Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 60577

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) w Warszawie
z dnia 6 marca 1997 r.
V SA 1311/95

UZASADNIENIE

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym:

Przewodniczący sędzia NSA - H. Wojtachnio

Sędziowie NSA - K. Brzeziński

SW del. do NSA - P. Piszczek (spr.)

Protokolant - E. Tokarczyk

po rozpoznaniu w dniu 6 marca 1997 r.

sprawy ze skargi Zrzeszenia Międzynarodowych Przewoźników Drogowych

na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł

z dnia 30 listopada 1994 r. Nr DOK-3-47-391/94/8408

w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w Terespolu z dnia 21 grudnia 1993 r. nr 13-PC-5060-515/92/93

skargę oddala.

Uzasadnienie faktyczne

W dniu 6 lutego 1992 r. Dyrektor Urzędu Celnego w Rz. przekazał do Urzędu Celnego w T. za karnetem TIR nr 8399313 towar celny w postaci 19 800 litrów spirytusu 96% "Royal Feinsprit" z przeznaczeniem do wywozu za granicę.

Posiadaczem karnetu TIR była firma "Hasenheyer-Transporte" z siedzibą w Bad Saarow w Niemczech. Posiadaczowi karnetu TIR wyznaczono termin dostarczenia towaru do Urzędu Celnego w T. W związku z tym, że w wyznaczonym terminie posiadacz karnetu TIR nie dostarczył towaru do urzędu celnego wskazanego w dokumencie przekazowym, Dyrektor Urzędu Celnego w T. wszczął z urzędu postępowanie celne i decyzją z dnia 21 grudnia 1993 r. wymierzył cło. Obliczył ponadto podatek obrotowy należny od towaru. Adresatem tej decyzji była ww. firma przewozowa.

Wnioskiem z dnia 13 maja 1994 r. Zrzeszenie Międzynarodowych Przewoźników Drogowych w Polsce zwróciło się do Prezesa Głównego Urzędu Ceł o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w T. z dnia 21 grudnia 1993 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 1, 4, 7 kpa.

Decyzją z dnia 30 listopada 1994 r. L. dz. DOK-3-47-391/94/8408 Prezes GUC odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w T. z dnia 21 grudnia 1993 r. W uzasadnieniu tej decyzji Prezes GUC stwierdził, że stosownie do postanowień art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50), w decyzji o dopuszczeniu towarów importowanych do obrotu na polskim obszarze celnym urząd celny obowiązany jest określić kwotę podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego od tych towarów oraz obowiązany jest do poboru tych podatków i wpłaty na rachunek urzędu skarbowego właściwego ze względu na siedzibę urzędu celnego. Jeżeli podatnik kwestionuje obliczenie bądź istnienie obowiązku podatkowego, może w terminie jednego miesiąca od dnia pobrania podatku przez płatnika wystąpić do organu podatkowego z żądaniem sprostowania obliczenia podatku bądź stwierdzenia nieistnienia obowiązku podatkowego oraz o zwrot niesłusznie pobranej kwoty. Organami podatkowymi są urzędy skarbowe, Izby Skarbowe, organy gminy oraz w zakresie określonym ustawami także inne organy. W związku z powyższym, zdaniem Prezesa GUC, organy celne są zobowiązane przez ustawodawcę do określenia kwoty podatku i występują w niniejszej sprawie jako jego płatnik, a stronie skarżącej jako poręczającemu przysługują środki prawne przewidziane w art. 175 § 1 kpa.

Z tych przyczyn, zdaniem Prezesa GUC, brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji o wymiarze cła oraz obliczenia podatku na podstawie art. 156 kpa.

Powyższą decyzję zaskarżyło do Naczelnego Sądu Administracyjnego Zrzeszenie Międzynarodowych Przewoźników Drogowych w Polsce, zarzucając:

- błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym,

- naruszenie art. 156 § 1 kpa w zw. z art. 9 kpa, art. 10 § 1 kpa, art. 61 § 4 kpa i art. 77 § 1 kpa i w związku z tym wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji jako niezgodnej z prawem.

Nadto w uzasadnieniu skarżąca zarzuca:

- brak wszczęcia postępowania przeciwko stronie - posiadaczowi karnetu TIR - oraz niezawiadomienie strony o prowadzonym postępowaniu zgodnie z art. 61 § 4 kpa i mimo to wydanie decyzji merytorycznej,

- brak dowodu doręczenia decyzji stronie,

- nieprzeprowadzenie wszechstronnego postępowania dowodowego i tym samym naruszenia art. 77 § 1 kpa przez zaniechanie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie wykonania przez urząd celny obowiązków wymienionych w ust. 9 okólnika nr 2 Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 22 marca 1991 r. w sprawie ustalenia trybu kontroli celnej i postępowania celnego przy przekazywaniu w tranzycie spraw, dotyczących towarów przewożonych samochodowymi środkami przewozowymi, obowiązujących w tranzycie alkoholu i wyrobów tytoniowych.

Prawidłowe wykonanie tych obowiązków spowodowałoby, zdaniem skarżącego, uregulowanie należności przez podmiot do tego zobowiązany nie zaś przez zrzeszenie.

Wskazane w skardze uchybienia stanowiły, zdaniem skarżącego, uzasadnioną podstawę do stwierdzenia przez Prezesa GUC nieważności decyzji organu I instancji na podstawie art. 156 § 1 kpa.

W odpowiedzi na skargę Prezes GUC wnosił o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zbieżne z treścią zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zarzuty skargi sprowadzają się do twierdzenia, że gdyby organy celne nie naruszyły wskazanych w skardze przepisów ustawy - Prawo celne oraz kodeksu postępowania administracyjnego, to wówczas nie powstałby obowiązek zapłaty przez skarżącego należności celnych i podatkowych, wynikający z faktu poręczenia, zgodnie z art. 8 Konwencji TIR (Konwencji celnej dotyczącej międzynarodowego przewozu towarów z zastosowaniem karnetów TIR, Genewa dnia 14 listopada 1975 r. - załącznik do Dz. U. z 1984 r. Nr 17, poz. 76).

Podnieść należy, że w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji skarżące zrzeszenie podniosło zarzut, iż w decyzji o wymiarze cła wymierzono również podatek obrotowy, co zdaniem skarżącej stanowi okoliczność przemawiającą za stwierdzeniem jej nieważności, wymienioną w art. 156 § 1 kpa.

Wychodząc na podstawie art. 206 kpa poza granice skargi, stwierdzić należy, że obrona swoich praw jako poręczyciela przez Zrzeszenie Międzynarodowych Przewoźników Drogowych w Polsce powinna nastąpić w postępowaniu, którego zrzeszenie będzie stroną. Decyzja o wymiarze cła, a ponadto obliczenie podatku od towarów i usług z dnia 21 grudnia 1993 r. były adresowane do posiadacza karnetu, natomiast skarżące zrzeszenie nie było stroną tego postępowania.

Odpowiedzialność skarżącego zrzeszenia za należności celne wynika z faktu, iż było ono poręczycielem w rozumieniu Konwencji TIR.

Na podstawie art. 8 Konwencji zrzeszenie obowiązane jest do zapłacenia należności celnych "na zasadzie odpowiedzialności wspólnej i solidarnej", w sytuacji gdy strona, wobec której wydano decyzję o wymiarze cła, należności celnych nie uiściła. Nałożenie na zrzeszenie obowiązku zapłacenia tych należności wymaga jednak uprzedniego przeprowadzenia stosownego postępowania prawnego, w którym zrzeszeniu przysługiwać będą wszystkie uprawnienia procesowe strony.

Wniosek zrzeszenia dotyczył stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 21 grudnia 1993 r., która była adresowana do posiadacza karnetu TIR, a nie do zrzeszenia. Z tego względu, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zrzeszenie nie może skutecznie żądać stwierdzenia nieważności tej decyzji, ponieważ nie było stroną postępowania zakończonego tą decyzją. W związku z tym sąd uznał za bezprzedmiotowe rozważanie zawartych w skardze zarzutów, kwestionujących prawidłowość decyzji Prezesa GUC, odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji wydanej przez organ I instancji.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 207 § 5 kpa w zw. z art. 68 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) skargę oddalił.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.