Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 3099273

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 11 marca 2020 r.
V SA/Wa 1372/19

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Beata Blankiewicz-Wóltańska.

Sędziowie WSA: Krystyna Madalińska-Urbaniak, Marek Krawczak (spr.).

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2020 r. sprawy ze skargi B. Sp. z o.o. z siedzibą w N. S. na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia (...) czerwca 2019 r., nr (...); L.dz. (...) w przedmiocie zobowiązania do zwrotu dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych

1) uchyla zaskarżoną decyzję w zakresie pkt II,

2) zasądza od Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na rzecz B.

Sp. z o.o. z siedzibą w N. S. kwotę 8303 zł (słownie: osiem tysięcy trzysta trzy złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie faktyczne

Przedmiotem skargi "B." sp. z o.o. z siedzibą w N. do (dalej: "Skarżąca", "Strona" lub "Spółka") Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z (...) czerwca 2019 r. znak: (...) uchylającą decyzję własną z (...) czerwca 2019 r. znak: (...) nakazującą skarżącej spółce zwrot środków Funduszu przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych w części dotyczącej okresu sprawozdawczego wrzesień 2016 r. i w tym zakresie umarzającą postępowanie, w pozostałym zakresie utrzymał ją w mocy.

Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym.

Organ na podstawie analizy zgromadzonej dokumentacji, tj. informacji przekazanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, iż Spółka nie opłaciła składek ZUS od wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze: od października do listopada 2012 r. zgodnie z art. 26a ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych - Dz. U. z 2019 r. poz. 1172 z późn. zm., dalej: "ustawa o rehabilitacji" (w brzmieniu obowiązującym od 1 października 2012 r. do 30 listopada 2012 r.), a także za okresy sprawozdawcze: wrzesień 2014 r., od grudnia 2014 r. do kwietnia 2015 r., od czerwca 2015 r. do sierpnia 2015 r., od listopada 2015 r. do listopada 2017 r. zgodnie z art. 26a ust. 1a pkt 3 ustawy o rehabilitacji (w brzmieniu obowiązującym od 1 grudnia 2012 r.).

Wobec czego ustalono, że strona nienależnie pobrała dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za ww. okresy sprawozdawcze w łącznej wysokości 8 776 779,59 zł. Ponadto organ w przypadku okresów sprawozdawczych od grudnia 2012 r. do kwietnia 2014 r. oraz wrzesień 2015 r. umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe albowiem w przypadku ww. okresów składki ZUS od wynagrodzeń zostały opłacone zgodnie z przepisami ustawy o rehabilitacji.

W związku ze stwierdzeniem nieprawidłowości w opłacaniu składek ZUS od wynagrodzeń, organ zwrócił się pismem z dnia 21 lutego 2018 r. z zapytaniem do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej jako: "ZUS"), czy strona opłaciła w całości obowiązkowe składki na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz FPiFGŚP za okresy: od października 2012 r. do stycznia 2018 r. w terminie wynikającym z art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 2017 r. poz. 1778 z późn. zm. (zwanej dalej jako: "ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych", "u.s.u.s.").

Pismem z dnia 8 marca 2018 r. Oddział ZUS w P. poinformował, że składki ZUS za okresy rozliczeniowe od października 2012 r. do stycznia 2018 r. zostały opłacone nie zgodnie z terminem wynikającym z art. 47 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. do 15-go każdego m-ca za m-c ubiegły). Szczegóły wpłat zostały przedstawione w tabeli (strona 3-5 zaskarżonej decyzji).

W związku z powyższym organ wezwał pismem z dnia 26 marca 2018 r. skarżącą spółkę do zwrotu środków Funduszu wypłaconych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, w terminie trzech miesięcy, od dnia otrzymania pisma. Jednocześnie strona została poinformowana, iż niewypełnienie obowiązku zwrotu we wskazanym terminie, będzie skutkować wszczęciem postępowania administracyjnego w przedmiocie zwrotu środków Funduszu.

Pismem z dnia 25 czerwca 2018 r. skarżąca spółka zakwestionowała ustalenia w zakresie braku terminowości opłacenia kosztów płacy w postaci składek na ubezpieczenia społeczne, oraz podniosła, że w większości okresów rozliczeniowych składki ZUS za pracowników niepełnosprawnych zostały poniesione terminowo, a w wielu okresach rozliczeniowych strona została zobligowana do sporządzenia korekt za zleceniobiorców, co skutkuje brakiem podstaw do zwrotu dofinansowania. Skarżąca spółka wniosła o wszczęcie postępowania administracyjnego mającego na celu dokładne ustalenie wszystkich faktów mających wpływ na możliwość uzyskania dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych.

W związku z niedokonaniem zwrotu środków PFRON Fundusz pismem z dnia 6 lipca 2018 r. na podstawie art. 61 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm., dalej: "k.p.a.") zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie zwrotu kwot nienależnie pobranego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze: od października 2012 r. do kwietnia 2014 r., wrzesień 2014 r., od grudnia 2014 r. do kwietnia 2015 r., od czerwca 2015 r. do września 2015 r., od listopada 2015 r. do listopada 2017 r. Jednocześnie, działając na podstawie art. 7 i art. 77 k.p.a., strona została wezwana do przedstawienia w terminie 7 dni od daty doręczenia zawiadomienia wszelkich wniosków, uwag i informacji mających w jej ocenie znaczenie dla rozpoznania niniejszej sprawy.

W piśmie z 18 lipca 2018 r. skarżąca spółka stwierdziła, iż terminowo opłacała koszty płacy za pracowników niepełnosprawnych w postaci składek na ubezpieczenia społeczne za okresy październik i listopad 2012 r., od stycznia 2013 r. do grudnia 2013 r., od stycznia 2014 r. do kwietnia 2014 r., wrzesień 2014 r., od grudnia 2014 r. do kwietnia 2015 r., od czerwca 2015 r. do września 2015 r., od listopada 2015 r. do listopada 2017 r., w związku z czym za bezzasadne należy uznać żądanie zwrotu dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych w całości. Q Wskazała, iż za okresy listopad 2012 r., grudzień 2012 r., od stycznia 2013 r. do marca 2014 r., pracodawca został zobligowany do złożenia korekt dotyczących składek na ubezpieczenia społeczne w zakresie umów zleceń. Zawnioskowała o przeprowadzenie dowodu przez PFRON z dokumentów znajdujących się w ZUS na okoliczność ustalenia, iż zakwestionowany przez PFRON brak terminowości opłacenia kosztów płacy dotyczył zleceniobiorców. Wskazała również, iż żądanie przez PFRON zwrotu dofinansowania w całej kwocie, nie znajduje uzasadnionych podstaw prawnych.

Do przedmiotowego pisma zostały załączone następujące dokumenty:

- kopia pisma strony skierowanego do ZUS Inspektorat w N. z dnia 18 czerwca 2018 r.,

- kopie deklaracji ZUS P RCA za okresy 11.2012,12.2012, 01.2013, 02.2013, 03.2013, 04.2013, 06.2013, 07.2013, 08.2013, 09.2013, 10.2013, 11.2013, 12.2013, 01.2014, 02.2014, 04.2014, 05.2014, 10.2014, 02.2015, 03.2015, 04.2015, 05.2015, 07.2015, 08.2015,10.2015, 12.2015, 01.2016, 03.2016, 04.2016, 06.2016, 07.2016, 08.2016, 09.2016, 11.2016, 12.2016, 01.2017, 02.2017, 03.2017, 05.2017, 06.2017, 07.2017, 08.2017, 10.2017, 11.2017, 12.2017.

Pismem z dnia 1 sierpnia 2018 r. Fundusz skierował zapytanie do ZUS Oddział w Z. z prośbą o ustosunkowanie się do informacji przedstawionych w piśmie strony, na stronie numer 4, pkt II oraz do informacji na stronie numer 5, pkt IV (załącznik nr 1 - kopia pisma strony z dnia 18 lipca 2018 r.). Dodatkowo Fundusz zwrócił się z prośbą o udzielenie informacji czy płatnik opłacił (z uwzględnieniem rozliczeń konta płatnika) terminowo i w całości obowiązkowe składki na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, FP oraz FGŚP za okresy: listopad i grudzień 2012 r., od stycznia 2013 r. do maja 2014 r., październik 2014 r., od stycznia 2015 r. do maja 2015 r., od lipca 2015 r. do października 2015 r., od grudnia 2015 r. do grudnia 2017 r.

W odpowiedzi na ww. pismo Zakład Ubezpieczeń Społecznych poinformował, iż należności za okres od 03-12/2017 na FUS, za okres 02/2016-12/2017 na FUZ oraz FPiFGŚP spłacane są układem ratalnym. W zestawieniu tabelarycznym wskazano daty wpłat na poszczególne Fundusze do ZUS za okresy składkowe od 11/2012 do 12/2017 (strona 8-10 zaskarżonej decyzji).

Pismem z dnia (...) września 2018 r., skarżącej spółce został wyznaczony w oparciu o przepis art. 10, art. 73 § 1 oraz art. 81 k.p.a., siedmiodniowy termin na zapoznanie się oraz wypowiedzenie w sprawie zebranego materiału dowodowego, w związku z toczącym się postępowaniem Strona skorzystała z przysługującego jej prawa i zapoznała się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym.

Pismem z dnia 28 września 2018 r. (wpływ do Funduszu w dniu 2 października 2018 r.) pełnomocnik strony wniósł o ponowne wystąpienie przez PFRON do ZUS celem potwierdzenia informacji, iż za okresy składkowe (ZUS) 11/2012, 12/2012, 01/2013, 02/2013, 03/2013, 04/2013, 05/2013, 06/2013, 07/2013, 08/2013, 09/2013, 10/2013, 11/2013, 12/2013, 01/2014, 02/2014,03/2014 sporządzone przez spółkę korekty i konieczność dokonania dopłat z tytułu zobowiązań składkowych, wynikała z zakwestionowanych podczas kontroli umów nazwanych umowami o dzieło, które były wykonywane w ramach umów zleceń.

W dniu 9 października 2018 r. (wpływ do Funduszu w dniu 12 października 2018 r.) Skarżąca poinformowała, iż w ślad za pismem z dnia 28 września 2018 r., zamierza złożyć do akt sprawy protokół kontroli ZUS oraz ewentualne rozliczenie z Oddziału ZUS. Strona wniosła o przedłużenie terminu postępowania do dnia 31 grudnia 2018 r.

Decyzją z dnia (...) stycznia 2019 r. Prezes PFRON nakazał stronie zwrot w terminie 14 dni od dnia otrzymania decyzji, środków Funduszu przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze: od października 2012 r. do listopada 2012 r., wrzesień 2014 r., od grudnia 2014 r. do kwietnia 2015 r., od czerwca 2015 do sierpnia 2015 r., od listopada 2015 r. do listopada 2017 r., w łącznej wysokości 8.776.779,59 zł oraz umorzył postępowanie administracyjne jako bezprzedmiotowe za okresy sprawozdawcze od grudnia 2012 r. do kwietnia 2014 r., wrzesień 2015 r.

Od powyższej decyzji, pełnomocnik strony, pismem z dnia 11 lutego 2019 r. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w zakresie pkt I sentencji zaskarżonej decyzji.

Pismem z dnia 22 lutego 2019 r. organ zwrócił się do właściwego ze względu na siedzibę wnioskodawcy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z prośbą o udzielenie informacji, czy płatnik - Strona opłaciła (z uwzględnieniem rozliczeń konta płatnika) terminowo i w całości obowiązkowe składki na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, FP i FGŚP za okresy: od listopada 2012 r. do grudnia 2012 r., październik 2014 r., od stycznia do maja 2015 r., od lipca 2015 r. do września 2015 r., od grudnia 2015 r. do grudnia 2017 r.

Pismem z dnia (...) marca 2019 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych poinformował, że płatnik opłacił składki na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, FP i FGŚP za okresy: listopad 2012 r., grudzień 2012 r., październik 2014 r., od stycznia 2015 r. do maja 2015 r., od lipca 2015 r. do września 2015 r., od grudnia 2015 r. do grudnia 2017 r. oraz posiada umowę o rozłożenie na raty należności z tytułu składek na FUS za okresy: od marca 2017 r. do kwietnia 2017 r., od czerwca 2017 r. do grudnia 2017 r., na FUZ za okresy: luty 2016 r., październik 2016 r., od lipca 2017 r. do grudnia 2017 r., na FP i FGŚP za okresy: luty 2016 r., listopad 2016 r., marzec 2017 r., czerwiec 2017 r., od sierpnia 2017 r. do grudnia 2017 r.

Zaskarżoną do Sądu decyzją z (...) czerwca 2019 r. Prezes PFRON uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej okresu sprawozdawczego wrzesień 2016 r. i w tym zakresie umorzył postępowanie, w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ ponownie rozpoznając sprawę w zaskarżonej decyzji przedstawił szczegółowo terminy wpłat dokonane przez skarżącą spółkę z poszczególne okresy będące przedmiotem niniejszej decyzji, wskazując które wpłaty zostały dokonane z uchybieniem terminu (przedstawione to w zaskarżonej decyzji w formie tabeli).

Prezes PFRON stwierdził, iż w przypadku okresów sprawozdawczych wrzesień 2014 r., od grudnia 2014 r. do kwietnia 2015 r., od czerwca 2015 r. do sierpnia 2015 r., od listopada 2015 r. do sierpnia 2016 r. oraz od października 2016 r. do listopada 2017 r. składki ZUS od wynagrodzeń nie zostały opłacone przez stronę zgodnie z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji, w brzmieniu obowiązującym od 1 grudnia 2012 r. Składki za ww. okresy nie zostały opłacone w terminie wynikającym z art. 47 ust. 1 pkt 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, przekraczającym 14 dni, wobec czego miesięczne dofinansowanie za ww. okresy sprawozdawcze, zostało w całości pobrane nienależnie.

Podniósł, że skoro na koncie płatnika - Spółki za okresy objęte postępowaniem odnotowano wpłaty, które zostały dokonane z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, jak również z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów przekraczającym 14 dni, informację tę należy utożsamić ze stanem widniejącym na koncie każdego ubezpieczonego zgłoszonego w danym okresie, w tym również ze stanem widniejącym na koncie ubezpieczonych posiadających orzeczenie o stopniu niepełnosprawności.

Wyjaśnił, że pisma z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia (...) marca 2019 r. znak: (...), z dnia (...) września 2018 r., znak: (...), z dnia (...) marca 2018 r. znak: (...) znajdujące się w aktach sprawy są dokumentami urzędowymi, wobec czego stanowią dowód tego, o zostało w nich urzędowo stwierdzono. W związku z powyższym stwierdził, iż korzystają one z domniemania prawdziwości, tj. pochodzenia od właściwego organu oraz zgodności ze stanem faktycznym złożonego w ich treści oświadczenia.

Podniósł, że z uwagi na fakt, że przedstawione przez stronę, deklaracje ZUS P RCA nr 03 11.2012 z dnia 19 lutego 2015 r., deklaracje ZUS P RCA nr 02 12.2012 z dnia 19 lutego 2015 r., deklaracje ZUS P RCA nr 02 10.2014 z dnia 23 stycznia 2015 r., deklaracje ZUS P RCA nr 04 02.2015 z dnia 23 czerwca 2015 r., deklaracje ZUS P RCA nr 04 03.2015 z dnia 23 czerwca 2015 r., deklaracje ZUS P RCA nr 03 04.2015 z dnia 23 czerwca 2015 r., deklaracje ZUS P RCA nr 02 05.2015 z dnia 18 czerwca 2015 r., deklaracje ZUS P RCA nr 02 07.2015 z dnia 25 sierpnia 2015 r., deklaracje ZUS P RCA nr 02 08.2015 z dnia 10 września 2015 r., deklaracje ZUS P RCA nr 01 09.2015 z dnia 12 października 2015 r., deklaracje ZUS P RCA nr 01 12.2015 z dnia 5 stycznia 2016 r., deklaracje ZUS P RCA nr 01 01.2016 z dnia 15 lutego 2016 r., deklaracje ZUS P RCA nr 01 03.2016 z dnia 12 kwietnia 2016 r., deklaracje ZUS P RCA nr 01 04.2016 r. z dnia 10 maja 2016 r., deklaracje ZUS P RCA nr 01 06.2016 z dnia 13 lipca 2016 r., deklaracje ZUS P RCA nr 01 07.2016 z dnia 13 sierpnia 2016 r., deklaracja ZUS P RCA nr 01 08.2016 z dnia 14 września 2016 r., deklaracja ZUS P RCA nr 01 09.2016 z dnia 14 października 2016 r., deklaracje ZUS P RCA nr 0111.2016 r. z dnia 13 grudnia 2016 r., deklaracje ZUS P RCA nr 0112.2016 z dnia 16 stycznia 2017 r., deklaracje ZUS P RCA nr 01 01.2017 z dnia 14 lutego 2017 r., deklaracje ZUS P RCA nr 01 02.2017 z dnia 13 marca 2017 r., deklaracje ZUS P RCA nr 01 03.2017 z dnia 13 kwietnia 2017 r., deklaracje ZUS P RCA nr 01 05.2017 z dnia 15 czerwca 2017 r., deklaracje ZUS P RCA nr 01 06.2017 z dnia 11 lipca 2017 r., deklaracje ZUS P RCA nr 01 07.2017 z dnia 11 sierpnia 2017 r., deklaracje ZUS P RCA nr 01.08.2017 z dnia 13 września 2017 r., deklaracje ZUS P RCA nr 01 09.2017 z dnia 12 października 2017 r., deklaracje ZUS P RCA nr 0110.2017 z dnia 15 listopada 2017 r., deklaracje ZUS P RCA nr 01 11.2017 z dnia 15 grudnia 2017 r. deklaracje ZUS P RCA nr 01 12.2017 z dnia 14 stycznia 2018 r., nie znajdują potwierdzenia w danych przekazanych przez ZUS, wobec czego nie należy utożsamiać dokonania przelewu z opłaceniem składek z uwagi na przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 kwietnia 2008 r., w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 78, poz. 465), zwanego dalej: "rozporządzeniem".

Podniósł, iż złożenie deklaracji do ZUS świadczy o zadeklarowaniu składek w określonej wysokości, nie oznacza jednak poniesienia kosztów płacy - tak jak w przypadku przelewów.

Organ II instancji dokonał analizy definicji kosztów płacy w kontekście art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji i stwierdził, że uzyskanie dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych nie jest możliwe m.in., gdy nie zostały opłacone opisane powyżej składki na ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe naliczone od tego wynagrodzenia i obowiązkowe składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Zdaniem organu, przepis art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji zawiera jednoznaczny i nie budzący wątpliwości zapis, z którego wynika, że miesięczne dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego nie będzie przysługiwało, jeśli miesięczne koszty płacy zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów, przekraczającym 14 dni.

Organ stwierdził, że w stosunku do skarżącej spółki w przypadku okresów: wrzesień 2014 r., od grudnia 2014 r. do kwietnia 2015 r., od czerwca 2015 r. do sierpnia 2015 r., od listopada 2015 r. do sierpnia 2016 r. oraz od października 2016 r. do listopada 2017 r. zachodzi przesłanka z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji, która uniemożliwia wypłatę miesięcznego dofinansowania. Podniósł, iż zebrał materiał dowodowy sprawy, z którego jednoznacznie wynika, że w przypadku strony przekroczony został 14-dniowy termin na poniesienie przez pracodawcę kosztów płacy.

Odnosząc się do zarzutu strony w zakresie naruszenia art. 26a ust. 1 a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji, organ stwierdził, iż analiza materiału dowodowego zgromadzonego podczas prowadzonego postępowania, tj. pisma ZUS, a także dowody przedstawione przez stronę potwierdziły fakt, że strona poniosła koszty płacy w postaci opłacenia składek ZUS od wynagrodzeń za okresy wrzesień 2014 r., od grudnia 2014 r. do kwietnia 2015 r., od czerwca 2015 r. do sierpnia 2015 r., od listopada 2015 r. do sierpnia 2016 r. oraz od października 2016 r. do listopada 2017 r. z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni. Ponadto ww. materiał dowodowy potwierdził, że w przypadku okresów październik oraz listopad 2012 r. również składki zostały opłacone z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów (składki nie zostały opłacone zgodnie z art. 26a ust. 4 ustawy o rehabilitacji).

Organ wskazał, iż ZUS dokonuje rozliczenia wpłaconych przez płatnika składek zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 kwietnia 2008 r. Wyjaśnił, iż zarówno w u.s.u.s., jak i we wskazanym rozporządzeniu, brak jest norm prawnych, czy też odniesienia do przyznania pierwszeństwa w rozliczaniu składek na ubezpieczenia społeczne dla osób niepełnosprawnych, a potem na pozostałych zatrudnionych. Z Rozporządzenia, wynika, że rozliczenia dokonuje się proporcjonalnie i w określonej kolejności (§ 12 i § 14 rozporządzenia) na wszystkich zatrudnionych pracowników. Wobec czego przekazane przez ZUS informacje w zakresie opłacenia składek należy odnieść również do wszystkich pracowników niepełnosprawnych, w przypadku, których strona ubiegała się o dofinansowanie. Organ podniósł, że zdaniem skarżącej spółki organ powinien ustalić, czy w każdym jednostkowym przypadku zatrudnionego pracownika niepełnosprawnego doszło do opóźnienia w płatności składek.

Prezes PFRON wyjaśnił, iż w przypadku dokonywania wpłat, dopłat w przypadku nieopłacenia składek w pełnej wysokości, czy też dopłat związanych ze złożonych przez płatnika korekt deklaracji, wpłacone środki, zgodnie z ww. Rozporządzeniem rozliczane są proporcjonalnie na rzecz każdego pracownika, bez zastosowania podziału na pracowników niepełnosprawnych i pełnosprawnych, czy też zatrudnionych na podstawie umowy o pracę, czy umowy cywilnoprawnej. Zaznaczył, iż funkcjonujący system wsparcia zatrudnienia osób niepełnosprawnych w formie dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych uznaje koszty płacy jako całość i nie ma możliwości wnioskowania o dofinansowanie jedynie do części tych kosztów. Podkreślił, iż Ustawodawca nie przewidział wyjątków w tym zakresie, skoro strona poniosła koszty płacy po terminie w postaci opłacenia składek ZUS od wynagrodzeń, konsekwencją tego jest utrata uprawnienia do dofinansowania. Wykładnia przepisu art. 26 ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji, nie budzi jakichkolwiek wątpliwości albowiem nie pozwala przyjąć, że warunek z powyższego przepisu został zachowany, gdy pracodawca opłacił składki ZUS z uchybieniem terminów. Ustawodawca nie przewidział możliwości ubiegania się o dofinansowanie w przypadku częściowego opłacenia składek w terminie przewidzianym ww. artykule. Wobec czego w ocenie organu, zarzut strony dotyczący naruszenia art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji należy uznać za bezzasadny.

Organ podkreślił iż należność objęta układem ratalnym dotyczy świadczenia w przypadku którego upłyną termin płatności świadczenia, zaś w drodze umowy zawartej przez płatnika z ZUS ustalane są terminy spłaty poszczególnych rat. Wyjaśnił, że w przypadku gdy płatnik nie wywiąże się z umowy i nie spłaci w terminie świadczenia, pozostała kwota staje się natychmiast wymagalna wraz z odsetkami za zwłokę. Zauważył, iż należność objęta układem ratalnym dotyczy świadczenia, które nie zostało opłacone przez płatnika w terminie wskazanym w przepisie art. 47 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Wobec czego organ nie podzielił stanowiska strony, iż w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji w związku z art. 29 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Wskazał, iż art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji nie przewidział możliwości ubiegania się o dofinansowanie w przypadku częściowego opłacenia składek w terminie przewidzianym w ww. przepisie. Wobec czego organ nie podzielił stanowiska strony, że dofinansowanie powinno "przysługiwać przynajmniej" do terminowo poniesionych kosztów płacy, zaś przestrzeganie ww. przepisu mija się z celem ustawy o rehabilitacji i przepisami art. 8 § 2 k.p.a. oraz art. 9 k.p.a. w związku z art. 69 i art. 32 ust. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. Ponadto w przypadku pozostałych zarzutów dotyczących naruszenia art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 w związku z art. 77 § 1, art. 78, art. 80 oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a. organ nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które miałyby istotny wpływ na wynik sprawy.

Prezes PFRON nie zgodził się z zarzutem strony, że doszło do naruszenia przepis art. 49e ust. 2 ustawy o rehabilitacji, z którego wynika, że zwrotu środków dokonuje się w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania wezwania do zapłaty lub ujawnienia okoliczności powodujących obowiązek zwrotu. Podniósł, że w przedmiotowej sprawie spółka, pismem z dnia (...) marca 2018 r., znak: I.dz. (...) została wezwana do zwrotu nienależnie pobranych środków PFRON w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania pisma, wobec czego w zaskarżonej decyzji organ wskazał 14 dnialbowiem w ww. wezwaniu do zwrotu środków został przywołany termin 3 miesięcy.

Wyjaśnił, że kwota objęta decyzją różni od tej wskazanej w wezwaniu do zwrot albowiem kwota podana w decyzji została pomniejszona o okresy, w przypadku których umorzono postępowanie administracyjne jako bezprzedmiotowe.

Organ wskazał również, że w związku z faktem, iż spółka do dnia sporządzenia niniejszej decyzji nie przekazała wyciągów bankowych lub innych dokumentów potwierdzających daty wpływu na jej rachunek bankowy kwot dofinansowania do wynagrodzeń w kwocie za okresy sprawozdawcze: październik 2012 r., listopad 2012 r., wrzesień 2014 r., od grudnia 2014 r. do kwietnia 2015 r., od czerwca 2015 r. do sierpnia 2015 r., od listopada 2015 r. do sierpnia 2016 r. oraz od października 2016 r. do listopada 2017 r. organ w oparciu o obowiązujące przepisy prawne, zgromadził materiał dowodowy w postaci:

- pobranej z systemu finansowego FIN-SODiR informacji o numerze rachunku bankowego beneficjenta, umożliwiającej zidentyfikowanie banku prowadzącego ten rachunek,

- pobranego z systemu finansowego FIN-SODiR dokumentu, z którego wynika dzień obciążenia rachunku bankowego Funduszu na rzecz beneficjenta,

- tabeli zawierającej rozkład sesji w systemie ELIXIR (http://sesjeelixirow.pl/tabela.html), umożliwiający ustalenie daty uzyskania środków Funduszu przez beneficjenta, co pozwala na określenie daty początkowej przy naliczaniu odsetek od nienależnie pobranego dofinansowania do wynagrodzeń za ww. okresy sprawozdawcze.

Organ przedstawił kwoty do zwrotu za poszczególne okresy wraz wskazaniem dnia od którego powinno liczyć się odsetki.

Ustalił również, że w przypadku okresu sprawozdawczego: wrzesień 2016 r. składki ZUS od wynagrodzeń zostały opłacone przez stronę zgodnie art. 26a ust. 1a2 ustawy o rehabilitacji, wobec czego organ postanowił umorzyć postępowania za wskazany okres jako bezprzedmiotowe w myśl art. 105 § 1 k.p.a.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca spółka wniosła o:

1. uchylenie zaskarżonej decyzji Prezesa Zarządu PFRON (wraz z utrzymaną w mocy decyzją Prezesa Zarządu PFRON - stosownie do art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm. - dalej: "p.p.s.a.") oraz umorzenie postępowania w sprawie nakazania zwrotu dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy listopad i grudzień 2012 r. w całości, a za pozostałe okresy w kwocie przewyższającej 75% kosztów płacy opłaconych terminowo (wynagrodzeń i zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych),

2. o zasądzenie kosztów postępowania przed sądem administracyjnym, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego, od organu administracji publicznej na rzecz skarżącego według norm przepisanych.

Ponadto, w przypadku uwzględnienia skargi, wniosła w trybie art. 145a § 1 p.p.s.a. o zobowiązanie organu do wydania decyzji w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku ze wskazaniem sposobu załatwienia sprawy i jej rozstrzygnięcia.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1. naruszenie przepisu art. 26a ust. 4 ustawy o rehabilitacji w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2019 r. i mającym zastosowanie do postępowań wszczętych i niezakończonych na podstawie w związku z 23 pkt 1 lit. a i b oraz c,

2. art. 35 ustawy z dnia 23 października 2018 r. o Solidarnościowym Funduszu Wsparcia Osób Niepełnosprawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2192), gdyż podstawą rozstrzygnięcia organu był przedmiotowy przepis w brzmieniu obowiązującym od 1 października 2012 r. do 31 grudnia 2018 r., oraz niezastosowanie przepisu art. 26a ust. 1 al pkt 3 w związku z ust. 1 a2 ustawy o rehabilitacji, co doprowadziło do błędnego rozstrzygnięcia w tym zakresie;

oraz przepisów postępowania, których uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

3. tj. art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 w związku z art. 77 § 1, art. 78, art. 80 oraz art. 107 § 1 i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez przeprowadzenie postępowania bez uwzględniania z urzędu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, nie wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, brak oparcia decyzji na całokształcie zebranego w sprawie materiału dokonanie, dokonaniu błędnej oceny prawnej prawidłowo ustalonego stanu faktycznego, które w szczególności przejawiało się poprzez:

prowadzenie postępowania za niewłaściwe okresy sprawozdawcze: "październik i listopad 2012, od grudnia 2013 r. do kwietnia 2014 r., wrzesień 2014 r., od grudnia 2014 r. do kwietnia 2015 r., od czerwca 2015 r. do września 2015 r., od listopada 2014 r. do listopada 2017 r." zamiast za okresy sprawozdawcze: "październik i listopad 2012, od grudnia 2012 r. do kwietnia 2014 r., wrzesień 2014 r., od grudnia 2014 r. do kwietnia 2015 r., od czerwca 2015 r. do września 2015 r., od listopada 2014 r. do listopada 2017 r.", który to błąd organ próbował naprawić twierdzeniem o popełnieniu oczywistej omyłki pisarskiej;

nieprzeprowadzenie dowodów na okoliczność ustalenia, iż nieterminowość opłacenia składek na ubezpieczenia społeczne dot. SOD za październik i listopad 2012 r. wynikała z korekt w zakresie zleceniobiorców, a zatem nie dotyczyła kosztów płacy, od których terminowości poniesienia uzależniona jest wypłata dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych, na którą to okoliczność był przedkładany dokument w postaci protokołu kontroli ZUS;

nieprawidłowe ustaleniu, iż skoro Spółka opłaciła część składek na ubezpieczenia społeczne w ramach układu ratalnego, to tym samym nie dotrzymała terminów opłacenia kosztów płacy na podstawie przepisów odrębnych, podczas gdy zawarcie układu ratalnego i wypełnienie jego warunków stanowi równocześnie terminowe opłacenie składek na podstawie przepisów odrębnych, co potwierdził także Zakład Ubezpieczeń Społecznych, co powoduje, że Spółka zachowała prawo do dofinansowania za okresy 02.11.2017;

brak uzasadnienia merytorycznego decyzji, obrazującego w sposób szczegółowy kwoty należności składkowych, terminy wynikające z ustawy o rehabilitacji, terminy i kwoty faktycznie poniesione, z uwzględnieniem 2% należności składkowych za cały okres objęty postępowaniem, co uniemożliwia odniesienie się do zarzutów organu;

niewzięcie pod uwagi złożonej dokumentacji w zakresie wskazania sposobu zaliczenia płatności z tytułu należności składkowych ZUS, nieustalenie danych dotyczących indywidualnych kont pracowników niepełnosprawnych z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na których było pobierane dofinansowanie do wynagrodzeń W odpowiedzi na skargę Prezes PFRON podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;

3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego pod kątem zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Jednocześnie, zgodnie z przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonego postanowienia ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu (patrz: T. Woś - Postępowanie sądowo-administracyjne, Warszawa 1996 r., str. 224). W tym celu Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).

W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, iż organy administracji publicznej naruszyły przepisy prawa materialnego w sposób, które miał wpływ na wynik sprawy, jak również przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zatem skarga jako zasadna podlega uwzględnieniu w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.

Na wstępie wyjaśnić należy, ze zgodnie z art. 45 ust. 1 ustawy o rehabilitacji Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych jest państwowym funduszem celowym, w rozumieniu przepisów o finansach publicznych.

Z treści art. 60 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2009 r. poz. 869, dalej jako: "u.f.p."), w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie, a nadanym mu ustawą z dnia 10 lutego 2017 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych Dz. U. z 2017 r. poz. 659) wynika natomiast, że ma on zastosowanie również do przychodów państwowych funduszy celowych.

W pkt 1-8 art. 60 u.f.p. wskazano przykładowo, co stanowi niepodatkowe należności budżetowe i tak, środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym są w szczególności następujące dochody budżetu państwa, dochody budżetu jednostki samorządu terytorialnego albo przychody państwowych funduszy celowych:

1) kwoty dotacji podlegające zwrotowi w przypadkach określonych w niniejszej ustawie;

2) należności z tytułu gwarancji i poręczeń udzielonych przez Skarb Państwa i jednostki samorządu terytorialnego;

3) wpłaty nadwyżek środków obrotowych samorządowych zakładów budżetowych;

4) wpłaty nadwyżek środków finansowych agencji wykonawczych;

5) wpłaty środków z tytułu rozliczeń realizacji programów przedakcesyjnych;

6) należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz inne należności związane z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków, a także odsetki od tych środków i od tych należności;

6a) należności z tytułu grzywien nałożonych w drodze mandatu karnego w postępowaniu w sprawach o wykroczenia oraz w postępowaniu w sprawach o wykroczenia skarbowe;

7) dochody pobierane przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw;

8) pobrane przez jednostkę samorządu terytorialnego dochody związane z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych jednostkom samorządu terytorialnego odrębnymi ustawami i nieodprowadzone na rachunek dochodów budżetu państwa.

Zgodnie z tym, co zostało wskazane wyżej, wyliczenie to ma charakter przykładowy, o czym świadczy termin "w szczególności" i dlatego też w ocenie Sądu także środki przekazane stronie na mocy art. 25a ust. 1 pkt 1 ustawy o rehabilitacji i których następnie zwrotu zażądał Prezes Zarządu PFRON, na mocy art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji także stanowią środki publiczne stanowiące niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym.

W konsekwencji w sprawie zastosowanie znajduje również art. 67 ust. 1 u.f.p. zgodnie z którym: do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800, z późn. zm., dalej jako: "O.p").

Tym samym, w zakresie ustalenia terminu przedawnienia przedmiotowych należności, należy odpowiednio zastosować znajdujący się w dziale III Ordynacji podatkowej art. 70 § 1, zgodnie z którym zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Przy tym nie ulega wątpliwości, że z przepisu art. 70 § 1 O.p. wynika, że zobowiązanie przedawnia się, jeżeli termin przewidziany w tym przepisie upłynął przed wydaniem decyzji organu odwoławczego (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2003 r., sygn. akt FPS 8/03, ONSA 2004/1/7).

W niniejszej sprawie uznać należało, że odpowiednie stosowanie art. 70 § 1 O.p polega na przyjęciu, że początkiem biegu 5-letniego okresu przedawnienia jest koniec roku kalendarzowego, w którym strona bezprawnie uzyskała pomoc. Zgodnie bowiem z art. 15 pkt 2 zdanie pierwsze rozporządzenia Rady (WE) nr 659/1999 z dnia 22 marca 1999 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania art. 108 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.Urz.UE.L z 27 marca 1999 r. nr 83 s. 1, dalej: rozporządzenie 659/1999) okres przedawnienia rozpoczyna bieg w dniu, w którym bezprawnie przyznano pomoc beneficjentowi albo w charakterze pomocy indywidualnej, albo w ramach programu pomocowego. Podobnie tę kwestię reguluje obecnie obowiązujące rozporządzenie Rady (UE) nr 2015/1589 z dnia 13 lipca 2015 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania art. 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.Urz.UE.L z 24 września 2015 r. nr 248 s. 9, dalej: rozporządzenie 2015/1589) - patrz art. 17 ust. 2 zdanie pierwsze.

W tym miejscu należy wskazać, że dniem przyznania pomocy niezgodnej z prawem powinien być dzień faktycznej wypłaty pomocy. Złożenie wniosku o dofinansowanie daje jedynie potencjalną możliwość uzyskania pomocy. Strona uzyskuje rzeczywistą korzyść majątkową, w momencie otrzymania środków Funduszu, a nie w momencie złożenia kompletnego wniosku. Decydujące znaczenie ma wobec powyższego rzeczywiste, nie zaś potencjalne przyznanie pomocy. Zwrócił na to uwagę Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 8 grudnia 2011 r., France Télécom SA przeciwko Unii Europejskiej, sygn. C-81/10/P, w którym stwierdził, że dla celów określenia terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 15 (rozporządzenia 659/1999 - treść tego przepisu odpowiada dyspozycji art. 17 ust. 2 rozporządzenia 2015/1589), decydujące znaczenie ma okoliczność rzeczywistego przyznania pomocy (pkt 80). Z przepisu tego wynika, że dzień rozpoczęcia biegu terminu przedawnienia odnosi się do dnia przyznania pomocy beneficjentowi, a nie do dnia przyjęcia systemu pomocy (pkt 81). W tym względzie określenie dnia przyznania pomocy może zmieniać się w zależności od charakteru rozpatrywanej pomocy. W przypadku wieloletniego systemu polegającego na okresowych wypłatach lub przyznawaniu korzyści dzień wydania aktu stanowiącego podstawę prawną pomocy i dzień rzeczywistego otrzymania wynikającej z niej korzyści przez przedsiębiorstwa może dzielić znaczny okres czasu. W takim wypadku dla celów obliczania terminu przedawnienia należy uważać, że pomoc zostaje udzielona beneficjentowi dopiero w dniu jej rzeczywistego przyznania (pkt 82). Podsumowując swoje wywody TSUE stanął na stanowisku, że w przypadku podatku płatnego corocznie, termin przedawnienia rozpoczynał się co roku w dniu, w którym należna stawała się wpłata podatnika z tytułu podatku (pkt: 83-86). W niniejszej sprawie, byłyby to poszczególne miesiące roku, w których Strona składała wnioski o dofinansowanie. Z momentem otrzymania środków finansowych Skarżąca uzyskiwała przewagę nad konkurencją. Tym samym to wypłata dofinansowania rozpoczyna bieg terminu przedawnienia. Stąd też, w ocenie Sądu okres przedawnienia należy liczyć od daty wydatkowania przez organ środków pomocy publicznej. Sąd wyjaśnia, że przepisy powołanego rozporządzenia odnoszą się do Komisji Europejskiej, jednakże na zasadzie lojalności wobec prawa unii europejskiej i wobec konieczności stosowania przepisów Ordynacji podatkowej nie wprost, a odpowiednio, to w ocenie sądu właśnie data wypłaty środków będzie każdorazowo miała wpływ na bieg 5 letniego okresu przedawnienia.

Spór w sprawie dotyczy refundacji składek na ubezpieczenia społeczne m.in. za okresy sprawozdawcze październik i listopad 2012 r. A więc powyższe należności uległy już przedawnieniu gdyż decyzja organu odwoławczego została wydana w dniu (...) czerwca 2019 r. Pozostałe środki funduszu za kolejne sporne miesiące zostały wypłacone w okresie od listopada 2014 r. do stycznia 2018 r., a więc stosując przepis art. 70 O.p. odpowiednio uległyby one przedawnieniu z dniem 31 grudnia 2019 r. i później.

Znaczny upływ czasu pomiędzy terminem w zakresie refundacji składki, a chwilą wydania decyzji nakazującej zwrot wypłaconego dofinansowania wymaga zawsze rozważenia przez organ wydający ww. decyzję, czy termin przedawnienia dochodzenia roszczenia w zakresie refundacji składki nie wygasł na skutek przedawnienia. Prezes PFRON powinien zawsze wyjaśnić z urzędu tę okoliczność, niezależnie od treści podnoszonych przez stronę zarzutów. Przedawnienie jest bowiem okolicznością obiektywną, zachodzącą na skutek upływu czasu, niezależną od woli stron i powodującą bezprzedmiotowość wydania decyzji nakazującej zwrot wypłaconego dofinansowania.

Sąd podkreśla również, że przepisy rozporządzenia Rady (UE) 2015/1589 z dnia 13 lipca 2015 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania art. 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej określają, że pomoc uznana w decyzji Komisji Europejskiej za niezgodną z prawem podlega zwrotowi, wraz z odsetkami od dnia jej udzielenia, a uprawnienia Komisji w zakresie windykacji pomocy podlegają 10-letniemu okresowi przedawnienia. Innymi słowy, Komisja może dochodzić zwrotu niezgodnie z prawem przyznanej pomocy w terminie 10 lat od jej udzielenia. Przepisy te dotyczą jednak tylko zwrotu pomocy nakazanego przez Komisję Europejską.

W stosunku do postępowań dotyczących zwrotu pomocy, prowadzonych przed organami krajowymi, obowiązują przepisy prawa polskiego, tj. okres przedawnienia w omawianym przypadku należy liczyć zgodnie z art. 70 O.p. Natomiast dziesięcioletni okres przedawnienia odnosi się wyłącznie do okresu, w jakim Komisja może nakazać zwrot pomocy udzielonej niezgodnie z prawem, stosownie do procedury określonej w rozporządzeniu Rady (UE) 2015/1589. Z ustalenia dziesięcioletniego okresu przedawnienia wynika obowiązek przechowywania przez państwa członkowskie (podmioty udzielające pomocy) dokumentów związanych z udzieleniem pomocy przez okres 10 lat, na wypadek kontroli Komisji.

Sąd zauważa również, że powyższy pogląd jest zbieżny ze stanowiskiem tutejszego sądu zaprezentowanym w sprawach o sygn. akt: V SA/Wa 376/19, wyrok z dnia 10 lipca 2019 r., V SA/Wa 568/19, wyrok z 25 września 2019 r., gdzie zaznaczono, że wyrok TSUE z dnia 5 marca 2019 r. (Wielka Izba) w sprawie C-349/17 Eesti Pagar potwierdza, iż w zakresie terminu przedawnienia żądanych należności należy stosować termin przewidziany przez właściwe prawo krajowe, a do kwestii przedawnienia należności nie ma zastosowania przepisprawa unijnego tj. art. 15 Rozporządzenia Rady (WE) nr 659/1999 z dnia 22 marca 1999 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania art. 93 Traktatu WE.

Podobne stanowisko zajęły składy orzekające w orzeczeniach z dnia 30 sierpnia 2019 r. w sprawach o sygn. akt V SA/Wa 349/19 oraz V SA/Wa 508/19.

Z uwagi na skutecznie podniesiony na rozprawie zarzut przedawnienia dochodzonych przez organ roszczeń, bezprzedmiotowa okazała się ocena pozostałych zarzutów skargi dotyczących okresów październik i listopad 2012 r.

Ponownie rozpatrując sprawę Prezes PFRON uwzględni zatem przedstawioną w niniejszym wyroku ocenę prawną odnoszącą się do okresów sprawozdawczych październik i listopad 2012 r.

Sąd także podziela, co do zasady, stanowisko skarżącej spółki, że przepisy odnoszące się do ponoszenia kosztów płacy odnoszą się tylko do pracowników niepełnosprawnych.

Sąd zauważa, że zastosowanie w sprawie znajdują przepisy prawa materialnego obowiązujące na datę złożenia wniosku o wypłatę przedmiotowego dofinansowania. Wynika to z faktu, że organ ocenia zasadność przyznania pomocy na podstawie danych wynikających z wniosku oraz informacji do niego załączonych, a więc według danych z dnia złożenia wniosku. Skoro pomoc publiczna w formie dofinansowania do wynagrodzeń osób niepełnosprawnych wiąże się z zatrudnieniem pracownika niepełnosprawnego w określonym miesiącu, to prawo do tej pomocy jest nabywane z ostatnim dniem okresu sprawozdawczego, a pomoc jest udzielana, jeżeli od tej daty jest możliwe ustalenie, czy zostały spełnione warunki do wystąpienia o wypłatę pomocy. Potwierdza to rozporządzenie Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (Tekst mający znaczenie dla EOG) (Dz.U.UE.L z dnia 26 czerwca 2014 r., nr 187, s. 1 z późn. zm., dalej: rozporządzenie 651/2014), które wskazuje w art. 2 pkt 28, że "data przyznania pomocy" oznacza dzień, w którym beneficjent nabył prawo otrzymania pomocy zgodnie z obowiązującym krajowym systemem prawnym. Również w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ten pogląd nie jest kwestionowany (patrz wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 września 2013 r., sygn. akt II GSK 765/12; z dnia 25 lutego 2015 r., sygn. akt II GSK 464/14, oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 czerwca 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 3594/15).

W tym miejscu sąd wyjaśnia, że rozważań w sprawie dokonywał na podstawie rozporządzenia 651/2014, jednakże poprzednio obowiązujące rozporządzenie, tj. rozporządzenie Komisji (WE) nr 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w zastosowaniu art. 87 i 88 Traktatu (ogólne rozporządzenie w sprawie wyłączeń blokowych) (Tekst mający znaczenie dla EOG) (Dz. Urz. WE L z 9 sierpnia 2008 r., nr 214, s. 3 z późn. zm., dalej rozporządzenie 800/2008) mające zastosowanie do części należności, zawiera analogiczne przepisy do rozporządzenia obecnie obowiązującego.

W sprawie ustalono, że spółka wg organu, w stosunku do pracowników składki ZUS za wskazany okres nie opłaciła zgodnie z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji stanowiącym, iż miesięczne dofinansowanie nie przysługuje jeżeli miesięczne koszty płacy zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni.

Sąd zwraca uwagę, że Unia Europejska w sposób szczególny wspiera osoby niepełnosprawne, co znajduje także odzwierciedlenie w preambule rozporządzenia 651/2014. Zgodnie bowiem z motywem 52 i 54 tego rozporządzenia wspieranie (...) pracowników niepełnosprawnych to niezwykle istotne cele polityki gospodarczej i społecznej Unii i jej państw członkowskich. Pewne kategorie pracowników (...) niepełnosprawnych wciąż mają trudności z wejściem na rynek pracy i pozostaniu na nim. W związku z tym organy publiczne mogą stosować środki mające na celu zachęcenie przedsiębiorstw do zwiększenia poziomów zatrudnienia tych kategorii pracowników, zwłaszcza osób młodych. Jako że koszty zatrudnienia stanowią część zwykłych kosztów operacyjnych każdego przedsiębiorstwa, pomoc na zatrudnienie (...) pracowników niepełnosprawnych powinna mieć pozytywny wpływ na poziomy zatrudnienia wspomnianych kategorii pracowników i nie powinna zaledwie umożliwiać przedsiębiorstwom ograniczenie kosztów, które musiałyby ponieść w przypadku nieotrzymania pomocy. Pomoc taka powinna być więc wyłączona z obowiązku zgłoszenia, jeśli istnieje prawdopodobieństwo, że przyczyni się ona do wejścia lub ponownego wejścia tych kategorii pracowników na rynek pracy i pozostania na nim.

Miesięczne dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przysługuje pracodawcy po spełnieniu warunków określonych w art. 26a-26c ustawy o rehabilitacji.

Zgodnie z art. 26a ust. 1 ustawy o rehabilitacji pracodawcy przysługuje ze środków Funduszu miesięczne dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego, o ile pracownik ten został ujęty w ewidencji zatrudnionych osób niepełnosprawnych, o której mowa w art. 26b ust.

1. Miesięczne dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego, zwane dalej "miesięcznym dofinansowaniem", przysługuje w kwocie:

1) 1800 zł - w przypadku osób niepełnosprawnych zaliczonych do znacznego stopnia niepełnosprawności;

2) 1125 zł - w przypadku osób niepełnosprawnych zaliczonych do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności;

3) 450 zł - w przypadku osób niepełnosprawnych zaliczonych do lekkiego stopnia niepełnosprawności.

Przypomnieć należy, że przy stosowaniu przepisu art. 26a ustawy o rehabilitacji (stanowiącym przesłanki nabycia uprawnienia przez pracodawcę) oraz przy jego wykładni należy mieć na uwadze treść przepisów unijnych zezwalających na udzielanie tego rodzaju pomocy przepisami krajowymi. Wykładnia przepisów krajowych powinna być zgodna z wykładnią przepisów unijnych. Zgodnie z art. 48a ust. 2 ustawy o rehabilitacji środki Funduszu, przyznane pracodawcy wykonującemu działalność gospodarczą na podstawie art. 26, art. 26a, art. 26d i art. 32 ust. 1 pkt 2 stanowią pomoc na zatrudnienie pracowników niepełnosprawnych w rozumieniu rozporządzenia 651/2014.

W myśl art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji środki Funduszu podlegają zwrotowi w kwocie wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pobranej w nadmiernej wysokości lub ustalonej w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości, określonej w drodze decyzji nakazującej zwrot wypłaconych środków wraz z odsetkami naliczonymi od tej kwoty, od dnia jej otrzymania, w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Zwrotu, o którym mowa w ust. 1, dokonuje się w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania wezwania do zapłaty lub ujawnienia okoliczności powodujących obowiązek zwrotu (art. 49e ust. 2 ustawy o rehabilitacji).

Art. 41 ust. 1 rozporządzenia 651/2014 wskazuje, że pomoc na zatrudnianie pracowników niepełnosprawnych jest zgodna z rynkiem wewnętrznym w rozumieniu art. 107 ust. 3 Traktatu i wyłączona z obowiązku zgłoszenia, o którym mowa w art. 108 ust. 3 Traktatu, jeżeli spełnione są warunki ustanowione w niniejszym artykule i w rozdziale I. Tym samym pomoc jest zgodna ze wspólnotowym rynkiem tylko w wypadku spełnienia warunków określonych przepisami. W wypadku niespełnienia takich warunków pomoc taka jest pomocą bezprawną (niedozwoloną).

Rozporządzenie 651/2014 definiuje pojęcie pracownika niepełnosprawnego w 2 pkt 3 i wg tego przepisu pracownikiem niepełnosprawnym jest każda osoba, która:

a) jest uznana za osobę niepełnosprawną na mocy prawa krajowego; lub

b) ma długotrwale naruszoną sprawność fizyczną, umysłową, intelektualną lub sensoryczną, co może, w oddziaływaniu z różnymi barierami, utrudniać im pełne i skuteczne uczestnictwo w środowisku pracy na równych zasadach z innymi pracownikami.

Zgodnie z treścią art. 2 pkt 10 ustawy o rehabilitacji niepełnosprawność to trwała lub okresowa niezdolność do wypełniania ról społecznych z powodu stałego lub długotrwałego naruszenia sprawności organizmu, w szczególności powodującą niezdolność do pracy. Natomiast osobą niepełnosprawną jest zgodnie z art. 1 ustawy o rehabilitacji jest osoba, której niepełnosprawność została potwierdzona orzeczeniem:

1) o zakwalifikowaniu przez organy orzekające do jednego z trzech stopni niepełnosprawności lub

2) o całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy na podstawie odrębnych przepisów, lub

3) o niepełnosprawności, wydanym przed ukończeniem 16 roku życia.

Zgodnie z art. 33 ust. 5 rozporządzenia 651/2014 intensywność pomocy nie przekracza 75% kosztów kwalifikowalnych.

W myśl art. 33 ust. 2 rozporządzenia 651/2014 za koszty kwalifikowalne uznaje się koszty płacy w danym okresie zatrudnienia pracownika niepełnosprawnego. Jeżeli rekrutacja takich pracowników nie powoduje wzrostu netto liczby pracowników w danym przedsiębiorstwie w porównaniu ze średnią za poprzednie 12 miesięcy, powodem zwolnienia zapełnionego w ten sposób etatu lub etatów jest dobrowolne rozwiązanie stosunku pracy, niepełnosprawność, przejście na emeryturę z powodu osiągnięcia wieku emerytalnego, dobrowolne zmniejszenie wymiaru czasu pracy lub zgodne z prawem zwolnienie za naruszenie obowiązków pracowniczych, a nie redukcja etatu (art. 33 ust. 3 rozporządzenia). Z wyjątkiem przypadku zgodnego z prawem zwolnienia za naruszenie obowiązków pracowniczych, pracownik niepełnosprawny jest uprawniony do nieprzerwanego zatrudnienia przez minimalny okres zatrudnienia zgodny z przepisami krajowymi lub porozumieniami zbiorowymi prawnie wiążącymi dla przedsiębiorstw i regulującymi zawieranie umów o pracę (art. 33 ust. 4).

Mając powyższe przepisy na uwadze należy stwierdzić, że aby strona mogła uzyskać dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych musi spełniać warunki do uzyskania tej pomocy publicznej na ostatni dzień miesięcznego okresu sprawozdawczego. Tym samy, zmiany w sytuacji podmiotu nie związane z jego działaniem lub zaniechaniem nie mogą mieć wpływu na możliwość uzyskania dofinansowania. Odnosi się to również do korekt deklaracji, które mogą mieć miejsce, ale tylko w sytuacjach niezależnych do pracodawcy.

Zgodnie z art. 26a 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji miesięczne dofinansowanie nie przysługuje jeżeli miesięczne koszty płacy zostały poniesione przez pracodawcę z uchybieniem terminów, wynikających z odrębnych przepisów, przekraczającym 14 dni.

W myśl art. 26a ust. 1a2 ustawy o rehabilitacji kwota miesięcznych należnych składek, o których mowa w art. 2 pkt 4a, opłaconych z uchybieniem terminu, o którym mowa w ust. 1a1 pkt 3, nie może przekroczyć wysokości 2% składek należnych za dany miesiąc.

Art. 26a ust. 4 ustawy o rehabilitacji wskazuje, że kwota miesięcznego dofinansowania nie może przekroczyć 90% faktycznie i terminowo poniesionych miesięcznych kosztów płacy, a w przypadku pracodawcy wykonującego działalność gospodarczą, w rozumieniu przepisów o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej, zwanego dalej "pracodawcą wykonującym działalność gospodarczą", 75% tych kosztów. Tym samym art. 26a ust. 4 w zakresie intensywności pomocy dla osób prowadzących działalność gospodarczą jest odzwierciedleniem 33 ust. 5 rozporządzenia 651/2014.

Koszty płacy oznaczają, zgodnie z art. 2 pkt 4a ustawy o rehabilitacji wynagrodzenie brutto oraz finansowane przez pracodawcę obowiązkowe składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe naliczone od tego wynagrodzenia i obowiązkowe składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Należy zauważyć, że za terminowo poniesione koszty płacy uznaje się te, które zostały poniesione w terminach wynikających odpowiednio z przepisów ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (wynagrodzenie), z ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (należności składkowe) oraz z ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (zaliczki na podatek dochodowy od wypłaconych wynagrodzeń).

W sprawie sporna jest kwestia związana z opłaceniem należności składkowych.

Zgodnie natomiast z art. 47 ust. 1 usus płatnik składek przesyła w tym samym terminie deklarację rozliczeniową, imienne raporty miesięczne oraz opłaca składki za dany miesiąc, z zastrzeżeniem ust. 1a, 2a i 2b, nie później niż:

1) do 10 dnia następnego miesiąca - dla osób fizycznych opłacających składkę wyłącznie za siebie;

2) do 5 dnia następnego miesiąca - dla jednostek budżetowych i samorządowych zakładów budżetowych;

3) do 15 dnia następnego miesiąca - dla pozostałych płatników.

Sąd w tym miejscu ponownie wskazuje, że przy wykładni przepisów krajowych należy mieć na uwadze treść przepisów unijnych zezwalających na udzielanie tego rodzaju pomocy przepisami krajowymi. Jest to szczególnie istotne przy odkodowaniu normy prawnej wskazanej w powołanym art. 2 pkt 4a ustawy o rehabilitacji. Zauważyć bowiem należy, że zgodnie z powołanym art. 33 ust. 2 rozporządzenia 651/2014 za koszty kwalifikowalne uznaje się koszty płacy w danym okresie zatrudnienia pracownika niepełnosprawnego. Tym samym przepisy dotyczące dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych jednoznacznie wiążą koszty płacy z zatrudnieniem konkretnego pracownika niepełnosprawnego, a nie wszystkich pracowników, w tym pracowników pełnosprawnych.

Zasadnie zatem Skarżąca stwierdza, że nieterminowe pokrywanie przez pracodawców miesięcznych kosztów koszty płacy, o którym mowa w art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji i art. 26a ust. 4 ustawy o rehabilitacji odnosi się wyłącznie do kosztów płacy pracownika niepełnosprawnego, a nie pracowników ogółem. Sąd wyjaśnia, że rolą Prezesa PFRON jest ograniczona do kontroli działalności pracodawcy w zakresie odnoszącym się tylko do osób niepełnosprawnych, a nie w całej rozciągłości, która nie ma wpływu na wynagrodzenie osób niepełnosprawnych. W wypadku, gdy nie ma żadnych wątpliwości, że koszty płacy osoby niepełnosprawnej zostały pokryte w zgodzie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami, to niepokrywania kosztów płacy osób pełnosprawnych w wymaganych terminach organ nie może oceniać w kontekście art. 26a ust. 1a1 pkt 3 i art. 26a ust. 4 ustawy o rehabilitacji, a jedynie w takim wypadku jest zobowiązany do ustalenia, czy przedsiębiorca nie znajduje się w trudniej sytuacji ekonomicznej wg kryteriów określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej dotyczących udzielania pomocy publicznej (art. 48a ust. 3 pkt 1 ustawy o rehabilitacji).

W tej części Sąd podziela stanowisko Skarżącej wskazujące, że ustawa o rehabilitacji posługując się pojęciem koszty płacy odnosi je do kosztów płacy poniesionych w związku z zatrudnieniem osób niepełnosprawnych a nie pracowników pełnosprawnych. Dlatego też w ocenie sądu Prezes PFRON badając, czy wystąpiła przesłanka z art. 26a ust. 1a1 pkt 3 ustawy o rehabilitacji powinien był ustalić, czy strona poniosła koszty płacy pracownika niepełnosprawnego z uchybieniem terminów wynikających z odrębnych przepisów, a także czy kwota miesięcznych należnych składek, o których mowa w art. 2 pkt 4a ustawy o rehabilitacji, opłaconych z uchybieniem terminu przekroczyła wysokości 2% składek należnych za dany miesiąc. Podkreślenia wymaga ponownie, że koszty płacy wg tego przepisu dotyczą pracowników niepełnosprawnych i wskazane 2% winno także dotyczyć pracowników niepełnosprawnych, a nie wszystkich. Innymi słowy dwuprocentowego odniesienia dokonuje się do należności składkowych pracowników niepełnosprawnych, a nie wszystkich. Organ takiego ustalenia w sprawie jednak nie dokonał i nie przedstawił w zaskarżonej decyzji, czym - w ocenie sądu - naruszył art. 7 i art. 77 w zw. z art. 11 k.p.a.

W tym miejscu trzeba także zauważyć, że Prezes PFRON jest niejednolity w swojej interpretacji, gdyż w innych sprawach (patrz np. sprawa o sygn. akt V SA/Wa 689/19) w zakresie wypłaty wynagrodzeń organ dokonywał ustaleń, tylko w odniesieniu do pracowników niepełnosprawnych, a nie wszystkich pracowników w tym pełnosprawnych. Tym samym, sam Prezes PFRON jest niekonsekwentny w swoich ustaleniach, gdyż jako koszty płacy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne traktuje składki na ubezpieczenia społeczne na wszystkich pracowników, a nie tylko pracowników niepełnosprawnych. Natomiast w odniesieniu do wynagrodzeń, które także są kosztami pracy takich ustaleń dokonuje tylko w odniesieniu do pracowników niepełnosprawnych.

Sąd wskazuje, że należy odróżnić sytuację, gdy pracodawca uchyla się od terminowego opłacania składek od sytuacji, gdy nieuiszczenie składki w odpowiedniej wysokości zostało wykazane po terminie złożenia wniosku i było spowodowane innymi czynnikami np. niezawinionymi przez pracodawcę (patrz tak wyrok WSA w Warszawie z 11 grudnia 2019 r., sygn. akt V SA/Wa 1679/19). Prezes PFRON tych sytuacji nie odróżnia i co więcej zdaje się nie zauważać stanowiska ZUS, a przynajmniej nie wiązać z tym żadnych konsekwencji, że rozliczenie konta płatnika jest procesem dynamicznym. A więc każda korekta deklaracji, która wymaga np. dopłacenia środków powoduje rozksięgowanie pierwotnej wpłaty i ponowne zaksięgowanie w zmienionej kwocie na koncie płatnika. Organ natomiast winien ustalać wszelkie zmiany nie na koncie płatnika tylko na koncie pracownika. I skoro, to ustalenie jest niemożliwe, tylko na podstawie danych otrzymanych od ZUS, jak wskazuje w decyzji Prezes PFRON, to organ powinien dokonać takiej analizy na podstawie danych ZUS uzupełnionych danymi np. otrzymanymi od strony w postaci deklaracji rozliczeniowych ZUS DRA, RCA, ich korekt i dowodów wpłat, które to dane następnie można i powinno się sprawdzić w ZUS. Natomiast nie do zaakceptowania jest stanowisko organu, który bez własnej analizy sprawy opiera się jedynie na niepełnej informacji pochodzącej od ZUS w zakresie rozliczenia konta płatnika, a nie konkretnego pracownika.

Co więcej w ocenie sądu rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 kwietnia 2008 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych co do zasady określa konkretny sposób zaliczania wpłat na poszczególne fundusze. Jednakże nie jest to jedyny akt, gdyż ZUS w zakresie rozliczania składek na mocy art. 31 usus ma obowiązek odpowiednio stosować np. art. 62 § 1 O.p. wskazujący na inny odmienny od rozporządzenia sposób rozliczania składek (zobowiązany sam może wskazać konkretny sposób zaliczenia tych składek).

Zdaniem Sądu, także co do zasady jest do zaakceptowania stanowisko organu wskazujące, że koszty płacy stanowią określoną całość. Jednakże stanowią one określoną całość przy pierwotnej wpłacie, rozliczanej zgodnie z powołanym rozporządzeniem, a nie przy kolejnych korektach deklaracji rozliczeniowych. W tym miejscu Sąd chce zobrazować ten stan na określonym przykładzie. Hipotetycznie przyjmując, że określony pracodawca zatrudnia osoby pełnosprawne i niepełnosprawne, w deklaracji rozliczeniowej za dany miesiąc wykazuje łącznie kwotę na wszystkie fundusze ZUS w wysokości 1.000.000 zł, która to kwota zostaje zapłacona i pokrywa wszystkie należności za każdego zatrudnionego pracownika. Następnie w wyniku określonej sytuacji (np. wyrok sądu dotyczący określonego pracownika) powstaje konieczność dokonania korekty tej deklaracji (np. do kwoty 1.000.500 zł), którą to korektę pracodawca składa w wymaganym przez przepisy terminie. Wówczas ZUS dokonuje ponownego księgowania kwoty na określone fundusze zgodnie z korektą deklaracji. To w takim wypadku organ nie może wskazywać, że koszty płacy stanowią pewną całość. Rolą Prezesa PFRON będzie ustalenie: z jakiego tytułu została dokonana korekta; czy korekta ta ma oparcie w zdarzeniu, za które pracodawca odpowiada, tzn. czy nie jest wynikiem zawinionego i świadomego działania; jakiego pracownika ta korekta dotyczy (pełnosprawny, niepełnosprawny). I np. w wypadku ustalenia, że korekta ta dotyczy pracownika pełnosprawnego, to wówczas organ nie ma uprawnień do kwestionowania terminowości zapłaty należności składkowych. Natomiast w wypadku ustalenia, że korekta ta dotyczy pracownika niepełnosprawnego, to tylko wówczas organ będzie mógł, ale tylko co do tej osoby zażądać zwrotu środków przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego, z uwzględnieniem art. 26a ust. 1a2 ustawy o rehabilitacji.

Podkreślić trzeba, że zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes obywateli. Postępowanie dowodowe jest oparte na zasadzie oficjalności, co oznacza, że organ administracyjny jest obowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Nieustalenie przez organy w ramach toczącego się postępowania lub pominięcie w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, w ocenie sądu stanowiło przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd zauważa, że w przedmiotowej sprawie organ kilkakrotnie zwracał się do oddziałów ZUS o udzielenie informacji czy strona terminowo i w całości opłaciła składki na ubezpieczenia społeczne m.in. za sporny miesiąc. ZUS w odpowiedzi na zapytania informował, że strona za wskazane miesiące nie opłaciła w należności składkowych w wymaganym terminie (ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych świadczeń Pracowniczych). Sąd stwierdza, że istotnie dowód przedstawiony przez ZUS ma walor dokumentu urzędowego, jednakże jak każdy dowód podlega ocenie przez gospodarza postępowania, w tym wypadku przez Prezesa PFRON i w wypadku, gdy treść dowodu w sposób niepełny odzwierciedla stan faktyczny, albo też temu dowodowi przeczą inne dowody, także z dokumentów (np. przedstawione przez stronę), to organ winien dokonać ich oceny i ewentualnie wyjaśnić powody rozbieżności oraz je przedstawić w decyzji.

Organ natomiast mimo takiej wiedzy nie ustalił skąd wzięła się niedopłata na koncie płatnika i mimo braku takiej wiedzy wydał dla Spółki niekorzystną decyzję. Strona słusznie podnosi, że organ w ogóle nie odniósł się do wniosków dowodowych o przeprowadzenie dowodów z wyciągów indywidualnych kont pracowników niepełnosprawnych.

Zdaniem Sądu, duże wątpliwości budzą uzyskane przez Prezesa PFRON informacje dotyczące poszczególnych okresów rozliczeniowych. Należy zauważyć, iż na etapie postępowania odwoławczego pismem z dnia 22 lutego 2019 r., organ II instancji zwrócił się do właściwego ze względu na siedzibę wnioskodawcy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z prośbą o udzielenie informacji, czy płatnik - Skarżąca opłacił (z uwzględnieniem rozliczeń konta płatnika) terminowo i w całości obowiązkowe składki na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, FP i FGŚP za okresy: od listopada 2012 r. do grudnia 2012 r., październik 2014 r., od stycznia do maja 2015 r., od lipca 2015 r. do września 2015 r., od grudnia 2015 r. do grudnia 2017 r.

Pismem z dnia (...) marca 2019 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych poinformował w jakich terminach płatnik opłacił składki za sporne okresy rozliczeniowe.

I tak w przypadku składek za okres listopad 2015 r. - dotyczącym deklaracji ZUS DRA 12/2015 - termin płatności przypadał na dzień 15 stycznia 2016 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał, iż Skarżąca opłaciła składkę za FUS m.in. w dacie: "09.12.2015, 15.06.2011,15.07.2011"; za FUZ składkę wpłacono m.in. w dacie: "15.06.2011, 15.07.2011, 16.08.2011, 15.09.2011, 17.10.2011, 15.11.2011, 15.12.2011, 11.01.2001, 19,06.2006, 15.09.2010, 15.10.2010"; FP i FGŚP opłacono w dniach m.in.: "15.09.2010, 15.10.2010, 15.11.2010, 15.12.2010,17.01.2011".

W przypadku składek za okres w przypadku składek za okres grudzień 2015 r. - dotyczącym deklaracji ZUS DRA 12/2015 - termin płatności przypadał na dzień 15 luty 2016 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał, iż Skarżąca opłaciła składkę za FUS m.in. w dacie: "15.02.2011, 15.03.2011, 15.04.2011, 16.05.2011, 11.01.2001, 17.05.2010, 15.06.2010, 15.07.2010, 16.08.2010, 11.01.2001,16.11.2009, 15.12.2009,15.01.2010, 15.02.2010, 15.03.2010, 15.04.2010, 16.03.2009, 15.04.2009, 15.05.2009, 15.06.2009, 15.07.2009 17.08.2009, 15.09.2009, 15.10.2009,11.12.2008, 13.01.2009, 16.02.2009".

Wg ZUS w latach 2008-2011 opłacano również składki za FUZ i FP i FGŚP za okres grudzień 2015 r.

W ocenie Sądu, w zaskarżonej decyzji brakuje wyjaśnienia jak mógł ZUS uznać, że Skarżąca zapłaciła kilka lat wcześniej składki za ww. okresy rozliczeniowe, a w jednym wypadku (FUZ za listopad 2015 r. - 14 lat wcześniej).

W świetle powyższego budzą również wątpliwości kategoryczne twierdzenia organu odwoławczego, iż skoro przedstawione przez stronę, deklaracje ZUS P RCA za sporne okresy rozliczeniowe, nie znajdują potwierdzenia w danych przekazanych przez ZUS, to nie należy utożsamiać dokonania przelewu z opłaceniem składek z uwagi na przepisy rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 kwietnia 2008 r., w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Trudno zaakceptować także stanowisko organu, że skoro na koncie Spółki za okresy objęte postępowaniem odnotowano wpłaty, które zostały dokonane z uchybieniem terminów, to informację tę należy utożsamić ze stanem widniejącym na koncie każdego ubezpieczonego zgłoszonego w danym okresie, w tym również ze stanem widniejącym na koncie ubezpieczonych posiadających orzeczenie o stopniu niepełnosprawności.

W związku z powyższym Sąd stwierdza, że skoro pracodawca uzyskuje dofinansowanie do wynagrodzenia konkretnego pracownika niepełnosprawnego, to w decyzji organ winien odnosić wszelkie nieprawidłowości, które ustalił do tego konkretnego pracownika niepełnosprawnego, a nie globalnie w sposób uniemożliwiający kontrolę ze strony sądu (a także uniemożliwiający polemikę ze strony spółki). W zaskarżonej decyzji tego zabrakło. Zabrakło konkretnych danych odnoszących się do konkretnych niepełnosprawnych pracowników, którym wg organu skarżąca spółka (pracodawca) nie pokryła kosztów płacy (należności składkowych) we wskazanych w przepisach terminie. Innymi słowy organ winien uzyskać dowód i go przedstawić w decyzji wskazujący, że koszty płacy za osoby niepełnosprawne zostały poniesione po wymaganym terminie. Dowodem takim powinna być informacja o niedopłacie za sporne miesiące na indywidualnym koncie ZUS każdej z niepełnosprawnych osób, do wynagrodzenia której zostało przez PFRON wypłacone dofinansowanie. Organ także, zgodnie z obowiązującym zasadami prowadzenia postępowania i uzasadniania decyzji powinien odnieść się do wyjaśnień skarżącej (m.in. do istnienia nadpłaty na kontach ZUS) i przedstawianych przez nią dowodów, które w ocenie strony skarżącej prowadzą do zupełnie odmiennych ustaleń. Skoro strona wskazuje i załącza dowody, które w jej ocenie potwierdzają, że w pierwotnym terminie uregulowała całość należności składkowych wynikający ze złożonych deklaracji i po okresie sprawozdawczym nie korygowała deklaracji w stosunku do osób niepełnosprawnych, to rolą organu będzie jednoznaczne ustalenie i przedstawienie stanowiska w decyzji skąd w takim przypadku pojawiły się niedopłaty na koncie płatnika, a także na indywidulanych kontach pracownika niepełnosprawnego. Powyższe pozwoli na kontrolę przez Sąd przyjętego stanowiska, a także umożliwi stronie polemikę z ustaleniami. Natomiast wobec braku takich ustaleń i przedstawienia ich w decyzji.

Mając powyższe na względzie w ocenie sądu w sprawie organ naruszył przepisy materialne (art. 2 ust. 4a w zw. z art. 26a ust. 1a1 pkt 3, ust. 1a2 i art. 26a ust. 4 ustawy o rehabilitacji), gdyż dokonał nieprawidłowej wykładni pojęcia koszty płacy odnosząc te pojęcie do wszystkich pracowników bez rozbicia na pracowników pełno i niepełnosprawnych, a także naruszył przepisy postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 § 1 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając ponownie sprawę, organ weźmie pod uwagę wskazaną oceną związaną przede wszystkim z interpretacją pojęcia koszty płacy. Jeżeli taki fakt będzie miał miejsce przedstawi w zaskarżonej decyzji informację o niedopłacie za sporne miesiące na indywidualnym koncie ZUS każdej z niepełnosprawnych osób. Odniesie się także do stawianych przez stronę zarzutów i złożonych dokumentów.

Sąd stwierdza, iż zasadny jest zarzut Skarżącej, że organ bez podstawy prawnej zażądał od Strony zwrotu w terminie 14 dni od dnia otrzymania decyzji, przekazanych przez Fundusz środków. Prezes PFRON nie podał żadnej podstawy prawnej wskazującej na 14 - dniowy termin zwrotu środków. Co więcej z przepisów ustawy o rehabilitacji nie wynika, aby elementem koniecznym decyzji było wskazanie terminu zwrotu środków. Żaden bowiem z przepisów ustawy o rehabilitacji, nie wskazuje na konieczność określenia terminu zwrotu środków. Tym samym wskazany powyżej element decyzji związany z 14-dniowym terminem jest w ocenie sądu wadliwy i wymaga wyeliminowania z obiegu prawnego. Co więcej termin ten nie ma żadnego wpływu kwotę główną i na bieg odsetek, gdyż te ostatnie zostały wskazane konkretnie za każdy miesiąc od wskazanej w decyzji daty do daty zwrotu tych środków (wpłaty).

Odnośnie zarzutu prowadzenie postępowania za niewłaściwe okresy sprawozdawcze, to Sąd co do zasady podziela stanowisko zawarte w skardze dotyczące możliwości zastosowania art. 113 § 1 k.p.a. w przypadku zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego z dnia 6 lipca 2018 r. Natomiast należy zauważyć, iż za błędnie wskazane okresy umorzono postępowanie w sprawie zwrotu dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych i orzeczono o bezprzedmiotowości postępowania za okresy sprawozdawcze: od grudnia 2012 r. do kwietnia 2014 r. i wrzesień 2015 r. W ocenie Sądu, nie pociąga to negatywnych konsekwencji dla Skarżącej.

Natomiast, za okresy sprawozdawcze październik i listopad 2012 r. nastąpiło przedawnienie możliwości dochodzenia przez organ zwrotu kwoty dofinansowania.

Z akt sprawy wynika, że Skarżąca posiada umowę o rozłożenie na raty należności z tytułu składek na FUS za okresy: od marca 2017 r. do kwietnia 2017 r., od czerwca 2017 r. do grudnia 2017 r., na FUZ za okresy: luty 2016 r., październik 2016 r., od lipca 2017 r. do grudnia 2017 r., na FP i FGŚP za okresy: luty 2016 r., listopad 2016 r., marzec 2017 r., czerwiec 2017 r., od sierpnia 2017 r. do grudnia 2017 r.

Sąd w tym zakresie zgadza się ze stanowiskiem organu administracji, iż należność objęta układem ratalnym dotyczy świadczenia w przypadku którego upłyną termin płatności świadczenia, zaś w drodze umowy zawartej przez płatnika z ZUS ustalane są terminy spłaty poszczególnych rat. W przypadku gdy płatnik nie wywiąże się z umowy i nie spłaci w terminie świadczenia, pozostała kwota staje się natychmiast wymagalna wraz z odsetkami za zwłokę. Poza tym należność objęta układem ratalnym dotyczy świadczenia, które nie zostało opłacone przez płatnika w terminie wskazanym w przepisie art. 47 ust. 1 usus.

Wobec czego Sąd nie podziela argumentacji strony skarżącej, iż zawarcie układu ratalnego i wypełnienie jego warunków stanowi równocześnie terminowe opłacenie składek na podstawie przepisów odrębnych.

Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję w części w zakresie pkt II. O kosztach Sąd orzekł opierając się na treści art. 200 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.