Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2008246

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 15 lipca 2014 r.
V SA/Wa 2280/13

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Kraczowski (spr.).

Sędziowie: WSA Irena Jakubiec-Kudiura, NSA Ewa Wrzesińska-Jóźków.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lipca 2014 r. sprawy ze skargi L.S. na postanowienie Ministra Finansów z dnia (...) lipca 2013 r. nr (...) w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną; oddala skargę

Uzasadnienie faktyczne

Zaskarżonym postanowieniem z (...) lipca 2013 r. Minister Finansów, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267; dalej "k.p.a.") oraz art. 17, art. 18 i art. 54 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r. poz. 1015 z późn. zm.; dalej "u.p.e.a."), utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w L. z (...) października 2012 r. nr (...) w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną z nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych.

Powyższe postanowienie Minister Finansów wydał na podstawie następującego stanu faktycznego.

Decyzją z dnia (...) marca 2007 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L. obciążył L. S. - jako prezesa zarządu S. Sp. z o.o. za zobowiązania tej spółki z tytułu składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych - łączną kwotą (...) zł.

Naczelnik (...) Urzędu Skarbowego w L. prowadził następnie postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych (o nr (...) szt.) wystawionych na L. S. przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział Wojewódzki w (...).

W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego w dniu (...) maja 2011 r. dokonano zajęcia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych, wynikającej z zeznania rocznego PIT-37 za 2010 r. obejmującego zeznanie podatkowe L. S. i jej małżonka T. S. W wyniku zajęcia wyegzekwowano kwotę w wysokości (...) zł.

Następnie na podstawie tytułów wykonawczych z dnia (...) marca 2008 r. o numerach od (...) zawiadomieniem z dnia (...) czerwca 2012 r. nr (...) organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności pieniężnej z tytułu nadpłaty wynikającej z rozliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 r. obejmującego zeznanie podatkowe L. S. i jej małżonka T.S. (PIT 37).

Zawiadomienie doręczone zostało L. S. (...) czerwca 2012 r. W wyniku zajęcia wyegzekwowano kwotę (...) zł Pismem z dnia (...) lipca 2012 r. L. S. wniosła skargę na ww. czynność egzekucyjną z (...) czerwca 2012 r. dokonaną przez Naczelnika (...) Urzędu Skarbowego w L. W uzasadnieniu podniesiono m.in., iż jej maż T. S., który nie jest stroną postępowania z uwagi na prowadzoną egzekucję nie otrzymał należnego zwrotu nadpłaconego podatku w wyniku dokonanego rozliczenia deklaracji podatkowej za rok 2011. Wyjaśniono przy tym, iż przeprowadzane czynności egzekucyjne dokonywane są bez podstawy prawnej bowiem ww. tytuły wykonawcze wymienione w ww. zajęciu nie zostały doręczone ani L. S. ani jej małżonkowi. Wyjaśniono również, iż w złożonym wspólnie z małżonkiem wspólnym zeznaniu podatkowym za rok 2011 nie wykazano aby w roku podatkowym 2011 L. S. osiągnęła jakikolwiek przychód, bowiem od roku 2005 z uwagi na zły stan zdrowia pozostaje bez pracy. W ocenie wnoszącej skargę w sprawie zachodzi niedopuszczalność prowadzenia egzekucji administracyjnej z majątku wspólnego małżonków bowiem w tytule wykonawczym wskazano tylko jednego z małżonków.

Pismem z dnia (...) sierpnia 2012 r. Dyrektor Izby Skarbowej wezwał L. S. do sprecyzowania treści pisma z dnia (...) lipca 2012 r. poprzez wskazanie czy intencją skarżącej było wniesienie skargi w trybie art. 54 § 1 i 4 ustawy egzekucyjnej czy też wniesienie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej w trybie art. 33 pkt 6 ustawy egzekucyjnej czy też złożenie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 ustawy egzekucyjnej. W obszernych wyjaśnieniach pouczono stronę o treści wskazywanych przepisów ustawy egzekucyjnej oraz skutkach ich wniesienia.

Odpowiadając na ww. wezwanie do sprecyzowanie żądania skargi pismem z dnia (...) sierpnia 2012 r. L. S. złożyła wyjaśnienia w sprawie.

Z uwagi na dalsze niejasności w zakresie żądania wskazanego w piśmie z dnia (...) lipca 2012 r. organ egzekucyjny pismem z (...) sierpnia 2012 r. ponownie wezwał do sprecyzowania charakteru prawnego ww. pisma L. S. zatytułowanego "skarga".

Ponownie odpowiadając na wezwanie organu do zajęcia stanowiska w sprawie, L.S. pismem z dnia (...) września 2012 r. wyjaśniła, iż wnosi skargę na czynności egzekucyjne celem kontroli prawidłowości postępowania egzekucyjnego w świetle obowiązujących przepisów prawa. Wskazano, iż na kontrolę taką pozwala prawidłowo rozumiana treść przepisu art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Postanowieniem z dnia (...) października 2012 r., nr (...), Dyrektor Izby Skarbowej w L. oddalił skargę na czynności egzekucyjne. Uznał bowiem, iż zaskarżona czynność egzekucyjna dokonana została zgodnie z obowiązującą procedurą. W uzasadnieniu przedstawiono dotychczasowy przebieg postępowania oraz treść przepisów prawa mających zastosowanie w sprawie. Wyjaśniono tutaj, iż przedmiotowe zawiadomienie o zajęciu wierzytelności zawiera wszystkie wymienione przepisami prawa elementy i odpowiada prawu. Odnosząc się natomiast do braku podstaw prawnych do zajęcia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych wynikających ze wspólnego zeznania podatkowego złożonego wspólnie z małżonkiem wyjaśniono, iż przewidziane w art. 6 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych łączne opodatkowanie dochodów małżonków jest rodzajem uprzywilejowania podatkowego dochodów małżonków z którego mogą, ale nie muszą oni skorzystać. Jeżeli skorzystają z tego prawa, to wierzytelność o zwrot powstałej w wyniku wspólnego rozliczenia nadpłaty, posiada charakter solidarny. Nie ma zatem w ocenie organu obowiązku wystawiania tytułu wykonawczego na oboje małżonków.

Pismem z dnia (...) października 2012 r. L. S. wniosła zażalenie na powyższe postanowienie. W uzasadnieniu pisma zarzucono m.in., iż wbrew obowiązkowi nie doręczono małżonkowi L.S. przedmiotowych tytułów wykonawczych jak i zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności.

Rozpoznając zażalenie na ww. postanowienie organu I instancji, Minister Finansów postanowieniem z dnia (...) lipca 2013 r. nr (...), utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie Minister Finansów wyjaśnił, że zgodnie z art. 54 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r. poz. 1015, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "u.p.e.a", zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora w terminie 14 dni od dnia dokonania zakwestionowanej czynności egzekucyjnej.

Według organu II instancji analiza stanu faktycznego wykazuje, że czynność egzekucyjna polegająca na zajęciu, zawiadomieniem z dnia (...).06.2012 r. nr (...) wierzytelności z tytułu nadpłaty wynikającej z rozliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 r. została dokonana prawidłowo z zachowaniem obowiązującej procedury. Podkreślono, że zastrzeżenia odnoszące się do kwestii doręczenia małżonkowi tytułów wykonawczych czy też wystawienia ich na małżonka w kontekście zajęcia nadpłaty wynikającej z rozliczenia podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 r. stanowią zagadnienia, które nie mogą być rozstrzygane w trybie art. 54 u.p.e.a. Stąd wskazane przez stronę okoliczności odnoszące się do niedopuszczalności egzekucji oraz wymogu zastosowania art. 27c u.p.e.a. pozostają poza zakresem oceny w niniejszym postępowaniu.

Na powyższe postanowienie Ministra Finansów pismem z dnia (...) września 2013 r. L. S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze zarzucono naruszenie przepisu art. 27c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez nie uwzględnienie i brak doręczenie tytułu egzekucyjnego na oboje małżonków. Odnosząc się do działań podejmowanych przez Naczelnika (...) Urzędu Skarbowego w L. zarzucono, iż nie jest prawdziwe twierdzenie organu, iż zawiadomienie o zajęciu zostało przekazane zarówno na adres Skarżącej, jak i jej małżonka. Strona wskazuje również na prowadzoną korespondencję pomiędzy (...) Urzędem Skarbowym w L. a małżonkiem Zobowiązanej mająca na celu wyjaśnienie m.in. podstawy prawnej podjętych działań wobec jej męża w związku z zastosowaniem środka egzekucyjnego w postaci zajęcia nadpłaty wynikającej ze wspólnego rozliczenia małżonków z podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 r.

Odpowiadając na skargę Minister Finansów podtrzymał w całości ustalenia podjęte w toku postępowania administracyjnego oraz odniósł się do zarzutów skargi wskazując na ich bezzasadność.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Sąd administracyjny sprawuje kontrolę działań organów administracji publicznej, w tym postanowień wydawanych w postępowaniu egzekucyjnym, w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.; dalej "p.p.s.a."), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

W rozpoznawanej sprawie, której przedmiotem jest zbadanie legalności rozstrzygnięcia oddalającego skargę na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego, Sąd uznał, iż organy administracji publicznej nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, jak również nie naruszyły przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a zatem skarga jako bezzasadna podlega oddaleniu.

Przechodząc do wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia wskazać należy, iż w sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r. poz. 1015, z późn. zm.), które stanowią w art. 54 § 1 tej ustawy, że zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego, którą wnosi się za pośrednictwem organu egzekucyjnego w terminie 14 dni od dnia dokonania zakwestionowanej czynności egzekucyjnej (§ 3 i § 4). W myśl przepisu art. 54 § 5 u.p.e.a. w sprawie skargi na czynności egzekucyjne orzeka organ nadzoru w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie.

Zgodnie natomiast z definicją zawartą w art. 1a pkt 20 u.p.e.a zobowiązanym jest osoba prawna, jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej albo osoba fizyczna, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym bądź obowiązku o charakterze niepieniężnym.

Zważywszy na zarzuty skargi wyjaśnić tutaj należy, iż strona skarżąca w toku postępowania administracyjnego dwukrotnie wzywana była do sprecyzowania charakteru prawnego pisma z dnia (...) lipca 2012 r., określanego jako skarga na czynność egzekucyjną. Wskazywane tutaj w odpowiedzi na wezwanie organu wyjaśnienia skarżącej bez wątpienia odwołują się do skargi wniesionej w trybie art. 54 u.p.e.a. Podkreślić trzeba, iż kwestia sprecyzowania charakteru prawnego żądania skarżącej ma zasadnicze znaczenie dla podjętego rozstrzygnięcia bowiem żądanie to wyznacza przedmiot oceny podejmowanych przez organ działań. Okoliczność złożenia skargi w trybie art. 54 u.p.e.a. zamiast zarzutów w trybie art. 33 u.p.e.a. czy w końcu wniosku o umorzenie w trybie art. 59 § 1 pkt 7 tej ustawy wyznaczyła kryterium oceny określające, które spośród wskazywanych przez skarżącą okoliczności mogą mieć znaczenie dla badanej sprawy, a które zarzuty nie mogą być podnoszone w toku niniejszego postępowania.

W tym miejscu wyjaśnić trzeba, iż określona w przepisie art. 54 u.p.e.a. skarga służy kontroli prawidłowości stosowania w tym postępowaniu czynności egzekucyjnych, które zmierzają do bezpośredniego wyegzekwowania należności. Czynnościami takimi stosownie do art. 1a pkt 2 u.p.e.a. są wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Ocenie w ramach skargi na czynność egzekucyjną podlegają więc działania organu egzekucyjnego, który na zlecenie wierzyciela ma obowiązek egzekwować należność wskazaną przez niego w tytule wykonawczym. Istotnym jest także, iż w ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest zatem możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego. Skarga na czynność egzekucyjną nie może więc dotyczyć przypadków, które mogą być przedmiotem zgłoszenia zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają zatem tylko zastrzeżenia odnoszące się do czynności egzekucyjnych dokonanych przez organ egzekucyjny. Takie rozumienie omawianych regulacji znajduje swoje oparcie w orzecznictwie i piśmiennictwie, gdzie przyjmuje się, (uwzględniając zasadę niekonkurencyjności środków zaskarżenia), że skarga na czynności egzekucyjne służy wyłącznie na czynności o charakterze faktycznym i to tylko takie, które nie mogą być zaskarżone poprzez inny środek prawny przewidziany w ustawie (zarzuty, zażalenia na postanowienia, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa majątkowego spod egzekucji) albo w sytuacjach, gdy przewiduje się wniesienie pozwu do sądu (por. R. Hauser i Z. Leoński - Komentarz do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji -W. 1992 r.s. 84., wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2000 r., sygn. akt III A 827/99, LEX nr 43032, wyrok NSA z dnia 12 stycznia 1999 r. sygn. akt III SA 4503/97, ONSA 2000/1/20,. wyrok WSA z dnia 22 stycznia 2004 r., sygn. akt III SA 1503/03 - LEX nr 113578). Oznacza to, że skarga ta nie może stanowić konkurencyjnego środka zaskarżania w stosunku do zarzutów, o których mowa w art. 33 u.p.e.a. Tymczasem wskazywane przez Skarżącą wadliwości postępowania w tym zastrzeżenia co do niedopełnienia obowiązku określonego treścią przepisu art. 27c u.p.e.a. (wystawienie tytułu wykonawczego na oboje małżonków), kwestionowanie działań podejmowanych przez Naczelnika (...) Urzędu Skarbowego w L. oraz przyznanie statusu Zobowiązanego małżonkowi skarżącej T. S., stanowi podstawę wniesienia zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej (art. 33 pkt 4 i 6 u.p.e.a.).

Mając więc powyższe na uwadze zgodzić się należy, że tego rodzaju kwestie nie mogą być przedmiotem badania w ramach skargi na czynności egzekucyjne, gdyż poprzez wniesienie skargi na czynności egzekucyjne można kwestionować skutecznie jedynie działania wykonawcze organów egzekucyjnych podnosząc okoliczności niebędące podstawą innych środków zaskarżenia (tekst jedn.: zarzutów z art. 33). Tym samym zarzuty skargi w przedstawionym wyżej zakresie nie mogły podlegać badaniu w ramach postępowania objętego skargą, bowiem zakresem swym wykraczają poza jego obszar.

Odnosząc się natomiast do argumentu skierowania działań windykacyjnych wobec małżonka skarżącej T. S., wyjaśnić należy, iż ze wskazanych wyżej przyczyn (zakres postępowania w trybie art. 54 u.p.e.a.) także ta okoliczność nie może stanowić podstawy do stwierdzenia naruszenia prawa. Wskazać nadto należy, iż nie można także uznać aby mąż skarżącej pozbawiony został prawa do obrony swojego stanowiska, przysługiwało mu bowiem prawo do obrony w oparciu o treść przepisu art. 38 u.p.e.a, zgodnie z którym, ten kto, nie będąc zobowiązanym, rości sobie prawa do rzeczy lub prawa majątkowego, z którego prowadzi się egzekucję administracyjną, może wystąpić do organu egzekucyjnego - w terminie czternastu dni od dnia uzyskania wiadomości o czynności egzekucyjnej skierowanej do tej rzeczy lub tego prawa - z żądaniem ich wyłączenia spod egzekucji, przedstawiając lub powołując dowody na poparcie swego żądania.

Dokonując natomiast oceny postępowania stanowiącego przedmiot skargi wniesionej w trybie przepisu art. 54 u.p.e.a. Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny w ramach prowadzonej egzekucji stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie. W niniejszej sprawie organ egzekucyjny zastosował jeden ze środków egzekucyjnych wymienionych w art. 1a) pkt 12 lit. a) tiret 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. zajęcie innych wierzytelności pieniężnych. Jednocześnie zauważyć należy, iż jak wynika z akt sprawy w ramach prowadzonego postępowania organy obu instancji prawidłowo oceniły sposób i formę dokonania przez organ egzekucyjny zajęcia wierzytelności. Sposób dokonania tej czynności w ocenie Sądu odpowiada bowiem przepisom art. 89 u.p.e.a., a jej forma jest zgodna z § 39 pkt 5 i załącznikiem nr 16 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541, z późn. zm.) określającymi wzór zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u innego dłużnika zajętej wierzytelności niż pracodawca, organ rentowy lub bank. Nie ulega także wątpliwości, iż pismo z dnia (...) czerwca 2012 r. (zajęcie wierzytelności) doręczone zostało skarżącej w dniu (...) czerwca 2012 r. (k. 39/2 akt adm.). Brak jest zatem zasadnych podstaw do kwestionowania postępowania organów rozstrzygających w sprawie.

Reasumując zatem, w ocenie Sądu w składzie rozpoznającym sprawę podjęta przez organ ocena była prawidłowa i opierała się na prawidłowo ustalonych okolicznościach faktycznych. Podnoszone w toku postępowania okoliczności dotyczące obowiązku wystawienia tytułu wykonawczego na oboje małżonków, kwestionowanie działań podejmowanych przez Naczelnika (...) Urzędu Skarbowego w L. oraz przyznanie statusu Zobowiązanego małżonkowi skarżącej T.S. stanowi podstawę wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej (art. 33 pkt 4 i 6 u.p.e.a.). Okoliczności te nie mogą być jednak podstawą wniesienia skargi, o której mowa w art. 54 u.p.e.a. a co za tym przedmiotem niniejszego postępowania, gdyż nie dotyczą one sposobu i formy dokonania czynności egzekucyjnej.

Z powyższych względów, uznając zarzuty podniesione w skardze za niezasadne jak również nie stwierdzając innych naruszeń prawa, skargę jako nieuzasadnioną, należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270).

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.