K 424/45 - Wyrok Sądu Najwyższego

Orzeczenia sądów
Opublikowano: OSN(K) 1946/1-2/28

Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 1946 r. K 424/45

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: sędzia J. Jamontt; Sędziowie: B. Korsak (sprawozdawca), K. Kirst; Prokurator: J. Gumiński.

Sentencja

Sąd Najwyższy w sprawie Markusa N. osk. z art. 2 i 7 dekretu z dnia 5.II 1945 r. (Dz. U. R. P. poz. 17/45), po rozpoznaniu kasacji Prokuratora Sądu Okręgowego w Cieszynie od wyroku tegoż Sądu z dnia 6 listopada 1945 r., na mocy art. 529 k. p. k. kasację Prokuratora oddalił.

Uzasadnienie faktyczne

Kasacja Prokuratora Sądu Okręgowego w Cieszynie zarzuca wyrokowi Sądu Okręgowego obrazę art. 510 lit. a) k. p. k. przez nieprawidłowe zastosowanie ustawy przy określeniu przestępstwa, a mianowicie przez ustalenie, iż określony w art. 2 dekretu z dnia 5 lutego 1945 r. (Dz. U. R. P. Nr 5, poz. 17) obowiązek złożenia do depozytu wycofanych z dniem 28 lutego 1945 r. z obiegu marek niemieckich nie powstał na terenie Śląska Cieszyńskiego, gdyż moc prawna dekretu nie została dotychczas przez Ministra Skarbu na ten teren rozciągnięta mimo upoważnienia zawartego w art. 9 powyższego dekretu oraz że decyzja Ministra Skarbu, rozciągająca moc dekretu na Cieszyn, nie wyszła poza ramy wewnętrznego zarządzenia i nie może być uważana za równoznaczną z rozporządzeniem ogłoszonym w Dzienniku Ustaw. Zdaniem kasacji w powołanym wyżej dekrecie nie ma przepisu, który by nakładał na Ministra Skarbu obowiązek ogłoszenia o rozciągnięciu mocy tego dekretu tylko w formie rozporządzenia ogłaszanego w Dzienniku Ustaw, wobec czego zarządzenie Ministra Skarbu z dnia 21 kwietnia 1945 r. Nr Dz. II. 8369/45 o rozciągnięciu dekretu na powiat cieszyński ma moc wiążącą, znajdując dodatkowe oparcie w art. 44 ustawy konstytucyjnej z dnia 17 marca 1921 r., wobec czego i w myśl opartego na tym zarządzeniu polecenia Banku Narodowego w Łodzi z dnia 8 maja 1945 r. L. dz. 451 wymiana marek niemieckich w powiecie cieszyńskim powinna była być dokonana w okresie od 28 maja do 16 czerwca 1945 r.

Uzasadnienie prawne

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

I.

Wbrew twierdzeniu kasacji art. 44 ust. 3 ustawy konstytucyjnej, nadający Ministrom prawo wydawania (celem wykonania ustaw i z powołaniem się na upoważnienie ustawowe) rozporządzeń wykonawczych, zarządzeń, rozkazów i zakazów, nie reguluje zgoła zagadnienia, w jakich przypadkach konieczne jest rozporządzenie wykonawcze, a w jakich wystarczy zarządzenie.

Podstawową zasadą ustawodawstwa jest konieczność zaznajomienia obywateli z przepisami, które mają ich obowiązywać, tj. konieczność ogłoszenia tych przepisów w specjalnym ad hoc organie, jakim jest Dziennik Ustaw Rz. P. Zasadę powyższą wyraźnie ustaliła ustawa z dnia 31 lipca 1919 r. w sprawie wydawania Dz. U. R. P. (Nr 66, poz. 400), podając w art. 1 pkt 3, że "powszechnie obowiązujące rozporządzenia Rządu, wydane na podstawie istniejących ustaw" powinny być ogłaszane w Dzienniku Ustaw. Ponowiło ją później rozporządzenie Prezydenta Rzplitej z dnia 23 grudnia 1927 r. w sprawie wydawania Dz. U. R. P. (Dz. U. R. P. z 1928 r. Nr 3, poz. 18) - w art. 1 pkt 5, a ostatecznie dekret Prezydenta Rzplitej z dnia 6 września 1935 r. (Dz. U. R. P. Nr 68, poz. 423) - w art. 1 ust. 1 pkt 6.

Tak więc pod pojęcie "zarządzenia", które nie podlega ogłoszeniu w Dz. U. R. P., a może być opublikowane bądź w Monitorze Polskim, bądź w dziennikach urzędowych poszczególnych ministerstw, bądź w inny sposób, podpadają tylko takie rozkazy, które nie wiążąc ogółu obywateli obowiązują np. podwładne ministrom organy administracji państwowej w ich wewnętrznym urzędowaniu.

II.

Dekret z dnia 5 lutego 1945 r. o deponowaniu i wymianie marek niemieckich na terenach Rzeczypospolitej Polskiej, wyzwolonych spod okupacji po dniu 6 stycznia 1945 r. (Dz. U. R. P. Nr 5, poz. 17) w dacie jego wydania (6 lutego 1945 r.) nie mógł obowiązywać na Śląsku Cieszyńskim, jako jeszcze nie wyzwolonym spod okupacji. Terenów takich niewyzwolonych było podówczas b. dużo. Tym się też tłumaczy przepis art. 9 dekretu, upoważniający Ministra Skarbu do rozciągania mocy obowiązującej dekretu na tereny wyzwolone po dniu 6 lutego 1945 r., czyli - w miarę ich wyzwalania. Rozciągnięcie to - w myśl przesłanek ad I - powinno było nastąpić w drodze rozporządzenia wykonawczego, z powołaniem się na upoważnienie w art. 9 dekretu, skoro zaś takie rozporządzenie nie zostało wydane, to zarządzenie Ministra Skarbu, jak to słusznie ustaliły obie instancje sądowe w sprawie niniejszej, nie mogło stanowić podstawy do zastosowania do oskarżonego przepisu dekretu z dnia 5 lutego 1945 r.

Z powyższych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.