Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1941198

Wyrok
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 16 października 2015 r.
IV SAB/Wa 345/15

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia WSA Aneta Dąbrowska (spr.).

Sędziowie WSA: Paweł Groński, Agnieszka Wójcik.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 października 2015 r. sprawy ze skargi M.S. i M.S. na bezczynność Prezydenta (...) w przedmiocie rozpatrzenia wniosku

I.

zobowiązuje Prezydenta (...) do rozpoznania wniosku M.S. (obecnie M. S.) i M.S. z dnia 17 listopada 2004 r. w terminie dwóch miesięcy od dnia otrzymania prawomocnego orzeczenia wraz z aktami administracyjnymi sprawy;

II.

stwierdza, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;

III.

wymierza Prezydentowi (...) grzywnę w wysokości 500 (pięćset) złotych;

IV.

zasądza od Prezydenta (...) solidarnie na rzecz skarżących M.S. i M. S. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie faktyczne

W dniu 22 czerwca 2015 r. M.S. i M.S. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w sprawie wszczętej wnioskiem z 17 listopada 2004 r. o odszkodowanie - w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną - za nieruchomość położoną w W. przy ul. (...), oznaczoną w ewidencji gruntów jako działka nr (...) z obrębu (...) o pow. 1141 m2. Skarżący zażądali: zobowiązania organu do wydania - w terminie jednego miesiąca od daty zwrotu przez Sąd organowi administracji akt sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem uwzględniającym skargę na bezczynność - decyzji administracyjnej kończącej w I instancji postępowanie; stwierdzenia, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skargi podano, że wnioskiem z 17 listopada 2004 r. skarżący wystąpili o wypłatę odszkodowania w trybie art. 73 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną za nieruchomość wyżej opisaną. Wojewoda (...) decyzją z (...) października 2013 r. stwierdził nabycie przez Powiat (...) (obecnie (...)) z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. ww nieruchomość i potwierdził, że w dniu 31 grudnia 1998 r. nieruchomość stanowiła własność skarżących. W związku z powyższą decyzją, pismem z 27 maja 2014 r. skarżący wystąpili do Prezydenta o niezwłoczne rozpoznanie wniosku z 17 listopada 2004 r. Przedmiotowy wniosek do dnia wniesienia skargi nie został rozpoznany. Dalej, przytaczając treść art. 35 § 1 i 3 oraz art. 36 § 1 k.p.a., skarżący podnieśli, że w sprawie terminy wskazane w art. 35 k.p.a. zostały przekroczone, a organ do dnia dzisiejszego nie wydał decyzji, jak też nie poinformował skarżących o przyczynach zwłoki i nowym terminie rozpoznania sprawy. Zatem pozostaje w bezczynności, a skarga, jako w pełni uzasadniona, zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem Skarżących czas, jaki upłynął od momentu złożenia wniosku o wypłacenie odszkodowania do chwili wniesienia niniejszej skargi, był wystarczający na zgromadzenie materiału dowodowego, wszechstronną jego ocenę i wydanie decyzji. Z uwagi na fakt, że organ nie załatwił sprawy przez wydanie rozstrzygnięcia, bezsprzecznie pozostaje on w bezczynności, a bezczynność ta ma rażący charakter. Niewydanie decyzji do chwili obecnej stanowi nadto naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego, w tym m.in. wyrażonej w art. 12 k.p.a. zasady szybkości postępowania i w art. 8 k.p.a. zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. Podkreślono też, że skarżący w dniu 29 maja 2015 r. złożyli zażalenie do Wojewody (...) na niezałatwienie sprawy w terminie, a zatem przed wniesieniem niniejszej skargi wyczerpali tryb przewidziany w art. 52 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Prezydent W. - w odpowiedzi na skargę - wniósł o oddalenie skargi. W motywach odpowiedzi organ m.in. podał, że w dniu 31 października 2013 r. Wojewoda (...) wydał decyzję stwierdzającą nabycie przez Powiat (...) z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości zajętej pod część ul. (...) w (...), oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr (...) z obrębu (...) o pow. 0,1141 ha, stanowiącej część gruntu uregulowanego w księdze wieczystej (...). Przedmiotowa decyzja stała się ostateczna w dniu 29 listopada 2013 r. W uzasadnieniu tej decyzji Wojewoda wskazał, że nieruchomość w dniu 31 grudnia 1998 r. stanowiła własność osób fizycznych. W rozdzielniku decyzji, jako strony postępowania wskazani zostali M.S. i M.S. W dniu (...) maja 2014 r. Wojewoda (...) wydał postanowienie, którym sprostował oczywistą omyłkę pisarską na stronie 2 w rozdzielniku decyzji punkcie 4, w ten sposób, że zamiast M.S. ujawnił M.S. Wojewoda (...) dotychczas nie potwierdził ostateczności ww postanowienia (pomimo interwencji stron). W związku z powyższym, W. dotychczas nie ujawniło przysługującego mu prawa własności do wyżej opisanej nieruchomości w księdze wieczystej. Prezydent W. wystąpił z zapytaniami do instytucji i jednostek organizacyjnych celem ustalenia stanu prawnego i faktycznego nieruchomości stanowiącej działkę nr (...) z obrębu (...) o pow. 1141 m2, zajętej pod ul. (...), tj. Archiwum Państwowego w W., Archiwum Akt Nowych w W., Biura Organizacji Urzędu W., Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami (...), Zespołu Infrastruktury dla (...) oraz Zarządu Dróg Miejskich w W. O każdym wystąpieniu oraz nowych terminach rozpoznania spraw - pełnomocnik stron był na bieżąco informowany. Ostatnie pisma zawierające wyjaśnienia dotyczące stanu prawnego nieruchomości wpłynęły do Prezydenta W. w dniu 26 maja 2015 r. W dniu 30 czerwca 2015 r. zgodnie z art. 130 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, pomimo braku informacji na temat ostateczności postanowienia z (...) maja 2014 r., Prezydent W. wystąpił do biegłego - rzeczoznawcy majątkowej o sporządzenie operatu szacunkowego określającego wartość nieruchomości stanowiącej działkę nr (...) z obrębu (...). W dniu (...) lipca 2015 r. Wojewoda (...) wydał postanowienie, którym wyznaczył Prezydentowi W. dodatkowy termin załatwienia przedmiotowej sprawy, tj. w ciągu trzech miesięcy od dnia jego doręczania. Wydając przedmiotowe postanowienie Wojewoda nie uwzględnił faktu zbierania informacji przez organ pierwszej instancji na temat stanu prawnego nieruchomości będącej przedmiotem niniejszego postępowania. Nadto organ zauważył, że w toku prowadzonych postępowań przez Prezydenta W. bardzo często odnajdywane są dokumenty, które mogą stanowić podstawę do uzupełnienia odmiennych ustaleń stanu prawnego nieruchomości zajętych pod drogi publiczne - w tym wskazania podmiotu, któremu przysługiwało prawo własności danej nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998 r. (ostateczne decyzje wywłaszczeniowe, umowy sprzedaży nieruchomości, umowy nieodpłatnego przekazania nieruchomości zawierane na podstawie ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli (Dz. U. z 1948 r. Nr 35, poz. 240)). W związku z powyższym, Prezydent W. w każdej sprawie zobligowany jest do podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy poprzez wydanie rozstrzygnięcia zgodnego z przepisami prawa.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Sądy administracyjne - na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ((Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.) - dalej w skrócie: p.p.s.a.) w zw. z art. 2 i art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ((Dz. U. z 2015 r. poz. 658) - zwanej dalej: "ustawą zmieniającą") - kontrolują działalność administracji publicznej, orzekając w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1- 4 a tej ustawy. Dotyczy to spraw, które mogą być zakończone decyzją lub postanowieniem, albo odnoszą się do innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa i badanie bezczynności czy przewlekłości następuje według stanu istniejącego w chwili orzekania. Uwzględniając skargę na bezczynność, sąd administracyjny zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 2 i art. 1 pkt 40 ustawy zmieniającej). Nadto, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w ustawowym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu czy nie podjął stosownej czynności. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu (T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005 r., str. 86). Załatwienie wniosku powinno nastąpić nie później niż w terminie przewidzianym w art. 35 § 3 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W razie, więc bezskutecznego upływu dwumiesięcznego terminu należy uznać, że organ pozostaje w zwłoce w załatwieniu sprawy. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 k.p.a.).

Z akt sprawy wynika, że: 1) wnioskiem z 17 listopada 2004 r. skarżący wnieśli o przyznanie nieruchomości zamiennej za zajętą pod drogę publiczną część gruntu położonego w rejonie ul. (...),(...) i (...) w W.;

2)

pismem z 30 listopada 2004 r. Prezydent W. zawiadomił skarżących o wszczęciu postępowania;

3)

pismem z 12 listopada 2013 r. organ zwrócił się do Wojewody (...) o nadanie klauzuli ostateczności decyzji Wojewody z (...) października 2013 r. wydanej w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 2013 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną;

4)

pismem z 6 lutego 2014 r. Wojewoda (...) przesłał Prezydentowi ostateczną decyzję z (...) października 2013 r.

5)

pismem z 27 maja 2014 r. pełnomocnik skarżących stwierdził, że wniosek z skarżących 17 listopada 204 r. dotyczy ustalenia i przyznania odszkodowania za ww nieruchomość. Jednocześnie zauważył, że w sytuacji wydania przez Wojewodę (...) decyzji z (...) października 2013 r., brak jest przeszkód do wydania wnioskowanej decyzji i poinformował, że wnioskodawczyni M.S. obecnie nosi nazwisko S.;

6)

w załączeniu pisma z 4 czerwca 2014 r. pełnomocnik skarżących przesłał do organu postanowienie Wojewody (...) o sprostowaniu błędu pisarskiego w decyzji z (...) października 2013 r.;

7)

pismem z 20 czerwca 2014 r. organ wezwał skarżących o uzupełnienie wniosku przez dostarczenie m.in. dokumentów potwierdzających ich prawo własności do nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998 r.; 8) pismami z 1 lipca 2014 r. zwrócono się do skarżących o sprostowanie księgi wieczystej; 9) za pismem z 5 sierpnia 2014 r. pełnomocnik przesłał akt notarialny z (...) października 1991 r. i odpis skrócony aktu małżeństwa; 10) pismem z 22 sierpnia 2014 r. organ zawiadomił o terminie załatwienia sprawy do 1 sierpnia 2015 r., wskazując na konieczność gromadzenia całości akt sprawy; 11) pismami z 4 lutego 2015 r. i pismem z 20 lutego 2015 r. organ zwrócił się poszczególnych instytucji czy jednostek organizacyjnych o informacje związane z przedmiotem postępowania; 12) pismem z 12 lutego 2015 r. organ zwrócił się do Wojewody (...) o nadanie klauzuli ostateczności postanowieniu z (...) maja 2014 r.;

13)

pismami z 12 lutego, 23 lutego, 6 marca, 24 marca, 27 marca, 15 maja i 25 maja 2015 r. organ otrzymał odpowiedzi na pisma wymienione w punkcie 11; 14) w załączeniu pisma z 13 maja 2015 r. pełnomocnik skarżących złożył kopię wniosku o zmianę wpisu w księdze wieczystej oraz wypis i wyrys z ewidencji gruntów; 15) pismem z 29 maja 2015 r. pełnomocnik skarżących wniósł do Wojewody (...) zażalenie w trybie art. 37 k.p.a.;

16)

pismem z 3 czerwca 2015 r. Wojewoda zwrócił się do Prezydenta o przesłanie akt sprawy i ustosunkowanie się do argumentacji zawartej w zażaleniu; 17) w dniu 22 czerwca 2015 r. skarżący wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność; 18) postanowieniem z (...) lipca 2015 r. Wojewoda (...) uznał zażalenie za uzasadnione i wyznaczył dodatkowy termin załatwienia sprawy w ciągu trzech miesięcy od dnia doręczenia niniejszego postanowienia; 18) pismem z 10 lipca 2015 r. Wojewoda (...) zwrócił się do organu o nadesłanie oryginału postanowienia o sprostowaniu w celu "nadania klauzuli ostateczności"; 19) pismem z 22 lipca 2015 r. organ zwrócił się do Wojewody (...) o nadanie na podstawie art. 217 k.p.a. klauzuli ostateczności postanowieniu z (...) maja 2015 r.

Kontrolując postępowanie administracyjne prowadzone przez Prezydenta W. - począwszy od dnia wniesienia wniosku przez skarżących, tj. 24 listopada 2004 r., do dnia wniesienia skargi, tj. 22 czerwca 2015 r., a następnie do dnia orzekania przez Sąd, tj. 16 października 2015 r. - uznano, że organ ten pozostawał w bezczynności. W tym uznaniu należy zwrócić uwagę na następujące fakty: - po pierwsze, Prezydent uzależniając rozpoznanie sprawy od uzyskania przez stronę decyzji wydanej w trybie art. 73 ww ustawy, powinien podjąć stosowną czynność w postępowaniu, wstrzymującą bieg terminów przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego na załatwienie sprawy. Tymczasem organ od zawiadomienia skarżących o wszczęciu postępowania do otrzymania w dniu 7 lutego 2014 r. ostatecznej decyzji Wojewody (...) z (...) października 2013 r. nie podejmował żadnych czynności w sprawie i taki stan trwał dziesięć lat;

- po drugie pewne, kolejne czynności w postępowaniu, już po dniu 7 lutego 2014 r., organ podejmował w dużych odstępach czasowych. Przykładowo pismem z 22 sierpnia 2014 r. zawiadomił skarżących o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy do 1 sierpnia 2015 r., wskazując na konieczność gromadzenia całości akt sprawy, zaś pisma we wskazanym przedmiocie skierował do instytucji czy jednostek organizacyjnych po upływie ponad pięciu miesięcy, bo dopiero w lutym 2015 r.; - po trzecie zawiadamiając pismem z 22 sierpnia 2014 r. wnioskodawców o braku możliwości załatwienia sprawy w terminie, wskazał nowy termin, tj. 1 sierpnia 2015 r., załatwienia sprawy, nie zważając na niedopuszczalność ustalania dłuższego terminu załatwiania sprawy od przewidzianych w art. 35 § 3 k.p.a.; - po czwarte w zwłoce w załatwieniu sprawy organ pozostawał nie tylko do dnia wniesienia skargi, ale i pozostał do dnia orzekania przez Sąd. Powyższe musiało doprowadzić Sąd do uznania, że w sprawie mieliśmy do czynienia z bezczynnością organu administracji publicznej na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego. W tym uznaniu stwierdzono, że bezczynność miała charakter rażący, a i z racji tego, że postępowanie trwa już od 11 lat wymierzono organowi grzywnę w wysokość 500 złotych. W tym stanie rzeczy Sąd - na mocy art. 149 § 1 i § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 2 i art. 1 pkt 40 ww ustawy zmieniającej - orzekł jak w punktach I - III, zaś o kosztach postanowiono - w punkcie IV - na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.