Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 60564

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) w Warszawie
z dnia 11 lutego 1997 r.
V SA 1305/95

UZASADNIENIE

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym:

Przewodniczący sędzia NSA - S. Goliszek

Sędziowie NSA - U. Raczkiewicz

SW del. do NSA - H. Szafrańska-Falkiewicz (spr.)

Protokolant - E. Winiarska

po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 1997 r. sprawy ze skargi Zrzeszenia Międzynarodowych Przewoźników Drogowych w Polsce na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 28 października 1994 r. Nr DPC-3-47-547/94/10810 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji

skargę oddala.

Uzasadnienie faktyczne

Dyrektor Urzędu Celnego w T. decyzją z dnia 27 grudnia 1993 r. nr 13-PC-5060-512/92/93 wymierzył cło i obliczył podatek obrotowy należny od towaru. Adresatem tej decyzji była zagraniczna firma przewozowa. Od decyzji tej strona wniosła odwołanie i decyzją z dnia 14 kwietnia 1994 r. Prezes GUC utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Wnioskiem z dnia 13 maja 1994 r. Zrzeszenie Międzynarodowych Przewoźników Drogowych w Polsce zwróciło się do Prezesa Głównego Urzędu Ceł o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w T. oraz decyzji Prezesa GUC na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 kpa. W uzasadnieniu powyższego wniosku stwierdzono, że decyzja ta w sentencji oblicza podatek obrotowy i powołano się na treść pisma Prezesa NSA z dnia 5 października 1992 r. L. dz. BO 1005/92 adresowanego do Prezesa GUC, wskazując, że stan ten wypełnia dyspozycję art. 156 kpa.

Decyzją z dnia 28 listopada 1994 r. L. dz. DPC-3-47-547/94/10810 Prezes GUC odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w T. z dnia 27 grudnia 1993 r. W uzasadnieniu stwierdził, że nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku. Stosownie do postanowień art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50), Dyrektor Urzędu Celnego w decyzji o dopuszczeniu towarów importowanych do obrotu na polskim obszarze celnym jest obowiązany określić kwotę podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego od tych towarów. Urząd celny obowiązany jest również do poboru tych podatków oraz do ich wpłaty na rachunek urzędu skarbowego właściwego ze względu na siedzibę urzędu celnego.

Jeżeli podatnik kwestionuje obliczenie bądź istnienie obowiązku podatkowego, może on w terminie jednego miesiąca od dnia pobrania podatku przez płatnika wystąpić do organu podatkowego z żądaniem sprostowania obliczenia podatku bądź stwierdzenia nieistnienia obowiązku podatkowego oraz o zwrot niesłusznie pobranej kwoty. Organami podatkowymi są urzędy skarbowe, Izby Skarbowe, organy gminy oraz w zakresie określonym ustawami także inne organy. W związku z powyższym, zdaniem Prezesa GUC, organy celne są zobowiązane przez ustawodawcę do określenia kwoty podatku i występują w niniejszej sprawie jako jego płatnik, a stronie skarżącej jako poręczającemu przysługują środki prawne przewidziane w art. 175 § 1 kpa.

Z tych przyczyn, zdaniem Prezesa GUC, brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji o wymiarze cła i obliczeniu podatku.

Powyższą decyzję zaskarżyło do Naczelnego Sądu Administracyjnego Zrzeszenie Międzynarodowych Przewoźników Drogowych w Polsce, zarzucając:

- błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym,

- naruszenie art. 156 § 1 kpa w zw. z art. 9 kpa, art. 10 § 1 kpa, art. 61 § 4 kpa, art. 77 § 1 kpa i wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Zdaniem strony skarżącej, przepisy powołane w zaskarżonej decyzji zezwalają na określenie kwoty podatku od towarów i usług w decyzji o dopuszczeniu towarów importowanych do obrotu na polskim obszarze celnym, a nie w decyzji o wymiarze należności celnych, którą organy celne wydają wobec strony realizującej operację TIR.

Następny zarzut skargi dotyczy braku w aktach sprawy dowodu na okoliczność niezwłocznego ogłoszenia stronie treści decyzji, zgodnie z wymogiem art. 67 ust. 4 ustawy - Prawo celne.

Nadto skarżąca zarzuca:

- brak wszczęcia postępowania przeciwko stronie - posiadaczowi karnetu TIR - oraz niezawiadomienie strony o prowadzonym postępowaniu zgodnie z art. 61 § 4 kpa i wydanie mimo to decyzji merytorycznej,

- brak dowodu doręczenia decyzji stronie,

- nieprzeprowadzenie wszechstronnego postępowania dowodowego i tym samym naruszenie art. 77 § 1 kpa przez zaniechanie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie wykonania przez urząd celny obowiązków wymienionych w ust. 9 okólnika nr 2 Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 22 marca 1991 r. w sprawie ustalenia trybu kontroli celnej i postępowania celnego przy przekazywaniu w tranzycie spraw, dotyczących towarów przewożonych samochodowymi środkami przewozowymi, obowiązujących w tranzycie alkoholu i wyrobów tytoniowych.

Zdaniem skarżącej, przestrzeganie przepisów okólnika jest dla organów celnych wiążące i gdyby wymóg ten został zachowany, strona nie byłaby narażona na szkodę.

W odpowiedzi na skargę organ celny wnosił o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zbieżne z treścią zaskarżonej decyzji.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zarzuty skargi sprowadzają się do twierdzenia, że gdyby organy celne nie naruszyły stosownych przepisów ustawy - Prawo celne oraz kodeksu postępowania administracyjnego, wówczas nie powstałby obowiązek zapłaty należności celnych i podatkowych przez stronę skarżącą, wynikający z faktu poręczenia zgodnie z Konwencją TIR.

Podnieść należy, że w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji skarżące zrzeszenie podniosło zarzut, że w decyzji o wymiarze cła wymierzono również podatek obrotowy, co zdaniem skarżącej stanowi okoliczność przemawiającą za stwierdzeniem jej nieważności, a wymienioną w art. 156 § 1 pkt 1, 4, 7 kpa.

Wychodząc na podstawie art. 206 kpa poza granice skargi, stwierdzić należy, że obrona swoich praw jako poręczyciela przez Zrzeszenie Międzynarodowych Przewoźników Drogowych w Polsce jest przedwczesna i powinna nastąpić w postępowaniu, którego zrzeszenie będzie stroną.

Decyzja o wymiarze cła i podatku od towarów i usług z dnia 27 grudnia 1993 r. była adresowana do posiadacza karnetu, natomiast skarżące zrzeszenie nie było stroną tego postępowania.

Odpowiedzialność skarżącego zrzeszenia za należności celne wynika z faktu, iż było ono poręczycielem w rozumieniu Konwencji celnej, dotyczącej Międzynarodowego Przewozu Towarów z zastosowaniem karnetów TIR - Konwencja TIR (Dz. U. z 1984 r., Nr 17, poz. 76). Na podstawie art. 8 Konwencji zrzeszenie obowiązane jest do zapłacenia należności celnych "na zasadzie odpowiedzialności wspólnej i solidarnej", w sytuacji gdy strona, wobec której wydano decyzję o wymiarze cła, należności celnych nie uiściła. Po to jednak, by można było doprowadzić skarżące zrzeszenie do wykonania tego obowiązku, konieczne jest przeprowadzenie stosownego postępowania prawnego, w którym zrzeszenie traktowane byłoby jako strona i korzystało ze wszystkich wskazanych uprawnień procesowych. Konwencja TIR reguluje jedynie kwestie trybu i terminu skierowania żądania zapłaty do stowarzyszenia poręczającego (art. 11 Konwencji). Zgodnie z zał. 6 do Konwencji - notą wyjaśniającą do art. 11 - do postępowania o ustalenie istnienia obowiązku zapłaty stosuje się w związku z tym przepisy prawa wewnętrznego.

W postępowaniu tym skarżące zrzeszenie będzie miało możliwość przedstawienia twierdzeń i zgłoszenia dowodów. Pogląd przedstawiony wyżej, w części dotyczącej postępowania, które musi być skierowane przeciwko zrzeszeniu, jest zgodny ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażonym w wyroku z dnia 13 marca 1996 r. w sprawie V SA 417/95.

W związku z powyższym bezprzedmiotowe byłoby rozważanie zarzutów zawartych w skardze. Skarżący, zdaniem sądu, nie może skutecznie żądać stwierdzenia nieważności decyzji wydanej w postępowaniu, którego nie było stroną.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 207 § 5 kpa w zw. z art. 68 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) skargę oddalił.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.