Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2076835

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 29 grudnia 2015 r.
V SA/Wa 2859/15

UZASADNIENIE

Sentencja

Starszy referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 29 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi R. P. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji R. z dnia (...) kwietnia 2015 r. nr (...) w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata

Uzasadnienie faktyczne

W złożonym na urzędowym formularzu (PPF) wniosku o przyznanie prawa pomocy RP (dalej: "Skarżąca") wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.

Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że Skarżąca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Podstawowym źródłem utrzymania jest renta rodzinna w kwocie 1.131,85 zł. Skarżąca nie wykazała na formularzu PPF żadnego majątku, w tym nieruchomości, przedmiotów wartościowych ani oszczędności pieniężnych. Do wydatków zaliczyła opłaty za media - 340 zł, koszty leczenia - 180 zł, opał - 380 zł, spłatę "linii kredytowej" - 80 zł.

Uzasadniając wniosek wskazała, że nie posiada oszczędności i nie jest w stanie ich poczynić z uwagi na niskie dochody, a z uwagi na trudną sytuację finansową pożycza pieniądze od znajomych oraz zawarła z bankiem umowę limitu debetowego w rachunku bankowym. Wskazała również na problemy ze zdrowiem oraz wyjaśniła, że nie jest w stanie samodzielnie prowadzić sprawy zawisłej przed tut. Sądem.

Odpowiadając na wezwanie do złożenia dodatkowych dokumentów oraz przedstawienia dodatkowych informacji Skarżąca przedstawiła dowody wypłaty świadczenia rentowego w listopadzie 2015 r. i grudniu 2015 r., zeznania podatkowe PIT za lata 2013 - 2014, potwierdzenie zawarcia umowy o limit w saldzie debetowym wraz z odcinkiem dokonania spłaty, rachunki za zakup leków, fakturę za energię elektryczną. Skarżąca wyjaśniła również, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, mieszka w domu, którego jest współwłaścicielką i ponosi koszty utrzymania domu (energia elektryczna, opał), nie korzysta z pomocy społecznej i nie posiada majątku. Do innych kosztów utrzymania zaliczyła koszty leczenia - 100 zł, wyżywienie - 240 zł, spłatę zadłużenia w konto rachunku bankowego - 100 zł.

Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje.

Prawo pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia przez stronę kosztów związanych z jej udziałem w postępowaniu sądowym i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, jeśli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.).

W niniejszej sprawie Skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika, a więc o przyznanie prawa pomocy w całości. W sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku budzi wątpliwości lub jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy, na podstawie art. 255 p.p.s.a., można wezwać stronę do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i przedstawienia dokumentów potwierdzających wykazywane okoliczności.

W przedmiotowej sprawie oświadczenie zawarte we wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPF było niewystarczające do oceny, czy Skarżąca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Dlatego też niezbędne okazało się wezwanie Skarżącej do nadesłania dokumentów i złożenia oświadczeń pozwalających na lepszą ocenę jej sytuacji majątkowej. Przypomnieć należy, iż wnioskodawca - na którym spoczywa ciężar wykazania uprawnienia do skorzystania z wyjątkowej instytucji prawa pomocy - winien z należytą starannością zapoznać się z treścią wezwania oraz udzielić odpowiedzi na zadane pytania i złożyć wskazane w nim dokumenty, zaś w razie gdyby okazało się to niemożliwe bądź znacznie utrudnione winien wyjaśnić przyczyny takiego braku.

Analizując złożone przez wnioskodawcę oświadczenia stwierdzić należy, że Skarżąca nie przedstawiła wyciągu z posiadanego rachunku bankowego. Za wykonanie wezwania we wskazanym zakresie nie można bowiem uznać nadesłanej informacji o przyznaniu limitu w saldzie debetowym oraz dyspozycji wpłaty na konto bankowe kwoty 100 zł. Przypomnieć należy, że w orzecznictwie sądowym podnosi się, że kwestia posiadania środków pieniężnych (w szczególności zgromadzonych na rachunku bankowym) jest istotna dla oceny możliwości finansowych strony ubiegającej się o prawo pomocy, wobec czego wyjaśnienia w tym zakresie winny być zgodne ze stanem rzeczywistym i wyczerpujące, tj. w pełni obrazować stan jej pieniężnego posiadania (por. postanowienie NSA z 24 stycznia 2007 r., sygn. akt. I GZ 3/07). Zatem obowiązkiem Skarżącej było wykonanie zarządzenia zgodnie z jego treścią, bądź wykazanie, że jego wykonanie jest niemożliwe lub znacznie utrudnione. Fakt, że Skarżąca nie przedstawiła wyciągu z rachunku bankowego miał istotne znaczenie przy dokonywanej ocenie zasadności przyznania prawa pomocy, bowiem dla rozpoznania wniosku o prawo pomocy nie jest tylko istotne, jaka jest wysokość środków zgromadzonych na rachunku bankowym, ale również istotne jest, jak wygląda obrót tymi środkami, a więc, czy Strona nie wyzbywa się środków w związku z wezwaniem do złożenia oświadczenia w tym zakresie, bądź też jakie są przyczyny, że nie dysponuje zasobami pieniężnymi w danym okresie.

Należy również zwrócić uwagę, że Skarżąca nie wykazała na formularzu PPF żadnego majątku, w tym nieruchomości. Odpowiadając na wezwanie do złożenia uzupełniających informacji oświadczyła, że nie posiada majątku w postaci przedmiotów wartościowych i innych zgromadzonych oszczędności. Z akt sądowych oraz nadesłanych przez organ administracji akt administracyjnych wynika natomiast, że Skarżąca jest współwłaścicielką domu oraz nieruchomości rolnej, co wynika ze złożonego wniosku o udzielenie płatności. Skarżąca nie wskazała powierzchni nieruchomości oraz ich wartości.

Z przedstawionych zeznań podatkowych wynika natomiast, że w latach 2013-2014 Skarżąca uzyskiwała dochody. W roku 2015 r. Skarżącej jest wypłacane świadczenie rentowe w kwocie 1.160,61 zł. Stwierdzić więc należy, że Skarżąca posiada źródło utrzymania oraz ma zapewnione potrzeby mieszkaniowe. Równocześnie uznać należy, że Skarżąca nie przedstawiła w pełni swojej sytuacji finansowej (nie nadesłała wyciągów z rachunku bankowego). Ponadto, złożone wyjaśnienia nie są w pełni wiarygodne, ponieważ Skarżąca posiada majątek nieruchomy tj. dom i nieruchomość rolną. Nie zostało wyjaśnione, jaka jest powierzchnia tych nieruchomości, jak są wykorzystywane i jaką przedstawiają wartość.

Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, należy mieć na uwadze, że to na stronie spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca - na którym spoczywa ciężar wykazania uprawnienia do skorzystania z wyjątkowej instytucji prawa pomocy - winien z należytą starannością zapoznać się z treścią wezwania oraz udzielić odpowiedzi na zadane pytania i złożyć wskazane w nim dokumenty, zaś w razie gdyby okazało się to niemożliwe bądź znacznie utrudnione winien wyjaśnić przyczyny takiego braku. Referendarz sądowy natomiast ocenia przedstawione informację i nie spoczywa na nim obowiązek udowadniania, że strona środki na pokrycie kosztów sądowych jednak posiada.

Nieudzielenie pełnej odpowiedzi na postawione pytania (w formularzu i dodatkowym wezwaniu), uniemożliwia dokonanie pełnej oceny możliwości ponoszenia przez Skarżącą kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika. Mając powyższe na uwadze, oświadczenie Skarżącej należało uznać za budzące wątpliwości, a zatem niewiarygodne, aby na jego podstawie dokonać właściwej oceny sytuacji materialnej, w jakiej znajduje się. Oświadczeniem o przedstawionej treści Skarżąca uniemożliwiła porównanie wysokości kosztów związanych z postępowaniem sądowoadministracyjnym i możliwości płatniczych. Podkreślić należy, że przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko w wypadku, gdy Skarżąca nie dysponuje jakimikolwiek środkami finansowymi. Przesłanką zastosowania instytucji zwolnienia od koszów sądowych i ustanowienia pełnomocnika nie może być brak wolnych środków finansowych, ale obiektywna niemożność ich zdobycia przez stronę skarżącą. Ponieważ koszty postępowania powinny być ponoszone na równi z innymi niezbędnymi wydatkami, obowiązek ich uiszczenia może spowodować powstanie uszczerbku w utrzymaniu rodziny i konieczność ograniczenia innych wydatków.

Skarżąca nie należy do osób pozbawionych środków do życia, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy. Uzyskuje stały dochód w wysokości 1131 zł z tytułu renty, a więc jej sytuacji majątkowej sytuacji majątkowej nie można utożsamiać z sytuacją osób nie osiągających żadnego dochodu lub też osiągających dochód niewystarczający na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych.

W związku z powyższym, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.