Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 59157

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) w Warszawie
z dnia 27 lutego 1998 r.
V SA 652/97

UZASADNIENIE

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym:

Przewodniczący Sędzia NSA - H. Szafrańska-Falkiewicz

Sędziowie NSA - M. Myślińska, del. s. SW - P. Piszczek (spr.)

Protokolant - M. Igielska

po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 1998 r. sprawy ze skargi PPH R. S. C. J. J., W. K. na postanowienie Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 12 marca 1997 r. Nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności

1. Uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Urzędu Celnego w W. z dnia 19 czerwca 1996 r. [...].

2. Zasądza od Prezesa Głównego Urzędu Ceł na rzecz PPH R. S. C. J. J., W. K. kwotę 10,00 zł (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie faktyczne

Postanowieniem z dnia 22 kwietnia 1996 r. [...] Dyrektor Urzędu Celnego w W. wznowił postępowanie zakończone decyzją ostateczną Nr [...] z dnia 16 sierpnia 1994 r. zawartą w JDA SAD - w sprawie ustalenia prawidłowej wartości celnej sprowadzonych byków rzeźnych.

Tenże Dyrektor decyzją z dnia 12 czerwca 1996 r. na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 kpa oraz art. 23 ust. 1 i art. 25 ust. 1 Prawa celnego z dnia 28 grudnia 1989 r. (Dz. U. Nr 71, poz. 312 z 1994 r.) zmienił zawartą w JDA SAD decyzję w części dotyczącej wartości celnej i wymiaru cła w ten sposób, że:

pole 22 - 16991, pole 4z - 16991, pole 46 - 389480, pole 47 typ 111 podstawa opłaty 389480 kwota 77896 zastąpiono danymi:

pole 22 - 16991, pole 12 - 10768, pole 42 - 27759, pole 46 - 636320, pole 47 typ 111 podstawa opłaty 636 320 kwota 127 264.

Nadto wskazano, że różnicę cła - w kwocie 4936,80 należy przekazać na stosowny rachunek w terminie 7 dni.

W motywach tej decyzji wskazano, że przesłanką wznowienia postępowania było ujawnienie - w toku kontroli - nowych faktur związanych z transportem zwierząt.

Zdaniem Dyrektora Urzędu Celnego, tym samym doszło do zniżenia wartości celnej towaru, co w konsekwencji doprowadziło do zaniżenia należności celno-podatkowych.

Działając na podstawie art. 108 kpa postanowieniem z dnia 19 czerwca 1996 r. [...] Dyrektor Urzędu Celnego w W. postanowił nadać tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności "dla zabezpieczenia należności Skarbu Państwa przed stratami z tytułu nie uiszczenia należności celnych".

Zażalenie, oparte na treści art. 108 i 141 kpa, na to orzeczenie wniosło PPH R. S. C. w E. żądając jego uchylenia. W motywach wskazano, że kodeks postępowania administracyjnego w sposób numeratywny określa przypadki kiedy może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, a taki - jak wyżej wskazany - nie został skodyfikowany.

Prezes Głównego Urzędu Ceł - postanowieniem z dnia 12 marca 1997 r. [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 108 i 144 kpa oraz art. 76 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. - Prawo celne postanowił utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy.

W motywach wskazano, że organ celny - wydając to postanowienie o rygorze natychmiastowej wykonalności - miał na uwadze zabezpieczenie interesu społecznego.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego o PPH R. S. C. zarzucono obrazę przepisów kpa, a w szczególności art. 108, polegającego na błędnym uznaniu, iż istnieją przesłanki do nadania rygoru natychmiastowej wykonalności. Mając to na względzie wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

W motywach wskazano, że należy wykazać na czym ucierpiałby interes społeczny w przypadku braku nadania rygoru natychmiastowej wykonalności.

W odpowiedzi na skargę Prezes Głównego Urzędu Ceł wniósł o jej oddalenie.

W motywach podał, że organ celny wydając postanowienie o rygorze natychmiastowej wykonalności miał na uwadze zabezpieczenie interesu społecznego. Wymaga on aby obrót towarowy z zagranicą był dokonywany na podstawie dokumentów wiarygodnych, określających rzeczywistą a nie zaniżoną wartość celną towarów.

W przedmiotowej sprawie importer zgłaszając towar do odprawy celnej nie przedstawił wszystkich dokumentów określających wartość celną, powodując tym samym zaniżenie wartości towaru i uszczuplenie należności Skarbu Państwa. Dlatego też zasadnym było wydanie postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności.

Prezes Głównego Urzędu Ceł zauważył też, że niezasadny jest zarzut podnoszony w skardze, iż wydając postanowienie o rygorze natychmiastowej wykonalności organ celny nie kierował się dobrem i interesem strony.

Strona bowiem nie wykazała ona na czym ma polegać jej słuszny interes w zapłaceniu cła mniejszej wartości niż ustalono.

Prezes Głównego Urzędu Ceł podzielił w tym względzie stanowisko NSA w wyroku z dnia 4 czerwca 1996 r. [...] wskazującym, że osoba dokonująca obrotu towarowego z zagranicą obowiązana jest do zapłacenia cła i jej interesu finansowego nie można utożsamiać ze słusznym interesem strony, ponieważ tak pojętemu interesowi skarżącego należy odmówić waloru słuszności.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 108 § 1 kpa decyzji, od której służy odwołanie może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy jest to niezbędne ze względu, na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami, bądź też ze względu na interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony.

Przepis ten określa przesłanki nadania nieostatecznej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności i wykonanie decyzji nieostatecznej ma charakter wyjątkowy, dlatego też przesłanki nadania tego rygoru nie mogą być interpretowane rozszerzająco.

Jedną z tych przesłanek jest "niezbędność" niezwłocznego wdrożenia rozstrzygnięcia w życie. Ustawodawca zakłada, że może to nastąpić w takim przypadku, w którym nie można się obejść - w danym czasie i w istniejącej sytuacji - bez wykonania praw lub obowiązków, o których rozstrzyga się w decyzji, ponieważ zwłoka w ich wykonaniu zagraża doborom chronionym z art. 108 § 1 kpa.

Owo zagrożenie musi mieć charakter realny i nie może być tylko teoretycznie prawdopodobne, a okoliczność ta musi być uwidoczniona w treści uzasadnienia postanowienia o nadaniu rygoru.

Wymogu tego nie spełniają obydwa zaskarżone postanowienia, gdyż w ich motywach nie wskazano okoliczności wskazujących na niezbędność niezwłocznego działania i związana z tym konieczność nadania rygoru natychmiastowej wykonalności.

Organ I instancji ustalił, że nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności jest niezbędne w celu zabezpieczenia należności Skarbu Państwa przed stratami z tytułu nieuiszczenia należności celnych, zaś II instancji uznał, że organ I instancji wydając postanowienie miał na uwadze zabezpieczenie interesu społecznego.

Ustawodawca wymienia w art. 108 § 1 kpa kilka rodzajów dóbr, które podlegają ochronie przez nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności.

W grupie chronionych interesów mieści się zabezpieczenie interesu społecznego. Nadając decyzji rygor natychmiastowej wykonalności organ celny obowiązany jest wykazać istnienie interesu społecznego, jego znaczenie oraz okoliczności wskazujące na realne zagrożenie dla wykonania przez stronę obowiązku zapłaty należności celnych, a także istnienie przesłanek powodujących konieczność przedłożenia w konkretnym przypadku interesu społecznego nad interes indywidualny strony wynikający z faktu wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Zaskarżone postanowienia nie spełniają tych wymagań, gdyż w ich uzasadnieniu nie przytoczono okoliczności wskazujących na to, że zapłata należności celnych jest realnie zagrożona oraz że zachodzą przesłanki uzasadniające przedłożenie interesu społecznego nad indywidualny interes strony.

Uzasadniony jest w związku z tym zarzut skargi, że zaskarżone postanowienia zostały wydane z naruszeniem art. 108 kpa.

Wobec tego, że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 cyt. ustawy.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.