Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2677080

Wyrok
Sądu Okręgowego w Lublinie
z dnia 18 października 2017 r.
V Ka 840/17

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący : Sędzia SO Piotr Morelowski.

Sędziowie SO: Beata Gorczyńska (spr.), Jacek Janiszek.

Przy udziale Prokuratora Dariusza Lenarda.

Sentencja

Sąd Okręgowy w Lublinie V Wydział Karny - Odwoławczy po rozpoznaniu dnia 11 października 2017 r. w Lublinie sprawy D. F. s. J. i Z. z d. Ł. urodź. (...) w L. oskarżonego z art. 300 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. na skutek apelacji wniesionych przez prokuratora, oskarżonego i jego obrońcę od wyroku Sądu Rejonowego we Włodawie z dnia 31 maja 201711 sygn. akt II K 142/15

I. zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że: u opis czynu zarzucanego oskarżonemu uzupełnia o "zł" po kwotach (...),39 i (...), "w ratach" po słowie "przyjęta" "10 kwietnia 2003 r po zwrocie "3 marca 200311";

2) orzeczoną karę pozbawienia wolności obniża do roku i 6 (sześć) miesięcy;

3) przyjmuje, iż zwolnienie od opłaty dotyczy obu instancji;

II. w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy;

III. zwalnia oskarżonego od zwrotu wydatków za postępowanie odwoławcze, obciążając nimi Skarb Państwa.

Uzasadnienie faktyczne

D. F. (1) został oskarżony o to, że: w okresie od dnia 26 lutego 2003 r. do dnia 5 maja 2003 r. w Ł. i C. woj. (...), działając z góry powziętym zamiarem i w krótkich odstępach czasu, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej oraz udaremnienia wykonania orzeczeń sądów i innych organów państwowych: nakazu zapłaty wydanego przez Sąd Okręgowy w Lublinie I Nc 377/02 kwoty 708194,30 zł na rzecz Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa Oddział Terenowy w L., bankowych tytułów egzekucyjnych zaopatrzonych klauzulami wykonalności Sądu Rejonowego we Włodawie w sprawach I Co 144/01,1 Co 152/02,1 Co 153/02 nakazującymi zapłatę 611215 zł należności głównej i 254 524,39 odsetek na rzecz banku Spółdzielczego w P. oraz aktu notarialnego z dnia 2 października 2001 r. obejmującego obowiązek zapłaty 193 000 zł wraz z odsetkami na rzecz T. S. uszczuplił zaspokojenie swoich w/w wierzycieli w ten sposób, że obciążył zajęte przez Komornika Sądu Rejonowego we Włodawie nieruchomości w Turnie i H. przez to, że wydzierżawił te nieruchomości na okres 10 lat J. A. i umowami podpisanymi w dniach 26 lutego 2003 r. i 4 marca 2003 r. a następnie ukrył kwotę (...) zagrożoną zajęciem komorniczym przyjętą od J. A. (1) w dniach 3 marca 2003 r. i 5 maja 2003 r. jako czynsz dzierżawny za 10 lat z góry, tj. o czyn z art. 300 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k.

Wyrokiem z dnia 31 maja 2017 r. Sąd Rejonowy we Włodawie oskarżonego D. F. (1) uznał za winnego dokonania zarzucanego mu czynu stanowiących przestępstwo z art. 300 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. i za to:

1. na podstawie art. 300 § 2 k.k. skazał go na karę 2 (dwóch) lat pozbawienia wolności;

II. na podstawie art. 624 § 1 k.p.k. zwolnił oskarżonego od kosztów sądowych.

Apelację od powyższego wyroku wnieśli oskarżony, jego obrońca i prokurator.

Obrońca oskarżonego zaskarżając wyrok w całości orzeczeniu zarzucił:

- obrazę przepisów prawa procesowego, a mianowicie art. 5 § 2 i 7 k.p.k. polegającą na dowolnym ustaleniu iż oskarżony miał świadomość bezprawności swoich czynów a także rozstrzygnięcie istniejących w tym zakresie wątpliwości na niekorzyść oskarżonego, które to uchybienia miały wpływ na treść orzeczenia

* na wypadek zaś nieuwzględnienia powyższego zarzutu rażącą niewspółmierność orzeczonej kary.

Podnosząc powyższe zarzuty wniósł o:

1. zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez uniewinnienie oskarżonego od zarzucanych mu czynów albo na wypadek nieuwzględnienia powyższego wniosku

2. orzeczenie kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszenia jej wykonania w oparciu o przepisy ustawy kodeks karny w wersji sprzed 1 lipca 2015 r.

3. Wyrok w całości zaskarżył też oskarżony D. F. (i). Nie precyzując zarzutów podniósł wadliwą ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w szczególności zeznań komornika - E. K. i na ich podstawie poczynienie nieprawidłowych ustaleń faktycznych a także przedawnienie karalności przedstawionych mu zarzutów.

Wniósł o uchylenie wyroku w całości (k. 714-717).

Prokurator zaskarżając wyrok w całości na niekorzyść oskarżonego powołując się na art. 427 § 1 i 2 k.p.k. oraz art. 438 pkt 2 k.p.k. wyrokowi temu zarzucił: obrazę przepisów postępowania, mającą wpływ na treść orzeczenia, a to art. 413 § 1 pkt 4 k.p.k., poprzez przytoczenie w komparycji wyroku opisu czynu, którego popełnienie oskarżyciel zarzucił oskarżonemu, w brzmieniu częściowo niezgodnym z treścią zarzutu sformułowanego w akcie oskarżenia, co skutkowało przypisaniem D. F. (1) czynu w postaci odbiegającej od tegoż zarzutu, pomimo że Sąd nie dokonywał modyfikacji w tym zakresie.

Stosownie do treści art. 427 § 1 k.p.k. oraz art. 437 kp.k. wniósł o:

zmianę zaskarżonego wyroku poprzez przytoczenie w komparycji opisu czynu, którego popełnienie oskarżyciel zarzucił oskarżonemu, w brzmieniu zgodnym z treścią zarzutu sformułowanego w akcie oskarżenia.

Uzasadnienie prawne

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Wywiedziona przez prokuratora apelacja okazała się w pełni zasadna, bowiem już samo porównanie zarzutu zawartego w akcie oskarżenia (k. 433-433v) jak i zarzutu zawartego w zaskarżonym wyroku (k. 697-697v) dowodzi, że Sąd Rejonowy z obrazą art. 413 § 1 pkt 4 k.p.k. przytoczył opis czynu zarzuconemu D. F. (1), jednakże z uwagi na treść art. 457 § 2 k.p.k. Sąd Odwoławczy ograniczył niniejsze uzasadnienie wobec braku w tym zakresie stosownego wniosku.

Wniesiona zaś przez obrońcę apelacja okazała się czesiowo zasadna tj. w zakresie rozstrzygnięcia o karze (o czym szerzej w dalszej części niniejszego uzasadnienia).

Na wstępie podkreślenia wymaga, to, iż Sąd Rejonowy w sposób prawidłowy, rzetelny i obiektywny przeprowadził postępowanie dowodowe wyjaśniając, a następnie uwzględniając zasadnicze okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, nie dopuszczając się przy tym błędów czy też uchybień, które powodowałby konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku lub uzasadniały przyjęcie, iż D. F. (1) bezpodstawnie, w oparciu o niewiarygodne dowody, ewentualnie z naruszeniem reguł procesowych, przypisany został czyn, jakiego w rzeczywistości nie popełnił.

Sąd Rejonowy rozpoznając sprawę przeprowadził wszystkie niezbędne dowody, dokonał pełnej, prawidłowej i bezstronnej oceny wyjaśnień złożonych przez oskarżonego, zeznań świadków, a także dowodów nieosobowych. W efekcie tego właściwie ustalił stan faktyczny, nie dopuszczając się w tym zakresie błędu, a ze zgormadzonych oraz ujawnionych dowodów - trafnie ocenionych w ramach uprawnień wynikających z art. 7 k.p.k. - wyciągnął słuszne wnioski, zasadnie uznając winę D. F. (1). Wydany w niniejszej sprawie wyrok znajduje więc oparcie w całokształcie zgormadzonego i prawidłowo ujawnionego materiału dowodowego, który został oceniony zgodnie ze wskazaniami wiedzy, doświadczenia życiowego oraz zasadami logicznego rozumowania.

Swe stanowisko w tej mierze Sąd Rejonowy wyraził w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Argumenty zawarte w pisemnych motywach rozstrzygnięcia co do popełnianie przez oskarżonego czynu wyczerpującego dyspozycję art. 300 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k. są logiczne i przekonywujące, zgodnie z zasadami wiedzy i doświadczenia życiowego, a w związku z tym zasługują na pełną aprobatę.

Analizując materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie sposób podzielić zarzutu o naruszeniu przepisów postępowania skutkujących dowolnością przy ocenie dowodów, bowiem ocena materiału dowodowego i ujawnionych w sprawie okoliczności - wbrew twierdzeniom skarżących - dokonana przez Sąd I instancji uwzględnia reguły zawarte wart. 5 § 2 k.p.k. i art. 7 k.p.k. Sąd Rejonowy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przedstawił argumentację odnośnie tego, jakim dowodom i z jakiej przyczyny dał wiarę, a jakim dowodom wiary odmówił.

Zaprezentowany przez Sąd I instancji tok rozumowania nie zawiera błędów natury- logicznej czy faktycznej a polemiczny charakter argumentacji przeciwnej przedstawionej w środkach odwoławczych wniesionych przez oskarżonego D. F. (i) i jego obrońcę nie może prowadzić do uwolnienia oskarżonego od przypisanego mu czynu.

Analiza akt sprawy oraz treści uzasadnienia Sądu I instancji dowodzi, iż Sąd ten nie obraził art. 5 § 2 k.p.k. należy w tym miejscu jedynie zasygnalizować, że z naruszeniem reguły - in dubio pro reo - zawartej w/w przepisie mamy do czynienia, wtedy gdy Sąd podjął określoną wątpliwość i nie mogąc jej usunąć rozstrzygnął na niekorzyści oskarżonego.

To zaś, że wątpliwości, co do rzeczywistego przebiegu zdarzenia zgłasza strona procesowa nie może być podstawą konstruowania zarzutu obrazy tego przepisu (zob: wyroki SN z 14.05.1999 r., IV KKN 714/98 Proki Pr 2000/4/8 oraz z 15.10.2000 r. II KKN 332/00 niepubl.).

Wątpliwości o jakich mowa w art. 5 § 2 k.p.k. odnoszą się do zagadnień związanych z ustaleniami faktycznymi, a więc do sytuacji, gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynikają różne wersje zdarzenia, a żadnej z nich nie daje się wyeliminować drogą dostępnej weryfikacji. Nie należą do nich natomiast wątpliwości związane z problemem oceny dowodów.

Jeżeli zatem wynikają różne wersje zdarzenia, to nie jest to jeszcze równoznaczne z zaistnieniem nie dających się usunąć wątpliwości, w rozumieniu tego przepisu. W takim wypadku Sąd zobowiązany jest do dokonania ustaleń właśnie na podstawie swobodnej oceny dowodów, zasada in dubio pro reo nie ogranicza zasady swobodnej oceny dowodów. Dopiero wtedy, gdy po wykorzystaniu wszelkich istniejących możliwości, wątpliwości nie zostaną usunięte, należy je wytłumaczyć w sposób korzystny dla oskarżonego. Jeżeli zaś Sąd dokona ustaleń stanowczych, to w ogóle nie może zachodzić obraza art. 5 § 2 k,p.k. - bo według tych ustaleń wątpliwości nie ma. Ze złamaniem dyrektywy wyrażonej w art. 5 § 2 k.p.k. mielibyśmy zatem do czynienia tylko wówczas, gdyby wątpliwości wyrażone przez Sąd nie zostały usunięte i rozstrzygnięte na niekorzyść oskarżonego.

W sytuacji gdy Sąd I instancji dokonał ustaleń stanowczych, co do zachowania D. F. (1) na podstawie swobodnej oceny dowodów, a ustalenia te są jednoznaczne w swojej wymowie (co będzie przedmiotem analizy poniżej w niniejszym uzasadnieniu), zatem nie miał wątpliwości, to trudno tu doszukiwać się obrazy art. 5 § 2 k.p.k.

Skarżący nie wykazali w złożonych apelacjach, aby przy ocenie dowodów Sąd I instancji naruszył zasady logiki, wiedzy czy doświadczenia życiowego, a tylko w takim przypadku gdyby zarzuty się potwierdziły, można mówić o naruszeniu przez Sąd zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 7 k,p.k. Dokonana przez Sąd Rejonowy ocena dowodów w niniejszej sprawie nie jest dowolna, stanowisko zaś Sądu I instancji jest logiczne i przekonujące i w świetle argumentów podniesionych w złożonych apelacjach (przez oskarżonego i jego obrońcę) Sąd Okręgowy nie znalazł podstaw do zakwestionowania tego stanowiska co do przypisanego oskarżonemu sprawstwa.

Należy dodatkowo podkreślić, iż danie wiary jednym dowodom, zaś odmówienie jej innym, bądź też obdarzenie wiarą niektórych dowodów tylko w części jest prawem Sądu, znajdującym umocowanie w art. 7 k.p.k.

Przechodząc do analizy zarzutów sformułowanych w apelacji obrońcy oskarżonego, stwierdzić należy iż wbrew twierdzeniom skarżącego materiał dowodowy zgromadzony w sprawie pozwalał na przypisanie D. F. (1) czynu wypełniającego znamiona art. 300 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k.

Sąd Okręgowy - jak to już zostało powyżej zasygnalizowane - podziela w pełni dokonaną przez Sąd I instancji ocenę dowodów w tym wyjaśnień oskarżonego.

Wbrew też twierdzeniom skarżącego oskarżonego także dokonana ocena dowodu z zeznań świadka E. K. jest prawidłowa, zaś dokumenty związane z egzekucją komorniczą znajdują się w aktach - Km 688/02. Z akt tych wynika bezsprzecznie, iż komornik w ramach prowadzonej egzekucji komorniczej dokonał zajęcia i zlecił opis i oszacowanie nieruchomości w miejscowości T. i H. o czym zawiadomił D. F. (1) (k. 40-49,170-267). Oskarżony D. F. osobiście pokwitował odbiór zawiadomienia o opisie i oszacowaniu nieruchomości w dniu 29 stycznia 2003 r. (k. 36 z akt Km 688)02) a ponadto ustanowił włóczącej się sprawie pełnomocnika, który wskazał sygn. akt - "Km 688/02" (k. 54,55 z akt Km 688/02) zatem wyjaśnienia oskarżonego w tym zakresie nie mogły być uznane za prawdziwe a co za tym idzie, ich ocena dokonana przez Sąd I instancji jest logiczna i przekonywująca i znajduje oparcie w treści art. 7 k.p.k.

Podnoszone zaś przez oskarżonego kwestie związane z sytuacją finansową Od kiedy i jakie zadłużenia powstały) nie mają znaczenia dla jego odpowiedzialności w realiach sprawy. Oskarżony miał świadomość, że posiada zadłużenie, że wierzyciele skierowali sprawę do komornika dochodząc swoich wierzytelności, a ubywając pieniądze z dzierżawy, której czynsz dodatkowo pobrał z góry i to od razu za 10 lat w gotówce (k. 206, 207, 208, 269-270, 656v bo przecież nie przekazał ich komornikowi ani wierzycielom) uszczuplił ich zaspokojenie i wyczerpał dyspozycję art. 300 § 2 k.p.k. Należności do dnia wyrokowania nie zostały przez wierzycieli odzyskane (k. 281, 63ov), a zatem czynność rozporządzenia pieniędzmi pobranymi przez D. F. od J. A. z tytułu czynszu miała realny wpływ na zaspokojenie wierzycieli.

Dołączone do apelacji oskarżonego załączniki (k. 718-728) nie zmieniają ustaleń Sądu I instancji. Jeszcze raz należy podkreślić, iż nie ma znaczenia na co przeznaczył pieniądze oskarżony skoro nie przekazał ich komornikowi względnie nie zadysponował nimi za jego zgodą.

Umowy w przedmiocie zmiany umowy dzierżawy tale naprawdę zmieniły dotychczasowych dzierżawców i w ich miejsce wstąpił J. A. (1) (umowy z 20 lutego 2003 r. k. 217,221, 225) co przecież w świetle zgromadzonych dowodów nie budzi wątpliwości.

Odnosząc się do kwestii przedawnienia karalności to stwierdzić należy, iż czyn z art. 300 § 2 k.k. zagrożony jest karą od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności a zatem stosownie do treści art. 100 § 1 k.k. i art. 102 k.k. przedawnienie karalności nie nastąpiło, postanowienie o przedstawieniu zarzutów D. F. (1) wydano 5 grudnia 2012 r. i tego dnia postanowienie mu zostało ogłoszone (k. 287v).

Także pomimo braku zgody oskarżonego a jakiej mowa w art. 6o7e § 3 pkt 7 k.p.k. (k.388), uzyskano stosowną zgodę z Republiki Federalnej Niemiec (k.391).

Już tylko na marginesie wypada dostrzec, iż posiedzenie w sprawie sygn. akt IX Kop 5/13 miało miejsce 10 grudnia 2013 roku, zaś postępowanie w sprawie Ds. 292/13/S Prokuratury Rejonowej we Włodawie zostało zawieszone w dniu 26 kwietnia 2013 roku (k. 362).

Na uwzględnienie - w ocenie Sądu Okręgowego - zasługiwał częściowo zarzut podniesiony przez obrońcę rażącej niewspółmierności orzeczonej kary tj. w zakresie jej wysokości.

Ocena stopnia winy i społecznej szkodliwości jako znacznej w realiach sprawy nie budzi zastrzeżeń, także wskazane okoliczności obciążające w tym dotychczasowa wielokrotna karalność.

Jednakże należałoby tejże karalności poświęcić nie co więcej uwagi, otóż o ile z twierdzeniem Sądu Rejonowego, że oskarżony był dotychczas wielokrotnie karany (k. 707) należy się w pełni zgodzić to też należy dostrzec, iż analizując i porównując czas popełnienia czynów przypisanych mu w zaskarżonym wyroku, a czas wyrokowania to informacje o osobie D. F. (1) z Krajowego Rejestru Karnego różnią się w sposób zdecydowany (k. 600-603).

Mając zatem na uwadze ustawowe zagrożenie przewidziane za przypisany oskarżonemu czyn, również uprzednią karalność ale też w czasie popełnienia czynu jak i czas, który upłynął już od jego popełnienia w ocenie Sądu Okręgowego należało obniżyć wymierzoną karę do roku i sześciu miesięcy pozbawienia wolności. Tak wymiar kary w ocenie Sądu Odwoławczego winien być wystraczającą represyjną dla oskarżonego w niniejszej sprawie a przy tym współmierną do stopnia społecznej szkodliwości czynu i winy oraz w należytym stopniu uwzględniać dyrektywy w zakresie prewencji ogólnej i szczególnej o jakich mowa w art. 53 k.k.

Nie sposób natomiast przychylić się do wniosku obrońcy oskarżonego by wymierzoną karę orzec z warunkowym zawieszeniem jej wykonania.

Słusznie Sąd Rejonowy doszedł do przekonania, iż z uwagi na brak pozytywnej prognozy kryminologicznej nie można było skorzystać wobec D. F. (i) z instytucji warunkowego zawieszenia wykonania kary. Oskarżony wielokrotnie popadał w konflikty z prawem i zachowanie objęte osądem w niniejszej sprawie nie było incydentalne i odosobnione, zaś po 2003 roku nie sposób doszukiwać się jakiejkolwiek pozytywnej prognozy kryminalnej (k. 600-603; 405-407, 444-447,542-545, 557-56o).

Zachowanie D. F. (1) świadczy o ewidentnym lekceważeniu przez niego porządku publicznego i obowiązujących norm prawnych i tym samym braku przesłanek do skorzystania z instytucji warunkowego zawieszenia wykonania kary. A skoro brak było przesłanek z art. 69 § 2 k.k. to nie sposób podzielić stanowiska obrońcy, że ustawa obowiązująca przed 1 lipca 2015 r. była dla oskarżonego względniejsza.

Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności, Sąd Okręgowy orzekł jak w części dyspozytywnej wyroku.

Rozstrzygnięcie o opłacie uzasadnia treść art. 10 ust 1 ustawy o opłatach w sprawach karnych, zaś kwestia zwolnienia oskarżonego od wydatków postępowania odwoławczego zapadła na podstawie art. 635 k.p.k. wzw, z art. 624 § 1 k,p.k. (ze względu na sytuację majątkową oskarżonego

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów powszechnych.