kształtują się następująco: czynsz - 1800,00 zł; energia elektryczna - 180,00 zł; lekarstwa, terapie - 200,00 zł. Skarżąca poinformowała, iż jej syn jest osobą niepełnosprawną i ponosi koszty związane z jego leczeniem.

Natomiast na etapie postępowania odwoławczego Skarżąca złożyła dodatkowe dokumenty: zaświadczenie o zatrudnieniu i zarobkach potwierdzające, iż jej miesięczny dochód wynosi 2459,63 zł, kopię umowy majątkowej małżeńskiej - wskazującą na rozdzielność majątkową wnioskującej oraz jej małżonka, zaświadczenie o wysokości dochodu podatnika w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2017 r. - B.C., zaświadczenie o wysokości dochodu podatnika w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2017 r. - P.C.

Organ na podstawie ww. dokumentów wskazał, iż małżonek strony skarżącej w 2017 r. uzyskał dochód w wysokości 12.236,06 zł, co miesięcznie daję kwotę w wysokości 1.019,67 zł. Stwierdził, że biorąc pod uwagę powyższe (przy założeniu, że dochody małżonka strony nie zmieniły się w stosunku do uzyskiwanych w 2017 r. i że gospodarstwo domowe ponosi jedynie zadeklarowane w dokumentach wydatki) miesięczny dochód gospodarstwa domowego wynosi około 3479,30 zł (2459,63 zł +1019,67 zł) przy wydatkach rzędu około 2180,00 zł, tym samym gospodarstwo domowe dysponuje wolnymi środkami finansowymi w wysokości około 1299,30 zł, która to kwota zgodnie z twierdzeniem wnioskującej w całości przeznaczona jest na zakup żywności.

Podniósł, że Skarżąca nie ujawniła czy otrzymuje jakieś świadczenia rodzinne. Wskazał także, iż strona nie wyjaśniła jak gospodarstwo domowe utrzymuje płynność finansową przy zadeklarowanej kwocie zobowiązań finansowych. Z tego względu uznał, że Skarżąca nie przedstawiła wszystkich informacji obrazujących jej sytuację finansową.

Zdaniem organ odwoławczego w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione przesłanki do przychylenia się do wniosku strony tj. udzielenia ulgi w postaci umorzenia nałożonej kary pieniężnej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego oraz organu I Instancji tj. (...) Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1) naruszenie prawa materialnego - art. 55 w zw. z art. 57 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 869 - dalej: "ustawa o finansach publicznych") poprzez ich niezastosowanie, z uwagi na uznanie, przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego, iż niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki w ich wskazane, podczas gdy nie udzielenie Skarżącej ulgi w postaci umorzenia pozostałej do spłaty części należności spowoduje m.in. naruszenie interesu publicznego z uwagi na fakt, iż Skarżąca będzie zmuszona do korzystania z pomocy społecznej,

2) naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na rozstrzygniecie w sprawie - art. 7, art. 77 § 1, art. 80 (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm., dalej: "k.p.a.") - poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów oraz poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie, a także zaniechanie wszechstronnego wyjaśnienia istotnych dla niniejszej sprawy okoliczności faktycznych i prawnych co spowodowało, iż Główny Inspektor Transportu Drogowego odmówił umorzenia pozostałej części administracyjnej kary pieniężnej podczas gdy sytuacja finansów Skarżącej i jej rodziny wskazuje, iż brak udzielenia ulgi m.in. spowoduje naruszenie interesu publicznego z uwagi na fakt, iż Skarżąca będzie zmuszona do korzystania z pomocy społecznej.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem w świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j Dz. U. z 2018 r. poz. 2107.), stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Sąd stwierdził bowiem, że narusza ona prawo w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania jej z obrotu prawnego.

Na wstępie należy wskazać, iż zasadnie Główny Inspektor Transportu Drogowego wskazuje w odpowiedzi na skargę, że w niniejszej sprawie podstawę materialnoprawną decyzji stanowi art. 189k § 1 pkt 3 k.p.a. nie mają zaś zastosowania przepisy ustawy z dnia z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych. Zgodnie bowiem z art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 953) jedynie do postępowań administracyjnych wszczętych i niezakończonych ostateczną decyzją lub postanowieniem przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustawy zmienionej, tj. ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, w brzmieniu dotychczasowym, z tym że do tych postępowań stosuje się przepisy art. 96a-96n ustawy zmienionej. Powyższa regulacja weszła w życie 1 czerwca 2017 r., tym samym nowe brzmienie przepisów ustawy Kodeks postępowania administracyjnego ma zastosowanie do wszystkich postępowań wszczętych po tej dacie - bezsprzecznie więc do niniejszego postępowania. W myśl art. 189a § 1 k.p.a. w sprawach nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej lub udzielania ulg w jej wykonaniu stosuje się przepisy niniejszego działu. Zgodnie z art. 67 ust. 2 ustawy o finansach publicznych do spraw dotyczących administracyjnych kar pieniężnych stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Tym samym niezasadny jest zarzut skarżącej dotyczący naruszenia przez organ przepisów art. 55 w zw. z art. 57 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych poprzez ich niezastosowanie. W niniejszej sprawie organ prawidłowo oparł swoje rozstrzygnięcie na przepisach art. 189k § 1 k.p.a.

Zgodnie z art. 189k § 1 k.p.a. organ administracji publicznej, który nałożył administracyjną karę pieniężną, na wniosek strony, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem publicznym lub ważnym interesem strony, może udzielić ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej przez:

1) odroczenie terminu wykonania administracyjnej kary pieniężnej lub rozłożenie jej na raty;

2) odroczenie terminu wykonania zaległej administracyjnej kary pieniężnej lub rozłożenie jej na raty;

3) umorzenie administracyjnej kary pieniężnej w całości lub części;

4) umorzenie odsetek za zwłokę w całości lub części.

Z powyższego przepisu wynika, że postępowanie w sprawie odroczenia, rozłożenia na raty bądź umorzenia należności podatkowych jest postępowaniem wszczynanym na wniosek Strony.

To wniosek Strony zakreśla zatem przedmiot i zakres postępowania. Organ administracji jest związany treścią wniosku w tym sensie, że nie może zastosować innej ulgi niż ta, o którą prosi strona. Jeżeli strona wnosi o rozłożenie na raty, organ administracji nie może zastosować odroczenia terminu płatności podatku czy też - chociaż jest to rozwiązanie korzystniejsze dla strony - umorzyć zaległości podatkowej. Podobnie rzecz ma się w sytuacji, gdy z wniosku strony wynika, że chce ona umorzenia zaległości w części - organ administracji nie może wyjść poza granice wniosku i umorzyć zaległość w całości. Przyznając ulgę, organ może natomiast nie uwzględnić wniosku w całości i np. skrócić termin odroczenia wskazany we wniosku czy też umorzyć zaległości w kwocie niższej niż wnioskowana.

Użyte w ww. art. 189k § 1 k.p.a. sformułowanie "może udzielić ulg" w sposób niebudzący wątpliwości wskazuje, że organ orzekający w przedmiocie umorzenia zaległej kary lub rozłożenia jej na raty, przy rozpatrywaniu takiej sprawy i wydaniu rozstrzygnięcia, korzysta z tzw. swobody uznania administracyjnego. Oznacza to, że organ w przypadku stwierdzenia przesłanek określonych w tym przepisie może uwzględnić wniosek ale też może odmówić jego uwzględnienia.

Tzw. uznanie administracyjne, o którym mowa w ww. art. 189k § 1 k.p.a. sprawia, że nawet wystąpienie ustawowych przesłanek nie zobowiązuje organu podatkowego do zastosowania instytucji umorzenia w każdym przypadku.

Artykuł 189 § 1 k.p.a. nie uzależnia możliwości umorzenia zaległości podatkowej od złej sytuacji finansowej i materialnej strony. Jedną z dwóch przesłanek udzielenia tej ulgi jest "ważny interes strony". Pojęcie to jest zdecydowanie szersze. Posłużenie się przez ustawodawcę pojęciem niedookreślonym wymaga od organu wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych po to, aby na tej podstawie stwierdzić, czy dana sytuacja faktyczna mieści się w zakresie przesłanki ważnego interesu strony. Organ, oceniając możliwość zastosowania ulgi, musi wziąć pod uwagę nie tylko aktualną sytuację materialną i finansową strony, ale także jego działania z przeszłości. Pomimo drugorzędnego znaczenia tych działań dla oceny "ważnego interesu strony" nie mogą one zostać pominięte. Tylko w ten sposób można uniknąć sytuacji, w której strona poprzez swoje zachowanie celowo lub nieświadomie doprowadza do sytuacji, w której zasada powszechności opodatkowania ulega wyłączeniu.

Sąd wskazuje, że dlatego zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego decyzji uznaniowej stawia się szczególnie wymagania. Z treści takiej decyzji musi bowiem wynikać, że decyzja, w odniesieniu do żądania Strony, nie nosi cech dowolności.

Szczególnie duże wymagania stawia się uzasadnieniu decyzji opartej na przepisach prawa materialnego przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia. Wobec powyższego organ ma szczególny obowiązek zebrać i rozpatrzeć cały materiał dowodowy, dokonać jego oceny, wskazać fakty, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł i dokonać oceny stanu faktycznego w świetle przepisów stanowiących podstawę prawną decyzji (por. wyroki NSA z dnia 27 lutego 1998 r., sygn. akt III SA 395/97; z dnia 8 września 1998 r., sygn. akt IV SA 893/97).

Przyznanie organowi dyskrecjonalnych uprawnień nie oznacza zupełnej dowolności w podejmowaniu decyzji w ramach uznania administracyjnego. W ocenie rozpatrującego niniejszą sprawę składu orzekającego, z istoty art. 189k § 1 k.p.a. wynika, że sąd administracyjny nie może zobowiązać organu administracyjnego do wydania decyzji o umorzeniu bądź odmowie umorzenia administracyjnej kary pieniężnej w całości lub części (w przypadku stwierdzenia istnienia co najmniej jednej z przesłanek). Nie może też oceniać kryteriów przyjętych przez organ, a uzasadniających wybór opcji decyzyjnej. Poza zakresem sprawowanej przez sądy administracyjne kontroli administracji publicznej nie mogą jednakowoż pozostawać przypadki korzystania przez organy z przyznanej im kompetencji w sposób woluntarystyczny, zupełnie nieracjonalny lub sprzeczny z podstawowymi zasadami konstytucyjnymi. Można zatem mówić, że są pewne granice uznania administracyjnego, w obrębie których może poruszać się organ administracji, podejmując decyzję w następstwie wystąpienia przesłanki "ważnego interesu strony" lub "interesu publicznego", o których mowa w art. 189k § 1 k.p.a.

Przekroczenie tych granic ma m.in. miejsce wówczas, gdy wybór alternatywy decyzyjnej dokonany został:

- z rażącym naruszeniem zasady sprawiedliwości;

- wskutek uwzględnienia kryteriów oczywiście nieistotnych (bagatelnych) lub nieracjonalnych;

- na podstawie fałszywych przesłanek (argumentów, które są nieprawdziwe).

Wyłączenie z zakresu kontroli sądowo-administracyjnej decyzji uznaniowych obarczonych takimi wadami, stanowiłoby realne ograniczenie drogi sądowej, która umożliwiać ma przecież również podatnikom dochodzenie naruszonych w sposób oczywisty praw (art. 77 ust. 2 Konstytucji RP). Najogólniej rzecz biorąc, spełnienie przesłanki ważnego interesu strony wiąże się z istnieniem po szczególnych powodów, powodujących że żądanie pełnej i terminowej administracyjnej kary pieniężnej może zachwiać podstawami egzystencji strony i (lub) osób zależnych od niego.

Rozpatrujący niniejszą sprawę skład orzekający aprobuje również pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 marca 2010 r., sygn. akt I FSK 31/08, że pojęcia ważnego interesu podatnika (w tej sprawie strony) nie można ograniczać tylko i wyłącznie do sytuacji nadzwyczajnych, czy też zdarzeń losowych uniemożliwiających uregulowanie zaległości podatkowych, albowiem pojęcie to funkcjonuje w zdecydowanie szerszym znaczeniu, uwzględniającym nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale również normalną sytuację ekonomiczną podmiotu występującego o ulgę, wysokość uzyskiwanych przez niego dochodów oraz wydatków, a w tym względzie również wydatków ponoszonych w związku z ochroną zdrowia własnego lub członków najbliższej rodziny (koszty leczenia). W związku z tym w postępowaniu administracyjnym wszczętym wnioskiem strony o przyznanie ulgi w spłacie kary pieniężnej szczególny nacisk winien być położony właśnie na analizę sytuacji ekonomicznej Skarżącej (por. wyrok z dnia 2 marca 2016 r., sygn. akt II FSK 2474/15).

Ponadto organ powinien uwzględnić, iż każde rozstrzygnięcie podejmowane w ramach uznania administracyjnego powinno być przekonująco i jasno uzasadnione zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak, żeby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją, nie zaś efektem choćby ograniczonego woluntaryzmu (por. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 2 sierpnia 2012 r., sygn. akt II SA/Go 393/12). Organ działając w ramach uznania winien również baczyć, iż wprawdzie instytucja umorzenia powinna być stosowana wyjątkowo, jednakże okoliczność ta nie może prowadzić do praktycznego wyeliminowania stosowania tej instytucji, uczynienia jej instytucją martwą, poprzez ogólnikowe powoływanie się tylko na określone kategorie prawne, bez dokonywania rzetelnej oceny ich występowania w konkretnej sprawie. W niniejszej sprawie Organ odwoławczy ww. przestawionym wymaganiom nie sprostał, dopuszczając się naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. jak i art. 8 i 11 k.p.a.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy zauważyć należy, że kwestionowaną decyzją odmówiono Skarżącej umorzenie kwoty 12.900 zł będącej częścią nałożonej na nią kary pieniężnej w wysokości 17.200 zł. Jak sam organ podnosi Skarżąca spłacił karę w wysokość 4300 zł.

Jak wynika zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie Skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem i dwójką synów (17 letniego oraz 15 letniego - na dzień wydania zaskarżonej decyzji). Starszy syn jest osobą niepełnosprawną i wymagającą opieki.

Organ ustalił, że dochód rodziny za rok 2017 wynosił 41.751,60 zł, co daje kwotę miesięcznie 3479,30 zł, należy zauważyć, iż organ przyjął również, że taki dochód strona osiąga w 2018 r. Organ wskazał, że przy wydatkach rzędu 2180 zł (na czynsz 1800 zł, energie elektryczną 180 zł, lekarstwa i terapie 200 zł) pozostaje kwota 1299,30 zł, która jest przeznaczana na zakup żywności (na co wskazywała Skarżąca).

Zdaniem organu Skarżąca nie wyjaśniła jak gospodarstwo domowe utrzymuje płynność finansową przy zadeklarowanej kwocie zobowiązań finansowych oraz uznał, że nie przedstawiła wszystkich informacji obrazujących jej sytuację finansową.

Zdaniem Sądu argumentacja organu nie jest przekonująca. Brak jest w niej zasad logiki i doświadczenia życiowego.

W rozstrzyganej sprawie organy miały obowiązek ocenić całościowo sytuację majątkową, osobistą, czy ogólnie życiową Skarżącej. W praktyce ustalenie, czy mamy do czynienia ze szczególnie uzasadnionymi okolicznościami polega bowiem na tym, że organ prowadzący postępowanie ma obowiązek zbadać, czy istnieją ważne powody mające wpływ na funkcjonowanie rodziny. Na pojęcie "szczególnie uzasadnionych okoliczności dotyczących sytuacji rodziny" składa się całokształt sytuacji materialnej, zdrowotnej, jak i życiowej wnioskodawcy (zob. wyrok WSA w Lublinie z dnia 6 marca 2019 r., sygn. akt II SA/Lu 912/18 - LEX nr 2655881; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 15 lutego 2019 r., sygn. akt IV SA/Wr 525/18 - LEX nr 2641614). Organy w niniejszej sprawie poprzestały na wyrywkowej jedynie ocenie sytuacji dochodowej i zdrowotnej rodziny Skarżącej i na lakonicznym stwierdzeniu, iż nie kwestionują, że jednoczesne uiszczenie kary i regulowanie bieżących wydatków może być trudne jednakże ich zdaniem nie jest to okoliczność uzasadniająca przyznanie ulgi.

Należy podkreślić, że samo wyliczenie kwoty pozostającej Skarżącej po uregulowaniu kosztów związanych z prowadzeniem gospodarstwa dochodowego w kwocie 1299,30 zł (324,82 zł na osobę), a która jest przeznaczana na żywność nie przekonuje Sąd to stwierdzenia, że Skarżąca posiada środki na pokrycie pozostającej o spłaty kwoty kary. Te koszty Strona będzie ponosić w pierwszej kolejność aby zapewnić najbliższym osobom godną opiekę. Organ nie wziął pod uwagę również faktu, ze obecnie koszty żywności wzrastają i przeznaczone na nią środki mogą być niewystraczające.

Podkreślenia wymaga, że Skarżąca opiekuje się niepełnosprawnym synem i ponosi koszty związane z jego terapią i lekami. Jak uczy doświadczenie życiowe te koszty są płynne i wskazywana we wniosku kwota ok. 200 zł jest zmienna w zależności od potrzeb.

Należy wskazać, że organ zauważył, że Skarżąca nie wskazała, iż korzysta z pomocy społecznej i z tego faktu wywodzi, że sytuacja Skarżącej nie jest trudna, co jednakże Sądu nie przekonuje. Powyższe oznacza jedynie, że Skarżąca pokrywa swoje potrzeby z posiadanych środków.

Zdaniem Sądu, dyskusyjne jest twierdzenie organu, że istnieje możliwość poprawy sytuacji finansowej gospodarstwa domowego Skarżącej poprzez podjęcie przez nią lub jej małżonka dodatkowego zatrudnienia np. w weekendy, nadto Strona może starać się o udzielenie kredytu bądź rozłożenie płatności na raty.

W sytuacji Skarżącej, jest to bardzo utrudnione, bo jedno z rodziców powinno zajmować niepełnosprawnym synem, a drugie pozostałymi sprawami, w tym opieką na drugim synem. Zdaniem Sądu, wzięcie kredytu nie zawsze pozwala na rozwiązanie kłopotów finansowych kredytobiorcy i jego rodziny, a ponadto może ją pogorszyć. Przy dochodach Skarżącej udzielenie przez bank pożyczki jest mało prawdopodobne, a skorzystanie z instytucji parabankowych może nie przynieść oczekiwanych skutków.

Podkreślenie wymaga, że dalsze egzekwowanie kary będzie prowadziło do pogorszenia sytuacji Skarżącej i zmuszeniu jej do korzystania z pomocy społecznej w wysokości, przekraczającej wielokrotnie kwotę zaległości, co nie jest w interesie społecznym i publicznym. W szczególności, że kara ta została nałożona na Skarżącą ponad 12 lat temu, a organowi jak do tej pory nie udało się jej wyegzekwować.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, że przeciwko umorzeniu Skarżącej kary pieniężnej przemawia interes publiczny, rozumiany w kategoriach penalizacji przepisów ustawy o transporcie drogowym prowadzącej do poprawy bezpieczeństwa na drogach, natomiast podjęcie rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego wymagało, by interes publiczny i ważny interes strony zostały należycie wyważone. Jakkolwiek w interesie publicznym leży, by wszyscy zobowiązani wywiązywali się z zapłaty należności stanowiących dochód państwa, w związku z niewypełnieniem nałożonych przez ustawodawcę obowiązków, to interes publiczny należy rozumieć nie tylko jako potrzebę zapewnienia maksymalnych środków po stronie dochodów w budżecie państwa, ale też jako ograniczanie jego ewentualnych wydatków np. na zasiłki dla bezrobotnych czy pomoc społeczną (zob. wyrok NSA z dnia 30 maja 2001 r., sygn. akt III SA 830/00, orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie może bowiem powstać taka sytuacja, w której zapłata należności spowoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego, pozbawionego możliwości zaspokojenia swoich niezbędnych potrzeb materialnych, do środków pomocy państwa. Nie byłoby to zgodne z interesem tego obywatela, jednocześnie nie byłoby to również zgodne z interesem publicznym (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 marca 2011 r., sygn. akt: V SA/Wa 2273/10, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Mając powyższe na względzie należy jeszcze raz wskazać, że decyzja uznaniowa może być uchylona przez Sąd w przypadku stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Tego rodzaju naruszenia miały miejsce w rozpoznawanej sprawie, organ pozostawił bowiem poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez Stronę pomijając istotny dla rozstrzygnięcia fakt sytuację finansową i rodzinną skarżącej.

Zdaniem Sądu, organ dokonał oceny sytuacji finansowej i rodzinnej w kontekście przesłanek określonych w art. 189k § 1 k.p.a. wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego.

Sąd podkreśla, że z zasady prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 k.p.a., będącej naczelną zasadą postępowania administracyjnego wynika, iż organy administracji publicznej prowadzące postępowanie mają obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny zgodny z rzeczywistością, a zwłaszcza mają obowiązek dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnej sprawy na podstawie analizy całego materiału dowodowego i swoje stanowisko wyrazić w uzasadnieniu podjętej decyzji (zob. wyrok NSA z dnia 17 października 2001 r., sygn. akt I SA 1110/01). Pełne przedstawienie toku rozumowania organu wydającego decyzję powinno być zawarte w uzasadnieniu decyzji zgodnym z art. 107 § 3 k.p.a. i realizującym zasadę przekonywania wyrażoną w art. 11 k.p.a.

W ocenie Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy, nie został właściwie rozpatrzony i oceniony, co narusza art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Organ niedostatecznie bowiem wziął pod uwagę specyficzną indywidualną, obiektywnie trudną sytuację Skarżącej.

Z tych powodów, zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja nie mieści się w sferze swobodnego uznania administracyjnego lecz nosi cechy dowolności, a ustalenia dokonane przez organ na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego są niepełne i w konsekwencji niewyczerpująco rozpatrzone.

Ponownie rozpoznając sprawę organ - mając na uwadze wskazania Sądu - winien poddać wnikliwej analizie sytuację życiową i materialną Skarżącej, ze szczególnym uwzględnieniem stanu zdrowia syna, dochodów i niezbędnych wydatków, biorąc pod uwagę konieczność utrzymania gospodarstwa domowego na poziomie niezagrażającym egzystencji oraz uwzględniając obciążenia wynikające z innych tytułów, a następnie rozważyć, czy w stosunku do skarżącej zachodzą przesłanki uzasadniające umorzenie pozostałej kwoty kary. Analiza ta winna być dokonana w ramach zakreślonych wskazanymi przez Sąd w niniejszym uzasadnieniu przepisami prawnymi. Pamiętać tu należy, iż możliwość skorzystania z ulgi w postaci umorzenia nie może być iluzoryczna. Organ rozważy również, czy możliwe jest częściowe umorzenie tak aby kara administracyjna miała zgodnie z jej celem charakter wychowawczy. Brak jest bowiem, jak wyżej wskazano, podstaw do twierdzenia, iż częściowe umorzenie jest niemożliwe w przypadku wniosku o umorzenie całości wymierzonej kary.

W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.