Orzeczenia sądów
Opublikowano: OSNKW 1974/3/55

Wyrok
Sądu Najwyższego
z dnia 23 października 1973 r.
V KRN 396/73

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: sędzia J. Wieczorek. Sędziowie: L. Jax (sprawozdawca), I. Kazimierczak.

Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Wójcicki.

Sentencja

Sąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Jerzego Wojciecha P., oskarżonego z art. 209 i 210 § 1 k.k. w związku z art. 60 § 1 k.k., z powodu rewizji wniesionej przez Ministra Sprawiedliwości - na korzyść oskarżonego - od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m. st. Warszawy z dnia 21 stycznia 1972 r.

uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Wojewódzkiemu dla m. st. Warszawy w celu ponownego rozpoznania w instancji rewizyjnej.

Uzasadnienie faktyczne

Wyrokiem Sądu Powiatowego dla m. st. Warszawy z dnia 19 października 1971 r. oskarżony Jerzy Wojciech P. został uznany za winnego tego, że w dniu 12 lutego 1971 r. w W., działając wspólnie i w porozumieniu z Andrzejem O. oraz używając przemocy fizycznej polegającej na biciu po twarzy i wykręcaniu rąk, zabrał w celu przywłaszczenia na szkodę Ryszarda P. zegarek marki "Fero" i dwie zapalniczki gazowe ogólnej wartości 2.800 zł, przy czym oskarżony Jerzy Wojciech P. czynu tego dopuścił się przed upływem 5 lat po odbyciu kary za przestępstwo podobne.

Za czyn ten na podstawie art. 210 § 1 k.k. w związku z art. 60 § 1 i art. 36 k.k. wymierzono oskarżonemu karę 6 lat pozbawienia wolności i 4.000 zł grzywny. Ponadto tymże wyrokiem na podstawie przepisu art. 40 § 1 k.k. pozbawiono oskarżonego Jerzego Wojciecha P. praw publicznych na okres 3 lat.

Sąd Wojewódzki dla m. st. Warszawy wyrokiem z dnia 21 stycznia 1972 r. zmienił zaskarżone orzeczenie i uznał oskarżonego Jerzego Wojciecha P. za winnego tego, że:

1) w dniu 12 lutego 1971 r. w W. użył na osobie Ryszarda P. gwałtu polegającego na uderzeniu ręką w twarz, aby utrzymać się w posiadaniu zabranej temuż Ryszardowi P. zapalniczki gazowej marki "Roneca" wartości około 1.000 zł, przy czym czynu tego dopuścił się w okresie 5 lat od odbycia kary 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności orzeczonej za czyn podobny, i na podstawie art. 209 k.k. w związku z art. 60 § 1 i art. 36 § 2 i 3 k.k. skazał go na karę 2 lat pozbawienia wolności i 1.000 zł grzywny oraz na podstawie art. 40 § 2 k.k. orzekł w stosunku do oskarżonego pozbawienie praw publicznych na okres 1 roku;

2) w tym samym miejscu i czasie, jak opisano w pkt 1, działając wspólnie i w porozumieniu z Andrzejem O. dopuścił się przypisanego mu przez sąd pierwszej instancji czynu z tą różnicą, że dokonał zaboru zegarka marki "Fero" i zapalniczki gazowej w kształcie paluszka wartości około 1.800 zł, przy czym oskarżony Jerzy Wojciech P. czynu tego dopuścił się w okresie 5 lat od odbycia kary 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności orzeczonej za przestępstwo podobne, i za to na podstawie art. 210 § 1 k.k. w związku z art. 60 § 1 i 3 i art. 36 § 2 i 3 k.k. wymierzono mu karę 6 lat pozbawienia wolności i 4.000 zł grzywny, orzekając ponadto na podstawie art. 40 § 1 pkt 3 k.k. pozbawienie praw publicznych na okres 3 lat.

Łącznie na podstawie art. 66, 67 § 1 i art. 21 § 2 k.k. Sąd Wojewódzki orzekł w stosunku do oskarżonego Jerzego Wojciecha P. karę łączną 6 lat pozbawienia wolności i 4.000 zł grzywny oraz pozbawienie praw publicznych na okres 3 lat.

Rewizja nadzwyczajna Ministra Sprawiedliwości - wniesiona na korzyść oskarżonego Jerzego Wojciecha P. w części dotyczącej wymiaru kary - zarzuca wyrokowi Sądu Wojewódzkiego dla m. st. Warszawy z dnia 21 stycznia 1972 r. obrazę prawa materialnego, a mianowicie art. 210 § 1 k.k. w związku z art. 60 § 3 k.k., polegającą na błędnym uznaniu, że skazując oskarżonego za zbrodnię określoną w art. 210 § 1 k.k. - popełnioną w warunkach powrotu do przestępstwa - na karę 6 lat pozbawienia wolności wymierzono mu karę w najniższym dopuszczalnym rozmiarze.

W związku z powyższym zarzutem rewizja wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania.

Uzasadnienie prawne

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Rewizja nadzwyczajna zasadnie podnosi, że orzeczenie Sądu Wojewódzkiego w zakresie wymierzonej oskarżonemu Jerzemu Wojciechowi P. kary za czyn określony w art. 210 § 1 k.k. może budzić wątpliwości ze względu na uzasadnienie tej części orzeczenia.

Sąd Wojewódzki bowiem stwierdza, analizując zarzuty zawarte w skardze rewizyjnej obrońcy oskarżonego, że: "(...) zarzut niewspółmierności kary wymierzonej Jerzemu Wojciechowi P. nie jest trafny w świetle faktu, iż oskarżony dopuścił się przestępstwa w warunkach art. 60 § 1 k.k., a sąd pierwszej instancji orzekł karę w najniższym dopuszczalnym w tych warunkach wymiarze (...)".

Tego rodzaju stwierdzenie pozostaje w jaskrawej sprzeczności z treścią art. 60 § 3 k.k., który wyraźnie stanowi, że obostrzenia przewidziane w art. 60 § 1 i 2 k.k. w stosunku do sprawców działających w warunkach powrotu do przestępstwa nie mają zastosowania do wypadków, gdy przestępstwo jest zbrodnią.

Oskarżony Jerzy Wojciech P. w sytuacji przypisania mu zbrodni określonej w art. 210 § 1 k.k. - popełnionej w warunkach przewidzianych w art. 60 § 1 k.k. - nie został więc skazany na karę w najniższym dopuszczalnym rozmiarze, a tak sformułowane stanowisko Sądu Wojewódzkiego może sugerować, że problem obniżenia oskarżonemu wymierzonej kary nie był w ogóle przedmiotem rozważań sądu.

Z wyżej podanych przyczyn Sąd Najwyższy, uwzględniając rewizję nadzwyczajną oraz zawarty w niej wniosek, orzekł jak w wyroku.

Niezależnie jednak od zarzutów rewizji nadzwyczajnej należy zwrócić uwagę ponadto na uchybienia natury procesowej, jakich dopuścił się Sąd Wojewódzki w postępowaniu rewizyjnym.

Jak bowiem wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, Sąd ten w wyniku rozpoznania sprawy uznał rewizję wniesioną przez oskarżonego Jerzego Wojciecha P. za niezasadną. Natomiast dokonanie zmian w wyroku Sądu Powiatowego, polegających na tym, że wyżej wymienionemu oskarżonemu przypisano zamiast (tj. według skazania w pierwszej instancji) jednego przestępstwa określonego w art. 210 § 1 k.k. w związku z art. 60 § 1 k.k. dwa przestępstwa określone w art. 209 k.k. w związku z art. 60 § 1 k.k. oraz w art. 210 § 1 k.k. w związku z art. 60 § 1 i 3 k.k., Sąd Wojewódzki uzasadnił tym, iż uznał za słuszny wniosek prokuratora (złożony na rozprawie) o poprawienie błędnej kwalifikacji czynu na podstawie przepisu art. 404 k.p.k.

W związku z powyższym należy zauważyć, że poprawienie kwalifikacji prawnej czynu na podstawie art. 404 k.p.k. stosuje się wówczas, gdy sąd odwoławczy czyn przypisany oskarżonemu w wyroku sądu pierwszej instancji podciąga pod inny przepis ustawy, nie zmieniając jednak ustaleń faktycznych poprawionego wyroku.

Wprawdzie Sąd Wojewódzki w uzasadnieniu swego wyroku również twierdził, że poprawiając błędną kwalifikację i rozbijając czyn przypisany oskarżonemu na dwie fazy (I gaza: zabranie przez oskarżonego Jerzego Wojciecha P. pokrzywdzonemu jednej zapalniczki i następnie dwukrotne uderzenie pokrzywdzonego, gdy ten upomniał się o jej zwrot, oraz II faza: zabranie pokrzywdzonemu drugiej zapalniczki i zegarka w momencie, gdy ten doprowadzony był do stanu bezbronności po otrzymanych od Jerzego Wojciecha P. ciosach) opierał się "na ustalonym przez Sąd Powiatowy stanie faktycznym", lecz twierdzenie to nie tylko pozbawione jest podstaw, lecz wręcz sprzeczne z okolicznościami sprawy.

Według ustaleń faktycznych Sądu Powiatowego bowiem w chwili, gdy pokrzywdzony Ryszard P. przypalał papierosa Jerzemu Wojciechowi P., oskarżony wykręcił mu rękę i zabrał zapalniczkę. Gdy Ryszard P. domagał się zwrotu zapalniczki, oskarżony uderzył go ręką w okolicę ucha, a stojący w pobliżu oskarżony Andrzej O. wykręcił rękę Ryszardowi P. i zdjął mu z ręki zegarek "Fero", Jerzy Wojciech P. zaś uderzył po raz drugi Ryszarda P., powodując jego upadek na ziemię.

Tak więc według ustaleń faktycznych Sądu Powiatowego nie było dwóch odrębnych faz zajścia, a ponadto już podczas zabierania pierwszej zapalniczki oskarżony Jerzy Wojciech P. użył wobec pokrzywdzonego przemocy.

W tej sytuacji, nie negując uprawnień Sądu Wojewódzkiego do oceny ustaleń sądu pierwszej instancji i do ewentualnej zmiany wyroku na podstawie art. 386 i 387 k.p.k. - oczywiście uwzględniając granice i kierunek rozpatrywanej rewizji - należy stwierdzić, że Sąd Wojewódzki błędnie zastosował w danym wypadku art. 404 k.p.k., a uzasadnienie wyroku rewizyjnego wykazuje błędy, mające charakter obrazy art. 357 k.p.k. w związku z art. 407 oraz art. 406 § 2 k.p.k.