Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2076826

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 6 listopada 2015 r.
V SA/Wa 2490/15

UZASADNIENIE

Sentencja

Referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi K. P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia (...) marca 2015 r. Nr (...) w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu kary pieniężnej postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez odmowę ustanowienia radcy prawnego

Uzasadnienie faktyczne

W złożonym na urzędowym formularzu (PPF) wniosku o przyznanie prawa pomocy K. P. (dalej: "Skarżący", "Strona") wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez ustanowienie radcy prawnego.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, iż prowadzi gospodarstwo domowe z żoną i synem. W rubryce nr 10 wniosku oświadczył, że osiąga dochody z tytułu wykonywanej pracy w wysokości 2.700 zł, a jego żona przebywa na urlopie macierzyńskim i otrzymuje zasiłek w wysokości 80% wynagrodzenia, które wynosi 4.200 zł. Skarżący oszacował, że średni miesięczny dochód na członka rodziny wynosi 1.600 zł netto. Skarżący nie ujawnił na formularzu żadnego majątku. Dodatkowo wskazał, że rodzina ponosi wysokie koszty leczenia syna, który urodził się przedwcześnie i wymaga opieki medycznej, lekarskiej i rehabilitacji.

W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych Skarżącego, zarządzeniem z dnia 9 września 2015 r. Sąd wezwał Skarżącego do złożenia dodatkowego oświadczenia, poprzez udzielenie konkretnych informacji oraz przedstawienie określonych dokumentów.

Pismem z dnia 30 września 2015 r. Skarżący wyjaśnił, iż ponosi koszty eksploatacji domu, w którym mieszka rodziną, ale ta nieruchomość nie jest jego własnością oraz opisał miesięczne koszty utrzymania rodziny, w tym koszty leczenia dziecka. Do pisma załączył wyciągi z rachunków bankowych, PIT-16A za rok 2013, PIT-37 za rok 2014, PIT-40 za lata 2013 - 2014, kopie umów o pracę oraz ramowej umowy o dzieło.

Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje.

Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest - stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a.") - ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

Literalna wykładnia powyższych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił referendarzowi lub sądowi rozpatrującemu wniosek.

Oceniając wniosek zgodnie z powyższymi regulacjami, uznać należało, iż nie zasługuje on na uwzględnienie, bowiem Skarżący nie wykazał tego, że spełnia ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Przed wyłożeniem motywów dla których odmówiono przyznania prawa pomocy w niniejszej sprawie podkreślić należy, iż instytucja prawa pomocy jest przeznaczona dla osób znajdujących się w stanie ubóstwa, dla których poniesienie kosztów sądowych jest niemożliwe, bowiem wiązałoby się z niemożnością zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych ich rodzin. W związku z tym, iż w przypadku przyznania prawa pomocy koszty udzielonej pomocy pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach szczególnie uzasadnionych, ograniczonych do sytuacji, gdy strona skarżąca nie ma jakichkolwiek możliwości pokrycia tych kosztów z posiadanych dochodów lub z dochodów możliwych do osiągnięcia.

Przypomnieć również trzeba, iż ocena zasadności wniosku o prawo pomocy polega na dokonaniu porównania wysokości obciążeń finansowych w postępowaniu sądowym z rzeczywistymi możliwościami płatniczymi wnioskującej strony, biorąc pod uwagę jej wydatki niezbędne dla utrzymania siebie oraz rodziny.

Na obecnym etapie postępowania na Skarżącym, jeśli uzna on za zasadne wniesienie skargi kasacyjnej od postanowienia tut. Sądu odrzucającego jego skargę na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z uwagi na jej wniesienie z uchybieniem terminu, będzie ciążył obowiązek uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 100 zł. Ponadto, z uwagi na konieczność sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika, Skarżący poniesie koszt sporządzenia tego pisma procesowego. Skarżący wystąpił z wnioskiem o ustanowienie dla niego pełnomocnika z urzędu. Wskazać należy, że Skarżący zwracając się do profesjonalnego pełnomocnika o udzielenie pomocy prawnej może negocjować wysokość wynagrodzenia pełnomocnika. Minimalne stawki wynagrodzenia i zasady ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej radcy prawnego określa rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 z późn. zm.).

Przypomnieć również należy, że z ogólnej zasady obowiązującej w postępowaniu w sprawie przyznania prawa pomocy wynika konieczność wykazania przez wnioskodawcę braku możliwości poniesienia kosztów postępowania. Dlatego, w ocenie referendarza sądowego, każdy, kto ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika powinien wykazać, że spełnienie żądań finansowych wybranego pełnomocnika przekracza jego możliwości płatnicze i z tej przyczyny konieczne jest przyznanie wnioskodawcy pełnomocnika, w celu stworzenia możliwości odpowiedniej obrony jego interesów. Skarżący w złożonym wniosku powyższych okoliczności nie wykazał.

Na marginesie wyjaśnić należy, że w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy nie będzie rozpoznawana zdolność Skarżącego do zapłacenia kary pieniężnej nałożonej w postępowaniu administracyjnym, ponieważ instytucja prawa pomocy dotyczy możliwości zwolnienia Skarżącego od kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, a nie obowiązków pieniężnych nałożonych w innych postępowaniach.

Odnosząc się do złożonych oświadczeń oraz przedstawionych dokumentów wskazać należy Skarżący wskazał, że uzyskuje dochód miesięczny w wysokości 2.700 zł, a jego żona otrzymuje zasiłek macierzyński w wysokości 2.032 zł. Według oświadczenia, miesięczny koszt utrzymania trzyosobowej rodziny wynosi 4.300 zł. Skarżący do kosztów zaliczył wydatki na media (około 933 zł), wyżywienie (1.300 zł), leczenie syna (1.400 zł), leczenie farmakologiczne syna (220 zł), koszt pobrania krwi oraz USG (około 320 zł). Przyjmując złożone oświadczenia wskazać więc należy, że miesięczne dochody rodziny wynoszą około 4.732 zł, a więc są wyższe od oszacowanych miesięcznych wydatków (4.300 zł.). Skarżący przedstawił również wyciągi z własnego rachunku bankowego z okresu od maja do sierpnia 2015 r. Wynika z nich, że salda bankowe na koniec miesięcznych okresów były dodatnie. Wskazać należy, że w dniu 31 sierpnia 2015 r. Skarżący dysponował kwotą 1.704 zł oraz kwotą 2.009,34 zł na koncie oszczędnościowym, w lipcu 2015 r. były to oszczędności w kwotach odpowiednio: 1.767,18 zł oraz 2.008,24 zł, w czerwcu 2015 r.: 373,55 zł i 3.006,79 zł. Już sam fakt, że Strona posiada środki na rachunku bankowym stanowi negatywną przesłankę dla przyznania prawa pomocy.

Ponadto zauważyć należy, że na konto bankowe Skarżącego w dniu 18 czerwca 2015 r. wpłynęła kwota 12.000 zł, a w dniu 12 sierpnia 2015 r. - kwota 12.400 zł. Środki pieniężne w dniach wpłaty, zostały przez Skarżącego wypłacone z konta, a przeznaczenie pobieranych środków pieniężnych nie zostało przez Stronę wyjaśnione. Wątpliwości wywołują również wyjaśnienia dotyczące wynagrodzenia za pracę świadczoną przez Skarżącego. Strona nadesłała bowiem trzy umowy, w tym dwie umowy o prace zawarte na czas określony. Umowę z R. E.S. Sp. z o.o. w P. Skarżący podpisał na okres od 15 marca 2015 r. do 19 września 2015 r., a umowa z FM BANK PBP Spółka Akcyjna w W. została zawarta na okres od 1 września 2015 r. do 31 października 2015 r. Z nadesłanych rachunków bankowych wynika natomiast, że na konto Skarżącego, w miesiącach od czerwca do sierpnia 2015 r., wynagrodzenie wpłacała firma R.E. S. Sp. z o.o. w P. (w tym zakresie Skarżący nie przedstawił umowy), a w maju wynagrodzenie zostało wypłacone przez FM BANK PBP Spółka Akcyjna w W., pomimo, że umowa obejmowała okres od 15 marca 2015 r. do 19 września 2015 r.

Powtórzyć należy, że przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko w wypadku, gdy wnioskodawca nie dysponuje jakimikolwiek środkami finansowymi lub jeśli zapłata kosztów postępowania sądowego mogłaby spowodować powstanie uszczerbku w koniecznym utrzymaniu rodziny. Przesłanką zastosowania instytucji zwolnienia od koszów postępowania nie może być brak wolnych środków finansowych, ale obiektywna niemożność ich zdobycia przez stronę skarżącą. Ponieważ koszty sądowe powinny być ponoszone na równi z innymi niezbędnymi wydatkami, obowiązek ich uiszczenia może spowodować powstanie uszczerbku w utrzymaniu rodziny i konieczność ograniczenia wydatków, które nie są konieczne.

Reasumując, Skarżący nie należy do osób pozbawionych środków do życia, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy. Jego sytuacji majątkowej nie można utożsamiać z sytuacją osób nie osiągających żadnego dochodu lub też osiągających dochód niewystarczający na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych.

Z wyłożonych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.