Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 74115

Wyrok
Naczelnego Sądu Administracyjnego (do 2003.12.31) w Białymstoku
z dnia 28 maja 2002 r.
SA/Bk 1238/01

UZASADNIENIE

Sentencja

Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy w Białymstoku po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2002 r. sprawy ze skargi PPHU "G." Spółki z o.o. w B. na postanowienie Izby Skarbowej w B. z dnia 12 lipca 2001 r. nr […] w przedmiocie rozliczenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób prawnych za lata 1996 i 1997:

I. Uchyla zaskarżoną decyzję

II. Zasądza od Izby Skarbowej w B. na rzecz skarżącej kwotę 10 złotych tytułem zwrotu wpisu sądowego.

Uzasadnienie faktyczne

Postanowieniem z dnia 12 lipca 2001 r. o nr […] Izba Skarbowa w B. utrzymała w mocy postanowienie Pierwszego Urzędu Skarbowego z dnia 30 kwietnia 2001 r. w sprawie naliczenia i zwrotu oprocentowania od odsetek za zwłokę wpłaconych przez PPHU "G." Sp. z o.o. na uchylone decyzje z dnia 20 listopada 1998 r., określające zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych za 1996 r. i 1997 r. w wysokości 16 885,60 zł.

Stan faktyczny sprawy przedstawiał się następująco:

Wyrokami z dnia 18 stycznia 2000 r. Naczelny Sąd Administracyjny - Ośrodek Zamiejscowy w B. uchylił decyzje Izby Skarbowej w B., określające Spółce z o.o. "G.": podatek dochodowy od osób prawnych za 1996 i 1997 rok (sygn. akt SA/Bk 532/99, SA/Bk 533/99), wysokość zaliczek na podatek dochodowy od osób prawnych za 1998 rok (sygn. akt SA/Bk 813/99). W dniu 10 lutego 2000 r. i 29 lutego 2000 r. Spółka z o.o. "G." zwróciła się do organów podatkowych o zwrot nadpłaty wraz z oprocentowaniem.

Izba Skarbowa w B., na skutek orzeczeń NSA, w dniu 8 maja 2000 r. uchyliła własne decyzje, przekazując je organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.

W dniu 19 lipca 2000 r. Inspektor Kontroli Skarbowej wydał dwie decyzje: określającą podatek dochodowy za 1996 r. w kwocie wyższej niż zeznana (zaległość 13 818 zł) i stwierdzającą nadpłatę za 1997 r. (934 zł).

Natomiast decyzją z dnia 2 sierpnia 2000 r. organ stwierdził nadpłatę w podatku dochodowym za 1998 r. (rok ten zamknął się stratą w kwocie 20 720 zł).

W dniu 6 czerwca 2000 r. Pierwszy Urząd Skarbowy wydał dwa postanowienia w sprawie zwrotu kwot podatku wpłaconych przez Spółkę na podstawie uchylonych później decyzji. W postanowieniu nr […] I Urząd Skarbowy zaliczył m.in. kwotę 9 718,80 zł na poczet zaległości w podatku dochodowym od osób prawnych za 1998 r. Izba Skarbowa w B. utrzymała w mocy obydwa postanowienia z dnia 6 czerwca 2000 r. postanowieniami własnymi z dnia 12 grudnia 2000 r., lecz na skutek skargi do NSA, Izba Skarbowa w dniu 3 kwietnia 2001 r. (w trybie art. 38 ust. 2 ustawy o NSA) zmieniła swoje postanowienia w ten sposób, że uchyliła w całości postanowienia I Urzędu Skarbowego w B. z dnia 6 czerwca 2000 r. i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

W dniu 30 kwietnia 2001 r. I Urząd Skarbowy wydał postanowienie o naliczeniu i zwrocie oprocentowania od odsetek za zwłokę wpłaconych za uchylone decyzje, określające podatek dochodowy od osób prawnych za 1996 i 1997 rok - w wysokości 16 885,60 zł.

W uzasadnieniu decyzji I Urząd Skarbowy podał, że w związku z uchylonymi decyzjami w podatku za 1996 i 1997 rok powstała nadpłata w wysokości 43 825,30 zł, z której to kwoty 9 718,80 zł zostało zaliczone na figurującą w Spółce zaległość w podatku dochodowym od osób prawnych za 1998 r.

Izba Skarbowa w B., utrzymując w mocy postanowienie I Urzędu Skarbowego z dnia 30 kwietnia 2001 r. stwierdziła, iż kwota 9 718,80 zł została zasadnie zaliczona na zaległość w podatku dochodowym Spółki "G." za 1998 r., gdyż zaległość ta powstała ze złożonego w dniu 12 lipca 1998 r. przez Spółkę rocznego rozliczenia CIT-6 za 1998 r., w którym został zeznany a nie opłacony podatek dochodowy w kwocie 34 666 zł. W dniu 15 czerwca 2000 r. Spółka złożyła korektę zeznania, gdzie wykazała podatek dochodowy "0". Izba podała, że od kwoty 9 718,80 zł zostało naliczone należne oprocentowanie do dnia naliczenia nadpłaty na zobowiązanie w podatku dochodowym za 1998 r. Zdaniem Izby, nadpłaty na zaliczki miesięczne za okres styczeń-wrzesień 1998 r. nie były przedmiotem kwestionowanego postanowienia.

W skardze złożonej do Naczelnego Sądu Administracyjnego (a wcześniej - w zażaleniu) na postanowienie Izby Skarbowej z dnia 12 lipca 2001 r. PPHU "G." Spółka z o.o. zarzuciła, iż orzeczenie, w części dotyczącej niezwrócenia Spółce w terminie nadpłaty w wysokości 9 718,80 zł, zostało wydane bez podstawy prawnej, gdyż zaliczono tę kwotę na nieistniejące zaległości podatkowe (naruszono przepisy art. 72 § 1, art. 73 § 1, art. 74 § 1 pkt 1, art. 76 § 1 pkt 1 lit. "a" i art. 77 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy - Ordynacja podatkowa). Nadto skarżąca zarzuciła Izbie Skarbowej brak ustosunkowania się do jej żądania zwrotu nadpłaty z dnia 10 lutego 2000 r. i 29 lutego 2000 r., i nie wydanie postanowienia o naliczeniu i zwrocie oprocentowania nadpłaty zaliczek na podatek dochodowy od osób prawnych (naruszenie art. 120, art. 121 § 1, art. 165 § 1 i 2, art. 139 Ordynacji podatkowej). Spółka kwestionowała wartość odsetek (ich zaniżenie) od nadpłat powstałych od 10 września 1998 r. do 30 lipca 1999 r. o kwotę 11 408,90 zł.

Skarżąca wnosiła o: uchylenie postanowień Izby Skarbowej i poprzedzających postanowień Urzędu Skarbowego, rozstrzygnięcie co do istoty sprawy poprzez zasądzenie oprocentowania od nadpłat za lata 1998-1999 w kwocie dodatkowej - 11 408,90 zł, zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wnosiła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe argumenty. Izba stwierdziła, że zarzut dotyczący nadpłaty zaliczek miesięcznych za okres styczeń-wrzesień 1998 r. nie może być rozstrzygany w tym postępowaniu, które dotyczy lat 1996-1997, zaś o wydanie postanowienia w kwestii ww. nadpłat Spółka winna zwrócić się do urzędu skarbowego jako organu właściwego. Naruszenie przepisów art. 120 i art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej nie miało miejsca, zaś zarzut naruszenia art. 165 § 1 i 2 jest chybiony, gdyż postępowanie było przeprowadzone w oparciu o przepisy działu V Ordynacji podatkowej "Czynności sprawdzające".

Uzasadnienie prawne

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Ocena charakteru prawnego postanowienia wydanego w trybie art. 273 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) mogłaby sugerować jedynie formalny charakter orzeczeń wydanych w tym postępowaniu. Wprawdzie bezpośrednim skutkiem dokonania potrącenia lub rozliczenia nadpłaty jest efekt rachunkowy - jako zakończenie czynności o charakterze materialno-technicznym - jednak wydane postanowienie nie ogranicza się jedynie do rozstrzygnięcia kwestii rachunkowych, a dotykając wielu kwestii o charakterze materialnoprawnym, przybierać może niejednokrotnie charakter rozstrzygnięcia konstytutywnego (taką tezę zawarł NSA w wyroku z dnia 26 maja 2000 r. I SA/Wr 2549/98 M. Praw. 2001/5/315).

Wobec tego strona, wykorzystując uprawnienia z art. 273 § 2 Ordynacji podatkowej (dotyczącego zażalenia), może podnosić zarzuty o charakterze merytorycznym, podważając nie tylko rachunkowe ustalenia organu, rzutujące na prawa strony, wynikające z innych przepisów, m.in. prawa materialnego i procesowego.

Sąd, badając co do zasady kwestionowane postanowienie Izby Skarbowej stwierdza, iż zarzuty skargi są częściowo uzasadnione. Dotyczy to zaliczenia części nadpłaty w kwocie 9 718,80 zł w podatku dochodowym od osób prawnych Spółki za 1996 i 1997 rok na zaległość w podatku dochodowym za 1998 r. Zatem, chociaż postanowienie dotyczy rozliczenia nadpłaty podatku za lata 1996-1997, to istotnym jest ustalenie, czy istniała zaległość podatkowa skarżącej za rok 1998, albowiem w przeciwnym razie błędem będzie dotknięte rozliczenie dokonane w oparciu o treść art. 75 § 1 Ordynacji podatkowej. W tej materii organy podatkowe obu instancji nie poczyniły wnikliwych ustaleń, naruszając art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej.

Art. 51 § 1 Ordynacji podatkowej stanowi, że "zaległością podatkową jest podatek nie zapłacony w terminie płatności". Zatem, aby rozważyć istnienie zaległości podatkowej, należało ustalić, czy Spółka miała obowiązek zapłacenia podatku dochodowego od osób prawnych za 1998 r. i w jakim terminie winna była to uczynić.

Z akt postępowania w sprawie niniejszej wynika, że Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie SA/Bk 813/99 uchylił decyzję Izby Skarbowej dotyczącą określenia zaliczek na podatek dochodowy za okres styczeń-wrzesień 1998 r. Sąd nie miał wprawdzie do wglądu decyzji dotyczącej określenia Spółce podatku dochodowego od osób prawnych za cały 1998 r., jednak z uzasadnienia decyzji dotyczącej roku 1999 nr […] z 14 września 2000 r. (dołączonej przez stronę do akt sądowych) wynika, że taka decyzja została wydana przez I Urząd Skarbowy w dniu 2 sierpnia 2000 r. […], gdzie stwierdzono Spółce nadpłatę w podatku dochodowym od osób prawnych za 1998 r. Art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (obecnie tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654 ze zm.) stanowi, że podatek wynikający z zeznania jest podatkiem należnym za dany rok podatkowy, chyba, że urząd skarbowy wyda decyzję, w której określi podatek w innej wysokości.

Organy podatkowe twierdzą, iż zaległość podatkowa w podatku za 1998 r. powstała wskutek złożenia przez stronę zeznania rocznego w dniu 12 lipca 1998 r., a przestała istnieć po złożeniu korekty tego zeznania w dniu 15 czerwca 2000 r. Z takiego rozumowania organów zdaje się wynikać, że gdyby strona nie złożyła korekty zeznania, to zaległość podatkowa istniałaby nadal za 1998 r.

Izba Skarbowa pominęła milczeniem wydanie decyzji w dniu 2 sierpnia 2000 r. na okoliczność istnienia nadpłaty w podatku dochodowym za 1998 r. i jej wpływ na istnienie obowiązku zapłaty podatku za ten rok przez skarżącą, co miało w konsekwencji wpływ na istnienie zaległości podatkowej i rozliczenie nadpłat z lat poprzednich.

W dniu 3 kwietnia 2001 r. Izba Skarbowa uchyliła postanowienie Urzędu Skarbowego z dnia 6 czerwca 2000 r. i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia. Oznacza to, że postanowienie z dnia 6 czerwca 2000 r. zostało wyeliminowane z obrotu prawnego, a zostało wydane przez organ I instancji następne postanowienie z dnia 30 kwietnia 2001 r. o rozliczeniu nadpłat podatku i odsetek za lata 1996-1997. W dacie 30 kwietnia 2001 r. istniała już decyzja z 2 sierpnia 2000 r., stwierdzająca nadpłatę w podatku dochodowym od osób prawnych skarżącej Spółki za 1998 r.

Ten zmieniony stan prawny, jak słusznie podniesiono w skardze, nie został uwzględniony przez organy podatkowe, co też należy uczynić rozpoznając sprawę w następstwie niniejszego orzeczenia sądowego.

Zdaniem Sądu, organy podatkowe naruszyły przepisy prawa materialnego wskazane powyżej oraz przepisy postępowania - art. 122, art. 187 i art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej, mogące mieć wpływ na wynik postępowania.

Odnośnie zarzutu skargi, dotyczącego braku ustosunkowania się organów do wniosku Spółki z dnia 10 lutego 2000 r. i z dnia 29 lutego 2000 r. stwierdzić należy, iż powyższe wnioski dotyczyły łącznie zwrotu nadpłat w podatku dochodowym za lata 1996, 1997 i 1998. Dwie pierwsze kwestie stały się przedmiotem niniejszego postępowania. Odnośnie zwrotów nadpłat i odsetek za 1998 r., a także ujętych w skardze - za 1999 r., to rację ma Izba Skarbowa twierdząc, iż nie były przedmiotem zaskarżonych postanowień. Nie mniej jednak, organ II instancji winien zwrócić uwagę ma treść art. 165 Ordynacji podatkowej w zakresie nie objętym postępowaniem i rozważyć, czy istnieje celowość łącznego rozpatrzenia żądań strony, jako że zwrot nadpłat istnieje za lata następne po 1997 r. i może łączyć się z rozpatrywanym okresem. Tę kwestię Sąd pozostawia kompetencji organów, gdyż śledzenie sposobu załatwienia żądań stron za okres 1998-1999 pozostawało poza kompetencją Sądu w ramach niniejszej sprawy i materiałem tego postępowania podatkowego.

Na podstawie art. 22 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1 i 3 oraz art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.) orzeczono, jak w sentencji.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.