Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2567173

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 27 września 2018 r.
V SA/Wa 1096/18

UZASADNIENIE

Sentencja

Starszy referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 27 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia... kwietnia 2018 r. nr... w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier hazardowych na automatach postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Uzasadnienie faktyczne

T. sp. z o.o. we W., dalej "Skarżąca" lub "Spółka" wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że Spółka poniosła stratę brutto za rok 2017 w wysokości 463.000,95 zł. Jej rachunki bankowe zostały zablokowane na poczet wymierzonych kar administracyjnych, co powoduje niemożność opłacenia wpisu. Skarżąca posiada zobowiązania z tytułu zawartych umów o pracę z dwiema pracownicami. Na rachunku bankowym wykazała debet w wysokości 206,13 zł.

W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy Spółka przedłożyła sprawozdanie finansowe, bilans, rachunek zysków i strat za rok 2017, zeznania podatkowe CIT-8 za lata 2016 i 2017 z załącznikami, deklaracje miesięczne VAT-7 za okres od stycznia do czerwca 2018 r., aktualizację zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Spółka wskazała, że nie posiada środków trwałych, które byłyby wykorzystywane przez okres ponad pięciu lat jako środki trwałe, nie ponosi kosztów reprezentacji pełnomocnika z uwagi na trudną sytuację finansową, w dniu 19 grudnia 2017 r. jej rachunek bankowy został zablokowany na łączną kwotę ponad 644.000 zł. Spółka nie posiada ruchomości o wartości wyższej niż 5.000 zł, zatrudnia dwie osoby, z których jedna pobiera wynagrodzenie w kwocie 3.242,91 zł, druga pozostaje na zasiłku chorobowym wypłacanym przez ZUS Wynagrodzenie prezesa zarządu wynosi 10.000 zł brutto miesięcznie.

Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje.

W postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest, że strona wnosząca do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki obowiązana jest do uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm.; zwanej dalej "p.p.s.a.") - strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W myśl art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Określenie "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. W sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku budzi wątpliwości lub jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy na podstawie art. 255 p.p.s.a. można wezwać taką osobę do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i potwierdzającego wykazywane przez nią okoliczności. W przedmiotowej sprawie oświadczenie zawarte we wniosku Strony złożonym na urzędowym formularzu PPPr było niewystarczające do oceny, czy Spółka nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów sądowych. Dlatego też niezbędne okazało się jej wezwanie do nadesłania dokumentów i złożenia oświadczeń pozwalających na lepszą ocenę sytuacji majątkowej.

Oceniając sytuację finansową Skarżącej na podstawie złożonych przez nią oświadczeń i dokumentów źródłowych oraz analizując stan faktyczny ustalony w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy starszy referendarz sądowy doszedł do wniosku, iż Spółka nie wykazała, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wobec nie wykonania w pełnym zakresie wezwania z 22 sierpnia 2018 r. nie jest możliwa pełna ocena sytuacji finansowej Spółki.

Zauważyć należy, że Skarżąca nie przedstawiła wszystkich dokumentów, o które została wezwana, a których analiza była niezbędna dla całościowej oceny sytuacji finansowej Spółki. Nie nadesłała (pomimo wskazania w piśmie przewodnim) rocznego sprawozdania finansowego za 2016 rok, aktualnego bilansu oraz rachunku zysków i strat, zestawienia przychodów uzyskanych w 2018 r., ze wskazaniem jakie jest ich źródło oraz poniesionych w tym samym okresie kosztów wraz z wyjaśnieniem skąd pochodzą środki na ich pokrycie, zestawienia aktualnych należności i zobowiązań Spółki wobec osób trzecich.

W tej sytuacji pełna, kompleksowa analiza sytuacji finansowej skarżącej Spółki okazała się niemożliwa. Należy przy tym podkreślić, że wykazać oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (postanowienie NSA z dnia 28 września 2011 r., I FZ 189/11, LEX nr 948866) - czego skarżąca Spółka w niniejszej sprawie, w odniesieniu do zadeklarowanej sytuacji majątkowej nie uczyniła. Jednocześnie w judykaturze przyjmuje się, że niedopełnienie - nawet w części - obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia lub dokumentów uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (postanowienia NSA z 29 stycznia 2015 r., II OZ 58/15, z 9 lipca 2014 r., I OZ 539/14).

Niezależnie jednak od powyższego, jak wynika ze złożonych deklaracji VAT-7, w okresie od stycznia do czerwca 2018 r. Spółka dokonywała regularnego nabycia towarów i usług pozostałych na łączną kwotę 195.221 zł. Wydatkowanie takich kwot uzasadnia tezę o istniejących możliwościach płatniczych Spółki. Pomimo poniesienia straty za 2017 r. oraz zajęcia środków na rachunku bankowym, Spółka nadal prowadzi aktywnie działalność gospodarczą. Przedłożone deklaracje podatkowe za lata 2016 i 2017 pozwalają na stwierdzenie, że Spółka prowadziła działalność znacznych rozmiarów, skoro w zeznaniach podatkowych za te lata deklarowała przychody na poziomie odpowiednio: 7.467.050,41 zł i 19.033.247,14 zł oraz dochody w wysokości odpowiednio: 73.460,74 zł i 231.076,55 zł. Koszty działalności operacyjnej w 2017 r. wyniosły 19.493.410,48 zł, przy czym największą pozycję odnotowano tytułem usług obcych17.643.157,44 zł. O potencjale do gromadzenia środków finansowych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, a tym samym o dostępności środków finansowych pozwalających na pokrycie kosztów sądowych, decydują przede wszystkim uzyskiwane przychody z tytułu świadczonych usług bądź sprzedawanych towarów, a nie dochody (bądź strata) będące wynikiem różnicy pomiędzy przychodami a kosztami działalności, która z kolei jest skutkiem decyzji gospodarczych podejmowanych przez prowadzącego działalność gospodarczą. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się również, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało utraty płynności finansowej i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych, powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (postanowienie NSA z 1 kwietnia 2008 r., I OZ 208/08, http://orzeczenia.gov.pl). Spółka nie wykazała, aby doszło do zawieszenia bądź likwidacji prowadzonej działalności gospodarczej, czy też do wszczęcia wobec niej postępowania upadłościowego lub naprawczego. Również z informacji KRS dotyczącej Spółki nie wynika, aby zawiesiła ona działalność gospodarczą, ani że podjęto wobec niej czynności w ramach postępowania układowego czy upadłościowego.

Spółka nie udokumentowała okoliczności obejmujących wysokość aktualnie uzyskiwanych przychodów, należności, czy też stan środków pieniężnych w kasie. Istniejących możliwości płatniczych nie wyklucza fakt zajęcia środków na rachunku bankowym do kwoty 644.000 zł. Dodać należy w tym miejscu, że w świetle art. 166a § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1314 z późn. zm.) w okresie zabezpieczenia mogą być dokonywane za zgodą organu egzekucyjnego wypłaty z zajętego w celu zabezpieczenia rachunku bankowego zobowiązanego, po przedstawieniu przez niego wiarygodnych dokumentów świadczących o konieczności poniesienia tych wydatków dla wykonywania działalności gospodarczej.

Nie wykazano nadto w żaden sposób, że zdobycie funduszy w drodze dopłat od wspólnika na pokrycie kosztów sądowych, nie jest możliwe. Tymczasem spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, ubiegająca się o prawo pomocy, może pokryć koszty postępowania przez żądanie dopłat od wspólników (postanowienie NSA z 25 stycznia 2012 r., II FZ 796/11, http://orzeczenia.gov.pl). Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością ma możliwość pozyskania środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat. Zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1577 z późn. zm.) umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (A. Kidyba, Kodeks spółek handlowych. Komentarz., Tom I. Komentarz do art. 1-300 k.s.h.). Z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę (postanowienia NSA z 11 kwietnia 2012 r., II GZ 123/12, z 14 kwietnia 2015 r., II FZ 228/15, z 10 marca 2015 r. II FZ 84/15, z 2 grudnia 2011 r., II FZ 701/11, z 19 lipca 2016 r. I FZ 160/16, http://orzeczenia.gov.pl).

W sprawozdaniu z działalności Spółki w 2017 r. Zarząd Spółki ocenił wyniki uzyskane w 2017 r. jako zadawalające.

Oceniając zatem sytuację Spółki na podstawie przedłożonych dokumentów uznać należy, iż osiąga ona znaczne przychody (a przynajmniej posiada ku temu potencjał), co jest równoznaczne z utrzymaniem płynności finansowej, mimo deklarowanych trudności związanych z zanotowaną stratą czy też ewentualnym zablokowaniem środków finansowych na rachunku bankowym. Dodatkowo podkreślenia wymaga, że do zwykłych kosztów działalności gospodarczej zaliczają się opłaty sądowe. Przedsiębiorca nie może tych wydatków pomijać w planowaniu kosztów swojej działalności, licząc na to, że uzyska dofinansowanie z budżetu państwa. Traktowanie innych kosztów działalności z pierwszeństwem przed kosztami sądowymi nie znajduje żadnego uzasadnienia. Przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w takim przypadku, gdy podmiot kontynuuje swoją działalność, stanowiłoby nadużycie wnioskowanej instytucji. Opłaty sądowe są rodzajem daniny publicznej i dlatego zasadą jest obowiązek ich ponoszenia. Przyznanie prawa pomocy jest zatem rodzajem szczególnej formy dofinansowania ze strony budżetu państwa, które winno mieć wyjątkowe zastosowanie w sytuacjach, w których strona nie może obiektywnie uzyskać środków finansowych w postępowaniu sądowym. W konsekwencji wynikająca z art. 246 § 2 p.p.s.a. przesłanka wykazania przez stronę niemożności poniesienia kosztów postępowania nie została spełniona.

Mając na uwadze całokształt okoliczności sprawy - na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w p.p.s.a. - orzeczono, jak w sentencji postanowienia

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.