Orzeczenia sądów
Opublikowano: LEX nr 1098430

Postanowienie
Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach
z dnia 6 grudnia 2011 r.
IV SAB/Gl 60/11

UZASADNIENIE

Skład orzekający

Przewodniczący: Sędzia NSA Szczepan Prax.

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. K. na bezczynność Prezydenta Miasta C. w przedmiocie ustanowienia służebności gruntowej postanawia odrzucić skargę

Uzasadnienie faktyczne

Pismem z dnia (...) T. K. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na bezczynność Prezydenta Miasta C. polegającą na braku ustanowienia służebności drogowej mimo prawomocnej decyzji podziałowej. Skarżący domagał się zobowiązania organu do wykonania niezbędnych czynności związanych z ustanowieniem służebności drogowej, zgodnie z decyzją nr (...) z dnia (...) w myśl art. 227 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.

Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Obowiązkiem sądu przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi jest zbadanie m.in. legitymacji skarżącego, zachowania terminu wniesienia skargi i spełnienia przez nią warunków formalnych, a przede wszystkim ocena dopuszczalności skargi. W tym ostatnim aspekcie chodzi m.in. o to, czy skarga dotyczy przedmiotu objętego właściwością sądu administracyjnego

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zakres kognicji tych sądów został natomiast doprecyzowany przepisami art. 3 § 2 i 3, art. 4 i art. 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 53, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. Wynikają one także ze szczegółowych przepisów zawartych w innych aktach prawnych.

Stosownie do treści art. 3 § 2 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają w sprawach w sprawach skarg na:

1.

decyzje administracyjne;

2.

postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;

3.

postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym na które służy zażalenie;

4.

inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;

4a. pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;

5.

akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;

6.

akty jednostek samorządu terytorialnego i ich związków inne niż określone w pkt 5 podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;

7.

akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;

8.

bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a.

Zważyć w tym miejscu należy, że skarga na bezczynność organu jest dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje, postanowienia oraz na akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Przyjmuje się również, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie określonym terminie wymieniony organ nie podejmie żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie, jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem stosownego aktu lub nie podjął czynności. Tym samym nie każda sprawa dotycząca bezczynności organu administracji publicznej podlega rozpoznaniu przez sąd administracyjny.

W niniejszej sprawie skarżący domagał się od organu ustanowienia służebności drogowej. Podstawę żądania oparł na decyzji Prezydenta Miasta C. z dnia (...) nr (...) w sprawie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości położonej w C. o pow. (...) ha opisanej w (...) stanowiącej własność Gminy Miasto C. W pkt 3 wskazanej decyzji uwarunkowano dokonanie podziału nieruchomości od ustanowienia, przy przeniesieniu prawa własności, prawa przejazdu i przechodu do działki (...) przez działkę nr (...). Aktem notarialnym z dnia (...) nr (...) oddano prawo użytkowania wieczystego działki (...) bez koniecznego ustanowienia służebności drogi koniecznej do działki (...). Skarżący na drodze postępowania administracyjnego domagał się zrealizowania obowiązku wynikającego z pkt 3 decyzji z dnia (...) wszczynając między innymi postępowanie w przedmiocie stwierdzenia jej nieważności.

W treści skargi jako materialnoprawną podstawę żądania wskazano art. 93 ust. 3 i art. 99 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 z późn. zm.). Stosownie zatem do art. 93 ust. 3 ustawy podział nieruchomości nie jest dopuszczalny, jeżeli projektowane do wydzielenia działki gruntu nie mają dostępu do drogi publicznej. Natomiast zgodnie z art. 99 jeżeli zapewnienie dostępu do drogi publicznej ma polegać na ustanowieniu służebności, o których mowa w art. 93 ust. 3, podziału nieruchomości dokonuje się pod warunkiem, że przy zbywaniu działek wydzielonych w wyniku podziału zostaną one ustanowione.

Z brzmienia powyższych przepisów wynika, że organ dokonując decyzją podziału nieruchomości nie ustanawia w niej służebności drogi koniecznej, gdyż następuje to dopiero akcie notarialnym przenoszącym własność nieruchomości. W decyzji określa się jedynie, że warunkiem przeniesienia własności jest ustanowienie danej służebności gruntowej. Wymaga jednocześnie podkreślenia, iż obowiązujące przepisy pozwalają na ustanawianie służebności gruntowych wyłącznie na mocy umowy zawartej w formie aktu notarialnego lub orzeczenia sądu powszechnego. W orzecznictwie sądów powszechnych istniał spór, co do bezpośrednich skutków jakie wywiera akt notarialny sporządzony z naruszeniem decyzji warunkującej ustanowienie służebności gruntowej, tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Ostatecznie Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 4 czerwca 2009 r., (III CZP 34/09, OSNC 2010, nr 2, poz. 20), uznał jeżeli decyzja o podziale nieruchomości zawiera warunek, że przy zbywaniu wydzielonych działek zostaną ustanowione służebności drogowe zapewniające dostęp do drogi publicznej lub nastąpi sprzedaż udziałów w prawie do działki stanowiącej drogę wewnętrzną, umowa przeniesienia własności wydzielonej działki zawarta bez spełnienia tego warunku jest nieważna (art. 58 § 1 Kodeksu cywilnego w zw. z art. 99 i 93 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Oznacza to, że taką umowę można wzruszyć.

Przeprowadzone rozważania pozwalają na jednoznacznie stwierdzenie, że skarżący nie może domagać się ustanowienia prawa służebności drogi koniecznej w trybie administracyjnym, ani tym bardziej w toku postępowania przed sądem administracyjnym. Sąd nie może bowiem zobowiązać organu do działania, którego w zgodzie z przepisami podjąć nie może. Skarżący winien więc wystąpić na właściwą drogę postępowania cywilnego przed sądem powszechnym, gdzie może dochodzić ochrony swoich praw. Wbrew stanowisku skarżącego nie jest wymagane w tym zakresie uprzednie uchylenie decyzji o podziale nieruchomości.

Mając na względzie powyższe Sąd uznał, że sprawa nie podlega jego kognicji i działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.

Tekst orzeczenia pochodzi ze zbiorów sądów administracyjnych.