Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 29022

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) w Gdańsku
z dnia 5 lutego 1997 r.
SA/Gd 2765/95

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: S. Nowakowski (spr.).

Sędziowie: A. Korzeniowski, W. Zientara.

Protokolant: J. Stankiewicz.

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przede wszystkim należy skarżącemu zwrócić uwagę na błędne zrozumienie przez niego pouczenia jakie otrzymał od płatnika - Urzędu Celnego. Zgodnie bowiem z art. 175 § 1 kpa jeżeli obliczenie i pobranie podatku odbywa się za pośrednictwem płatnika (płatnikiem był urząd celny), a podatnik kwestionuje obliczenie bądź istnienie obowiązku podatkowego, to wówczas może on w terminie jednego miesiąca od dnia pobrania podatku przez płatnika wystąpić do organu podatkowego z żądaniem sprostowania obliczenia podatku bądź uznanie nieistnienia obowiązku podatkowego oraz o zwrot niesłusznie pobranej kwoty.

Z treści tego przepisu wynika zatem jasno, że nie chodzi w nim o prawo żądania zaniechania ustalenia i poboru podatku.

Przepis art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych ma zastosowanie wyłącznie do tzw. decyzji wymiarowych czyli ustalających obowiązek podatkowy. Wydanie takiej decyzji powoduje, że obowiązek podatkowy powstaje z chwilą uprawomocnienia się decyzji, która wymierzyła (ustaliła) należność (art. 5 ust. 1 ustawy o zobowiązaniach podatkowych - w skrócie uzp).

Zgoła inaczej wygląda ta sprawa wówczas, gdy organ nie wydaje decyzji wymiarowej lecz jedynie w wydanej decyzji określa obowiązek podatkowy, który wynika z mocy prawa, a który podatnik ma obowiązek sam obliczyć i zapłacić w terminie jaki prawo przewiduje. W tym przypadku mamy do czynienia z tzw. decyzjami określającymi (art. 5 ust. 3 uzp.).

W przedmiotowej sprawie płatnik a nie podatnik dokonał obliczenia podatku od towarów i usług. Nie zmienia to jednak istoty rzeczy, bowiem ciągle mamy do czynienia z takim podatkiem, który wynika z mocy ustawy a nie z mocy decyzji administracyjnej (podatkowej). Wywiera to zaś ten skutek, że nie można żądać zaniechania ustalania i poboru podatku, który wynika z mocy prawa, ponieważ nie jest on przedmiotem ustalania przez organ podatkowy.

W żadnym więc razie skarżący nie mógłby skutecznie dochodzić zaniechania ustalania i poboru podatku od towarów i usług.

Organy podatkowe nadto trafnie podnoszą, że skarżący dobrowolnie uiścił należność podatkową. Zapłacenie podatku powoduje, że zobowiązanie podatkowe wygasa (art. 26 ust. 1 uzp). Wprawdzie są sytuacje, że podatnik mimo zapłaty podatku będzie miał prawo uważać, że zobowiązanie podatkowe nie wygasło, ale dotyczy to innych, aniżeli w niniejszej sprawie, sytuacji.

Skarżący nie był zobowiązany decyzją do zapłaty podatku, a zatem nie musiał go płacić i wówczas powstałaby zaległość podatkowa (art. 19 ust. 1 uzp), o umorzenie której na podstawie art. 31 ust. 1 uzp mógłby się domagać. Nie ma przy tym znaczenia, że urząd celny w takim przypadku nie wydałby przedmiotu odprawy celnej, gdyż to wiąże się z ryzykiem importu.

Nadto dla zastosowania art. 31 ust. 1 uzp znaczenie ma li tylko ustalenie czy zachodzą w sprawie wypadki gospodarcze lub społecznie uzasadnione. Przepis ten nie zna korzystniejszego dla podatnika unormowania przewidzianego w art. 8 ust. 2 uzp, czyli także "innych szczególnych okoliczności". Skarżący zdaje się rozumieć tę różnicę i stąd konsekwentnie żąda zastosowania w sprawie art. 8 ust. 2 uzp, ale jak już wyżej podniesiono, przepis ten w ogóle nie mógł mieć w sprawie zastosowania.

Pewne rozbieżności w orzecznictwie NSA co do stosowania art. 8 ust. 2 również do zaległości podatkowych zdają się zanikać wobec coraz powszechniejszego przyjmowania zasadniczych odrębności w stosowaniu art. 8 i art. 31 ustawy o zobowiązaniach podatkowych.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1993 r. z Naczelnym Sądzie Administracyjnym skargę oddalił.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.