Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 28995

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) w Katowicach
z dnia 20 stycznia 1997 r.
SA/Ka 2755/95

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Anna Wiciak.

Sędziowie: Krzysztof Wujek, del. SW Artur Mudrecki (spr.).

Protokolant: apl. prok. Alicja Borowska.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawą rozstrzygnięcia w tej sprawie jest art. 169 § 2 K.p.a. Przepis ten stanowi, że organ podatkowy może nie uznać za dowód w postępowaniu podatkowym ksiąg prowadzonych przez podatnika, jeżeli analiza tych ksiąg wykazuje istotne sprzeczności poszczególnych składników działalności gospodarczej prowadzonej przez podatnika lub znacznie niższy obrót od przeciętnego osiąganego w danej branży i podobnych warunkach prowadzenia działalności, albo też dochód rażąco niższy od tego, jaki byłby konieczny dla pokrycia wydatków ponoszonych przez podatnika, a podatnik tych okoliczności nie wyjaśnił. Zarówno organ I instancji jak i organ II instancji jako przyczynę nie uznania księgi przychodów jako dowód uznały trzecią z przytoczonych przesłanek tj. ustalenie, że dochód jest rażąco niższy od tego, jaki byłby konieczny dla pokrycia wydatków ponoszonych przez podatnika. Określenie "rażąco niższy" zawarte w cytowanym przepisie oznacza, że różnica dochodu i wydatków musi być oczywista i tak znaczna, aby ocena ich dysproporcji jako istotnej narzucała się oceniającemu te wielkości przy prostym ich porównaniu. Wielkości te powinny być przy tym ustalone w sposób możliwie pewny, czyli nie podlegać ciągłym wahaniom przy każdej kolejnej analizie (por. Hanna Litwińczuk, Prawo podatkowe podmiotów gospodarczych, Warszawa 1996 r. s. 181).

W rozstrzyganej sprawie organy podatkowe prawidłowo ustaliły, że dochody osiągane przez Janusza P. są "rażąco niskie" zwłaszcza, że pochodziły one z dwóch rodzajów działalności tj. z zakresu przewozu osób taksówką osobową oraz sprzedaży detalicznej artykułów przemysłowych sposobem obwoźnym prowadzone na dwóch targowiskach w stałych punktach. Dochód roczny za 1991 r. zeznany w kwocie 3.961.000 starych złotych wynoszący 3,6% całego obrotu należy uznać za rażąco niski tym bardziej, że przekracza on zaledwie dwie średnie krajowe. Nie ulega wątpliwości, iż dochód ten nie wystarczył na utrzymanie czteroosobowej rodziny. Wbrew twierdzeniom podatnika zawartym w jego oświadczeniu z dnia 20.06.1994 r. oraz w oświadczeniu dostawcy towaru, nie zostało wyjaśnione w sposób dostateczny skąd pochodzą jego dodatkowe dochody. Urząd Skarbowy i Izba Skarbowa szczegółowo wskazały dlaczego wyjaśnienia skarżącego nie zasługują na uwzględnienie. Ustalenia takie są logiczne i mieszczą się w granicach swobodnej oceny dowodów. W związku z tym Janusz P. nie wyjaśnił w sposób dostateczny skąd pochodzą inne jego dochody pozwalające na utrzymanie jego i rodziny.

Konsekwencją takich ustaleń było nieuznanie za dowód podatkowych ksiąg przychodów i rozchodów, a zatem wystąpiła konieczność szacowania dochodu podatnika.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego powszechnie przyjęte jest, że wybór metody szacowania mieści się w zakresie działania organu podatkowego. Skoro organ podatkowy wybierze określoną metodę, to kontroli sądowej podlegać będzie nie wybór metody jako takiej, lecz to, czy zastosowanie w tej metodzie dane znajdują odzwierciedlenie w materiale dowodym i czy wniosek końcowy, w postaci ustalenia obrotu (dochodu), wynikający z zastosowanej metody jest prawidłowy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, z dnia 19 marca 1990 r. SA/Gd 1439/89 opubl. Przegląd Orzecznictwa Podatkowego 1992 r. Nr 1, poz. 16).

Zastosowana metoda szacunku polegająca na doliczeniu do dochodu dwanaście średnich krajowych wynagrodzeń nie jest dowolna i sprzeczna z zasadami doświadczenia życiowego. Metoda ta jest logiczną konsekwencją odrzucenia księgi jako dowodu na podstawie art. 169 § 2 K.p.a. z powodu osiągania "rażąco niskich" dochodów koniecznych dla pokrycia wydatków przez podatnika.

Nie zachodzi - zarzucane przez skarżącego - naruszenie przepisów proceduralnych Kodeksu postępowania administracyjnego, a to przepisów art. 9, 10 i 75. Podatnik był wzywany do składania wyjaśnień i aktywnie uczestniczył w postępowaniu administracyjnym. Dowody przedstawione przez niego zostały dopuszczone w toku postępowania podatkowego. Nie oznacza to, że musiały być brane pod uwagę przy ustalaniu stanu faktycznego skoro organ I instancji wskazał na dowody przeciwne i stanowisko w tej mierze należycie uzasadnił.

Reasumując należało uznać skargę jako nieuzasadnioną i na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zmianami) orzec jak w sentencji wyroku.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.