V SA/Wa 1334/18 - Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie

Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 3111977

Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 maja 2019 r. V SA/Wa 1334/18

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosława Pindelska (spr.).

Sędziowie: WSA Irena Jakubiec-Kudiura, NSA Piotr Piszczek.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2019 r. sprawy ze skargi (...) Sp. z o.o. z siedzibą w (...) na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia (...) maja 2018 r. nr (...) w przedmiocie określenia kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu oddala skargę.

Uzasadnienie faktyczne

Przedmiotem skargi F. sp. z o. z siedzibą w Ł. (dalej jako: "skarżąca", "strona" lub "spółka") jest decyzja Ministra Inwestycji i Rozwoju (dalej jako: "Minister", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji"), z (...) maja 2018 r. nr (...); (...) utrzymująca w mocy decyzję Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości (dalej jako: "PARP" lub "organ I instancji") z (...) września 2017 r. nr (...) w przedmiocie określenia kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym.

(...) czerwca 2014 r. pomiędzy PARP, a skarżącą, została zawarta umowa o dofinansowanie o nr (...) (dalej jako: "Umowa o dofinansowanie") projektu pn. "(...)" (dalej jako: "Projekt"). Umowa była zmieniana pięcioma aneksami: nr 1 z (...) września 2014 r., nr 2 z (...) stycznia 2015 r., nr 3 z (...) marca 2015 r., nr 4 z (...) maja 2015 r. oraz nr 5 z (...) lutego 2016 r.

W zamian za przyznane dofinansowania strona zobowiązała się do realizacji Projektu w pełnym zakresie, w terminie wskazanym w § 5 ust. 3 Umowy o dofinansowanie, tj. do 18 grudnia 2015 r., z należytą starannością, zgodnie z Umową i jej załącznikami, w szczególności z opisem zawartym we wniosku o dofinansowanie, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa krajowego i wspólnotowego, w tym z zasadami polityk wspólnotowych, które są dla niego wiążące, przepisami dotyczącymi konkurencji, pomocy publicznej, zamówień publicznych, ochrony środowiska oraz równouprawnienia kobiet i mężczyzn (§ 2 ust. 2 pkt 1 i 2 Umowy o dofinansowanie).

Zgodnie z art. 6c ust. 2 ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o utworzeniu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości (Dz. U. z 2007 r. Nr 42, poz. 275 z późn. zm., dalej jako: "u.p.a.r.p.") oraz zgodnie z § 11 ust. 3 pkt 4 Umowy o dofinansowanie Beneficjent, jeśli nie był zobowiązany do wyboru wykonawcy z zastosowaniem przepisów o zamówieniach publicznych, nie mógł dokonać zakupu towarów lub usług od podmiotów powiązanych z nim osobowo lub kapitałowo. Przez powiązania kapitałowe lub osobowe rozumie się również wzajemne powiązania między Beneficjentem a wykonawcą, polegające na pozostawaniu w takim stosunku prawnym lub faktycznym, które może budzić uzasadnione wątpliwości, co do bezstronności w wyborze wykonawcy, w szczególności pozostawanie w związku małżeńskim, w stosunku pokrewieństwa lub powinowactwa w linii prostej, pokrewieństwa lub powinowactwa w linii bocznej do drugiego stopnia w stosunku przysposobienia, opieki lub kurateli.

W ramach wniosku o płatność pośrednią nr (...) złożonym (...) września 2015 r. strona przedstawiła do rozliczenia m.in. wydatek dotyczący zakupu od K. sp. z o.o. nieruchomości składającej się z trzech działek położonych w miejscowości C.

- nieruchomość o numerze księgi wieczystej KW (...), działka gruntu wraz z zabudowaniami o nr ewidencyjnym (...),

- nieruchomość o numerze księgi wieczystej KW (...), działka gruntu bez zabudowy o nr ewidencyjnym (...),

- nieruchomość o numerze księgi wieczystej KW (...), działka gruntu wraz z zabudowaniami o nr ewidencyjnym (...).

Powyższy wydatek został udokumentowany fakturą VAT nr (...) z (...) kwietnia 2015 r., wystawioną przez K. sp. z o.o. na rzecz skarżącej, w kwocie brutto (...) zł, netto (...) zł, z czego kwota wydatków kwalifikowalnych wynosiła (...) zł. Przeniesienie własności przedmiotowej nieruchomości nastąpiło na podstawie aktu notarialnego Rep A nr (...) z (...) kwietnia 2015 r.

Wraz z ww. wnioskiem o płatność pośrednią spółka w piśmie z (...) września 2015 r. skierowanym do PARP przedłożyła oświadczenie, w którym wskazała, że w zakresie wydatków: objętych wnioskiem o płatność nie zachodziły okoliczności, o których mowa w art. 6c ust. 2 u.p.a.r.p. dotyczące powiązań osobowych lub kapitałowych z wykonawcą.

(...) listopada 2016 r. Urząd Kontroli Skarbowej w Ł. (dalej jako: "UKS") przeprowadził kontrolę Projektu w miejscu jego realizacji. Kontrolą został objęty m.in. wydatek dotyczący zakupu nieruchomości od spółki K. sp. z o.o.

W trakcie czynności kontrolnych UKS ustalił, iż pomiędzy skarżącą a K. sp. z o.o. zachodzą okoliczności faktyczno-prawne, polegające na tym. iż:

- udziałowcami strony są M.W. - 50% udziałów oraz I.B. - 50% udziałów,

- udziałowcami K. sp. z o.o., od której zakupiono grunt, są S.W. - 29.8% udziałów oraz Ł.B. - 29.8% udziałów,

- pomiędzy udziałowcami, prokurentami ww. podmiotów zachodzi pokrewieństwo pierwszego stopnia w linii prostej.

W trakcie czynności wyjaśniających do ww. kontroli strona skierowała do UKS pismo z (...) września 2016 r., w którym:

- uzasadniła racjonalność zakupu tej, a nie innej nieruchomości, podnosząc m.in., że posiada ona odpowiednią lokalizację, status i relacje sąsiedzkie,

- wskazała, iż nie posiada udziałów K. sp. z o.o. ani też K. sp. z o.o. nie posiada udziałów w spółce będącej Beneficjentem, a żadna ze spółek nie jest pełnomocnikiem drugiej,

- wskazała, iż regulacja w art. 6c ust. 2 pkt 4 u.pa.r.p. odnosi się do relacji pomiędzy spółkami kapitałowymi, a przepis nie odnosi się w żaden sposób do wzajemnej relacji osób będących właścicielami udziałów,

- podkreśliła, że grunt w niniejszym przypadku nie jest towarem, gdyż nie został nabyty w celu dalszej odsprzedaży, a tym samym postanowienia § 11 ust. 3 Umowy o dofinansowanie nie będą mieć zastosowania do nabycia gruntu.

W związku z powyższymi ustaleniami ujęte we wniosku o płatność pośrednią nr (...) wydatki w kwocie (...) zł poniesione na zakup gruntu zgodnie z fakturą VAT nr (...) UKS uznał za wydatki niekwalifikowalne. Ustalenia z kontroli zostały sformułowane przez UKS w Podsumowaniu ustaleń dokonanych w Projekcie, przekazanym do PARP.

Po analizie protokołu z kontroli UKS organ I instancji przyjął dokonane ustalenia za własne i w związku z naruszeniem przez skarżącą postanowień § 11 ust. 3 pkt 4 Umowy o dofinansowanie, a tym samym przepisu art. 6c ust. 2 pkt 4 u.p.a.r.p. pismem z (...) stycznia 2017 r., wezwał stronę do zwrotu wypłaconego dofinansowania, które przy intensywności wsparcia 50%, wynosiło (...) zł wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych, w terminie 14 dni od dnia odebrania korespondencji. Pismo zostało doręczone Beneficjentowi (...) stycznia 2017 r.

Z uwagi na fakt, że spółka nie dokonała zwrotu ww. środków pismem z (...) maja 2017 r. organ I instancji zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie zwrotu środków pochodzących z Umowy o dofinansowanie.

Pismem z (...) sierpnia 2017 r. PARP wystąpiła do Centrum Personalizacji Dokumentów w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji o udostępnienie danych jednostkowych z Rejestru z PESEL w celu potwierdzenia istnienia powiązań osobowych (relacji rodzinnych) pomiędzy I.B. a Ł. B. oraz pomiędzy M. W. a S. W. (...) sierpnia 2017 r. do PARP wpłynęły dokumenty dotyczące udostępnienia danych jednostkowych PESEL w powyższym zakresie.

Decyzją z (...) września 2017 PARP określiła skarżącej do zwrotu kwotę (...) zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia przekazania środków na rachunek bankowy.

Zdaniem organu I instancji materiał dowodowy zgromadzony w sprawie (w tym dane rejestru PESEL oraz ustalenia UKS) wskazuje, iż Beneficjent zakupił grunt z naruszeniem zasad uczciwej konkurencji i bezstronności, czym naruszono § 11 ust. 3 pkt 4 Umowy o dofinansowanie, jak również art. 6c ust. 2 pkt 4 u.p.a.r.p. PARP stwierdziła, że pomiędzy zarówno udziałowcami jak i osobami pełniącymi funkcję prokurentów strony i sprzedającego nieruchomość, tj. K. sp. z o.o. zachodzi pokrewieństwo w linii prostej - M.W. posiadająca 50% udziałów u skarżącej jest córką S. W. pełniącego funkcję prokurenta i posiadającego 29,8% udziałów w K. sp. z o.o. oraz I.B. posiadająca 50% udziałów u skarżącej jest matką Ł. B. posiadającego 29,8% udziałów w K. sp. z o.o. Organ I instancji wskazał, że poprzez powiązania kapitałowe lub osobowe rozumie się również wzajemne powiązania między Beneficjentem a wykonawcą, polegające na pozostawaniu w takim stosunku prawnym lub faktycznym, który może budzić uzasadnione wątpliwości, co do bezstronności w wyborze wykonawcy, w szczególności pozostawanie w związku małżeńskim, w stosunku pokrewieństwa lub powinowactwa w linii prostej, pokrewieństwa lub powinowactwa w linii bocznej do drugiego stopnia w stosunku przysposobienia, opieki lub kurateli.

W opinii PARP, mając na uwadze naruszenie zasad określonych w § 11 ust. 3 pkt 4 Umowy o dofinansowanie, jak również art. 6c ust. 2 pkt 4 u.p.a.r.p., wydatki poniesione przez skarżącą na zakup nieruchomości słusznie zostały uznane za niekwalifikujące się do objęcia wsparciem, a środki publiczne wypłacone na sfinansowanie zakupu nieruchomości jako środki do odzyskania. W ocenie organu I instancji naruszenie przez stronę postanowień Umowy o dofinansowanie oznacza, że naruszone zostały procedury, o których mowa w art. 184 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2077 z późn. zm., dalej jako: "u.f.p.") i spełnione zostały przesłanki do zwrotu środków, o których mowa w art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p.

PARP dodała, że opisane powyżej naruszenia Umowy o dofinansowanie i brak zwrotu środków przez spółkę po wezwaniu go przez organ I instancji stanowią nieprawidłowość w rozumieniu art. 2 pkt 7 rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006, czyli " (...) jakiekolwiek naruszenie przepisu prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, które powoduje lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego".

Pismem z (...) października 2017 r. strona wniosła odwołanie od ww. decyzji PARP wnosząc o jej uchylenie w całości i umorzenie postępowania.

Decyzją z (...) maja 2018 r. Minister utrzymał w mocy decyzję PARP z (...) września 2017 r. określającą stronie kwotę dofinansowania przypadającą do zwrotu.

Organ odwoławczy w całości podzielił argumentację PARP, że strona dopuściła się naruszenia procedur wskazanych zarówno w przepisach prawa powszechnie obowiązującego jak i Umowie o dofinasowanie, tj. art. 6c ust. 2 pkt 4 u.p.a.r.p. oraz § 11 ust. 3 pkt 4 Umowy o dofinansowanie.

Wskazał, że strona zakupiła grunt od sprzedawcy, z którym łączyły ją takie relacje, które budzą wątpliwości (zarówno organu I instancji jak i organu odwoławczego) co do bezstronnego, obiektywnego wyboru tego podmiotu. Zauważył, że Umowa o dofinansowanie wskazuje, iż relacje łączące skarżącą i Wykonawcę nie muszą, a wystarczy, że mogą budzić uzasadnione wątpliwości co do bezstronnego wyboru Wykonawcy. Dodał, że posiadanie nawet jednego udziału w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością konstytuuje pewne szczególne prawa wspólnika, w tym prawo kontroli, żądania wyjaśnień, czy wglądu do dokumentów spółki (zgodnie z przepisami k.s.h.). Wobec czego, w ocenie organu I instancji, nie sposób uznać, iż sprzedawca, który jest powiązany ze stroną lub choćby ze wspólnikami spółki posiadającymi zgodnie z k.s.h. szczególne uprawnienia nadzoru, będzie traktowany przez skarżącą bezstronnie i obiektywnie. Minister podkreślił, że relacje łączące podmioty wymienione w uzasadnieniu decyzji PARP, nie miały charakteru zwykłej współpracy między podmiotami gospodarczymi, tym samym budzą wątpliwości organów co do obiektywnego i bezstronnego wyboru planowanego do zakupu gruntu.

Organ oddawczy wskazał następnie, że naruszenie procedur poprzez zakup gruntu od podmiotu powiązanego stanowi przesłankę do stwierdzenia spowodowania szkody w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego, (tj. zakup trzech działek położonych w miejscowości C. o numerach ewidencyjnych: (...), (...) oraz (...)).

Minister stwierdził, że kwota korekty finansowej nałożonej na skarżącą w wyniku wystąpienia nieprawidłowości związanej z naruszeniem zasady uczciwej konkurencji i bezstronności określonej w umowie o dofinansowanie oraz przepisach u.p.a.r.p., wynosi (...) zł i stanowi 100% kwoty wypłaconego dofinansowania na zakup nieruchomości. Organ I instancji wziął pod uwagę charakter i wagę nieprawidłowości oraz straty finansowe, które zostały poniesione przez fundusze UE. Zaistniałe okoliczności (ich charakter i waga) uzasadniają zastosowanie stawki 100% wydatków kwalifikowalnych związanych z zakupem gruntu. W niniejszej sprawie nie zaistniały przesłanki przemawiające za obniżeniem stawki maksymalnej.

W dalszej części uzasadnienia organ II instancji odniósł się do zarzutów strony przedstawionych w odwołaniu uznając je za niezasadne. Podkreślił m.in., że pozostawanie w związku małżeńskim, w stosunku pokrewieństwa lub powinowactwa w linii prostej, pokrewieństwa lub powinowactwa w linii bocznej do drugiego stopnia lub w stosunku przysposobienia, opieki lub kurateli jako powiązanie łączące Beneficjenta i Wykonawcę, zawsze będą budzić uzasadnione wątpliwości co do bezstronności wyboru Wykonawcy w projekcie.

Zdaniem Ministra w przedmiotowym stanie faktycznym, niewątpliwym jest wystąpienie powiązań powodujących te uzasadnione wątpliwości. Organ odwoławczy nie zgodził się przy tym ze skarżącą, iż jedynie powiązania pomiędzy samymi spółkami, a nie ich udziałowcami są takimi powiązaniami, o których mowa w art. 6c ust. 2 pkt 4 u.p.a.r.p. Wyjaśnił, że bez żadnych wątpliwości bowiem udziałowcy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością mają, na kanwie przepisów k.s.h., wpływ na funkcjonowanie tej spółki. Dodał, iż nie podważa odrębności spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz jej wspólników, ale nie wpływa to na stwierdzenie o braku powiązań, bowiem bezwzględnie mamy tu do czynienia z powiązaniami osobowymi.

Pismem z (...) lipca 2018 r. skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. decyzję wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Organowi odwoławczemu strona zarzuciła naruszenie:

1) przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy a to:

a) art. 3 ust. 3 Załącznika I do Rozporządzenia Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu (dalej jako: "rozporządzenie nr 651/2014") oraz obowiązującego uprzednio art. 3 ust. 3 Załącznika I do Rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008 r. uznającego niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym tynkiem w zastosowaniu art, 87 i 88 Traktatu (dalej jako: "rozporządzenie nr 800/2008") poprzez ich niezastosowanie, a w konsekwencji definiowanie przedsiębiorstw powiązanych przy zastosowaniu przepisów polskiej ustawy, w sytuacji gdy rozporządzenie jako akt prawa wspólnotowego ma znaczenie nadrzędne nad prawem krajowym państw członkowskich;

b) art. 6c ust. 2 pkt 4 u.p.a.r.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji uznanie, iż strona skarżąca oraz zbywca nieruchomości (K. sp. z o.o. z siedzibą w C.) stanowią podmioty powiązane, bowiem pozostają w takim stosunku prawnym lub faktycznym, który może budzić uzasadnione wątpliwości co do bezstronności w wyborze wykonawcy, podczas gdy organ II instancji nie wskazał szczegółowo na czym polega owo "pozostawanie w stosunku faktycznym", który skutkuje wzbudzeniem u organu "uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności", ograniczając się jedynie do ustalenia pokrewieństwa pomiędzy udziałowcami strony skarżącej oraz zbywcy nieruchomości;

2) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 7 w zw. z art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm., dalej jako: "k.p.a.") poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, tj. niezebranie całego materiału dowodowego i nierozpatrzenie go w sposób wyczerpujący - w tym w szczególności pominięcie okoliczności, iż cena nabycia kwestionowanej transakcji odpowiadała warunkom rynkowym oraz deprecjonowaniu niemożności zakupu przez spółkę innego gruntu - co doprowadziło do błędnego uznania, iż w niniejszej sprawie zachodzą okoliczności mogące budzić uzasadnione wątpliwości co do bezstronności w wyborze wykonawcy.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest niezasadna.

Na wstępie zaznaczyć należy, że poza sporem w niniejszej sprawie są ustalenia faktyczne dokonane przez organy dotyczące nabycia przez skarżącą od K. sp. z o.o. nieruchomości składającej się z trzech działek położonych w miejscowości C., ani też stwierdzonych powiązań osobistych pomiędzy zarówno udziałowcami jak i osobami pełniącymi funkcję prokurentów strony i sprzedawcy ww. nieruchomości.

Strona nie zgadza się natomiast z określeniem jej kwoty dofinasowania przypadającej do zwrotu w związku z naruszeniem procedur wskazanych w art. 11 ust. 3 pkt 4 Umowy o dofinansowanie oraz art. 6c ust. 2 pkt 4 u.p.a.r.p. W ocenie strony wydatek w postaci zakupu nieruchomości od K. sp. z o.o., rozliczony we wniosku o płatność nr (...) złożonym (...) września 2015 r., w żaden sposób nie narusza ww. procedur, bowiem, w jej ocenie, nie jest ona podmiotem powiązanym z K. sp. z o.o.

W ocenie Sądu rację należało przyznać organom, które uznały, iż strona dopuściła się w przedmiotowej sprawie naruszenia zasady uczciwej konkurencji oraz bezstronności, które to zasady zostały rozwinięte zarówno w treści przepisów ustawy o utworzeniu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości (mających zastosowanie w niniejszej sprawie) jak i w treści łączącej organ I instancji oraz spółkę Umowy o dofinansowanie.

Przypomnieć zatem w tym miejscu należy, że zgodnie z treścią § 11 ust. 3 Umowy o dofinansowanie, którego treść jest zbieżna z art. 6c ust. 2 pkt 4 u.p.a.r.p. Beneficjent, jeśli nie jest zobowiązany do wyboru wykonawcy z zastosowaniem przepisów o zamówieniach publicznych, nie może dokonać zakupu towarów lub usług od podmiotów powiązanych z nim osobowo lub kapitałowo. Przez powiązania kapitałowe lub osobowe rozumie się również wzajemne powiązania między Beneficjentem a wykonawcą, polegające na pozostawaniu w takim stosunku prawnym lub faktycznym, które może budzić uzasadnione wątpliwości, co do bezstronności w wyborze wykonawcy, w szczególności pozostawanie w związku małżeńskim, w stosunku pokrewieństwa lub powinowactwa w linii prostej, pokrewieństwa lub powinowactwa w linii bocznej do drugiego stopnia w stosunku przysposobienia, opieki lub kurateli.

Wskazane powyższej procedury wskazują zatem na ograniczenia przy wyborze przez beneficjenta pomocy podmiotu od którego nabywa on towary i usługi, do podmiotów, które nie są z nim powiązane kapitałowo lub osobowo.

W niniejszej sprawie organy ustaliły, że skarżąca nabyła grunt od podmiotu powiązanego, co wzbudziło uzasadnione wątpliwości, co do bezstronnego wyboru, z uwagi na pokrewieństwo w linii prostej występujące pomiędzy udziałowcami oraz prokurentem samoistnym strony oraz K. sp. z o.o., od której zakupiono nieruchomość. Przypomnieć trzeba, że 50% udziałów w spółce posiada M.W., która jest córką S. W. będącego jednocześnie prokurentem samoistnym i udziałowcem w 29,80% K. sp. z o.o. (sprzedawcy nieruchomości). Dodatkowo, drugi 50% udziałowiec spółki - M.B. jest matką Ł. B., który posiada 29,80% udziałów w K. sp. z o.o. Powyższe powiązania budziły, w ocenie organów, uzasadnione wątpliwości, co do istnienia konfliktu interesów.

Zdaniem strony natomiast, powyższe ustalenia nie mogą przesądzać o stwierdzeniu powiązań pomiędzy stroną a K. sp. z o.o., bowiem, w jej ocenie, aby mówić o powiązaniach na gruncie art. 6c ust. 2 pkt 4 u.p.a.r.p. powiązania te muszą występować pomiędzy stronami transakcji, nie zaś pomiędzy ich udziałowcami.

W ocenie Sądu powyższe twierdzenie strony jest niezasadne. Z treści art. 6c ust. 2 pkt 4 u.p.a.r.p. nie sposób bowiem wywieść, iż powiązania w nim wskazane powinny dotyczyć wyłącznie podmiotów będących stronami transakcji (tu spółek - jako osób prawnych), a nie ich udziałowców (w tym osób fizycznych).

Interpretacja ww. przepisu zaproponowana przez skarżącą prowadzić mogłaby natomiast do nadużyć w postaci zawiązywania przez osoby fizyczne, powiązane ze sobą osobiście, spółek prawa handlowego, które to spółki teoretycznie nie wypełniałyby definicji podmiotów powiązanych, a faktycznie powiązania te istniałyby pomiędzy osobami fizycznymi będącymi ich udziałowcami, czy też pomiędzy osobami sprawującymi funkcje kierownicze w tych spółkach.

Zdaniem Sądu interpretację art. 6c ust. 2 pkt 4 u.p.a.r.p. zawężającą możliwość badania powiązań również pomiędzy udziałowcami spółek uznać należałoby za sprzeczną m.in. z zasadami przejrzystości i uczciwej konkurencji, a także celami wsparcia podmiotów ubiegających się o dofinasowanie ze środków publicznych w tym środków z Unii Europejskiej.

Należy podkreślić, iż w niniejszej sprawie stwierdzono powiązania osobowe wspólników skarżącej, których udziały stanowią łącznie 100% kapitału zakładowego spółki ze wspólnikami K. sp. z o.o., których udział w kapitale zakładowym wynosi prawie 60%, a ponadto jeden z nich - S.W. jest prokurentem samoistnym tego podmiotu. W ocenie Sądu wykazane przez organy relacje osobowe i rodzinne wspólników skarżącej oraz K. sp. z o.o., od której strona nabyła grunt, budzą uzasadnione wątpliwości co do bezstronnego, obiektywnego wyboru tego podmiotu. Oczywistym jest, że osoby fizyczne posiadające łącznie większość udziałów w danej spółce z.o.o. mają, a przynajmniej mogą mieć, istotny wpływ na decyzje podejmowane przez ten podmiot, to bowiem w dużej mierze od nich zależy dalszy byt danej osoby prawnej.

Ponadto podkreślenia wymaga, że Umowa o dofinansowanie oraz ww. przepis art. 6c u.p.a.r.p, przewiduje, że relacje takie nie muszą, a wystarczy, że "mogą budzić uzasadnione" wątpliwości organu, aby nałożyć korektę w wyniku stwierdzenia nieprawidłowości w wydatkowaniu środków europejskich.

Należy także podnieść, iż definicja pojęcia "powiązania osobowego lub kapitałowego" w rozumieniu u.p.a.r.p. jest definicją otwartą, co potwierdza stwierdzenie "w szczególności". Tym samym, to organ dokonuje analizy zaistniałych okoliczności pod względem oceny, czy mogą one świadczyć o wystąpieniu uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności w wyborze Wykonawcy. Ustawodawca jednoznacznie uregulował niniejszą kwestię w przepisach u.p.a.r.p. W przedmiotowej sprawie zarówno organ I i II instancji ustaliły, że doszło do takich wątpliwości, co szczegółowo zostało uzasadnione i uargumentowane w obu decyzjach podjętych w niniejszej sprawie.

W ocenie Sądu na fakt istnienia powiązań pomiędzy ww. podmiotami wskazuje również zawarcie pomiędzy skarżącą a K. sp. z o.o. w dniu (...) czerwca 2014 r., a zatem przed podpisaniem Umowy o dofinansowanie, umowy dzierżawy działki o nr (...), na której strona wybudowała część swego zakładu produkcyjnego, tj. halę produkcyjną, chłodnię i maszynownię chłodni. Zgodnie z ustaleniami UKS (Podsumowanie ustaleń dokonanych w Projekcie - k. 404 akt adm.) strona zbudowała chłodnię - część zakładu produkcyjnego w ramach Projektu na gruncie należącym do K. sp. z o.o. (działka o nr (...)), zanim nabyła jakiekolwiek grunty w ramach Projektu. Co istotne w niniejszej sprawie, działki zakupione później - (...) kwietnia 2015 r., o nr (...), (...), (...), sąsiadują z działką (...) (należącą do K. sp. z o.o.), gdzie strona wybudowała już wcześniej chłodnię będącą częścią inwestycji realizowanej w ramach Projektu. Powyższe okoliczności świadczą zatem o wcześniejszej współpracy pomiędzy skarżącą i K. sp. z o.o., co zdaniem Sądu również potwierdza prawidłowość oceny organów w zakresie stwierdzenia wystąpienia powiązań pomiędzy ww. podmiotami, które to powiązania wykluczały możliwość dokonania zakupu nieruchomości bez naruszenia procedur określonych w Umowie o dofinansowanie oraz u.p.a.r.p.

Tym samym, zdaniem Sądu, uznać należało, że organy nie naruszyły art. 6c ust. 2 pkt 4 u.p.a.r.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie.

Odnosząc się natomiast do zarzutu strony niezastosowania postanowień art. 3 ust. 3 Załącznika I do rozporządzenia nr 651/2014 (poprzednio rozporządzenie nr 800/2008) wskazać należy, że powyższe przepisy nie miały zastosowania w niniejszej sprawie. Ograniczenie dotyczące możliwości dokonywania zakupu towarów i usług na etapie realizacji projektu od podmiotów powiązanych osobowo lub kapitałowo zawarte zostało w dyspozycji art. 6c ust. 2 pkt 4 u.p.a.r.p i odpowiednio odzwierciedlone w postanowieniach Umowy o dofinansowanie. Przepis ten zawiera także definicję podmiotów powiązanych kapitałowo lub osobowo w rozumieniu ww. ustawy, która ma zastosowanie w niniejszej sprawie. Odwoływanie się do innych regulacji prawnych - unijnych oraz polskich, w tym również do ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (s. 8 skargi), w kontekście zdefiniowania powiązań, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, bowiem ustawodawca w przepisach u.p.a.r.p. jednoznacznie przesądził, w jakich przypadkach powiązań osobowych lub kapitałowych nie można dokonywać zakupów, co również znalazło swoje odzwierciedlenie w postanowieniach Umowy o dofinansowanie. Odwoływanie się do innych regulacji prawnych w niniejszej sytuacji mija się z celem, dla którego zostały wprowadzone przepisy u.p.a.r.p. oraz postanowienia umowy o dofinansowanie.

Na marginesie można jedynie dodać, że w orzecznictwie TSUE oraz najnowszym orzecznictwie sądowoadministracyjnym za prawidłowe przyjmuje się dokonywanie wykładni celowościowej art. 3 ust. 3 Załącznika I rozporządzenia 651/2014, co ma na celu ograniczenie kierowania pomocy ze środków publicznych (w tym środków z budżetu UE) do podmiotów, które swym działaniem kreują sytuacje faktyczne teoretycznie odpowiadające treści normy prawnej, jednakże skutkujące nadużyciem prawa wbrew prawnie chronionym wartościom (por. wyrok TSUE z 27 lutego 2014 r., C-110/13 i wyrok TS z 29 kwietnia 2004 r., C-91/01 oraz wyroki WSA w Warszawie z dnia 30 stycznia 2019 r., sygn. akt V SA/Wa 1817/18 oraz z dnia 18 kwietnia 2019 r., sygn. akt V SA/Wa 414/19).

Zdaniem Sądu brak było również podstaw do uznania za zasadny zarzutu wskazanego w pkt 2 skargi, a dotyczącego naruszenia przez organ II instancji art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności pominięcie okoliczności, iż cena nabycia nieruchomości odpowiadała warunkom rynkowym oraz deprecjonowaniu niemożności zakupu przez spółkę innego gruntu.

Należy stwierdzić, że organ odwoławczy zgromadził w sprawie, a następnie ponownie rzetelnie rozpatrzył cały materiał dowodowy, co umożliwiło podjęcie merytorycznego rozstrzygnięcia. Skarżąca nie wskazała w skardze, jakich czynności organy I i II instancji nie podjęły, a które były, zdaniem strony, niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz jakich dowodów zabrakło w niniejszej sprawie. Zauważyć przy tym należy, że skarżąca brała czynny udział w postępowaniu administracyjnym, jednocześnie na żadnym etapie postępowania nie przedstawiła dodatkowych dowodów w sprawie. Organy poddały analizie dokumenty zebrane w sprawie, a w szczególności Podsumowanie ustaleń dokonanych w Projekcie, oświadczenie Beneficjenta z (...) września 2015 r. w zakresie powiązań osobowych lub kapitałowych z wykonawcą, fakturę VAT nr (...) dot. zakupu gruntu, dokumentację dotyczącą udostępnienia danych jednostkowych z PESEL, co stanowiło wystarczający materiał dowodowy do stwierdzenia nieprawidłowości.

Akcentowana w treści skargi kwestia ceny za zakupioną nieruchomość oraz fakt czy jest ona ceną rynkową, nie ma natomiast znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy wobec ustalenia, że do jej zakupu doszło z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p. Należy zauważyć, że w zaskarżonej decyzji Minister nie zarzucił stronie naruszenia zasady racjonalnej gospodarki finansowej, co miałoby związek z zakupem nieruchomości po cenie wyższej niż rynkowa. Tym samym załączony operat szacunkowy wartości rynkowej nieruchomości pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.

Podobnie bez znaczenia jest okoliczność niemożności zakupu gruntu od innego podmiotu. Fakt ten, podobnie jak wskazana wyżej kwestia ceny nieruchomości, nie wpływa na prawidłowe ustalenie organów, że pomiędzy stroną a K. sp. z o.o. zachodziły powiązania kapitałowo-osobowe, które budziły uzasadnione wątpliwości co do bezstronności w wyborze wykonawcy. Fakt, iż zakupione działki stanowiły swego rodzaju całość gospodarczą łącznie z wcześniej wydzierżawioną od K. sp. z o.o., działką (...), na której strona wybudowała chłodnię będącą częścią inwestycji realizowanej w ramach Projektu, jedynie potwierdza, o czym była już mowa wyżej, prawidłowość stwierdzenia istnienia pomiędzy podmiotami powiązań, o których mowa w § 11 ust. 3 Umowy o dofinansowanie oraz art. 6c ust. 2 pkt 4 u.p.a.r.p.

Podsumowując należy zatem stwierdzić, że w sprawie niewątpliwie doszło do naruszenia postanowień § 11 ust. 3 Umowy o dofinansowanie oraz art. 6c ust. 2 pkt 4 u.p.a.r.p. poprzez nabycie przez skarżącą od K. sp. z o.o., tj. podmiotu powiązanego ze stroną nieruchomości składającej się z trzech działek położonych w miejscowości C. Obowiązujące skarżącą przepisy w tym zakresie są jednoznaczne i strona miała obowiązek do nich się zastosować, czego nie uczyniła. Tym samym zasadnie organy wskazały, że spółka naruszyła art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p., tj. wykorzystała środki z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 u.f.p., poprzez działanie niezgodnie z treścią § 11 ust. 3 Umowy o dofinansowanie oraz art. 6c ust. 2 pkt 4 u.p.a.r.p.

Sąd nie stwierdził ponadto żadnego innego naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności.

Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.