Orzeczenia sądów
Opublikowano: OSNKW 1973/12/163

Wyrok
Sądu Najwyższego
z dnia 17 lipca 1973 r.
V KRN 264/73

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: sędzia S. Kaciczak (sprawozdawca). Sędziowie: H. Kempisty, A Hapon.

Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Strzałkowski.

Sentencja

Sąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Jerzego Ryszarda F., oskarżonego z art. 181 § 1 k.k., z powodu rewizji nadzwyczajnej wniesionej przez Prokuratora Generalnego PRL od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Gdańsku z dnia 12 marca 1973 r. i utrzymanego nim wyroku Sądu Powiatowego w Gdyni z dnia 18 grudnia 1972 r.

uchylił zaskarżone wyroki i sprawę przekazał Sądowi Powiatowemu w Gdyni do ponownego rozpoznania.

Uzasadnienie faktyczne

Jerzy Ryszard P. oskarżony został o dwa przestępstwa, a mianowicie o przestępstwo określone w:

1) art. 181 § 1 k.k., polegające na tym, że w dniu 7 sierpnia 1972 r. w G. znieważył Irenę S., używając wobec niej słów powszechnie uznanych za obelżywe, oraz

2) art. 182 § 1 k.k. w związku z art. 60 § 1 k.k., popełnione w ten sposób, że w tym samym czasie i miejscu, jak opisano w pkt 1, przed upływem 5 lat od odbycia części kary 5 lat pozbawienia wolności, orzeczonej wyrokiem Sądu Powiatowego w Gdańsku z dnia 10 maja 1967 r. za przestępstwo określone w art. 204 k.k. z 1932 r., w okresie od dnia 26 kwietnia 1966 r. do dnia 7 marca 1970 r. naruszył nietykalność cielesną Ireny S., wykręcając jej ręce oraz popychając.

Wyrokiem Sądu Powiatowego w Gdyni z dnia 18 grudnia 1972 r. oskarżony Jerzy Ryszard F. uznany został za winnego zarzuconych mu czynów w powyższym sformułowaniu i na podstawie art. 181 § 1 k.k. za czyn pierwszy skazany został na 4 miesiące pozbawienia wolności, za czyn drugi zaś na podstawie art. 182 § 1 k.k. w związku z art. 60 § 1 k.k. na 9 miesięcy pozbawienia wolności.

Na podstawie art. 67 § 1 k.k. wymierzono mu karę łączną w wysokości 10 miesięcy pozbawienia wolności. Jednocześnie zasądzono od oskarżonego na rzecz Polskiego Czerwonego Krzyża kwotę 1.000 zł z 8% odsetkami od dnia 1 grudnia 1972 r.

Wyrok ten zaskarżony został przez prokuratora w części dotyczącej kary łącznej i orzeczonej kary za przestępstwo określone w art. 182 § 1 k.k. oraz przez obrońcę oskarżonego w odniesieniu do wymierzonych kar za poszczególne przestępstwa i kary łącznej.

Sąd Wojewódzki w Gdańsku wniesionych rewizji nie uwzględnił, utrzymując zaskarżony wyrok w mocy. Sąd ten stwierdził w uzasadnieniu wyroku, że Sąd Powiatowy prawidłowo ocenił zebrany materiał dowodowy, dokonał trafnych ustaleń i wyciągnął słuszne wnioski. Sąd rewizyjny jednak podniósł, że uznanie ustaleń za prawidłowe odnosi się do przypisanych oskarżonemu czynów, a zarzuconych w akcie oskarżenia.

Od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Gdańsku z dnia 12 marca 1973 r., utrzymującego w mocy wyrok Sądu Powiatowego w Gdyni z dnia 18 grudnia 1972 r., w sprawie oskarżonego Jerzego Ryszarda F. wniósł na podstawie art. 462-464 k.p.k. rewizję nadzwyczajną na niekorzyść oskarżonego w części dotyczącej czynu drugiego opisanego w zaskarżonym wyroku Prokurator Generalny PRL, zarzucając temuż wyrokowi na podstawie art. 376, 386 § 1 i 2 zdanie drugie oraz art. 387 pkt 2 k.p.k. obrazę art. 360 § 2 pkt 1 k.p.k., polegającą na niedokładnym ustaleniu czynu przypisanego oskarżonemu Jerzemu Ryszardowi F. wobec odmiennego ujęcia tego czynu w części depozytywnej wyroku od ustaleń przyjętych w jego uzasadnieniu i w konsekwencji niesłusznym przypisaniu oskarżonemu przestępstwa określonego w art. 182 § 1 k.k. w związku z art. 60 § 1 k.k., zamiast prawidłowo przestępstwa określonego w art. 168 § 1 k.k. w związku z art. 60 § 1 k.k.

W konkluzji rewizja nadzwyczajna wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku i wyroku Sądu Powiatowego w Gdyni w części dotyczącej skazania za przestępstwo określone w art. 182 § 1 k.k. i przekazania sprawy w tym zakresie Sądowi Powiatowemu w Gdyni do ponownego rozpoznania.

Uzasadnienie prawne

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Rewizja nadzwyczajna jest zasadna. Należy zgodzić się ze stanowiskiem zawartym w rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego, a w szczególności z wyrażonym tam poglądem prawnym.

W istocie wyroki sądów pierwszej instancji i sądu rewizyjnego zapadły z naruszeniem prawa procesowego.

Przypisując oskarżonemu Jerzemu Ryszardowi F. przestępstwo określone w art. 182 § 1 k.k., mające polegać na wykręceniu rąk i popychaniu pokrzywdzonej przez oskarżonego, Sąd Powiatowy w Gdyni w uzasadnieniu swego wyroku ustalił, że działanie oskarżonego wykraczało poza ramy czynu mu zarzucanego i przypisanego.

Sąd ten bowiem stwierdził, że oskarżony Jerzy Ryszard F. po wejściu do wagonu pochwycił pokrzywdzoną jedną ręką za jej rękę, drugą zaś ręką dotykał jej biustu i narządów rodnych, a gdy pokrzywdzona wyrwała mu się, złapał ją ponownie i ciągnął ją do przedziału sypialnego.

W tak ustalonym stanie faktycznym mieściłyby się znamiona przestępstwa określonego w art. 168 § 1 k.k.

Zestawienie treści czynu przypisanego oskarżonemu z treścią ustaleń sądu pierwszej instancji wskazanych w uzasadnieniu wyroku tegoż sądu ujawnia oczywistą sprzeczność prowadzącą do wniosku, że Sąd Powiatowy z naruszeniem art. 360 § 2 pkt 1 k.p.k. nie dokonał dokładnego ustalenia czynu oskarżonemu przypisanego.

Podobny błąd popełniony został przez Sąd Wojewódzki jako rewizyjny, który przeszkodę ewentualnej zmiany wyroku widział w tym, że prokurator prowadzący w tej sprawie postępowanie przygotowawcze umorzył prawomocnie postępowanie o czyn określony w art. 168 § 1 k.k. oraz że wniesiona przez prokuratora rewizja od wyroku sądu pierwszej instancji ograniczyła się do kwestionowania wymiaru kary za czyn zakwalifikowany z art. 182 § 1 k.k.

Powyższe stanowisko sądu rewizyjnego nie było słuszne, jeżeli się zważy, że umorzenie postępowania w odniesieniu do fragmentu czynu wyrwanego z całości historycznego zdarzenia nie mogło rodzić żadnych skutków procesowych i sprowadzało się w rzeczywistości do "umorzenia" w zakresie kwalifikacji prawnej czynu.

Przedmiotem rozpoznania w postępowaniu przed sądem jest czyn stanowiący niepodzielną całość. Umorzenie przez prokuratora postępowania w odniesieniu do fragmentu czynu, który mógłby decydować o surowszej kwalifikacji jego w całości, jest tylko wyrazem zmiany stanowiska prokuratora w kwestii określenia czynu zarzucanego i jego kwalifikacji prawnej. Dotyczy to szczególnie sytuacji, gdy prokurator dopatruje się niesłusznie w jednym czynie dwóch odrębnych czynów i umarza postępowanie co do jednego z nich. Tego rodzaju decyzja nie może stanowić przeszkody do dokonania przez sąd całościowej oceny czynu jako niepodzielnego zdarzenia, niezależnie od jego kwalifikacji prawnej przedstawionej przez prokuratora.

Skoro jednak Sąd Powiatowy tego nie uczynił, a Sąd Wojewódzki jako rewizyjny nie poprawił tego błędu, zachodzi konieczność uchylenia wyroków obu sądów i przekazania sprawy Sądowi Powiatowemu w Gdyni do ponownego rozpoznania.

Ponownie rozpoznając sprawę Sąd Powiatowy powinien oczywiście rozważyć, czy na tle okoliczności przedmiotowych i podmiotowych sprawy zachodzą warunki do przypisania oskarżonemu Jerzemu Ryszardowi F. przestępstwa określonego w art. 168 § 1 k.k.

Z tych wszystkich względów, zajmując stanowisko, że sprawa w obecnym stadium nie dojrzała do merytorycznego rozstrzygnięcia, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.