Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 72581

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) w Szczecinie
z dnia 24 maja 2001 r.
SA/Sz 685/00

UZASADNIENIE

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Szczecinie po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2001 r. sprawy ze skargi B. Spółka z o.o. w S. na decyzję Izby Skarbowej w S. z dnia 18 lutego 2000 r. Nr (...) w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych

I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Inspektora Kontroli Skarbowej z Urzędu Kontroli Skarbowej w S. z dnia 6 grudnia 1999 r. Nr (...),

II. zasądza od Izby Skarbowej w S. na rzecz skarżącej Spółki kwotę 1.200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie faktyczne

Decyzją z dnia 18 lutego 2000 r. nr 1998 r., na podstawie przepisu art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) Izba Skarbowa w S., po rozpatrzeniu odwołania B. Ltd. - Spółki z o.o. w S. od decyzji Inspektora Kontroli Skarbowej z Urzędu Kontroli Skarbowej w S. z dnia 6 grudnia 1998 r. (...) określającej Spółce wysokość poniesionej straty w 1998 r. w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych w kwocie 17.031,78 zł, zaskarżoną decyzję organu l instancji utrzymała w mocy.

W uzasadnieniu decyzji, organ odwoławczy wskazał, że w wyniku kontroli skarbowej w Spółce, Inspektor Kontroli Skarbowej stwierdził, że przy ustalaniu w rozumieniu przepisów podatkowych, przychodów 1998 r., Spółka pominęła część zysku za 1997 r., przeznaczoną uchwałą Nr 3/98 Zgromadzenia Wspólników z czerwca 1998 r., na zasilenie kapitału rezerwowego Spółki. Inspektor uznał, że skoro w art. 12 ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, zawarto katalog wartości nie zaliczanych do przychodów, w którym nie ujęto wartości przekazywanych na kapitał rezerwowy Spółki oraz na pokrycie straty, należy, stosownie do przepisu art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy, część zysku przekazaną na kapitał rezerwowy zaliczyć do przychodów Spółki. Nadto, zdaniem kontrolującego, niezasadnie do kosztów reprezentacji i reklamy zaliczono wydatek stanowiący w rzeczywistości darowiznę na rzecz fundacji M. co spowodowało zawyżenie kosztów uzyskania przychodu 1998 r. o kwotę 80 zł.

W odwołaniu, od decyzji Inspektora Kontroli Skarbowej Spółka zarzuciła naruszenie przepisu art. 12 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 7 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych przez przyjęcie, że przeznaczenie przez Zgromadzenie Wspólników części zysku za 1997 r. na fundusz rezerwowy Spółki, stanowi jej dochód. Zdaniem Spółki, wyłączone od podziału między wspólników środki zgodne jest z umową Spółki, zarówno w znaczeniu faktycznym jak i prawnym.

Rozpatrując odwołanie, Izba Skarbowa wskazała, że przepis art. 191 § 1 kodeksu handlowego określa prawo poszczególnych udziałowców do udziału w zysku wynikającego z rocznego bilansu, jeżeli w myśl umowy Spółki czysty zysk nie został wyłączony od podziału.

Taka regulacja oznacza, że tylko odpowiedni zapis w umowie Spółki uprawnia do wyłączenia zysku od podziału. Taka regulacja ma na celu ochronę udziałowców mniejszościowych i jest skorelowana z przepisami dotyczącymi uchwały o zmianie umowy Spółki i wymaganej kwalifikowanej większości głosów za taką uchwałą.

W rozpatrywanej sprawie bez znaczenia jest fakt, że w zgromadzeniu wspólników, które decydowało o rozdysponowaniu zysku, kapitał zakładowy Spółki był reprezentowany w 100%.

Zdaniem organu odwoławczego, przedmiotowa uchwała została podjęta z naruszeniem bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa handlowego co powoduje jej bezskuteczność.

Dlatego, należy przyjąć, że z momentem podjęcia uchwały, nastąpiła konkretyzacja uprawnień wspólników domagania się dywidendy a po stronie Spółki obowiązek jej wypłaty. Zaniechanie wypłaty dywidendy, spowodowało korzystanie przez Spółkę ze środków pieniężnych, które winny były być wypłacone udziałowcom. A więc Spółka uzyskała możliwość nieodpłatnego korzystania z określonej sumy pieniężnej, której uzyskanie na wolnym rynku wymagałoby zapłaty odsetek. A zatem, wartość tego świadczenia winna zwiększać przychody Spółki za 1998 r.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Spółka zarzuciła, jak w odwołaniu, naruszenie przepisów art. 12 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 7 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, przez przyjęcie że przeznaczenie przez wspólników Spółki części zysku na fundusz rezerwy stanowi dochód Spółki i art. 191 § 1 kod. handlowego, przez błędną jego wykładnię i przyjęcie, że udziałowcy Spółki nie mogli wyłączyć zysku od podziału w drodze uchwały zgromadzenia wspólników i wniosła o uchylenie decyzji.

W uzasadnieniu skargi Spółka wskazała, że uchwałę w czerwcu 1998 r. zgromadzenie wspólników podjęło na podstawie § 25 pkt 1 umowy Spółki, który przewiduje możliwość wyłączenia czystego zysku od podziału pomiędzy wspólników. To oznacza, że niezasadne są ustalenia i twierdzenia organów podatkowych, że podjęta uchwała narusza przepisy kodeksu handlowego.

W odpowiedzi na skargę, Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny uznał, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Po ustaleniu, że Spółka na podstawie Uchwały Zgromadzenia Wspólników pozostawiła zysk netto osiągnięty w 1997 r. w Spółce, przeznaczając go na pokrycie straty za 1996 r. oraz zasilenie kapitału rezerwowego, organy podatkowe, powołując przepis art. 191 kod. handlowego, uznały to za przychód Spółki, wywodząc że umowa Spółki "B. Ltd." - nie pozwala na zatrzymanie zysku i nie wypłacenie udziałowcom dywidend.

Powołany przepis art. 191 kod. handlowego stanowi, że wspólnicy mają prawo do czystego zysku, wynikającego z rocznego bilansu, jeśli w myśl umowy Spółki czysty zysk nie został wyłączony od podziału. Umowa spółki może zastrzec uchwale wspólników rozporządzanie czystym zyskiem.

Z treści tego przepisu wynika, że wspólnicy - (udziałowcy) jeżeli umowa Spółki na to zezwala, mogą swobodnie decydować o przeznaczeniu zysku spółki. Użyte w przepisie § 2 art. 191 kh określenie "czystym zyskiem" oznacza zysk po opodatkowaniu i, jeżeli umowa Spółki to przewiduje, po obligatoryjnych odpisach na określone fundusze spółki jak np. zapasowy i rezerwowy reszta pozostaje do dyspozycji udziałowców.

Cytowany przepis pozwala również na to, by wspólnicy już w umowie Spółki określali zasady podziału zysku.

A zatem, zgodnie z treścią przepisu art. 191 kh treść umowy spółki w tym zakresie przesądza, czy zasady podziału zysku wspólnicy określili w umowie Spółki, i do podziału zysku dochodzi niejako automatycznie, po zatwierdzeniu na zgromadzeniu wspólników bilansu spółki oraz rachunku zysków i strat, czy też, ta kwestia ma być każdorazowo przesądzana przez wspólników, specjalną uchwałą, jeżeli umowa spółki przekazuje uchwale wspólników rozporządzenie czystym zyskiem. - patrz komentarz do Kodeksu Handlowego C.H. Beck z 1997 r. str. 1102.

W przepisie § 25 ust. 1 umowy Spółki, wspólnicy postanowili, że "o przeznaczeniu zysku Spółki decyduje corocznie Zgromadzenie Wspólników przy zatwierdzaniu bilansu, w szczególności określa jaka część zysku ma być przeznaczona na fundusze i kapitały specjalne".

Analizując treść cytowanego przepisu umowy Spółki w świetle przepisu art. 191 kod. handlowego należy stwierdzić, że wspólnicy skarżącej Spółki, zadecydowali w umowie Spółki, że każdorazowo, zatwierdzając bilans, będą decydowali o przeznaczeniu zysku co miało miejsce w przedmiotowej sprawie.

Użyte w umowie Spółki określenie " o przeznaczeniu zysku Spółki", oznacza nic innego jak realizację uprawnienia danego wspólnikom Spółki przez przepis art. 191 § 2 kh., że będą rozporządzać czystym zyskiem co roku przy zatwierdzaniu bilansu. Taki zapis umowy Spółki stanowi realizację wymogu § 1 art. 191 kh, by w umowie Spółki określona była możliwość wyłączenia czystego zysku od podziału.

Jeśli zatem, umowa spółki w zakresie dysponowania zyskiem przez udziałowców, nie zawiera zapisów niezgodnych z przepisami kod. handlowego, to Uchwała Wspólników o pozostawieniu czystego zysku za 1997 r. w Spółce nie stanowi naruszenia prawa i nie narusza przepisów art. 12 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych skoro nie jest przychodem.

Dlatego, mając powyższe na uwadze, uznając, że ocena prawna uchwały Zgromadzenia Wspólników skarżącej Spółki dokonana przez organy podatkowe narusza prawo, Sąd na podstawie przepisu art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 i art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) zaskarżone decyzje uchylił i orzekł o kosztach postępowania.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.