Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 2777986

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu
z dnia 3 grudnia 2019 r.
IV SAB/Wr 135/19
Cel skargi na bezczynność organu administracji. Przesłanki uznania bezczynności organu administracji.

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (spr.).

Sędziowie WSA: Bogumiła Kalinowska, Ewa Kamieniecka.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 3 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi J. S. na bezczynność Wojewody D. w przedmiocie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2017/2018 oddala skargę w całości.

Uzasadnienie faktyczne

W dniu 11 lipca 2019 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wpłynęła skarga J. S. (dalej: strona lub skarżąca) na bezczynność Wojewody D. (dalej: organ lub Wojewoda) w przedmiocie ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2017/2018.

Opisując dotychczasowy przebieg postępowania strona podała, że w dniu 4 czerwca 2018 r. złożyła w Ośrodku Pomocy Społecznej w K. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2017/2018. Podanie to zostało następnie przekazane Wojewodzie w dniu 7 czerwca 2018 r.

W związku z brakiem jakichkolwiek czynności ze strony organu skarżąca pismem z dnia 31 stycznia 2019 r. złożyła ponaglenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. (dalej: Kolegium lub organ wyższego stopnia) na niezałatwienie sprawy w terminie.

Postanowieniem z dnia (...) lutego 2019 r., nr (...) Kolegium stwierdziło, że Wojewoda dopuścił się bezczynności bez rażącego naruszenia prawa i jednocześnie wyznaczyło dodatkowy, dwumiesięczny termin do załatwienia sprawy, liczony od dnia doręczenia postanowienia.

Mając na uwadze powyższe okoliczności skarżąca podkreśliła, że organ naruszył dyspozycję art. 35, art. 36 § 1 i art. 12 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm., dalej k.p.a.) oraz dopuścił się bezczynności w prowadzonym przez siebie postępowaniu. W sprawie nie istnieje bowiem konieczność zgromadzenia dodatkowych materiałów i dowodów, co powoduje, że powinna zostać ona zakończona w terminie miesiąca. Tymczasem pomimo upływu tego okresu organ nie wydał jakiegokolwiek rozstrzygnięcia, ani nie wyznaczył nowego terminu załatwienia sprawy. Uzasadnieniem dla powstałego opóźnienia nie może być zaś jedynie duża liczba rozpatrywanych wniosków.

Z tych powodów skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi w całości oraz o:

1) stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa;

2) zobowiązanie organu do rozpatrzenia sprawy w terminie miesiąca;

3) zasądzenie od organu sumy pieniężnej w kwocie 1000 złotych;

4) zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wskazał, że wniosek o ustalenie świadczenia wychowawczego na okres zasiłkowy 2017/2018 wpłynął do niego 7 czerwca 2018 r. W dniu (...) czerwca 2018 r. została wydana decyzja przyznająca skarżącej wskazane świadczenie za czerwiec 2018 r. Rozstrzygnięcie za kolejne miesiące miało zaś zostać podjęte po dostarczeniu przez stronę stosownego zaświadczenia o wysokości uzyskiwanego dochodu.

W efekcie rozpatrzenia wniesionego przez stronę ponaglenia organ wyższego stopnia wyznaczył Wojewodzie dwumiesięczny termin na załatwienie sprawy, liczony od dnia otrzymania postanowienia, co nastąpiło w dniu 22 maja 2019 r. Decyzją z dnia (...) czerwca 2019 r., nr (...) Wojewoda odmówił skarżącej przyznania świadczenia wychowawczego za pozostały okres zasiłkowy 2017/2018, tj. od 1 lipca 2018 r. do 30 września 2018 r.

Biorą pod uwagę powyższe okoliczności organ wniósł o oddalenie skargi, jako że rozstrzygnięcie kończące sprawę zostało wydane w terminie wskazanym przez organ wyższego stopnia.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W myśl art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej p.p.s.a.), kontrola - o której mowa powyżej - obejmuje m. in. orzekanie w sprawie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Dodatkowo trzeba podkreślić, że rozstrzygając daną sprawę, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami skargi i sformułowanymi w niej wnioskami, lecz ocenia ją w całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych danej sprawy, o czym stanowi art. 134 § 1 p.p.s.a. Podstawą oceny zasadności skargi na bezczynność zawsze zaś będzie stan faktyczny istniejący w dacie orzekania

(por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 września 2013 r., sygn. akt II OSK 1591/13 oraz z dnia 27 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2331/13, dostępne w centralnej bazie orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak i pozostałe orzeczenia powołane w treści uzasadnienia niniejszego wyroku).

W przedmiotowym postępowaniu zaskarżeniu podlegała bezczynność związana z rozpatrzeniem wniosku strony skarżącej o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego. Należy przy tym podkreślić, że dopuszczalność wniesienia skargi nie budziła jakichkolwiek wątpliwości, jako że została ona poprzedzona wymaganym środkiem zaskarżenia jakim jest ponaglenie. Problematyczna okazała się natomiast ocena jej zasadności, która związana była w istocie ze skutkami wynikającymi ze złożenia rzeczonego ponaglenia. W tym zakresie Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela stanowisko wyrażone w wyroku tutejszego Sądu z dnia 21 listopada 2019 r., sygn. akt IV SAB/Wr 134/19, który choć dotyczy innej sprawy skarżącej, to w istocie jego podstawa faktyczna, a także rozważania prawne pozostają aktualne również w odniesieniu do przedmiotowego postępowania.

Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.).

Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).

Z treści przytoczonych przepisów wynika więc, że sąd administracyjny rozpoznaje skargi na bezczynność organów administracji publicznej, gdy organ w przewidzianym przepisami terminie, nie wyda któregokolwiek z wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. aktów administracyjnych. Jeżeli bowiem organ administracji zobowiązany do załatwienia sprawy z różnych względów nie wydaje rozstrzygnięcia w przewidzianym przepisami terminie, a zwłoka w rozpatrzeniu sprawy jest - nieuzasadniona, wówczas występuje bezczynność organu.

Innymi słowy, z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., jeżeli organ nie dopełnił czynności określonych w art. 36 k.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji (por. wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2018 r. sygn. akt I OSK 2936/16 i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 marca 2019 r., sygn. akt III SAB/Po 41/18). Celem skargi na bezczynność jest doprowadzenie do wydania przez organ aktu lub podjęcia czynności. Oznacza to, że sąd rozpoznając skargę na bezczynność bierze pod uwagę jedynie sam fakt, czy w danej sprawie została dokonana czynność lub czy z innych powodów organowi nie można zarzucić stanu bezczynności.

Dla uznania bezczynności konieczne jest ustalenie w pierwszej kolejności, czy w ustalonym stanie faktycznym na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek wydania aktu lub dokonania czynności kończących postępowanie, a następnie czy uczyniono to w przepisanym terminie, a dalej czy ewentualne opóźnienie jest usprawiedliwione (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 marca 2019 r., sygn. akt I OSK 1296/17).

Przedmiotem kontroli w postępowaniu zainicjowanym złożeniem skargi na bezczynność jest zatem ocena stanu faktycznego sprawy pod kątem stwierdzenia, czy organ załatwił tę sprawę w terminie określonym w art. 35 k.p.a., względnie w terminie wynikającym z art. 36 § 1 k.p.a.

Zgodnie z art. 35 § 1-3 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania.

Jak wynika zaś z art. 36 § 1 k.p.a., o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia.

Dokonując oceny zasadności wywiedzionej skargi w tak zakreślonych ramach prawnych Sąd doszedł do przekonania, że brak było podstaw do stwierdzenia, że Wojewoda pozostaje w bezczynności w zakresie rozpoznania wniosku strony o przyznanie świadczenia wychowawczego. Należy bowiem zauważyć, że choć w istocie w dniu 7 czerwca 2018 r. wpłynęło do niego żądanie skarżącej i kierując się zasadą szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.) miał on obowiązek załatwienia sprawy zgodnie z terminami określonymi w art. 35 i art. 36 k.p.a., to w dniu (...) lutego 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wydało postanowienie, na skutek wniesionego przez stronę ponaglenia, w którym wyznaczyło organowi dwumiesięczny termin na załatwienie przedmiotowej sprawy. Przy czym początek jego biegu miał nastąpić z dniem doręczenia organowi wskazanego postanowienia, co nastąpiło dopiero w dniu 22 maja 2019 r. Decyzję kończącą postępowanie w niniejszej sprawie Wojewoda wydał zaś w dniu (...) czerwca 2019 r., a więc z zachowaniem wyznaczonego mu przez Kolegium terminu.

Reasumując powyższe rozważania należało uznać, że skoro decyzja organu została wydana z zachowaniem wyznaczonego przez Kolegium terminu załatwienia sprawy, to nie było już tym samym podstaw do uznania, że organ pozostawał w bezczynności.

Stąd też Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił w całości wniesioną skargę, o czym orzeczono w sentencji wyroku.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.